Linga-Purana 1,2 - 108 (Adhy. 1,1 not available at present!)
Based on the edition Bombay : Venkatesvara Steam Press 1906
Input by members of the SANSKNET-project
(www.sansknet.org)
This GRETIL version has been converted from a custom Devanagari encoding.
Consequently, many word boundaries are not marked by spaces.
The Nagari e-text follows the layout and graphic appearance of the printed
edition very closely. It even adds blanks when a line break cuts through
a word or compound.
These and other irregularities cannot be standardized at present.
The text is in need of further proof reading!
Mistakes may stem from the Devanagari version, or they may have occured during
conversion. In case of doubt, they may be checked against the online Devanagari
files avaible from the SANSKNET server.
Please report possible conversion errors.
This will help improve the routine for future tasks.
THIS TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY!
COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE.
Text converted to Unicode (UTF-8).
(This file is to be used with a UTF-8 font and your browser's VIEW configuration
set to UTF-8.)
| description: | multibyte sequence: |
| long a | ā |
| long A | Ā |
| long i | ī |
| long I | Ī |
| long u | ū |
| long U | Ū |
| vocalic r | ṛ |
| vocalic R | Ṛ |
| long vocalic r | ṝ |
| vocalic l | ḷ |
| long vocalic l | ḹ |
| velar n | ṅ |
| velar N | Ṅ |
| palatal n | ñ |
| palatal N | Ñ |
| retroflex t | ṭ |
| retroflex T | Ṭ |
| retroflex d | ḍ |
| retroflex D | Ḍ |
| retroflex n | ṇ |
| retroflex N | Ṇ |
| palatal s | ś |
| palatal S | Ś |
| retroflex s | ṣ |
| retroflex S | Ṣ |
| anusvara | ṃ |
| visarga | ḥ |
| long e | ē |
| long o | ō |
| l underbar | ḻ |
| r underbar | ṟ |
| n underbar | ṉ |
| k underbar | ḵ |
| t underbar | ṯ |
Unless indicated otherwise, accents have been dropped in order
to facilitate word search.
For a comprehensive list of GRETIL encodings and formats see:
www.sub.uni-goettingen.de/ebene_1/fiindolo/gretil/gretdiac.pdf
and
www.sub.uni-goettingen.de/ebene_1/fiindolo/gretil/gretdias.pdf
________________________________________________________
LiP 1,1 not available at present!
________________________________________________________
sūta uvāca
īśānakalpavṛttāntamadhikṛtya mahātmanā /
brahmaṇā kalpitaṃ pūrvaṃ purāṇaṃ laiṅgam uttamam // LiP_1,2.1 //
granthakoṭipramāṇaṃ tu śatakoṭi pravīstare /
caturlakṣeṇa saṃkṣipte vyāsaiḥ sarvantareṣu vai // LiP_1,2.2 //
vyasteṣṭādaśadhā caiva brahmādau dvāparādiṣu /
liṅgamekādaśaṃ proktaṃ mayā vyāsācchrutaṃ ca tat // LiP_1,2.3 //
asyaikādaśasāhasre granthamānamiha dvijāḥ /
tasmātsaṃkṣepato vakṣye na śrutaṃ vistareṇa yat // LiP_1,2.4 /
caturlakṣeṇa saṃkṣipte kṛṣṇadvaipāyanena tu /
atraikādaśasāhasraiḥ kathito liṅgasaṃbhavaḥ // LiP_1,2.5 //
sargaḥ prādhānikaḥ paścāt prākṛto vaikṛtāni ca /
aṇḍasyāsya ca saṃbhūtiraṇḍasyāvaraṇāṣṭakam // LiP_1,2.6 //
aṇḍodbhavatvaṃ śarvasya rajoguṇasamāśrayāt /
viṣṇutvaṃ kālarudratvaṃ śayanaṃ cāpsu tasya ca // LiP_1,2.7 //
prajāpatīnāṃ sargaś ca pṛthivyuddharaṇaṃ tathā /
brahmaṇaś ca divārātramāyuṣo gaṇanaṃ punaḥ // LiP_1,2.8 //
savanaṃ brahmaṇaścaiva yugakalpaś ca tasya tu /
divyaṃ ca mānuṣaṃ varṣamārṣaṃ vai dhrauvyameva ca // LiP_1,2.9 /
pitryaṃ pitṛāṇāṃsaṃbhūtidharmaścāśramiṇāṃ tathā /
avṛddhirjagato bhūyo devyāḥ śaktyudbhavastathā // LiP_1,2.10 //
strīpuṃbhāvo viriñcasya sargo mithunasaṃbhavaḥ /
ākhyāṣṭakaṃ hi rudrasya kathitaṃ rodanāntare // LiP_1,2.11 //
brahmaviṣṇuvivādaś ca punarliṅgasya saṃbhavaḥ /
śilādasya tapaścaiva vṛtrārerdarśanaṃ tathā // LiP_1,2.12 //
prārthanāyonijasyātha durlabhatvaṃ sutasya tu /
śilādaśakrasaṃvādaḥ padmayonitvameva ca // LiP_1,2.13 /
bhavasya darśanaṃ caiva tiṣyeṣvācāryaśiṣyayoḥ /
vyāsāvatārāś ca tathā kalpamanvantarāṇi ca // LiP_1,2.14 //
kalpatvaṃ caiva kalpānāmākhyābhedeṣvanukramāt /
kalpeṣu kalpe vārāhe vārāhatvaṃ hares tathā // LiP_1,2.15 //
meghavāhanakalpasya vṛttāntaṃ rudra gauravam /
punarliṅgodbhavaścaiva ṛṣimadhye pinākinaḥ // LiP_1,2.16 //
liṅgasyārādhanaṃ snānavidhānaṃ śaucalakṣaṇam /
vārāṇasyāś ca mahātmyaṃ kṣetramāhātmyavarṇanam // LiP_1,2.17 //
bhuvi rudrālayānāṃ tu saṃkhyā viṣṇorgṛhasya ca /
antarikṣe tathāṇḍe 'smin devāyatanavarṇanam // LiP_1,2.18 //
dakṣasya patanaṃ bhūmau punaḥ svārociṣe 'ntare /
dakṣaśāpaś ca dakṣasya śāpamokṣastathaiva ca // LiP_1,2.19 //
kailāsavarṇanaṃ caiva yogaḥ pāśupatas tathā /
caturyugapramāṇaṃ ca yugadharmaḥ suvistaraḥ // LiP_1,2.20 //
saṃdhyāṃśakapramāṇaṃ ca saṃdhyāvṛttaṃ bhavasya ca /
śmaśānanilayaścaiva candrarekhāsamudbhavaḥ // LiP_1,2.21 //
udvāhaḥ śaṅkarasyātha putrotpādanameva ca /
maithunātiprasaṅgena vināśo jagatāṃ bhayam // LiP_1,2.22 //
śāpaḥ satyā kṛto devānpurā viṣṇuṃ ca pālitam /
śukrotsargastu rudrasya gāṅgeyodbhava eva ca // LiP_1,2.23 //
grahaṇādiṣu kāleṣu snāpya liṅgaṃ phalaṃ tathā /
kṣubdadhīcavivādaś ca dadhīcopendrayos tathā // LiP_1,2.24 //
utpattirnandināmnā tu devadevasya śūlinaḥ /
pativratāyāścākhyānaṃ paśupāśavicāraṇā // LiP_1,2.25 //
pravṛttilakṣaṇaṃ jñānaṃ nivṛttyadhikṛtā tathā /
vasiṣṭhatanayotpattirvāsiṣṭhānāṃ mahātmanām // LiP_1,2.26 //
munīnāṃ vaṃśavistāro rājñāṃ śaktervināśanam /
daurātmyaṃ kauśikasyātha surabherbandhanaṃ tathā // LiP_1,2.27 //
sutaśoko vasiṣṭhasya arundhatyāḥ pralāpanam /
snuṣāyāḥ preṣaṇaṃ caiva garbhasthasya vacas tathā // LiP_1,2.28 //
parāśarasyāvatāro vyāsasya ca śukasya ca /
vināśo rākṣasānāṃ ca kṛto vai śaktisūnunā // LiP_1,2.29 //
devatāparamārthaṃ tu vijñānaṃ ca prasādataḥ /
purāṇakaraṇaṃ caiva pulastyasyājñayā guroḥ // LiP_1,2.30 //
bhuvanānāṃ pramāṇaṃ ca grahāṇāṃ jyotiṣāṃ gatiḥ /
jīvacchrāddhavidhānaṃ ca śrāddhārhāḥ śrāddhameva ca // LiP_1,2.31 /
nāndīśrāddhavidhānaṃ ca tathādhyayanalakṣaṇam /
pañcayajñaprabhāvaś ca pañcayajñavidhis tathā // LiP_1,2.32 //
rajasvalānāṃ vṛttiś ca vṛttyā putraviśiṣṭatā /
maithunasya vidhiścaiva prativarṇamanukramāt // LiP_1,2.33 //
bhojyābhojyavidhānaṃ ca sarveṣāmeva varṇinām /
prayāścittamaśeṣasya pratyekaṃ caiva vistarāt // LiP_1,2.34 //
narakāṇāṃ svarūpaṃ ca daṇḍaḥ karmānurūpataḥ /
svarginārakiṇāṃ puṃsāṃ cihnaṃ janmāntareṣu ca // LiP_1,2.35 /
nānāvidhāni dānāni pretarājapuraṃ tathā /
kalpaṃ pañcākṣarasyātha rudramāhātmyameva ca // LiP_1,2.36 //
vṛtrendrayormahāyuddhaṃ viśvarūpavimardanam /
śvetasya mṛtyoḥ saṃvādaḥ śvetārthe kālanāśanam // LiP_1,2.37 //
devadāruvane śaṃbhoḥ praveśaḥ śaṅkarasya tu /
sudarśanasya cākhyānaṃ kramasaṃnyāsalakṣaṇam // LiP_1,2.38 //
śraddhāsāddhyotha rudrastu kathitaṃ brahmaṇā tadā /
madhunā kaiṭabhenaiva purā hṛtagatervibhoḥ // LiP_1,2.39 /
brahmaṇaḥ paramaṃ jñānamādātuṃ mīnatā hareḥ /
sarvāvasthāsu viṣṇoś ca jananaṃ līlayaiva tu // LiP_1,2.40 /
rudraprasādādviṣṇoś ca jiṣṇoścaiva tu saṃbhavaḥ /
manthānadhāraṇārthāya hareḥ kūrmatvamevaca // LiP_1,2.41 //
saṃkarṣaṇasya cotpattiḥ kauśikyāś ca punarbhavaḥ /
yadūnāṃ caiva saṃbhūtiryādavatvaṃ hareḥ svayam // LiP_1,2.42 //
bhojarājasya daurātmyaṃ mātulasya harervibhoḥ /
bālabhāve hareḥ krīḍā putrārthaṃ saṃkarārcanam // LiP_1,2.43 //
nārasya ca tathotpattiḥ kapāle vaiṣṇavāddharāt /
bhūbhāranigrahārthe tu rudrasyārādhanaṃ hareḥ // LiP_1,2.44 /
vainyena pṛthunā bhūmeḥ purā dohapravartanam /
devāsure purā labdho bhṛguśāpaś ca viṣṇunā // LiP_1,2.45 //
kṛṣṇatve dvārakāyāntu nilayo mādhavasya tu /
labdho hitāya śāpastu durvāsasyānanāddhareḥ // LiP_1,2.46 //
vṛṣṇyandhakavināśāya śāpaḥ piṇḍāravāsinām /
erakasya tathotpattistomarasyodbhavas tathā // LiP_1,2.47 //
erakālābhato 'nyonyaṃ vivāde vṛṣṇivigrahaḥ /
līlayā caiva kṛṣṇena svakulasya ca saṃhṛtiḥ // LiP_1,2.48 //
erakāstrabalenaiva gamanaṃ svecchayaiva tu /
brahmaṇaścaiva mokṣasya vijñānaṃ tu suvistaram // LiP_1,2.49 //
purāndhakāgnidakṣāṇāṃ śakrebhamṛgarūpiṇām /
madanasyādidevasya brahmaṇaścāmarāriṇām // LiP_1,2.50 //
halāhalasya daityasya kṛtāvajñā pinākinā /
jālandharavadhaścaiva sudarśanasamudbhavaḥ // LiP_1,2.51 //
viṣṇorvarāyudhāvāptis tathā rudrasya ceṣṭitam /
tathānyāni ca rudrasya caritāni sahasraśaḥ // LiP_1,2.52 //
hareḥ pitāmahasyātha śakrasya ca mahātmanaḥ /
prabhāvānubhavaścaiva śivalokasya varṇanam // LiP_1,2.53 //
bhūmau rudrasya lokaṃ ca pātāle hāṭakeśvaram /
tapasāṃ lakṣaṇaṃ caiva dvijānāṃ vaibhavaṃ tathā // LiP_1,2.54 //
ādhikyaṃ sarvamūrtīnāṃ liṅgamūrterviśeṣataḥ /
liṅge 'sminnānupūrvyeṇa vistareṇānukīrtyate // LiP_1,2.55 //
etajjñātvā purāṇasya saṃkṣepaṃ kīrtayettu yaḥ /
sarvapāpavinirmukto brahmalokaṃ sa gacchati // LiP_1,2.56 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge 'nukramaṇikāvarṇanaṃ nāma dvitīyo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
aliṅgo liṅgamūlaṃ tu avyaktaṃ liṅgamucyate /
aliṅgaḥ śiva ityukto liṅgaṃ śaivamiti smṛtam // LiP_1,3.1 //
pradhānaṃ prakṛtiśceti yadāhurliṅgamuttamam /
gandhavarṇarasairhīnaṃ śabdasparśādivarjitam // LiP_1,3.2 /
aguṇaṃ dhruvamakṣayyamaliṅgaṃ śivalakṣaṇam /
gandhavarṇarasairyuktaṃ śabdasparśādilakṣaṇam // LiP_1,3.3 //
jagadyoniṃ mahābhūtaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ dvijottamāḥ /
vigraho jagatāṃ liṅgamāliṅgādabhavatsvayam // LiP_1,3.4 //
saptadhācāṣṭadhā caiva tathaikādaśadhā punaḥ /
liṅgānyaliṅgasya tathā māyayā vitatāni tu // LiP_1,3.5 //
tebhyaḥ pradhānadevānāṃ trayamāsīcchivātmakam /
ekasmāttriṣvabhūdviśvamekena parirakṣitam // LiP_1,3.6 //
ekenaiva hṛtaṃ viśvaṃ vyāptaṃ tvevaṃ śivena tu /
aliṅgaṃ caiva liṅgaṃ ca liṅgāliṅgāni mūrtayaḥ // LiP_1,3.7 //
yathāvatkathitāścaiva tasmādbrahma svayaṃ jagat /
aliṅgī bhagavān bījī sa eva parameśvaraḥ // LiP_1,3.8 //
bījaṃ yoniś ca nirbījaṃ nirbījo bījamucyate /
bījayonipradhānānām ātmākhyā vartate tviha // LiP_1,3.9 //
paramātmā munirbrahma nityabuddhasvabhāvataḥ /
viśuddhoyaṃ tathā rudraḥ purāṇe śiva ucyate // LiP_1,3.10 //
śivena dṛṣṭā prakṛtiḥ śaivī samabhavaddvijāḥ /
sargādau sā guṇairyuktā purāvyaktā svabhāvataḥ // LiP_1,3.11 //
avyaktādiviśeṣāntaṃ viśvaṃ tasyāḥ samucchritam /
viśvadhātrī tvajākhyā ca śaivī sā prakṛtiḥ smṛtā // LiP_1,3.12 //
tāmajāṃ lohitāṃ śuklāṃ kṛṣṇāmekā bahuprajām /
janitrīmanuśete sma juṣamāṇaḥ svarūpiṇīm // LiP_1,3.13 //
tāmevājāmajo 'nyastu bhuktabhogāṃ jahāti ca /
ajā janitrī jagatāṃ sājena samadhiṣṭhitā // LiP_1,3.14 //
prādurbabhūva sa mahān puruṣādhiṣṭhitasya ca /
ajājñayā pradhānasya sargakāle guṇaistribhiḥ // LiP_1,3.15 //
sisṛkṣayā codyamānaḥ praviśyāvyaktamavyayam /
vyaktasṛṣṭiṃ vikurute cātma nādhiṣṭhito mahān // LiP_1,3.16 //
mahatastu tathā vṛttiḥ saṃkalpādhyavasāyikā /
mahatastriguṇastasmādahaṅkāro rajodhikaḥ // LiP_1,3.17 //
tenaiva cāvṛtaḥ samyagahaṅkārastamodhikaḥ /
mahato bhūtatanmātraṃ sargakṛdvai babhūva ca // LiP_1,3.18 //
ahaṅkārācchabdamātraṃ tasmādākāśamavyayam /
saśabdamāvṛṇotpaścādākāśaṃ śabdakāraṇam // LiP_1,3.19 //
tanmātrādbhūtasargaś ca dvijāstvevaṃ prakīrtitaḥ /
sparśamātraṃ tathākāśāttasmādvāyur mahānmune // LiP_1,3.20 //
tasmācca rūpamātraṃ tu tatogniś ca rasastataḥ /
rasādāpaḥ śubhāstābhyo gandhamātraṃ dharā tataḥ // LiP_1,3.21 //
āvṛṇoddhi tathākāśaṃ sparśamātraṃ dvijottamāḥ /
āvṛṇodrūpamātraṃ tu vāyurvāti kriyātmakaḥ // LiP_1,3.22 //
āvṛṇodrasamātraṃ vai devaḥ sākṣādvibhāvasuḥ /
āvṛṇvānā gandhamātramāpaḥ sarvarasātmikāḥ // LiP_1,3.23 //
kṣmā sā pañcaguṇā tasmādekonā rasasaṃbhavāḥ /
triguṇo bhagavānvahnirdviguṇaḥ sparśa saṃbhavaḥ // LiP_1,3.24 //
avakāśastato deva ekamātrastu niṣkalaḥ /
tanmātrādbhūtasargaś ca vijñeyaś ca parasparam // LiP_1,3.25 //
vaikārikaḥ sāttviko vai yugapatsaṃpravartate /
sargastathāpyahaṅkarādevamātra prakīrtintaḥ // LiP_1,3.26 //
pañca buddhīndriyāṇyasya pañca karmedriyāṇi tu /
śabdādīnāmavāptyarthaṃ manaścaivobhayātmakam // LiP_1,3.27 //
mahadādiviśeṣāntā hyaṇḍamutpādayanti ca /
jalabudbudavattasmādavatīrṇaḥ pitāmahaḥ // LiP_1,3.28 //
sa eva bhagavān rudro viṣṇurviśvagataḥ prabhuḥ /
tasminnaṇḍe tvime lokā antarviśvamidaṃ jagat // LiP_1,3.29 //
aṇḍaṃ daśaguṇenaiva vāriṇā prāvṛtaṃ bahiḥ /
āpo daśaguṇenaiva tadbrāhye tejasā vṛtāḥ // LiP_1,3.30 //
tejo daśaguṇenaiva bāhyato vāyunā vṛtam /
vāyurdaśaguṇenaiva bāhyato nabhasā vṛtaḥ // LiP_1,3.31 //
ākāśenāvṛto vāyurahaṅkāreṇa śabdajaḥ /
mahatāśabdaheturvai pradhānenāvṛtaḥ svayam // LiP_1,3.32 //
saptāṇḍāvaraṇānyāhustasyātmā kamalāsanaḥ /
koṭikoṭiyutānyatra cāṇḍāni kathitāni tu // LiP_1,3.33 //
tatratatra caturvaktrā brahmāṇo harayo bhavāḥ /
sṛṣṭāḥ pradhānena tadā labdhvā śaṃbhostu saṃnidhim // LiP_1,3.34 //
layaścaiva tathānyonyamāndyatamiti kīrtitam /
sargasya pratisargasya sthiteḥ kartā maheśvaraḥ // LiP_1,3.35 //
sarge ca rajasā yuktaḥ sattvasthaḥ pratipālane /
pratisarge tamodriktaḥ sa eva trividhaḥ kramāt // LiP_1,3.36 //
ādikartā ca bhūtānāṃ saṃhartā paripālakaḥ /
tasmānmaheśvaro devo brahmaṇodhipatiḥ śivaḥ // LiP_1,3.37 //
sadāśivo bhavo viṣṇurbrahmā sarvātmako yataḥ /
ekadaṇḍe tathā lokā ime kartā pitāmahaḥ // LiP_1,3.38 //
prākṛtaḥ kathitastveṣa puruṣādhiṣṭhito mayā /
sargaścābuddhipūrvastu dvijāḥ prāthamikaḥ śubhaḥ // LiP_1,3.39 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge prākṛtaprāthamikasargakathanaṃ nāma tṛtīyo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
atha prāthamikasyeha yaḥ kālastadahaḥ smṛtam /
sargasya tādṛśī rātriḥ prākṛtasya samāsanaḥ // LiP_1,4.1 //
divā sṛṣṭiṃ vikurute rajanyāṃ pralayaṃ vibhuḥ /
aupacārikamasyaitadahorātraṃ na vidyate // LiP_1,4.2 //
divā vikṛtayaḥ sarve vikārā viśvadevatāḥ /
prajānāṃ patayaḥ sarve tiṣṭhantyanye maharṣayaḥ // LiP_1,4.3 //
rātrau sarve pralīyante niśānte saṃbhavānti ca /
ahastu tasya vaikalpo rātristādṛgvidhā smṛtā // LiP_1,4.4 //
caturyugasahasrānte manavastu caturdaśa /
catvāri tu sahasrāṇi vatsarāṇāṃ kṛtaṃ dvijāḥ // LiP_1,4.5 //
tāvacchatī ca vai saṃdhyā saṃdhyāṃśaś ca kṛtasya tu /
triśartā dviśatī saṃdhyā tathā caikaśatī kramāt // LiP_1,4.6 //
aṃśakaḥ ṣaṭśataṃ tasmātkṛtasaṃdhyāṃśakaṃ vinā /
tridvyekasāhasramitau vinā saṃdhyāṃśake na tu // LiP_1,4.7 //
tretādvāparatiṣyāṇāṃ kṛtasya kathayāmi vaḥ /
nimeṣapañcadaśakā kāṣṭhā svasthāsya suvratāḥ // LiP_1,4.8 //
martyasya cākṣṇostamyāś ca tatastriṃśatikā kalā /
kalātriṃśatiko viprā muhūrta iti kalpitaḥ // LiP_1,4.9 //
muhūrtapañcadaśikā rajanī tādṛśaṃ tvahaḥ /
pitrya rātryahanī māsaḥ pravibhāgastayoḥ punaḥ // LiP_1,4.10 //
kṛṣṇapakṣastvahasteṣāṃ śuklaḥ svapnāya śarvarī /
triṃśadye mānuṣā māsāḥ pitryo māsastu sa smṛtaḥ // LiP_1,4.11 //
śatāni trīṇi māsānāṃ ṣaṣṭyā cāpyadhikāni vai /
pitryaḥ saṃvatsaro hyeṣa mānuṣeṇa vibhāvyate // LiP_1,4.12 //
mānupeṇaiva mānana varṣāṇāṃ yacchataṃ bhavet /
pitaṇāṃ trīṇi varṣāṇi saṃkhyātānīha tāni vai // LiP_1,4.13 //
daśa vai dvyadhikā māsāḥ vitṛsaṃkhyeha saṃsmṛtā /
laukikenaiva mānena abdo yo mānuṣaḥ smṛtaḥ // LiP_1,4.14 //
etaddivyamahorātramiti laiṅge 'tra paṭhyate /
divye rātryahanī varṣaṃ pravi bhāgastayoḥ punaḥ // LiP_1,4.15 //
ahastatrodagayanaṃ rātriḥ syāddakṣiṇāyanam /
ete rātryahanī divye prasaṃkhyāte viśeṣataḥ // LiP_1,4.16 //
triṃśadyāni tu varṣāṇi divyo māsastu sa smṛtaḥ /
mānuṣaṃ tu śataṃ viprā divyamāsāstrayastu te // LiP_1,4.17 //
daśa caiva tathāhāni divyo hyeṣa vidhiḥ smṛtaḥ /
trīṇi varṣaśatanyena ṣaṣṭivarṣāṇi yāni tu // LiP_1,4.18 //
divyaḥ saṃvatsaro hyeṣa mānuṣeṇa prakīrtitaḥ /
triṇi varṣasahasrāṇi mānuṣāṇi pramāṇataḥ // LiP_1,4.19 //
triṃśadanyāni varṣāṇi mataḥ saptarṣivatsaraḥ /
nava yāni sahasrāṇi varṣāṇāṃ mānuṣāṇi tu // LiP_1,4.20 //
anyāni navatīścaiva dhrauvaḥ saṃvatsarastu saḥ /
ṣaṭtriśattu sahasrāṇi varṣāṇāṃ mānuṣāṇi tu // LiP_1,4.21 //
varṣāṇāṃ tacchataṃ jñeyaṃ divyo hyeṣa vidhiḥ smṛtaḥ /
trīṇyeva niyutānyāhurvarṣāṇāṃ mānuṣāṇi tu // LiP_1,4.22 //
ṣaṣṭiścaiva sahasrāṇi saṃkhyātāni tu saṃkhyayā /
divyaṃ varṣasahasraṃ tu prāhuḥ saṃkhyāvido janāḥ // LiP_1,4.23 //
divyenaiva pramāṇena yugasaṃkhyāprakalpanam /
pūrvaṃ kṛtayugaṃ nāma tatastretā vidhīyate // LiP_1,4.24 //
dvārapaś ca kaliścaiva yugānyetāni suvratāḥ /
atha saṃvatsarā dṛṣṭā mānuṣeṇa pramāṇataḥ // LiP_1,4.25 //
kṛtasyādyasya viprendrā divyamānena kīrtitam /
sahasrāṇāṃ śatānyāsaṃścaturdaśa ca saṃkhyayā // LiP_1,4.26 //
catvāriṃśatsahasrāṇi tathānyāni kṛtaṃ yugam /
tathā daśasahasrāṇāṃ varṣāṇāṃ śatasaṃkhyayā // LiP_1,4.27 //
aśītiś ca sahasrāṇi kālasretāyugasya ca /
saptaiva niyutānyāhurvarṣāṇāṃ mānuṣāṇi tu // LiP_1,4.28 //
viṃśatiś ca sahasrāṇi kālastu dvāparasya ca /
tathā śatasahasrāṇi varṣāṇāṃ trīṇi saṃkhyayā // LiP_1,4.29 //
ṣaṣṭhiścaiva sahasrāṇi kālaḥ kaliyugasya tu /
evaṃ caturyugaḥ kāla ṛte saṃdhyāṃśakātsmṛtaḥ // LiP_1,4.30 //
niyutānyeva ṣaṭtriṃśanniraṃśāni tu tāni vai /
catvāriṃśattathā trīṇī niyutānīha saṃkhyayā // LiP_1,4.31 //
viṃśatiś ca sahasrāmi saṃdhyāṃśaś ca caturyugaḥ /
evaṃ caturyugākhyānāṃ sādhikā hyekasaptatiḥ // LiP_1,4.32 //
kṛtatretādiyuktānāṃ manorantaramucyate /
manvantarasya saṃkhyā ca varṣāgreṇa prakīrtitā // LiP_1,4.33 //
triṃśatkoṭyastu varṣāṇāṃ mānuṣeṇa dvijottamāḥ /
saptaṣaṣṭistathānyāni niyutānyadhikāni tu // LiP_1,4.34 //
viṃśatiś ca sahasrāṇi kāloyamadhikaṃ vinā /
manvantarasya saṃkhyaiṣā laiṅgesminkīrtitā dvijāḥ // LiP_1,4.35 //
caturyugasya ca tathā varṣasaṃkhyāprakīrtitā /
caturyugasahasraṃ vai kalpaścaiko dvijottamāḥ // LiP_1,4.36 //
niśānte sṛjate lokān naśyante niśi jantavaḥ /
tatra vaimānikānāṃ tu aṣṭāviṃśatikoṭayaḥ // LiP_1,4.37 //
manvantareṣu vai saṃkhyā sāṃtareṣu yathātathā /
trīṇi koṭiśatānyāsan koṭyo dvinavatis tathā // LiP_1,4.38 //
kalpetī'te tu vai viprāḥ sahasrāṇāṃ tu saptatiḥ /
punastathāṣṭasāhasraṃ sarvatraiva samāsataḥ // LiP_1,4.39 //
kalpāvasānikāṃstyaktvā pralaye samupasthite /
maharlokāt prayāntyete janalokaṃ janāstataḥ // LiP_1,4.40 //
koṭīnāṃ dve sahasre tu aṣṭau koṭiśatāni tu /
dviṣāṣṭiś ca tathā koṭyo niyutāni ca saptatiḥ // LiP_1,4.41 //
kalpārdhasaṃkhyā divyā vai kalpamevaṃ tu kalpayet /
kalpānāṃ vai sahasraṃ tu varṣamekamajasya tu // LiP_1,4.42 //
varṣāṇāmaṣṭasāhasraṃ brāhmaṃ vai brahmaṇo yugam /
savanaṃ yugasāhasraṃ sarva devodbhavasya tu // LiP_1,4.43 //
savanānāṃ sahasraṃ tu trividhaṃ triguṇaṃ tathā /
brahmaṇastu tathā proktaḥ kālaḥ kālātmanaḥ prabho // LiP_1,4.44 //
bhavodbhavastapaścaiva bhavyo raṃbhaḥ kratuḥ punaḥ /
ṛturvahnirhavyavāhaḥ sāvitraḥ śuddha eva ca // LiP_1,4.45 //
uśikaḥ kuśikaścaiva gāndhāro muni sattamāḥ /
ṛṣabhaś ca tathā ṣaḍjo majjālīyaś ca madhyamaḥ // LiP_1,4.46 //
vairājovai niṣādaś ca mukhyo vai meghavāhanaḥ /
pañcamāścitrakaścaiva ākūtirjñāna eva ca // LiP_1,4.47 //
manaḥ sudarśo bṛṃhaś ca tathā vai śvetalohitaḥ /
raktaś ca pītavāsāś ca asitaḥ sarvarūpakaḥ // LiP_1,4.48 //
evaṃ kalpāstu saṃkhyātā brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ /
koṭikoṭisahasrāṇi kalpānāṃ munisattamāḥ // LiP_1,4.49 //
gatāni tāvaccheṣāṇi aharniśyāni vai punaḥ /
parānte vai vikārāṇi vikāraṃ yānti viśvataḥ // LiP_1,4.50 //
vikārasya śivasyājñāvaśenaiva tu saṃhṛtiḥ /
saṃhṛte tu vikāre ca pradhāne cātmani sthite // LiP_1,4.51 //
sādharmyeṇāvatiṣṭhete pradhānapuruṣāvubhau /
guṇānāṃ caiva vaiṣamye viprāḥ sṛṣṭiriti smṛtā // LiP_1,4.52 //
sāmye layo guṇānāṃ tu tayorheturmaheśvaraḥ /
līlayā devadevena sargāstvīdṛgvidhāḥ kṛtāḥ // LiP_1,4.53 //
asaṃkhyātāś ca saṃkṣepāt pradhānādanvadhiṣṭhitāt /
asaṃkhyātāś ca kalpākhyā hyasaṃkhyatāḥ pitāmahāḥ // LiP_1,4.54 //
harayaścāpyasaṃkhyātās tv eka eva maheśvaraḥ /
pradhānādipravṛttāni līlayā prākṛtāni tu // LiP_1,4.55 //
guṇātmikā ca tadbrattistasya devasya vai tridhā /
aprākṛtasya tasyādirmadhyāntaṃ nāsti cātmanaḥ // LiP_1,4.56 //
pitāmahasyātha paraḥ parārdhadvayasaṃmitaḥ /
divā sṛṣṭaṃ tu yatsarvaṃ niśi naśyati cāsya tat // LiP_1,4.57 //
bhūrbhuvaḥsvarmahastatra naśyate cordhvato na ca /
rātrau caikārṇave brahma naṣṭe sthāvarajaṅgame // LiP_1,4.58 //
suṣvāpāṃbhāsi yastasmānnārāyaṇa iti smṛtaḥ /
śarvaryante prabuddho vai dṛṣṭvā śūnyaṃ carācaram // LiP_1,4.59 //
sraṣṭuṃ tadā matiṃ cakre brahmā brahmavidāṃ varaḥ /
udakairāplutāṃ kṣmāṃ tāṃ samādāya sanātanaḥ // LiP_1,4.60 //
pūrvavatsthāpayāmāsa vārāhaṃ rūpamāsthitaḥ /
nadīnadasamudrāṃś ca pūrvavaccākarotprabhuḥ // LiP_1,4.61 /
kṛtvā dharāṃ prayatnena nimnonnativivarjitām /
dharāyāṃ socinotsarvān girīn dagdhān purāgninā // LiP_1,4.62 //
bhūrādyāṃścaturo lokān kalpayāmāsa pūrvavat /
sraṣṭuṃ ca bhagavāṃścakre tadā sraṣṭā punarmatim // LiP_1,4.63 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge sṛṣṭiprāraṃbhavarṇanaṃ nāma caturtho 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
yadā sraṣṭuṃ matiṃ cakre mohaścāsīnmahātmanaḥ /
dvijāś ca buddhipūrvaṃ tu brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ // LiP_1,5.1 /
tamo moho mahāmo hastāmisraścāndhasaṃjñitaḥ /
avidyā pañcadhā hyeṣā prādurbhūtā svayaṃbhuvaḥ // LiP_1,5.2 //
avidyayā munergrastaḥ sargo mukhya iti smṛtaḥ /
asādhaka iti smṛtvā sargo mukhyaḥ prajāpatiḥ // LiP_1,5.3 //
abhyamanyata so 'nyaṃ vai nagā mukhyodbhavāḥ smṛtāḥ /
tridhā kaṇṭho munestaśya dhyāyato vai hyavartata // LiP_1,5.4 //
prathamaṃ tasya vai jajñe tiryaksroto mahātmanaḥ /
ūrdhvasrotaḥ parastasya sātvikaḥ sa iti smṛtaḥ // LiP_1,5.5 //
arvāksroto 'nugrahaś ca tathā bhūtādikaḥ punaḥ /
brahmaṇo mahatastvādyo dvitīyo bhautikas tathā // LiP_1,5.6 //
sargastṛtīyaścaindriyasturīyo mukhya ucyate /
tiryagyonyaḥ pañcamastu ṣaṣṭho daivika ucyate // LiP_1,5.7 //
saptamo mānuṣo viprā aṣṭamo 'nugrahaḥ smṛtaḥ /
navamaścaiva kaumāraḥ prākṛtā vaikṛtāstvime // LiP_1,5.8 /
purastādasṛjaddevaḥ sanandaṃ sanakaṃ tathā /
sanātanaṃ muniśreṣṭhā naiṣkarmyeṇa gatāḥ param // LiP_1,5.9 //
marīcibhṛgvaṅgirasaḥ pulastyaṃ pulahaṅkratum /
dakṣamatriṃ vasiṣṭhaṃ ca so 'sṛjadyogavidyayā // LiP_1,5.10 //
navaite brahmaṇaḥ putrā brahmajñā brāhmaṇottamāḥ /
brahmavādina evaite brahmaṇaḥ sadṛśāḥ smṛtāḥ // LiP_1,5.11 //
saṃkalpaścaiva dharmaś ca hyadharmo dharmasaṃnidhiḥ /
dvādaśaiva prajāstvetā brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ // LiP_1,5.12 //
ṛbhuṃ sanatkumāraṃ ca sasarjādau sanātanaḥ /
tāvūrdhvaretasau divyau cāgrajau brahmavādinau // LiP_1,5.13 //
kumārau brahmaṇas tulyau sarvajñau sarvabhāvinau /
vakṣye bhāryākulaṃ teṣāṃ munīnāmagrajanmanām // LiP_1,5.14 //
samāsato muniśreṣṭhāḥ prajāsaṃbhūtimeva ca /
śatarūpāṃ tu vai rājñiṃ virājamasṛjatprabhuḥ // LiP_1,5.15 //
svāyaṃbhuvāttu vai rājñī śatarūpā tvayonijā /
lebhe putradvayaṃ puṇyā tathā kanyādvayaṃ ca sā // LiP_1,5.16 //
uttānapādo hyavaro dhīmāñjyeṣṭhaḥ priyaṃvrataḥ /
jyeṣṭhā variṣṭhā tvākūtiḥ prasūtiścānujā smṛtā // LiP_1,5.17 //
upayeme tadākūtiṃ rucirnāma prajāpatiḥ /
prasūtiṃ bhagavāndakṣo lokadhātrīṃ ca yoginīm // LiP_1,5.18 //
dakṣiṇāsahitaṃ yajñamākūtiḥ suṣuve tathā /
dakṣiṇājanayāmāsa divyā dvādaśa putrikāḥ // LiP_1,5.19 //
prasūtiḥ suṣuve dakṣāccaturviśatikanyakāḥ /
śraddhāṃ lakṣmīṃ dhṛtiṃ puṣṭiṃ tuṣṭiṃ medhāṃ kriyāṃ tathā // LiP_1,5.20 //
buddhi lajjāṃ vapuḥśāntiṃ siddhiṃ kīrti mahātapāḥ /
khyātiṃ śānti ca saṃbhūtiṃ smṛitṃ prītiṃ kṣamāṃ tathā // LiP_1,5.21 //
sannatiṃ cānasūyāṃ ca ūrjāṃ svāhāṃ surāraṇim /
svadhāṃ caiva mahābhāgāṃ pradadau ca yathākramam // LiP_1,5.22 //
śraddhādyāścaiva kīrtyantāstrayodaśa sudārikāḥ /
dharmaṃ prajāpatiṃ jagmuḥ patiṃ paramadurlabhāḥ // LiP_1,5.23 //
upayeme bhṛgurdhīmān khyātiṃ tāṃ bhārgavāraṇim /
saṃbhūtiṃ ca marīcistu smṛtiṃ caivāṅgirā muniḥ // LiP_1,5.24 //
prītiṃ pulastyaḥ puṇyātmā kṣamāṃ tāṃ pulaho muniḥ /
kratuś ca saṃnatiṃ dhīmānatristāṃ cānasūyakām // LiP_1,5.25 //
ūrjāṃ vasiṣṭho bhagavānvariṣṭho vārijekṣaṇām /
vibhāvasus tathā svāhāṃ svadhāṃ vai pitaras tathā // LiP_1,5.26 //
putrīkṛtā satī yā sā mānasī śivasaṃbhavā /
dakṣema jagatāṃ dhātrī rudramevāsthitā patim // LiP_1,5.27 //
ardhanālīśvaraṃ dṛṣṭvā sargādau kanakāṇḍajaḥ /
vibhajasveti cāhādau yadā jātā tadābhavat // LiP_1,5.28 //
tasyāścaivāṃśajāḥ sarvāḥ striyastribhuvane tathā /
ekādaśāvidhā rudrāstasya cāṃśodbhavās tathā // LiP_1,5.29 //
strīliṅgamakhilaṃ sā vai pulliṅgaṃ nīlalohitaḥ /
taṃ dṛṣṭvā bhagavān brahmā dakṣamālokya suvratām // LiP_1,5.30 //
bhajasva dhātrīṃ jagatāṃ mamāpi ca tavāpi ca /
punnāmno narakāttrāti iti putretvihoktitaḥ // LiP_1,5.31 //
praśastā tava kānteyaṃ syāt putrī viśvamātṛkā /
tasmāt putrī satī nāmnā tavaiṣā ca bhaviṣyati // LiP_1,5.32 //
evamuktastadā dakṣo niyogādbrahmaṇo muniḥ /
labdhvā putrīṃ dadau sākṣāt satīṃ rudrāya sādaram // LiP_1,5.33 //
dharmasya patnyaḥ śraddhādyāḥ kīrtitā vai trayodaśa /
tāsu dharmaprajāṃ vakṣye yathākramamanuttamam // LiP_1,5.34 //
kāmo darpo 'tha niyamaḥ saṃtoṣo lobha eva ca /
śrutastu daṇḍaḥ samayo bodhaścaiva mahādyutiḥ // LiP_1,5.35 //
apramādaś ca vinayo vyavasāyo dvijottamāḥ /
kṣemaṃ sukhaṃ yaśaścaiva dharmaputrāś ca tāsu vai // LiP_1,5.36 //
dharmasya vai kriyāyāṃ tu daṇḍaḥ samaya eva ca /
apramādas tathā bodho buddherdharmasya tau sutau // LiP_1,5.37 //
tasmātpañcadaśaivaute tāsu dharmātmajāstviha /
bhṛgupatnī ca suṣuve khyātirviṣṇoḥ priyāṃ śriyam // LiP_1,5.38 //
dhātāraṃ ca vidhātāraṃ merorjāmātarau sutau /
prabhūtirnāma yā patnī marīceḥ suṣuve sutau // LiP_1,5.39 //
pūrṇamāsaṃ tu mārīcaṃ tataḥ kanyācatuṣṭayam /
tuṣṭirjyeṣṭhā ca vai dṛṣṭiḥ kṛṣiścāpacitis tathā // LiP_1,5.40 //
kṣamā ca suṣuve putrān putrīṃ ca pulahācchubhām /
kardamaṃ ca varīyāṃsaṃ sahiṣṇuṃ munisattamāḥ // LiP_1,5.41 //
tathā kanakapītāṃ sa pīvarīṃ pṛthivīsamām /
prītyāṃ pulastyaś ca tathā janayāmāsa vai sutān // LiP_1,5.42 //
dattorṇaṃ vedabāhuṃ ca putrīṃ cānyāṃ dṛṣadvatīm /
putrāṇāṃ ṣaṣṭisāhasraṃ saṃnatiḥ suṣuve śubhā // LiP_1,5.43 //
kratostu bhāryā sarve te vālakhilyā iti śrutāḥ /
sinīvālīṃ kuhūṃ caiva rākāṃ cānumatiṃ tathā // LiP_1,5.44 //
smṛtiś ca suṣuve patnī muneścāṅgirasas tathā /
labdhānubhāvamagniṃ ca kīrtimantaṃ ca suvratā // LiP_1,5.45 //
atrerbhāryānasūyā vai suṣuve ṣaṭprajāstu yāḥ /
tāsvekā kanyakā nāmnā śrutuḥ sā sūnupañcakam // LiP_1,5.46 //
satyanetro munirbhavyo mūrtirāpaḥ śanaiścaraḥ /
somaś ca vai śrutiḥ ṣaṣṭhī pañcātreyāstu sūnavaḥ // LiP_1,5.47 //
ūrjā vasiṣṭhādvai lebhe sutāṃś ca sutavatsalā /
jyāyasī puṇḍarīkākṣānvāsiṣṭhānvaralocanā // LiP_1,5.48 //
rajaḥ suhotro bāhuś ca savanaścānaghas tathā /
sutapāḥ śukra ityete munervai sapta sūnavaḥ // LiP_1,5.49 //
yaścābhimānā bhagavān bhavātmā paitāmaho vahnirasuḥ prajānām /
svāhā ca tasmātsuṣuve sutānāṃ trayaṃ trayāṇāṃ jagatāṃ hitāya // LiP_1,5.50 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge prajāsṛṣṭivarṇanaṃ nāma pañcamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
pavamānaḥ pāvakaś ca śuciragniś ca te smṛtāḥ /
nirmarthyaḥ pavamānastu vaidyutaḥ pāvakaḥ smṛtaḥ // LiP_1,6.1 //
śuciḥ saurastu vijñeyaḥ svāhāputrāstrayastu te /
putraiḥ pautraistvihaiteṣāṃ saṃkhyā saṃkṣepataḥ smṛtā // LiP_1,6.2 //
visṛjya saptakaṃ cādau catvāriśannavaiva ca /
ityete vahnayaḥ proktāḥ praṇīyante 'dhvareṣu ca // LiP_1,6.3 //
sarve tapāsvinastvete sarve vratabhṛtaḥ smṛtāḥ /
prajānāṃ patayaḥ sarve sarve rudrātmakāḥ smṛtāḥ // LiP_1,6.4 //
ayajvānaś ca yajvānaḥ pitaraḥ prītimānasāḥ /
āgniṣvāttāś ca yajvānaḥ śeṣā barhiṣadaḥ smṛtāḥ // LiP_1,6.5 //
menāṃ tu mānasīṃ teṣāṃ janayāmāsa vai svadhā /
āgniṣvāttātmajā menā mānasī lokaviśrutā // LiP_1,6.6 //
asūta menā mainākaṃ kraiñcaṃ tasyānujāmumām /
gaṅgāṃ haimavatīṃ jajñe bhavāṅgāśleṣapāvanīm // LiP_1,6.7 //
dharaṇīṃ janayāmāsa mānasīṃ yajñayājinīm /
svadhā sā merurājasya patni padmasamānanā // LiP_1,6.8 //
pitaro 'mṛtapāḥ proktāsteṣāṃ caiveha vistaraḥ /
ṛṣīṇāṃ ca kulaṃ sarvaṃ śṛṇudhvaṃ tatsuvistaram // LiP_1,6.9 //
vadāmi pṛthagadhyāyasaṃsthitaṃ vastadūrdhvataḥ /
dākṣāyaṇi sati yātā pārśvaṃ rudrasya pārvatī // LiP_1,6.10 //
paścāddakṣaṃ vinindyaiṣā patiṃ lebhe bhavaṃ tathā /
tāṃ dhyātvā vyasṛjadrudrānanekānnīlalohitaḥ // LiP_1,6.11 //
ātmanastu samānsarvānsarvalokanamaskṛtān /
yācito muniśārdūlā brahmaṇā prahasan kṣaṇāt // LiP_1,6.12 //
taistu saṃcchāditaṃ sarvaṃ caturdaśavidhaṃ jagat /
tāndṛṣṭvā vividhātrudrānnirmalānnīlalohitān // LiP_1,6.13 //
jarāmaraṇanirmuktān prāha rudranpitāmahaḥ /
namo 'stu vo mahādevāstrinetrā nīla lohitāḥ // LiP_1,6.14 //
sarvajñāḥ sarvagā dīrghā hrasvā vāmanakāḥ śubhāḥ /
hiraṇyakeśā dṛṣṭighnā nityā buddhāś ca nirmalāḥ // LiP_1,6.15 //
nirdvandvā vītarāgāś ca viśvātmāno bhavātamajāḥ /
evaṃ stutvā tadā rudrātrudraṃ cāha bhavaṃ śivam /
pradakṣiṇīkṛtya tadā bhagavānkanakāṇḍajaḥ // LiP_1,6.16 //
namo 'stu te mahādeva prajā nārhasi śaṅkara /
mṛtyuhīnā vibho sraṣṭuṃ mṛtyuyuktāḥ sṛja prabho // LiP_1,6.17 //
tatastamāha bhagavānna hi me tādṛśī sthitiḥ /
sa tvaṃ sṛja yathākāmaṃ mṛtyuyuktāḥ prajāḥ prabho // LiP_1,6.18 //
labdhvā sasarja sakalaṃ śaṅkarācca turānanaḥ /
jarāmaraṇasaṃyuktaṃ jagadetaccarā caram // LiP_1,6.19 //
śaṅkaro 'pi tadā rudraurnivṛttātmā hyadhiṣṭhitaḥ /
sthāṇutvaṃ tasya vai viprāḥ śaṅkarasya mahātmanaḥ // LiP_1,6.20 //
niṣkalasyātmanaḥ śaṃbhoḥ svecchādhṛtaśarīriṇaḥ /
śaṃ rudraḥ sarvabhūtānāṃ karoti ghṛṇayā yataḥ // LiP_1,6.21 //
śaṅkaraścāprayatnena tadātmā yoga vidyayā /
vairāgyasthaṃ viraktasya vimuktiryacchamucyate // LiP_1,6.22 //
aṇostu viṣayatyāgaḥ saṃsārabhayataḥ kramāt /
vairāgyājjāyate puṃso virāgo darśanāntare // LiP_1,6.23 //
vimikhyo viguṇatyāgo vijñānasyāvicārataḥ /
tasya cāsya ca saṃdhānaṃ prasādātparameṣṭhinaḥ // LiP_1,6.24 //
dharmo jñānaṃ ca vairāgyamaiśvaryaṃ śaṅkarādiha /
sa eva śaṅkaraḥ sākṣātpinākī nīlalohitaḥ // LiP_1,6.25 //
ye śaṅkarāśritāḥ sarve mucyante te na saṃśayaḥ /
na gacchantyeva narakaṃ pāpiṣṭhā api dāruṇam // LiP_1,6.26 //
āśritāḥ śaṅkaraṃ tasmātprāpnuvanti ca śaśvatam /
ṛṣaya ūcuḥ /
māyāntāścaiva ghorādya hyaṣṭaviṃśatireva ca // LiP_1,6.27 //
koṭayo narakāṇāṃ tu pacyante tāsu pāpinaḥ /
anā śritāḥ śivaṃ rudrāṃ śaṅkaraṃ nīlalohitam // LiP_1,6.28 //
āśrayaṃ sarvabhūtānāmavyayaṃ jagatāṃ patim /
puruṣaṃ paramātmānaṃ puruhūtaṃ puruṣṭutam // LiP_1,6.29 //
tamasā kālarudrākhyaṃ rajasā kanakāṇḍajam /
sattvena sarvagaṃ viṣṇuṃ nigurṇatve maheśvaram // LiP_1,6.30 //
kena gacchanti narakaṃ narāḥ kena mahāmate /
karmaṇākarmaṇā vāpi śrotuṃ kautūhalaṃ hi naḥ // LiP_1,6.31 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
suta uvāca
rahasyaṃ vaḥ pravakṣyāmi bhavasyāmitatejasaḥ /
prabhāvaṃ śaṅkarasyādyaṃ saṃkṣepātsarvadarśinaḥ // LiP_1,7.1 //
yoginaḥ sarvatattvajñāḥ paraṃ vairāgyamāsthitāḥ//
prāṇāyāmādibhiścāṣṭasādhanaiḥ sahacāriṇaḥ // LiP_1,7.2 //
karuṇādiguṇopetāḥ kṛtvāpi vividhāni te /
karmāṇi narakaṃ svargaṃ gacchantyeva svakarmaṇā // LiP_1,7.3 //
prasādājjāyate jñānaṃ jñānādyogaḥ pravartate /
yogena jāyate muktiḥ prasādādākhilaṃ tataḥ // LiP_1,7.4 //
ṛṣaya ūcuḥ
prasādā dyādi vijñānaṃ svarūpaṃ vaktumarhasi /
divyaṃ māheśvaraṃ caiva yogaṃ yogavidāṃ vara // LiP_1,7.5 //
kathaṃ karoti bhagavān cintayā rahitaḥ śivaḥ /
prasādaṃ yogamārgeṇa kasminkāle nṛṇāṃ vibhuḥ // LiP_1,7.6 //
romaharṣaṇa uvāca
devānāṃ ca ṛṣīṇāṃ ca pitṝṇāṃ saṃnidhau purā /
śailādinā tu kathitaṃ śṛṇvantu brahmasūnave // LiP_1,7.7 //
vyāsāvatārāṇi tathā dvāparānte ca suvratāḥ /
yogācāryāvatārāṇi tathā tiṣye tu śūlinaḥ // LiP_1,7.8 //
tatratatra vibhoḥ śiṣyāścātvāraḥ śamabhājanāḥ /
praśīṣyā bahavasteṣāṃ prasīdatyevamīśvaraḥ // LiP_1,7.9 //
evaṃ kramāgataṃ jñānaṃ mukhādeva nṛṇāṃ vibhoḥ /
vaiśyāntaṃ brāhmaṇādyaṃ hi ghṛṇayā cānurūpataḥ // LiP_1,7.10 //
ṛṣaya ūcuḥ
dvāparedvāpare vyāsāḥ ke vai kutrāntareṣu vai /
kalpeṣu kasminkalpe no vaktumarhasi cātra tān // LiP_1,7.11 //
sūta uvāca
śṛṇvantu kalpe vārāhe dvijā vaivasvatāntare /
vyāsāṃś ca sāṃprataṃ rudrāṃs tathā sarvāntareṣu vai // LiP_1,7.12 //
vedānāṃ ca purāṇānāṃ tathā jñānapradarśakān /
yathākramaṃ pravakṣyāmi sarvāvarteṣu sāpratam // LiP_1,7.13 //
kratuḥ satyo bhārgavaś ca aṅgirāḥ savitā dvijāḥ /
mṛtyuḥ śatakraturdhīmān vasiṣṭho munipuṅgavaḥ // LiP_1,7.14 //
sārasvatastridhāmā ca trivṛto munipuṅgavaḥ /
śatatejāḥ svayaṃ dharmo nārāyaṇa iti śrutaḥ // LiP_1,7.15 //
tarakṣuścāruṇirdhīmāṃs tathā devaḥ gṛtañjayaḥ /
ṛtañjayo bharadvājo gautamaḥ kavisattamaḥ // LiP_1,7.16 //
vācaḥśravāḥ muniḥ sākṣāttathā śuṣmāyaṇiḥ śuciḥ /
tṛṇābindurmunī rukṣaḥ śaktiḥ śākteya uttaraḥ // LiP_1,7.17 //
jātūkarṇyo hariḥ sākṣātkṛṣṇadvaipāyano muniḥ /
vyāsāstvete ca śṛṇvantu kalau yogeśvarān kramāt // LiP_1,7.18 //
asaṃkhyātā hi kalpeṣu vibhoḥ sarvāntareṣu ca /
kalau rudrāvatārāṇāṃ vyāsānāṃ kila gauravāt // LiP_1,7.19 //
vaivasvatāntare kalpe vārāhe ye ca tān punaḥ /
avatārān pravakṣyāmi tathā sarvāntareṣu vai // LiP_1,7.20 //
ṛṣa ūcuḥ
manvantarāṇi vārāhe vaktumarhasi sāṃpratam /
tathaiva cordhvakalpeṣu siddhānvaivasvatāntare // LiP_1,7.21 //
romaharṣaṇa uvāca
manuḥ svāyaṃbhuvastvādyastataḥ svārociṣo dvijāḥ /
uttamastāmasaścaiva raivatāścākṣuṣas tathā // LiP_1,7.22 ///
vaivasvataś ca sāvarṇir dharmaḥ sāvarṇikaḥ punaḥ /
piśaṅgaścāpiśaṅgābhaḥ śabalo varṇakas tathā // LiP_1,7.23 //
aukārāntā akārādyā manavaḥ parīkīrtitāḥ /
śvetaḥ pāṇḍus tathā raktastāmrāḥ patiś ca kāpilaḥ // LiP_1,7.24 //
kṛṣṇaḥ śyāmas tathā dhūmraḥ sudhūmraś ca dvijottamāḥ /
apiśaṅgaḥ piśaṅgaś ca trivarṇaḥ śabalas tathā // LiP_1,7.25 //
kālandhurastu kathitā varmato manavaḥ śubhāḥ /
nāmato varṇataścaiva varṇataḥ punareva ca // LiP_1,7.26 //
svarātmānaḥ samākhyātāścāntareśāḥ samāsataḥ /
vaivasvata ṛkārastu manuḥ kṛṣṇaḥ sureśvaraḥ // LiP_1,7.27 //
saptamastasya vakṣyāmi yugāvarteṣu yoginaḥ /
samatīteṣu kalpeṣu tathā cānāgateṣu vai // LiP_1,7.28 //
vārāhaḥ sāṃprataṃ jñeyaḥ saptamāntarataḥ kramāt /
yogāvatārāṃś ca vibhoḥ śiṣyāṇāṃ saṃtatis tathā // LiP_1,7.29 //
saṃprekṣya sarvakāleṣu tathāvartteṣu yoginām/
ādye śvetaḥ kalau rudrāḥ sutāro madanas tathā // LiP_1,7.30 //
suhotraḥ kaṅkaṇaścaiva logākṣirmunisattamāḥ /
jaigīṣavyo mahātejā bhagavān dadhivāhanaḥ // LiP_1,7.31 //
ṛṣabhaś ca munirdhīmānugraścatriḥ subālakaḥ /
gautamaścātha bhagavān sarvadevanamaskṛtaḥ // LiP_1,7.32 //
vedaśīrṣaś ca gokarṇo guhāvāsī śikhaṇḍabhṛt /
jaṭā mālyaṭṭahāsaś ca dāruko lāṅgalī tathā // LiP_1,7.33 //
mahākāyamuniḥ śūlī daṇḍī muṇḍīśvaraḥ svayam /
sahiṣṇuḥ somaśarmā ca nakulīśo jagadguruḥ // LiP_1,7.34 //
vaivasvate 'ntare samyak proktā hi paramātmanaḥ /
yogācāryāvatārā ye sarvāvarteṣu suvratāḥ // LiP_1,7.35 //
vyāsāścaivaṃ muniśreṣṭhā dvāparedvāpare tvime /
yogeśvarāṇāṃ catvāraḥ śiṣyāḥ pratyekamavyayāḥ // LiP_1,7.36 //
śvetaḥ śvetaśikhaṇḍī ca śvetāśvaḥ śvetalohitaḥ /
dundubhiḥ śatarūpaś ca ṛcīkaḥ ketumāṃs tathā // LiP_1,7.37 //
viśākeś ca vikeśaś ca vipāśaḥ pāpanāśanaḥ /
sumukho durmukhaścaiva durdamo duratikramaḥ // LiP_1,7.38 //
sanakaś ca sanandaś ca prabhuryaś ca sanātanaḥ /
ṛbhuḥ sanatkumāraś ca sudhāmā virajās tathā // LiP_1,7.39 //
śaṅkhapā dvairajaścaiva meghaḥ sārasvatas tathā /
suvāhano muniśreṣṭho meghavāho mahādyutiḥ // LiP_1,7.40 //
kapilaścāsuriścaiva tathā pañcāśikho muniḥ /
vālkalaś ca mahāyogī dharmātmāno mahaujasaḥ // LiP_1,7.41 //
parāśaraś ca gargaś ca bhārgavaścāṅgirās tathā /
balabandhuniṃrāmitraḥ ketuśṛṅgastapodhanaḥ // LiP_1,7.42 //
laṃbodaraś ca laṃbaś ca laṃbākṣo laṃbakeśakaḥ /
sarvajñaḥ samubuddhiś ca sādhyaḥ sarvastathaiva ca // LiP_1,7.43 //
sudhāmā kāśyapaścaiva vāsiṣṭho virajās tathā /
atrirdevasadaścaiva śravaṇo 'tha śraviṣṭhakaḥ /
kuṇiś ca kuṇibāhuś ca kuśarīraḥ kunetrakaḥ // LiP_1,7.44 //
kaśyapopyuśanāścaiva cyavano 'tha bṛhaspatiḥ /
utathyo vāmadevaś ca mahāyogo mahābalaḥ // LiP_1,7.45 //
vācaḥśravāḥ sudhakiś ca śyāvāśvaś ca yatīśvaraḥ /
hiraṇya nābhaḥ kauśalyo logākṣiḥ kuthumis tathā // LiP_1,7.46 //
sumanturbarbarī vidvān kabandhaḥ kaśikandharaḥ /
plakṣo dālbhyāyāṇiścaiva ketumān gopanas tathā // LiP_1,7.47 //
bhallāvī madhupiṅgaś ca śvetaketustāponidhiḥ /
uśiko bṛhadaśvaś ca devalaḥ kavireva ca // LiP_1,7.48 //
śālihotrogniveśaś ca yuvanāśvaḥ śaradvasuḥ /
chagalaḥ kuṇḍakarṇaś ca kuṃbhaścaiva pravāhaṅkaḥ // LiP_1,7.49 //
ulūko vidyutaścaiva maṇḍūko hyāśvalāyanaḥ /
akṣapādaḥ kumāraś ca uluko vatsa eva ca // LiP_1,7.50 //
kuśikaścaiva garbhaś ca mitraḥ kauruṣya eva ca /
śiṣyāstvete mahātmānaḥ sarvāvarteṣu yoginām // LiP_1,7.51 //
vimalā brahmabhūyiṣṭhā jñānayogaparāyaṇāḥ /
ete pāśupatāḥ siddhā bhasmoddhūlitavigrahāḥ // LiP_1,7.52 //
śiṣyāḥ praśiṣyāścaiteṣāṃ śataśotha sahasraśaḥ /
prāpya pāśupataṃ yogaṃ rudralokāya saṃsthitāḥ // LiP_1,7.53 //
devādayaḥ piśācāntāḥ paśavaḥ parikīrtitāḥ /
teṣāṃ patitvātsarveśo bhavaḥ paśupatiḥ smṛtaḥ // LiP_1,7.54 //
tena praṇīto rudreṇa paśūnāṃ patinā dvijāḥ /
yogaḥ pāśupato jñeyaḥ parāvaravibhūtaye // LiP_1,7.55 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge manuvyāsa yogeśvaratacchiṣyakathanaṃ nāma saptamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
saṃkṣepataḥ pravakṣyāmi yogasthānāni sāṃpratam /
kalpitāni śivenaiva hitāya jagatāṃ dvijāḥ // LiP_1,8.1 //
galādadho vitastyā yannābherupari cottamam /
yogasthanamadho nābherāvartaṃ madhyavaṃ bhruvoḥ // LiP_1,8.2 //
sarvārthajñānaniṣpattirātmano yoga ucyate /
ekāgratā bhaveccaiva sarvadā tatprasādataḥ // LiP_1,8.3 //
prasādasya svarūpaṃ yatsvasaṃvedyaṃ dvijottamāḥ /
vaktuṃ na śakyaṃ brahmādyaiḥ kramaśo jāyate nṛṇām // LiP_1,8.4 //
yogaśabdena nirvāṇaṃ māheśaṃ padamucyate /
tasya heturṛṣerjñānaṃ jñānaṃ tasya prasādataḥ // LiP_1,8.5 //
jñānena nirdahetpāpaṃ nirudhya viṣayān sadā /
niruddhendriyavṛttestu yogasiddhirbhaviṣyati // LiP_1,8.6 //
yogo nirodho vṛtteṣu cittasya dvijasattamāḥ /
sādhanānyaṣṭadhā cāsya kathitānīha siddhaye // LiP_1,8.7 //
yamastu prathamaḥ prokto dvitīyo niyamas tathā /
tṛtīyamāsanaṃ proktaṃ prāṇāyāmastataḥ param // LiP_1,8.8 //
pratyāhāraṃ pañcamo vai dhāraṇā ca tataḥ parā /
dhyānaṃ saptamamityuktaṃ samādhistvaṣṭamaḥ smṛtaḥ // LiP_1,8.9 //
tapasyuparamaścaiva yama ityabhidhīyate /
ahiṃsā prathamo heturyamasya yamināṃ varāḥ // LiP_1,8.10 //
satyamasteyamaparaṃ brahmacaryāparigrahau /
niyamasyāpi vai mūlaṃ yama eva na saṃśayaḥ // LiP_1,8.11 //
ātmavatsarvabhūtānāṃ hitāyaiva pravartanam /
ahiṃsaiṣā samākhyātā yā cātmajñānasiddhidā // LiP_1,8.12 //
dṛṣṭaṃ śrutaṃ cānubhitaṃ svānubhūtaṃ yathārthataḥ /
kathanaṃ satyamityuktaṃ parapīḍāvivarjitam // LiP_1,8.13 //
nāślīlaṃ kīrtayedevaṃ brāhmaṇānāmiti śrutiḥ /
paradoṣān parijñāya na vadediti cāparam // LiP_1,8.14 //
anādānaṃ parasvānāmāpadyapi vicārataḥ /
manasā karmaṇā vācā tadasteyaṃ samāsataḥ // LiP_1,8.15 //
maithunasyāpravṛttirhi manovākkāyakarmaṇā /
brahmacaryamiti proktaṃ yatīnāṃ brahmacāriṇām // LiP_1,8.16 //
iha vaikhānasānāṃ ca vidārāṇāṃ viśeṣataḥ /
sadārāṇāṃ gṛhasthanāṃ tathaiva ca vadāmi vaḥ // LiP_1,8.17 //
svadāre vidhivatkṛtvā nivṛttiścānyataḥ sadā /
manasā karmaṇā vācā brahmacaryamiti smṛtam // LiP_1,8.18 //
medhyā svanārā saṃbhogaṃ kṛtvā snānaṃ samācaret /
evaṃ gṛhastho yuktātmā brahmacārī na saṃśayaḥ // LiP_1,8.19 //
ahiṃsāpyevamevaiṣā dvijagurvagnipūjane /
vidhinā yādṛśī hiṃsā sātva hiṃsā iti smṛtā // LiP_1,8.20 //
striyaḥ sadā parityājyāḥ saṃgaṃ naiva ca kārayet/
kuṇapeṣu yathā citta tathā kuryādvicakṣaṇaḥ // LiP_1,8.21 //
viṇmūtrotsargakāleṣu bahirbhūmau yathā matiḥ /
tathā kāryā ratau cāpi svadāre cānyataḥ kutaḥ // LiP_1,8.22 //
aṅgārasadṛśī nārī ghṛtakuṃbhasamaḥ pumān /
tasmānnariṣu saṃsargaṃ dūrataḥ parivarjayet // LiP_1,8.23 //
bhogena tṛptirnaivāsti viṣayāṇāṃ vicārataḥ /
tasmādvirāgaḥ kartavyo manasā karmaṇā girā // LiP_1,8.24 //
na jātu kāmaḥ kāmānāmupabhogena śāmyati /
haviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivardhate // LiP_1,8.25 //
tasmāttyāgaḥ sadā kāryastvamṛtatvāya yoginā /
avirakto yato martyo nānāyoniṣu vartate // LiP_1,8.26 //
tyogenaivāmṛtatvaṃ hi śrutismṛtividāṃ varāḥ /
karmaṇā prajayā nāsti dravyeṇa dvijasattamāḥ // LiP_1,8.27 //
tasmādvirāgaḥ kartavyo manovākkāyakarmaṇā /
ṛtau ṛtau nivṛttistu brahmacaryamiti smṛtam // LiP_1,8.28 //
yamāḥ saṃkṣepataḥ proktā niyamāṃś ca vadāmi vaḥ /
śaucamijyā tapo dānaṃ svādhyāyopasthanigrahaḥ // LiP_1,8.29 //
vratopavāsamaunaṃ ca snānaṃ ca niyamā daśa /
niyamaḥ syādanīhā ca śaucaṃ tuṣṭistapas tathā // LiP_1,8.30 //
japaḥ śivapraṇīdhānaṃ padmakādyaṃ tathāsanam /
bāhyamābhyantaraṃ proktaṃ śaucamābhyantaraṃ varam // LiP_1,8.31 //
bāhyaśaucena yuktaḥ saṃs tathā cābhyantaraṃ caret /
āgneyaṃ vāruṇaṃ brāhmaṃ kartavyaṃ śivapūjakaiḥ // LiP_1,8.32 //
snānaṃ vidhānataḥ samyak paścādābhyaṃ taraṃ caret /
ādehāntaṃ mṛdālipya tīrthatoyeṣu sarvadā // LiP_1,8.33 //
avagādyāpi malino hyantaśśaucavivarjitaḥ /
śaivalā jhaṣakā matsyāḥ sattvā matsyopajīvinaḥ // LiP_1,8.34 //
sadāvagādyaḥ salile viśuddhāḥ kiṃ dvijottamāḥ /
tasmādābhyantaraṃ śaucaṃ sadā kāryaṃ vidhānataḥ // LiP_1,8.35 //
ātmajñānāṃbhasi snātvā sakṛdālipya bhāvataḥ /
suvairāgyamṛdā śuddhaḥ śaucamevaṃ prakīrtitam // LiP_1,8.36 //
śuddhasya siddhayo dṛṣṭā naivāśuddhasya siddhayaḥ /
nyāyenāgatayā vṛttyā saṃtuṣṭo yastu suvrataḥ // LiP_1,8.37 //
saṃtoṣastasya satatamatītārthasya cāsmṛtiḥ /
cāndrāyaṇādinipuṇasya pāṃsi suśubhāni ca // LiP_1,8.38 //
svādhyāyastu japaḥ proktaḥ praṇavasya tridhā smṛtaḥ /
vācikaścādhamo mukhya upāṃśuścottamottamaḥ // LiP_1,8.39 //
mānaso vistareṇaiva kalpe pañcākṣare smṛtaḥ /
tathā śivapraṇīdhānaṃ manovākkāyakarmaṇā // LiP_1,8.40 //
śivajñānaṃ gurorbhaktiracalā supratiṣṭhitā /
nigraho hyapahṛtyāśu prasaktānīndriyāṇi ca // LiP_1,8.41 //
viṣayeṣu samāsena pratyāhāraḥ prakīrtitaḥ /
cittasya dhāraṇā proktā sthānabandhaḥ samāsataḥ // LiP_1,8.42 //
tasyāḥ svāsthyena dhyānaṃ ca samādhiś ca vicārataḥ /
tatraikacittatā dhyānaṃ pratyayāntaravarjitam // LiP_1,8.43 //
cidbhāsamarthamātrasya dehaśūnya miva sthitam /
samādhiḥ sarvahetuś ca prāṇāyāma iti smṛtaḥ // LiP_1,8.44 //
prāṇaḥ svadehajo vāyuryamastasya nirodhanam /
tridhā dvijairyamaḥ prokto mando madhyottamas tathā // LiP_1,8.45 //
prāṇāpānanirodhastu prāṇāyāmaḥ prakīrtitaḥ /
prāṇāyāmasya mānaṃ tu mātrādvādaśakaṃ smṛtam // LiP_1,8.46 //
nīco dvādaśamātrastu uddhāto dvādaśaḥ smṛtaḥ /
madhyamas tu dviruddhātaś caturviṃśatimātrakaḥ // LiP_1,8.47 //
mukhyastu yastriruddhātaḥ ṣaṭtriṃśanmātra ucyate /
prasvedakaṃpanotthānajanakaś ca yathākramam // LiP_1,8.48 //
ānandodbhavayogārthaṃ nidrāghūrṇistathaiva ca /
romāñcadhvanisaṃviddhasvāṅgamo ṭanakaṃpanam // LiP_1,8.49 //
bhramaṇaṃ svedajanyā sā saṃvinmūrcchā bhavedyadā /
tadottamottamaḥ proktaḥ praṇāyāmaḥ suśobhanaḥ // LiP_1,8.50 //
sagarbho 'garbha ityuktaḥ sajapo vijapaḥ kramāt /
ibho vā śarabho vāpi durādharṣo 'tha kesarī // LiP_1,8.51 //
gṛhīto damyamānastu yathāsvasthastu jāyate /
tathā samariṇo 'svastho durādharṣaś ca yoginām // LiP_1,8.52 //
nyāyataḥ sevyamānastu sa evaṃ svasthatāṃ vrajet /
yathaiva mṛgarāḍ nāgaḥ śarabho vāpi durmadaḥ // LiP_1,8.53 //
kālāntaravaśādyogāddamyate paramādarāt /
tathā paricayātsvāsthyaṃ samatvaṃ cādhigacchati // LiP_1,8.54 //
yogādabhyasate yastu vyāsanaṃ naiva jāyate /
evamabhyasyamānastu muneḥ prāṇo vinirdahet // LiP_1,8.55 //
manovākkāyajān doṣān karturdehaṃ ca rakṣati /
saṃyuktasya tathā samyakprāṇāyāmena dhīmataḥ // LiP_1,8.56 //
doṣāttasmācca naśyanti niśvāsastena jīryate /
prāṇāyāmena sidhyanti divyāḥ śāntyādayaḥ kramāt // LiP_1,8.57 //
śāntiḥ praśāntirdīptiś ca prasādaś ca tathā kramāt /
ādau catuṣṭayasyeha proktā śāntiriha dvijāḥ // LiP_1,8.58 //
sahajāgantukānāṃ ca pāpānāṃ śāntīrucyate /
praśāntiḥ saṃyamaḥ samyagvacasāmiti saṃsmṛtā // LiP_1,8.59 //
prakāśo dīptirityuktaḥ sarvataḥ sarvadā dvijāḥ /
sarvendriyaprasādastu vuddhervai marutāmapi // LiP_1,8.60 //
prasāda iti saṃproktaḥ svānte tviha catuṣṭaye /
prāṇo 'pānaḥ samānaś ca udāno vyāna eva ca // LiP_1,8.61 //
nāgaḥ kūrmastu kṛkalo devadatto dhanañjayaḥ /
eteṣāṃ yaḥ prasādastu marutāmiti saṃsmṛtaḥ // LiP_1,8.62 //
prayāṇaṃ kurute tasmādvāyuḥ prāṇa iti smṛtaḥ /
apānayatyapānastu āhārādīn krameṇa ca // LiP_1,8.63 //
vyāno vyānāmayatyaṅgaṃ vyādhyādīnāṃ prakopakaḥ /
udvejayati marmāṇi udāno 'yaṃ praṅkīrtitaḥ // LiP_1,8.64 //
samaṃ nayati gātrāṇi samānaḥ pañca vāyavaḥ /
udgāre nāga ākhyātaḥ kūrma unmīlane tu saḥ // LiP_1,8.65 //
kṛkalaḥ kṣutakāyaiva devadatto vijṛṃbhaṇe /
dhanañjayo mahāghoṣaḥ sarvagaḥ sa mṛte 'pi hi // LiP_1,8.66 //
iti yo daśavāyūnāṃ prāṇāyāmena sidhyati /
prasādo 'sya turīyā tu saṃjñā viprāścatuṣṭaye // LiP_1,8.67 //
visvarastu mahān prajño mano brahmācitiḥ smṛtiḥ /
khyātiḥ saṃvīttataḥ paścādīśvaro matireva ca // LiP_1,8.68 //
buddheretāḥ dvijāḥ saṃjñā mahataḥ parikīrtitāḥ /
asyā buddheḥ prasādastu prāṇāyāmena siddhyati // LiP_1,8.69 //
visvaro visvarībhāvo dvandvānāṃ munisattamāḥ /
agrajaḥ sarva tattvānāṃ mahānyaḥ parimāṇataḥ // LiP_1,8.70 //
yatpramāṇaguhā prajñā manastu manute yataḥ /
bṛhatvādbṛṃhaṇatvācca brahmā brahmavidāṃvarāḥ // LiP_1,8.71 //
sarvakarmāṇi bhogārthaṃ yaccinoti citiḥ smṛtā /
smarate yatsmṛtiḥ sarvaṃ saṃvidvai vindate yataḥ // LiP_1,8.72 //
khyāyate yattviti khyātir jñānādibhir anekaśaḥ /
sarvatattvādhipaḥ sarvaṃ vijānāti yadīśvaraḥ // LiP_1,8.73 //
manute manyate yasmānmatirmatimatāṃvarāḥ /
arthaṃ bodhayate yacca buddhyate buddhirucyate // LiP_1,8.74 //
asyā buddheḥ prasādastu prāṇāyāmena siddhyati /
doṣānvinirdahetsarvān prāṇāyāmādasau yamī // LiP_1,8.75 //
pātakaṃ dhāraṇābhistu pratyāhāreṇa nirdahet /
viṣayānviṣavaddhyātvā dhyānenānīśvarān guṇān // LiP_1,8.76 //
samādhinā yatiśreṣṭhāḥ prajñāvṛddhiṃ vivardhayet /
sthānaṃ labdhvaiva kurvīta yogāṣṭāṅgāni vai kramāt // LiP_1,8.77 //
labdhvāsanāni vidhivadyogasiddhyarthamātmavit /
ādeśakāle yogasya darśanaṃ hi na vidyate // LiP_1,8.78 //
agnyabhyāse jale vāpi śuṣkaparṇacaye tathā /
jantuvyāpte śmaśāne ca jīrṇagoṣṭe catuṣpathe // LiP_1,8.79 //
saśabde sabhaye vāpi caityavalmīkasaṃcaye /
aśubhe durjanākraānte maśakādisamanvite // LiP_1,8.80 //
nācareddehabādhāyāṃ daurmanasyādisaṃbhave /
sugupte tu śubhe ramye guhāyāṃ parvatasya tu // LiP_1,8.81 //
bhavakṣetre sugupte vā bhavārāme vanepi vā /
gṛhe tu suśubhe deśe vijane jantuvarjite // LiP_1,8.82 //
atyantanirmale samyak supralipte vicitrite /
darpaṇodarasaṃkāśe kṛṣṇāgarusudhūpite // LiP_1,8.83 //
nānāpuṣpasamākīrṇe vitānopari śobhite /
phalapallavamulāḍhye kuśapuṣpasamanvite // LiP_1,8.84 //
samāsanastho yogāṅgānyabhyaseddhṛṣitaḥ svayam /
praṇipatya guruṃ paścādbhavaṃ devīṃ vināyakam // LiP_1,8.85 //
yogīśvarān saśiṣyāṃś ca yogaṃ yuñjīta yogavit /
āsanaṃ svastikaṃ badhvā padmamardhāsanaṃ tu vā // LiP_1,8.86 //
samajānus tathā dhīmānekajānurathāpivā /
samaṃ dṛḍhāsano bhūtvā saṃhṛtya caraṇāvubhau // LiP_1,8.87 //
saṃvṛtāsyopabaddhākṣa uro viṣṭabhya cāgrataḥ /
pārṣṇibhyāṃ vṛṣaṇau rakṣaṃs tathā prajananaṃ punaḥ // LiP_1,8.88 //
kiñcidunnāmitaśira dantairdantānna saṃspṛśet /
saṃprekṣya nāsikāgrāṃ svaṃ diśaścānavalo kayan // LiP_1,8.89 //
tamaḥ pracchādya rajasā rajaḥ sattvena chādayet /
tataḥ sattvasthito bhūtvā śivadhya na samabhyaset // LiP_1,8.90 //
oṅkāravācyaṃ paramaṃ śuddhaṃ dīpaśikhākṛtim /
dhyāyedvai puṇḍarīkasya karṇikāyāṃ samāhitaḥ // LiP_1,8.91 //
nābheradhastādvā vidvān dhyātvā kamalamuttamam /
tryaṅgule cāṣṭakoṇaṃ vā pañcakoṇamathāpi vā // LiP_1,8.92 //
trikoṇaṃ ca tathāgneyaṃ saumyaṃ sauraṃ svaśaktibhiḥ /
sauraṃ saumya tathāgneyamatha vānukrameṇa tu // LiP_1,8.93 //
āgneyaṃ ca tataḥ sauraṃ saumyamevaṃ vidhānataḥ /
agneradhaḥ prakalpyaivaṃ dharmādīnāṃ catuṣṭayam // LiP_1,8.94 //
guṇatrayaṃ krameṇaiva maṇḍalopari bhāvayet /
sattvasthaṃ cintayedrudraṃ svaśaktyā parimaṇḍitam // LiP_1,8.95 //
nābhau vātha gale vāpi śrūmadhye vā yathāvidhi /
lalāṭa phalikāyāṃ vā mūrdhni dhyānaṃ samācaret // LiP_1,8.96 //
dbidale ṣoḍaśāre vā dvādaśāre krameṇa tu /
daśāre vā ṣaāḍasre vā caturasre smarecchivam // LiP_1,8.97 //
kanakābhe tathāgārasannibhe susite 'pi vā /
dvādaśādityasaṃkāśe candrabiṃbasame 'pi vā // LiP_1,8.98 //
vidyutkoṭinibhe sthāne cintayetparameśvaram /
āgnivarṇe 'tha vā vidyudvalayābhe samāhitaḥ // LiP_1,8.99 //
vajrakoṭiprabhe sthāne padmarāganibhe 'pi vā /
nīlalohitabiṃbe vā yogī dhyānaṃ samabhya set // LiP_1,8.100 //
maheśvaraṃ hṛdi dhyāyennābhipadme sadāśivam /
candracūḍaṃ lalāṭe tu śrūmadhye śaṅkaraṃ svayam // LiP_1,8.101 //
divye ca śāśvatasthāne śivadhyānaṃ samabhyaset /
nirmalaṃ niṣkalaṃ brahma suśāntaṃ jñānarūpiṇam // LiP_1,8.102 //
alakṣaṇamanirdeśyamaṇoralpataraṃ śubham /
nirālaṃbamatarkyaṃ ca vināśotpattivarjitam // LiP_1,8.103 //
kaivalyaṃ caiva nirvāṇaṃ niḥśreyasamanūpamam /
amṛtaṃ cākṣaraṃ brahma hyapunarbhava madbhutam // LiP_1,8.104 //
mahānandaṃ parānandaṃ yogānandamanāmayam/
heyopādeyarahitaṃ sūkṣmātsūkṣmataraṃ śivam // LiP_1,8.105 //
svayaṃvedyamavedyaṃ tacchivaṃ jñānamayaṃ param /
atīndriyamanābhāsaṃ paraṃ tattvaṃ parātparam // LiP_1,8.106 //
sarvopādhivinirmukaṃ dhyānagamyaṃ vicārataḥ /
advayaṃ tamasaścaiva parastātsaṃsthitaṃ param // LiP_1,8.107 //
manasyevaṃ mahādevaṃ hṛtpadme vāpi cintayet /
nābhau sadāśivaṃ cāpi sarvadevātmakaṃ vibhum // LiP_1,8.108 //
dehamadhye śivaṃ devaṃ śuddhajñānamayaṃ vibhum /
kanyasenaiva mārgeṇa codghātenāpi śaṅkaram // LiP_1,8.109 //
kramaśaḥ kanyasenaiva madhyamenāpi suvrataḥ /
uttamenāpi vai vidvān kuṃbhakena samabhyaset // LiP_1,8.110 //
dvātrīṃśadrecayeddhīmān hṛdi nābhau samāhitaḥ /
recakaṃ pūrakaṃ tyaktvā kuṃbhakaṃ ca dvijottamāḥ // LiP_1,8.111 //
sākṣātsamarasenaiva dehamadhye smarecchivam /
ekībhāvaṃ sabhetyaivaṃ tatra yadrasasaṃbhavam // LiP_1,8.112 //
ānandaṃ brahmaṇo vidvān sākṣātsamarase sthitaḥ /
dhāraṇā dvādaśāyāmā dhyānaṃ dvādaśa dhāraṇam // LiP_1,8.113 //
dhyānaṃ dvādaśakaṃ yāvatsamādhi rabhidhīyate /
athavā jñānināṃ viprāḥ saṃparkādeva jāyate // LiP_1,8.114 //
prayatnādvā tayostulya cirādvā hyacirāddvijāḥ /
yogāntarāyāsta syātha jāyante yuñjataḥ punaḥ // LiP_1,8.115 //
naśyantyabhyāsataste 'pi praṇidhānena vai guroḥ// 116 //
iti śrīliṅge mahāpurāṇe pūrvabhāge 'ṣṭāṅgayoganirūpaṇaṃ nāmāṣṭamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
ālasyaṃ prathamaṃ paścādvyādhipīḍā prajāyate /
pramādaḥ saṃśayasthāne cittasyehānavasthitiḥ // LiP_1,9.1 //
aśraddhādarśanaṃ bhrāntirduḥkhaṃ ca trividhaṃ tataḥ /
daurmanasyamayogyeṣu viṣayeṣu ca yogatā // LiP_1,9.2 //
daśadhābhiprajāyante muneryogāntarāyakāḥ /
ālasyaṃ cāpravṛttiś ca gurutvātkāyācittayoḥ // LiP_1,9.3 //
vyādhayo dhātuvaiṣamyāt karmajā doṣajās tathā /
pramādastu samāvestu sādhanānā mabhāvanam // LiP_1,9.4 //
idaṃ vetyubhayaspṛktaṃ vijñānaṃ sthānasaṃśayaḥ /
anavasthitacittatvamapratiṣṭhā hi yoginaḥ // LiP_1,9.5 //
labdhāyāmapi bhūmau ca cittasya bhavabandhanāt /
aśraddhābhāvarahitā vṛttirvai sādhaneṣu ca // LiP_1,9.6 //
sādhye cittasya hi gurau jñānācāraśivādiṣu /
viparyayajñānamiti bhrāntidarśanamucyate // LiP_1,9.7 //
anātmanyātmavijñānamajñānāttasya saṃnidhau /
duḥkhamādhyātmikaṃ proktaṃ tathā caivādhibhautikam // LiP_1,9.8 //
ādhidaivikamityuktaṃ trividhaṃ sahajaṃ punaḥ /
icchāvighātātsaṃkṣobhaścetasastadudāhṛtam // LiP_1,9.9 //
daurmanasyaṃ niroddhavyaṃ vairāgyeṇa pareṇa tu /
tamasā rajasā caiva saṃspṛṣṭaṃ durmanaḥ smṛtam // LiP_1,9.10 //
tadā manasi saṃjātaṃ daurmanasyamiti smṛtam /
haṭhātsvīkaraṇaṃ kṛtvā yogyāyogya vivekataḥ // LiP_1,9.11 //
viṣayeṣu vicitreṣu jantorviṣayalolatā /
antarāyā iti khyātā yogasyaite hi yoginām // LiP_1,9.12 //
atyantotsāha yuktasya naśyanti na ca saṃśayaḥ /
pranaṣṭeṣvantarāyeṣu dvijāḥ paścāddhi yoginaḥ // LiP_1,9.13 //
upasargāḥ pravartate sarve te 'siddhisūcakāḥ /
pratibhā prathamā siddhirdvitīyā śravaṇā smṛtā // LiP_1,9.14 /
vārtā tṛtīyā viprendrāsturīyā ceha darśanā /
āsvādā pañcamī proktā vedanā ṣaṣṭhikā smṛtā // LiP_1,9.15 //
svalpaṣaṭsiddhisaṃtyāgātsiddhidāḥ siddhayo muneḥ /
pratibhā pratibhāvṛtiḥ pratibhāva iti sthitiḥ // LiP_1,9.16 //
buddhirvivecanā vedyaṃ buddhyate buddhirucyate /
sūkṣme vyavahitetīte viprakṛṣṭe tvanāgate // LiP_1,9.17 //
sarvatra sarvadā jñānaṃ pratibhānukrameṇa tu /
śravaṇātsarvaśabdānāmaprayatnena yoginaḥ // LiP_1,9.18 //
hrasvadīrghaplutādīnāṃ guhyānāṃ śravaṇādapi /
sparśasyādhigamo yastu vedanā tūpapāditā // LiP_1,9.19 //
darśanāddivyarūpāṇāṃ darśanaṃ cāprayatnataḥ /
saṃviddivyarase tasminnāsvādo hyaprayatnataḥ // LiP_1,9.20 //
vārtā ca divyagandhānāṃ tanmātrā buddhisaṃvidā /
vindante yoginastasmādābrahmabhuvanaṃ dvijāḥ // LiP_1,9.21 //
jagatyasmin hi dehasthaṃ catuḥṣaṣṭiguṇaṃ samam /
aupasagiṅkameteṣu guṇeṣu guṇitaṃ dvijāḥ // LiP_1,9.22 //
saṃtyājyaṃ sarvathā sarvamaupasargikamātmanaḥ /
paiśāce pārthivaṃ cāpyaṃ rākṣasānāṃ pure dvijāḥ // LiP_1,9.23 //
yākṣe tu taijasaṃ proktaṃ gāndharve śvasanātmakam /
aindre vyomātmakaṃ sarvaṃ saumye caiva tu mānasam // LiP_1,9.24 //
prājāpatye tvahaṅkāraṃ brāhme bodhamanuttamam /
ādye cāṣṭau dvitīye ca tathā ṣoḍaśarūpakam // LiP_1,9.25 //
caturviṃśattṛtīye tu dvatriṃśacca caturthake /
catvāriṃśat pañcame tu bhūtamātrātmakaṃ smṛtam // LiP_1,9.26 //
gandho rasas tathā rūpaṃ śabdaḥ sparśastathaiva ca /
pratyekamaṣṭadhā siddhaṃ pañcametacchatakratoḥ // LiP_1,9.27 //
tathāṣṭacatvāriṃśacca ṣaṭpañcāśattathaiva ca /
catuḥ ṣaṣṭiguṇaṃ brāhmaṃ labhate dvijasattamāḥ // LiP_1,9.28 //
aupasagiṅkamābrahmabhuvaneṣu parityajet /
lokeṣvālokya yogena yogavitparamaṃ sukham // LiP_1,9.29 //
sthūlatā hrasvatā bālyaṃ vārdhakyaṃ yauvanaṃ tathā /
nānājātisvarūpaṃ ca caturbhir dehadhāraṇam // LiP_1,9.30 //
pārthivāṃśaṃ vinā nityaṃ surabhir gandhasaṃyutaḥ /
etadaṣṭaguṇaṃ proktamaiśvaryaṃ pārthivaṃ mahat // LiP_1,9.31 //
jale nivasanaṃ yadvadbhumyāmiva vinirgamaḥ /
icchecchaktaḥ svayaṃ pātuṃ samudramapi nāturaḥ // LiP_1,9.32 //
yatrecchati jagatyasmiṃstatrāsya jaladarśanam /
yadyadvastu samādāya bhoktumicchati kāmataḥ // LiP_1,9.33 //
tattadrasānvitaṃ tasya trayāṇāṃ dehadhāraṇam /
bhāṇḍaṃ vinātha hastena jalapiṇḍasya dhāraṇam // LiP_1,9.34 //
avraṇatvaṃ śarīrasya pārthivena samanvitam /
etat ṣoḍaśakaṃ proktamāpyamaiśvaryamuttamam // LiP_1,9.35 //
dehādagnivinirmāṇaṃ tattāpabhayavarjitam /
lokaṃ dagdhamapīhānyadadagdhaṃ svavidhānataḥ // LiP_1,9.36 //
jalamadhye hutavahaṃ cādhāya parirakṣaṇam /
agninigrahaṇaṃ haste smṛtimātreṇa cāgamaḥ // LiP_1,9.37 //
bhasmībhūtavinirmāṇaṃ yathāpūrvaṃ sakāmataḥ /
dvābhyāṃ rūpaviniṣpattirvinā taistribhir ātmanaḥ // LiP_1,9.38 //
caturviṃśātmakaṃ hyetattaijasaṃ munipuṅgavāḥ /
manogatitvaṃ bhūtānāmantarnivasanaṃ tathā // LiP_1,9.39 //
parvatādimahābhāraskandhenodvahanaṃ punaḥ /
laghutvaṃ ca gurutvaṃ ca pāṇibhyāṃ vāyudhāraṇam // LiP_1,9.40 //
aṅgulyagranighātena bhūmeḥ sarvatra kaṃpanam /
ekena dehaniṣpattirvātaiśvarya smṛtaṃ budhaiḥ // LiP_1,9.41 //
chāyāvihīnaniṣpattirindriyāṇāṃ ca darśanam /
ākāśagamanaṃ nityamindriyārthaiḥ samanvitam // LiP_1,9.42 //
dūre ca śabdagrahaṇaṃ sarvaśabdā vagāhanam /
tanmātraliṅgagrahaṇaṃ sarvaprāṇinidarśanam // LiP_1,9.43 //
eendramaiśvaryamityuktametairuktaḥ purātanaḥ /
yatākāmopalabdhiś ca yathākāma vinirgamaḥ // LiP_1,9.44 //
sarvatrābhibhavaścaiva sarvaguhyanidarśanam /
kāmānurūpanirmāṇaṃ vaśitvaṃ priyadarśanam // LiP_1,9.45 //
saṃsāradarśanaṃ caiva mānasaṃ guṇalakṣaṇam /
chedanaṃ tāḍanaṃ bandhaṃ saṃsāraparivartanam // LiP_1,9.46 //
sarvabhūtaprasādaś ca mṛtyukālajayas tathā /
prājāpatyamidaṃ proktamāha ṅkārikamuttamam // LiP_1,9.47 //
akāraṇajagatsṛṣṭistathānugraha eva ca /
pralayaścādhikāraś ca lokavṛttapravartanam // LiP_1,9.48 //
asādṛśyamidaṃ vyaktaṃ nirmāṇaṃ ca pṛthakpṛthak /
saṃsārasya ca kartṛtvaṃ brāhmam etad anuttamam // LiP_1,9.49 //
etāvattattvamityuktaṃ prādhānyaṃ vaiṣṇavaṃ padam /
brahmaṇā tadguṇaṃ śakyaṃ vettumanyairna śakyate // LiP_1,9.50 //
vidyate tatparaṃ śaivaṃ viṣṇunā nāvagamyate /
asaṃkhyeyaguṇaṃ śuddhaṃ ko jānīyācchivātmakam // LiP_1,9.51 //
vyutthāne siddhayaścaitā hyupasargāś ca kīrtitāḥ /
niroddhavyāḥ prayatnena vairāgyeṇa pareṇa tu // LiP_1,9.52 //
nāśātiśayatāṃ jñātvā viṣayeṣu bhayeṣu ca /
aśraddhayā tyajetsarvaṃ virakta iti kīrtitaḥ // LiP_1,9.53 //
vaitṛṣṇyaṃ puruṣe khyātaṃ guṇavaitṛṣṇyamucyate /
vairāgyeṇaiva saṃtyājyāḥ siddhayaścaupasargikāḥ // LiP_1,9.54 //
aupasargika mābrahmabhuvaneṣu parityajet /
niruddhyaiva tyajetsarvaṃ prasīdati maheśvaraḥ // LiP_1,9.55 //
prasanne vimalā muktirvairāgyeṇa pareṇa vai /
athavānugrahārthaṃ ca līlārthaṃ vā tadā muniḥ // LiP_1,9.56 //
aniruddhya viceṣṭedyaḥ sopyevaṃ hi sukhī bhavet /
kvacidbhūmiṃ parityajya hyākāśe krīḍate śriyā // LiP_1,9.57 //
udgirecca kvacidvedān sūkṣmānarthān samāsataḥ /
kvacicchrute tadarthena ślokabandhaṃ karoti saḥ // LiP_1,9.58 //
kvaciddaṇḍakabandhaṃ tu kuryādhdandhaṃ sahasraśaḥ // LiP_1,9.60 (9.59) //
mṛgapakṣisamūhasya rutajñānaṃ ca vindati // LiP_1,9.59 (9.60) //
brahmādyaṃ sthāvarāntaṃ ca hastāmalakavadbhavet /
bahunātra kimuktena vijñānāni sahasraśaḥ // LiP_1,9.60 (9.61) //
utpadyante muniśreṣṭhā munestasya mahātmanaḥ /
abhyāsenaiva vijñānaṃ viśuddhaṃ ca sthiraṃ bhavet // LiP_1,9.61 (9.62) //
tejorūpāṇi sarvāṇi sarvaṃ paśyati yogavit /
devabiṃbānyanekāni vimānāni sahasraśaḥ // LiP_1,9.62 (9.63) //
paśyati brahmaviṣṇvīndrayamāgnivaruṇādikān /
grahanakṣatratārāś ca bhuvanāni sahasraśaḥ // LiP_1,9.63 (9.64) //
pātālatalasaṃsthāś ca samādhisthaḥ sa paśyati /
ātmavidyāpradīpena svasthenācalanena tu // LiP_1,9.64 (9.65) //
prasādāmṛtapūrṇena sattvapātrasthitena tu /
tamo nihatya puruṣaḥ paśyāti hyatmanīśvaram // LiP_1,9.65 (9.66) //
tasya prasādāddharmaś ca aiśvaryaṃ jñānameva ca /
vairāgyamapavargaś ca nātra kāryā vicāraṇā // LiP_1,9.66 (9.67) //
na śakyo vistaro vaktuṃ varṣāṇāmayutairapi /
yoge pāśupate niṣṭhā sthātavyaṃ ca munīśvarāḥ // LiP_1,9.67 (9.68) //
iti śrīliṅgapurāṇe pūrvabhāge yogāntarāyakathanaṃ nāma navamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
satāṃ jitātmanāṃ sākṣāddvijātīnāṃ dvijottamāḥ /
dharmajñānāṃ ca sādhūnāmācāryāṇāṃ śivatmanām // LiP_1,10.1 //
dayāvatāṃ dvijaśreṣṭhās tathā caiva tapasvinām /
saṃnyāsināṃ viraktānāṃ jñānināṃ vaśagātmanām // LiP_1,10.2 //
dānināṃ caiva dāntānāṃ trayāṇāṃ satyavadinām /
alubdhānāṃ sayogānāṃ śruti smṛtividāṃ dvijāḥ // LiP_1,10.3 //
śrautasmārtāviruddhānāṃ prasīdati maheśvaraḥ /
saditi brahmaṇaḥ śabdastadante ye labhantyuta // LiP_1,10.4 //
sāyujyaṃ brahmaṇo yāti tena saṃtaḥ pracakṣate /
daśātmake ye viṣaye sādhane cāṣṭalakṣaṇe // LiP_1,10.5 //
na krudhyānti na hṛṣyanti jitātmānastu te smṛtāḥ /
sāmānyeṣu ca dravyeṣu tathā vaiśeṣikeṣu ca // LiP_1,10.6 //
brahmakṣatraviśe yasmādyuktāstasmāddvijātayaḥ /
varṇāśrameṣu yuktasya svargādisukhakāriṇaḥ // LiP_1,10.7 //
śrautasmārtasya dharmasya jñānāddhamarjña ucyate /
vidyāyāḥ sādhanātsādhubrahmacārī gurorhitaḥ // LiP_1,10.8 //
kriyāṇāṃ sādhanāccaiva gṛhasthaḥ sādhurucyate /
sādhanāttapaso 'raṇye sādhurvaikhānasaḥ smṛtaḥ // LiP_1,10.9 //
yatamāno yatiḥ sādhuḥ smṛto yogasya sādhanāt /
evamāśramadharmāṇāṃ sādhanātsādhavaḥ smṛtāḥ // LiP_1,10.10 //
gṛhastho brahmacārī ca vānaprastho yatis tathā /
dharmādharmāviha proktau śabdāvetau kriyātmakau // LiP_1,10.11 //
kuśalakuśalaṃ karma dharmādharmāviti smṛtau /
dhāraṇārthe mahān hyeṣa dharmaśabdaḥ prakīrtitaḥ // LiP_1,10.12 //
adhāraṇe mahattve ca adharma iti cocyate /
atreṣṭaprāpako dharma ācāryairupadiśyate // LiP_1,10.13 //
adharmaścāniṣṭaphalo hyācaryairupadiśyate /
vṛddhāścālolupāścaiva ātmavanto hyadāṃbhikāḥ // LiP_1,10.14 //
samyagvinītā ṛjavastānācāryanpracakṣate /
svayamācarate yasmādācāre sthāpa yatyapi // LiP_1,10.15 //
ācinoti ca śāstrārthānācāryastena cocyate /
vijñeyaṃ śravaṇācchrautaṃ smaraṇātsmārtamucyate // LiP_1,10.16 //
ijyā vedātmakaṃ śrautaṃ smārtaṃ varṇāśramātmakam /
dṛṣṭvānurūpamarthaṃ yaḥ pṛṣṭo naivāpi gūhati // LiP_1,10.17 //
yathādṛṣṭapravādastu satyaṃ laiṅge 'tra paṭhyate /
brahmacaryaṃ tathā maunaṃ nirāhāratvameva ca // LiP_1,10.18 //
ahiṃsā sarvataḥ śāntistapa ityabhidhīyate /
ātmavatsarvabhūteṣu yo hitāyāhitāya ca // LiP_1,10.19 //
vartate tvasakṛddhṛttiḥ kṛtsnā hyeṣā dayā smṛtā /
yadyadiṣṭatamaṃ dravyaṃ nyāyenaivāgataṃ kramāt // LiP_1,10.29 //
tattadguṇavate deyaṃ dātustaddānalakṣaṇam /
dānaṃ trividhamityetatkaniṣṭhajyeṣṭhamadhyamam // LiP_1,10.21 //
kāruṇyātsarvabhūtebhyaḥ saṃvibhāgastu madhyamaḥ /
śrutismṛtibhyāṃ vihito dharmo varṇāśramātmakaḥ // LiP_1,10.22 //
śiṣṭācārāviruddhaś ca sa dharmaḥ sādhurucyate /
māyākarmaphalatyāgī śivātmā parir ketataḥ // LiP_1,10.23 //
nivṛttaḥ sarvasaṃgebhyo yukto yogī prakīrtitaḥ /
asakto bhayato yastu viṣayeṣu vicārya ca // LiP_1,10.24 //
alubdhaḥ saṃyamī proktaḥ prarthitopi samantataḥ /
ātmārthaṃ vā parārthaṃ vā indriyāṇīha yasya vai // LiP_1,10.25 //
na mithyā saṃpravartante śamasyaiva tu lakṣaṇam /
anudvigno hyaniṣṭeṣu tatheṣṭānnābhinandati // LiP_1,10.26 //
prītitāpaviṣādebhyo vinivṛttirviraktatā /
saṃnyāsaḥ karmaṇāṃ nyāsaḥ kṛtānāmakṛtaiḥ saha // LiP_1,10.27 //
kuśalakuśalānāṃ tu prahāṇaṃ nyāsa ucyate /
avyaktādyaviśeṣānte vikāre 'sminnacetane // LiP_1,10.28 //
cetanācetanānyatva vijñānaṃ jñānamucyate /
evaṃ tu jñānayuktasya śraddhāyuktasya śaṅkaraḥ // LiP_1,10.29 //
prasīdati na saṃdeho dharmaścāyaṃ dvijottamāḥ /
kiṃ tu guhyatamaṃ vakṣye sarvatra parameśvare // LiP_1,10.30 //
bhave bhaktirna saṃdehastayā yukto vimucyate /
ayogyasyāpi bhagavān bhaktasya parameśvaraḥ // LiP_1,10.31 //
prasīdati na saṃdeho nigṛhya vividhaṃ tamaḥ /
jñānamadhyāpanaṃ homo dhyānaṃ yajñastapaḥ śrutam // LiP_1,10.32 //
dānamadhyayanaṃ sarvaṃ bhavabhaktyai na saṃśayaḥ /
cāndrāyaṇasahasraiś ca prājāpatyaśatais tathā // LiP_1,10.33 //
māsopavāsai ścānyairvā bhaktirmunivarottamāḥ /
abhaktā bhagavatyasmiṃlloke giriguhāśaye // LiP_1,10.34 //
patanti cātmabhogārthaṃ bhakto bhāvena mucyate /
bhaktānāṃ darśanādeva nṛṇāṃ svargādayo dvijāḥ // LiP_1,10.35 //
na durlabhā na sandeho bhaktānāṃ kiṃ punas tathā /
brahmaviṣṇusuredrāṇāṃ tathānyeṣāmapi sthitiḥ // LiP_1,10.36 //
bhaktyā eva munīnāṃ ca balasaubhāgyameva ca /
bhavena ca tathā proktaṃ saṃprekṣyomāṃ pinākinā // LiP_1,10.37 //
devyai devena madhuraṃ vārāṇasyāṃ purā dvijāḥ /
avimukte samāsīnā rudreṇa paramātmanā // LiP_1,10.38 //
rudrāṇī rudramāhedaṃ labdhvā vārāṇasīṃ purīm /
śrīdevyuvāca
kena vaśyo mahādeva pūjyo dṛśyastvamīśvaraḥ // LiP_1,10.39 //
tapasā vidyayā vāpi yogeneha vada prabho /
sūta uvāca
niśamya vacanaṃ tasyās tathā hyālokya vārvatīm // LiP_1,10.40 //
āha bālendutilakaḥ pūrṇenduvadanāṃ hasan /
smṛtvātha menayā patnyā girergāṃ kathitāṃ purā // LiP_1,10.41 //
cirakālasthitiṃ prekṣya girau devyā mahātmanaḥ /
devī labdhā purī ramyā tvayā yatpraṣṭumarhasi // LiP_1,10.42 //
sthānārthaṃ kathitaṃ mātrā vismṛteha vilāsini /
purā pitāmahenāpi pṛṣṭaḥ praśravatāṃ vare // LiP_1,10.43 //
yathā tvayādya vai pṛṣṭo draṣṭuṃ brahmatmakaṃ tvaham /
śvete śvetena varṇena dṛṣṭvā kalpe tu māṃ śubhe // LiP_1,10.44 //
sadyojātaṃ tathā rakte raktaṃ vāmaṃ pitāmahaḥ /
pīte tatpuruṣaṃ pītamaghore kṛṣṇamīśvaram // LiP_1,10.45 //
īśānaṃ viśvarūpākhyo viśvarūpaṃ tadāha mām // LiP_1,10.46 //
pitāmaha uvāca
vāma tatpuruṣāghora sadyojāta maheśvara /
dṛṣṭo mayā tvaṃ gāyatryā devadeva maheśvara /
kena vaśyo mahādeva dhyeyaḥ kutra ghṛṇānidhe // LiP_1,10.47 //
dṛśyaḥ pūjyas tathā devyā vaktumarhasi śaṅkara /
śrībhagavānuvāca
avocaṃ śraddhayaiveti vaśyo vārijasaṃbhava // LiP_1,10.48 //
dhyeyo liṅge tvayā dṛṣṭe viṣṇunā payasāṃ nidhau /
pūjyaḥ pañcāsyarūpeṇa pavitraiḥ pañcabhi rdvijaiḥ // LiP_1,10.49 //
bhavabhaktyādya dṛṣṭohaṃ tvayāṇḍaja jagadguro /
sopi māmāha bhāvārthaṃ dattaṃ tasmai mayā purā // LiP_1,10.50 //
bhāvaṃ bhāvena deveśi dṛṣṭavānmāṃ hṛdīśvaram /
tasmāttu śraddhayā vaśyo dṛśyaḥ śreṣṭhagireḥ sute // LiP_1,10.51 //
pūjyo liṅge na saṃdehaḥ sarvadā śraddhayā dvijaiḥ /
śraddhā dharmaḥ paraḥ sūkṣmāḥ śraddhā jñānaṃ hutaṃ tapaḥ // LiP_1,10.52 //
śraddhā svargaś ca mokṣaś ca dṛśyohaṃ śraddhayā sadā // LiP_1,10.53 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge bhaktibhāvakathanaṃ nāma daśamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
ṛṣaya ūcuḥ
kathaṃ vai dṛṣṭavānbrahmā sadyojātaṃ maheśvaram /
vāmadevaṃ mahātmānaṃ purāṇa puruṣottamam // LiP_1,11.1 //
aghoraṃ ca tatheśānaṃ yathāvadvakumarhasi /
sūta uvāca
ekonatriṃśakaḥ kalpo vijñeyaḥ śvetalohitaḥ // LiP_1,11.2 //
tasmiṃstatparamaṃ dhyānaṃ dhyāyato brahmaṇastadā /
utpannastu śikhāyuktaḥ kumāraḥ śvetalohitaḥ // LiP_1,11.3 //
taṃ dṛṣṭvā puruṣaṃ śrīmānbrahmā vai viśvatomukhaḥ /
hṛdi kṛtvā mahātmānaṃ brahmarūpiṇamīśvaram // LiP_1,11.4 //
sadyojātaṃ tato brahmā dhyānayogaparo 'bhavat /
dhyānayogātparaṃ jñātvā vavande devamīśvaram // LiP_1,11.5 //
sadyojātaṃ tato brahma brahma vai samacintayat /
tatosya pārśvataḥ śvetāḥ prādurbhūtā mahāyaśāḥ // LiP_1,11.6 //
sunando nandanaścaiva viśvanandopanandanau /
śiṣyāste vai mahātmāno yaistadbrahma sadāvṛtam // LiP_1,11.7 //
tasyāgre śvetavarṇābhaḥ śveto nāma mahāmuniḥ /
vijajñe 'tha mahātejāstasmājjajñe harastvasau // LiP_1,11.8 //
tatra te munayaḥ sarve sadyojātaṃ maheśvaram /
prapannāḥ parayā bhaktyā gṛṇanto brahma śāśvatam // LiP_1,11.9 //
tasmādviśveśvaraṃ devaṃ ye prapadyanti vai dvijāḥ /
prāṇāyāmaparā bhūtvā brahmatatpara mānasāḥ // LiP_1,11.10 //
te sarve pāpanirmuktā vimalā brahmavarcasaḥ /
viṣṇulokamatikramya rudralokaṃ vrajanti te // LiP_1,11.11 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge sadyojātamāhatmyaṃ nāmaikādaśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
tatastriṃśattamaḥ kalpo rakto nāma prakīrtitaḥ /
brahma yatra mahātejā raktavarṇamadhārayat // LiP_1,12.1 //
dhyāyataḥ putrakāmasya brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ /
prādurbhūto mahātejāḥ kumāro raktabhūṣaṇaḥ // LiP_1,12.2 //
raktamālyāṃbaradharo raktanetraḥ pratāpavān /
sa taṃ dṛṣṭvā mahātmānaṃ kumāraṃ raktavāsasam // LiP_1,12.3 //
paraṃ dhyānaṃ samāśritya bubudhe devamīśvaram /
sa taṃ praṇamya bhagavān brahmā paramayantritaḥ // LiP_1,12.4 //
vāmadevaṃ tato brahmā brahma vai samacintayat /
tathā stuto mahādevo brahmaṇā parameśvaraḥ // LiP_1,12.5 //
pratītahṛdayaḥ sarva idamāha pitāmaham /
dhyāyatā putrakāmena yasmāttehaṃ pitāmaha // LiP_1,12.6 //
dṛṣṭaḥ paramayā bhaktyā stutaś ca brahmapurvakam /
tasmāddhyānabalaṃ prāpya kalpekalpe prayatnataḥ // LiP_1,12.7 //
vetsyase māṃ prasaṃkhyātaṃ lokadhātāramīśvaram /
tatastasya mahātmānaścatvāraste kumārakāḥ // LiP_1,12.8 //
saṃbabhūvurmahātmāno viśuddhā brahmavarcasaḥ /
virajāś ca vibāhuś ca viśoko viśvabhāvanaḥ // LiP_1,12.9 //
brahmaṇyā brahmaṇastulyā vīrā adhyavasāyinaḥ /
raktāṃbaradharāḥ sarve raktamālyānulepanāḥ // LiP_1,12.10 //
raktakuṅkumaliptāṅgā raktabhasmānulepanāḥ /
tato varṣasahasrānte brahmatvedhyavasāyinaḥ // LiP_1,12.11 //
gṛṇantaś ca mahātmāno brahma tadvāmadaivikam /
anugrahārthaṃ lokānāṃ śiṣyāṇāṃ hitakāmyayā // LiP_1,12.12 //
dharmopadeśamakhilaṃ kṛtvā te brahmaṇaḥ priyāḥ /
punareva mahādevaṃ praviṣṭā rudramavyayam // LiP_1,12.13 //
yepi cānye dvijaśreṣṭhā yuñjānā vāmamīśvaram /
prapaśyanti mahādevaṃ tadbhaktāsta tparāyaṇāḥ // LiP_1,12.14 //
te sarve pāpanirmuktā vimalā brahmacāriṇaḥ /
rudralokaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham // LiP_1,12.15 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge vāmadevamāhātmyaṃ nāma dvādaśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
ekatriṃśattamaḥ kalpaḥ pītavāsā iti smṛtaḥ /
brahma yatra mahābhāgaḥ pītavāsā babhūva ha // LiP_1,13.1 //
dhyāyataḥ putrakāmasya brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ /
prādurbhūto mahātejāḥ kumāraḥ pītavastradhṛk // LiP_1,13.2 //
pītagandhānuliptāṅgaḥ pītamālyāṃbaro yuvā /
hemayajñopavītaś ca pītoṣṇīṣo mahābhujaḥ // LiP_1,13.3 //
taṃ dṛṣṭvā dhyānasaṃyukto brahmā lokamaheśvaram /
manasā lokadhātāraṃ prapede śaraṇaṃ vibhum // LiP_1,13.4 //
tato dhyānagatastatra brahmā māheśvarīṃ varām /
gāṃ viśvarūpāṃ dadṛśe maheśvaramukhāccyutām // LiP_1,13.5 //
catuṣpadāṃ caturvaktrāṃ caturhastāṃ catuḥstanīm /
caturnetrāṃ catuḥśṛṅgīṃ caturdaṃṣṭrāṃ caturmakhīm // LiP_1,13.6 //
dvātriṃśadguṇasaṃyuktāmī śvarīṃ sarvatomukhām /
sa tāṃ dṛṣṭvā mahātejā mahādevīṃ maheśvarīm // LiP_1,13.7 //
punarāha mahādevaḥ sarvadevanamaskṛtaḥ /
matīḥ smṛtirbuddhiriti gāyamānaḥ punaḥ punaḥ // LiP_1,13.8 //
ehyehīti mahādevī sātiṣṭhatprāñjalirvibhum /
viśvamāvṛtya yogena jagatsarvaṃ vaśīkuru // LiP_1,13.9 //
atha tāmāha deveśo rudrāṇī tvaṃ bhaviṣyasi /
brāhmaṇānāṃ hitārthāya paramārthā bhaviṣyasi // LiP_1,13.10 //
tathaināṃ putrakāmasya dhyāyataḥ parameṣṭhinaḥ /
pradadau devadeveśaḥ catuṣpādāṃ jagadguruḥ // LiP_1,13.11 //
tatastāṃ dhyānayogena viditvā parameśvarīm /
brahmā lokaguroḥ sotha pratīpede maheśvarīm // LiP_1,13.12 //
gāyatrīṃ tu tato raudrīṃ dhyātvā brahmanuyantritaḥ /
ityetāṃ vaidīkīṃ vidya raudrīṃ gāyatrimīritām // LiP_1,13.13 //
japitvā tu mahādevīṃ brahmā lokanamaskṛtām /
prapannastu mahādevaṃ dhyānayuktena cetasā // LiP_1,13.14 //
tatastasya mahādevo divyayogaṃ bahuśrutam /
aiśvaryaṃ jñānasaṃpattiṃ vairāgyaṃ ca dadau prabhuḥ // LiP_1,13.15 //
tatosya pārśvato divyāḥ pradurbhūtāḥ kumārakāḥ /
pītamālyāṃbaradharāḥ pītasraganulepanāḥ // LiP_1,13.16 //
pītābhoṣṇīṣaśirasaḥ pītāsyāḥ pītamūrdhajāḥ /
tato varṣasahasrānta uṣitvā vimalaujasaḥ // LiP_1,13.17 //
yogātmānasta pohlādāḥ brāhmaṇānāṃ hitaiṣiṇaḥ /
dharmayogabalopetā munīnāṃ dīrghasattraṇām // LiP_1,13.18 //
upadiśya mahāyogaṃ praviṣṭāste maheśvaram /
eva mertena vidhinā ye prapannā maheśvaram // LiP_1,13.19 //
anyopi niyatātmāno dhyānayuktā jitendriyāḥ /
te sarve pāpamutsṛjya vimalā brahmavarcasaḥ // LiP_1,13.20 //
praviśanti mahādevaṃ rudraṃ te tvapunarbhavāḥ // LiP_1,13.21 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge tatpuruṣamāhātmyaṃ nāma trayodaśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
tatastasmingate kalpe pītavarṇe svayaṃbhuvaḥ /
punaranyaḥ pravṛttastu kalpo nāmnāsitastu saḥ // LiP_1,14.1 //
ekārṇave tadā vṛtte dvivye varṣasahasrake /
sraṣṭukāmaḥ prajā brahmā cintayāmāsa duḥkhitaḥ // LiP_1,14.2 //
tasya cintayamānasya putrakāmasya vai prabhoḥ /
kṛṣṇaḥ samabhava dvarṇo dhyāyataḥ paramoṣṭhinaḥ // LiP_1,14.3 //
athāpaśyanmahātejāḥ prādurbhūtaṃ kumārakam /
kṛṣṇavarṇaṃ mahāvīryaṃ dīpyamānaṃ svatejasā // LiP_1,14.4 //
kṛṣṇāṃbaradharoṣṇīṣaṃ kṛṣṇayajñopavītinam /
kṛṣṇena maulinā yuktāṃ kṛṣṇasraganulepanam // LiP_1,14.5 //
sa taṃ dṛṣṭvā mahātmānamaghoraṃ ghoravikramam /
vavande devadeveśamadbhutaṃ kṛṣṇapiṅgalam // LiP_1,14.6 //
prāṇāyāmaparaḥ śrīmān hṛdi kṛtvā maheśvaram /
manasā dhyānuyuktena prapannastutamīśvaram // LiP_1,14.7 //
aghoraṃ tu tato brahmā brahmarūpaṃ vyacintayat /
tathā vai dhyāyamānasya brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ // LiP_1,14.8 //
pradadau darśanaṃ devo hyaghoro ghoravikramaḥ /
athāsya pārśvataḥ kṛṣṇāḥ kṛṣṇasraganulepanāḥ // LiP_1,14.9 //
catvārastu mahātmānaḥ saṃbabhūvuḥ kumārakāḥ /
kṛṣṇaḥ kṛṣṇaśikhaścaiva kṛṣṇāsyaḥ kṛṣṇavastradhṛk // LiP_1,14.10 //
tato varṣasahasraṃ tu yogataḥ parameśvaram /
upāsitvā mahāyogaṃ śiṣyebhyaḥ pradaduḥ punaḥ // LiP_1,14.11 //
yogena yogasaṃ pannāḥ praviśya manasā śivam /
amalaṃ nirguṇaṃ syānaṃ praviṣṭā viśvamīśvaram // LiP_1,14.12 //
evametena yogena yepi cānye manīṣiṇaḥ /
cintayanti mahādevaṃ gantāro rudramavyayam // LiP_1,14.13 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge aghorotpattivarṇanaṃ nāma caturdaśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
tatastāsmin gate kalpe kṛṣṇavarṇe bhayānake /
tuṣṭāva devadeveśaṃ brahmā taṃ brahmarūpiṇam // LiP_1,15.1 //
anugṛhya tatastuṣṭo brahmāṇa mavadaddharaḥ /
anenaiva tu rūpeṇa saṃharāmi na saṃśayaḥ // LiP_1,15.2 //
brahmahatyādikān ghorāṃstathānyānapi pātakān /
hīnāṃścaiva mahābhāga tathaiva vividhānyapi // LiP_1,15.3 //
upapātakamapyevaṃ tathā pāpāni suvrata /
mānasāniṃ sutīkṣṇāni vācikāni pitāmaha // LiP_1,15.4 //
kāyikāni sumiśrāṇi tathā prāsaṃgikāni ca /
buddhipūrvaṃ kṛtānyeva sahajāgantukāni ca // LiP_1,15.5 //
mātṛdehotthatānyevaṃ pitṛdehe ca pātakam /
saṃharāmi na saṃdehaḥ sarvaṃ pātakajaṃ vibho // LiP_1,15.6 //
lakṣaṃ japtvā hyaghorebhyo brahmahā mucyate prabho /
tadardhaṃ vācike vatsa tadardhaṃ mānase punaḥ // LiP_1,15.7 //
caturguṇaṃ buddhipūrve krodhādaṣṭaguṇaṃ smṛtam /
vīrahā lakṣamātreṇa bhrūṇahā koṭimabhyaset // LiP_1,15.8 //
mātṛhā niyutaṃ japtvā śuddhyate nātra saṃśayaḥ /
goghnaścaiva kṛtaghnaś ca strīghnaḥ pāpayuto naraḥ // LiP_1,15.9 //
ayutāghoramabhyasya mucyate nātra saṃśayaḥ /
surāpo lakṣamātreṇa buddhyābuddhyāpi vai prabho // LiP_1,15.10 //
mucyate nātra saṃdehastadardhena ca vāruṇīm /
asnātāśī sahasreṇa ajapī ca tathā dvijaḥ // LiP_1,15.11 //
ahutāśī sahasreṇa adātā ca viśuddhyāti /
brāhmaṇasvāpahartā ca svarṇasteyī narādhamaḥ // LiP_1,15.12 //
niyutaṃ mānasaṃ japtvā mucyate nātra saṃśayaḥ /
gurutalpa rato vāpi mātṛghno vā narādhamaḥ // LiP_1,15.13 //
brahmaghnaś ca japedevaṃ mānasaṃ vai pitāmaha /
saṃparkātpāpināṃ pāpaṃ tatsamaṃ paribhāṣitam // LiP_1,15.14 //
tathāpyayutamātreṇa pātakādvai pramucyate /
saṃsargātpātakī lakṣaṃ japedvai mānasaṃ dhiyā // LiP_1,15.15 //
upāṃśu yaccaturdhā vai vācikaṃ cāṣṭadhā japet /
pātakādardhameva syādupapātakināṃ smṛtam // LiP_1,15.16 //
tadardhaṃ kevale pāpe nātra kāryā vicāraṇā /
brahmahatyā surāpānaṃ suvarṇasteyameva ca // LiP_1,15.17 //
kṛtvā caja gurutalpaṃ pāpakṛdbrāhmaṇo yadi /
rudragāyatriyā grāhyaṃ gomūtraṃ kāpilaṃ dvijāḥ // LiP_1,15.18 //
gandhadvāroti tasyā vai gomayaṃ khasthamāharet /
tejosi śuktamityājyaṃ kāpilaṃ saṃharedbudhaḥ // LiP_1,15.19 //
āpyāyasveti ca kṣīraṃ dadhiktāvṇeti cāharet /
gavyaṃ dadhi navaṃ sākṣātkāpilaṃ vai pitāmaha // LiP_1,15.20 //
devasya tvettimantreṇa saṃgrahedvai kuśodakam /
ekasthāṃ hemapātre vā kṛtvāghoreṇa rājate // LiP_1,15.21 //
tāmre vā padmapātre vā pālāśe vā dale śubhe /
sakūrcaṃ sarvaratnāḍhyaṃ kṣiptvā tatraiva kāñcanam // LiP_1,15.22 //
japellakṣamaghorākhyaṃ hutvā caiva ghṛtādibhiḥ /
ghṛtena caruṇā caiva samidbhiś ca tilais tathā // LiP_1,15.23 //
yavaiś ca vrīhibhiścaiva juhuyādvai pṛthakpṛthak /
pratyekaṃ saptavāraṃ tu dravyālābhe ghṛtena tu // LiP_1,15.24 //
hutvāvoreṇa deveśaṃ snātvāghoreṇa vai dvijāḥ /
aṣṭadroṇaghṛtenaiva snāpya paścādviśodhya ca // LiP_1,15.25 //
ahorātroṣitaḥ snātaḥ pibetkūrcaṃ śivāgrataḥ /
brāhmaṃ brahmajapaṃ kuryādācamya ca yathā vithi // LiP_1,15.26 //
evaṃ kṛtvā kṛtaghno 'pi brahmahā bhrūṇahā tathā /
vīrahā guruvātī ca mitraviśvāsaghātakaḥ // LiP_1,15.27 //
steyī suvarṇasteyī ca gurutalparataḥ sadā /
madyapo vṛṣalīsaktaḥ paradāravidharṣakaḥ // LiP_1,15.28 //
brahmasvahā tathā goghno mātṛhā pitṛhā tathā /
devapracyāvakaścaiva liṅgapradhvaṃsakas tathā // LiP_1,15.29 //
tathānyāni ca pāpāni mānasāni dvijo yadi /
vācikāni tathānyāni kāyikāni sahasraśaḥ // LiP_1,15.30 //
kṛtvā vimucyate tadyo janmāntaraśatairapi /
etadrahasyaṃ kathitamaghoreśaprasaṃgataḥ // LiP_1,15.31 //
tasmājjepeddvijo nityaṃ sarvapāpaviśuddhaye // LiP_1,15.32 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge 'ghoreśamahātmyaṃ pañcadaśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
suta uvāca
athānyo brahmaṇaḥ kalpo vartate munipuṅgavāḥ /
viśvarūpa iti khyāto nāmataḥ paramādbhutaḥ // LiP_1,16.1 //
vinivṛtte tu saṃhāre punaḥ sṛṣṭe carācare /
brahmaṇaḥ putrakāmasya dhyāyataḥ parameṣṭhinaḥ // LiP_1,16.2 //
prādurbhūtā mahānādā viśvarūpā sarasvatī /
viśvamālyāṃbaradharā viśvayajñopavītinī // LiP_1,16.3 //
viśvoṣṇīṣā viśvagandhā viśvamātā mahoṣṭhikā /
tathāvidhaṃ sa bhagavānīśānaṃ parameśvaram // LiP_1,16.4 //
śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ sarvābharaṇabhūṣitam /
atha taṃ manasā dhyātvā yuktātmā vai pitāmahaḥ // LiP_1,16.5 //
vavande devamīśānaṃ sarveśaṃ sarvagaṃ prabhum /
omīśāna namaste 'stu mahādeva namostu te // LiP_1,16.6 //
namostu sarvavidyānāmīśāna parameśvara /
namostu sarvabhūtānāmīśāna vṛṣavāhana // LiP_1,16.7 //
brahmaṇodhipate tubhyaṃ brahmaṇe brahmarūpiṇe /
namo brahmādhipataye śivaṃ me 'stu sadāśiva // LiP_1,16.8 //
oṅkāramūrte deveśa sadyojāta namonamaḥ /
prapadye tvāṃ prapanno 'smi sadyojātāya vai namaḥ // LiP_1,16.9 //
abhave ca bhave tubhyaṃ tathā nātibhave namaḥ /
bhavodbhava bhaveśāna māṃ bhajasva mahādyute // LiP_1,16.10 //
vāmadeva namastubhyaṃ jyeṣṭhāya varadāya ca /
namo rudrāya kālāya kalanāya namo namaḥ // LiP_1,16.11 //
namo vikaraṇāyaiva kālavarṇāya varṇine /
balāya balināṃ nityaṃ sadā vikaraṇāya te // LiP_1,16.12 //
balapramathanāyaiva baline brahmarūpiṇe /
sarvabhūteśvareśāya bhūtānāṃ damanāya ca // LiP_1,16.13 //
manonmanāya devāya namastubhyaṃ mahādyute /
vāmadevāya vāmāya namastubhyaṃ mahātmane // LiP_1,16.14 //
jyeṣṭhāya caiva śreṣṭhāya rudrāya varadāya ca /
kālahantre namastubhyaṃ namastubhyaṃ mahātmane // LiP_1,16.15 //
iti stavena deveśaṃ nanāma vṛṣabhadhvajam /
yaḥ paṭhet sakṛdeveha brahmalokaṃ gamiṣyati // LiP_1,16.16 //
śrāvayedvā dvijān śrāddhe sa yāti paramāṃ gatim /
evaṃ dhyānagataṃ tatra praṇamantaṃ pitāmaham // LiP_1,16.17 //
uvāca bhagavānīśaḥ prītohaṃ te kimicchasi /
tatastu praṇato bhūtvā vāgviśuddhaṃ maheśvaram // LiP_1,16.18 //
uvāca bhagavān rudraṃ prītaṃ prītena cetasā /
yadidaṃ viśvarūpaṃ te viśvagauḥ śreyasīśvarī // LiP_1,16.19 //
etadveditumicchāmi yatheyaṃ parameśvara /
kaiṣā bhagavatī devī catuṣpādā caturmukhī // LiP_1,16.20 //
catuḥśṛṅgī caturvattrā caturdaṃṣṭrā catuḥstanī /
caturhastā caturnetrā viśvarūpā kathaṃ smṛtā // LiP_1,16.21 //
kiṃnāmagotrā kasyeyaṃ kiṃvīryā cāpi karmataḥ /
tasya tadvacanaṃ śrutvā devadevo vṛṣadhvajaḥ // LiP_1,16.22 //
prāha devavṛṣaṃ brahmā brahmāṇaṃ cātmasaṃbhavam /
rahasyaṃ sarvamantrāṇāṃ pāvanaṃ puṣṭivardhanam // LiP_1,16.23 //
śṛṇuṣvaitatparaṃ guhyamādisarge yathā tathā /
evaṃ yo vartate kalpo viśvarūpastvasau mataḥ // LiP_1,16.24 //
brahmasthānamidaṃ cāpi yatra prāptaṃ tvayā prabho /
tvattaḥ parataraṃ deva viṣṇunā tatpadaṃ śubham // LiP_1,16.25 //
vaikuṇṭhena viśuddhena mama vāmāṅgajena vā /
tadāprabhṛti kalpaś ca trayastriṃśattamo hyayam // LiP_1,16.26 //
śataṃ śatasahasrāṇāmatītā ye svayaṃbhuvaḥ /
purastāttava deveśa tacchṛṇuṣva mahāmate // LiP_1,16.27 //
ānandastu sa vijñeya ānandatve vyavasthitaḥ /
māṇḍavyagotrastapasā mama putratvamāgataḥ // LiP_1,16.28 //
tvayi yogaṃ ca sāṃkhyaṃ ca tapovidyāvidhikriyāḥ /
ṛtaṃ satyaṃ dayā brahma ahiṃsā sanmatiḥ kṣamā // LiP_1,16.29 //
dhyānaṃ dhyeyaṃ damaḥ śāntirvidyāvidyā matirdhṛtiḥ /
kāntirnitiḥ prathā medhā lajjā dṛṣṭiḥ sarasvatī // LiP_1,16.30 //
tuṣṭiḥ puṣṭiḥ kriyā caiva prasādaś ca pratiṣṭhitāḥ /
dvātriṃśatsuguṇā hyeṣā dvātriṃśākṣarasaṃjñayā // LiP_1,16.31 //
prakṛtirvihitā brahmaṃstvatprasūtirmaheśvarī /
viṣṇorbhagavataścāpi tathānyeṣāmapi prabho // LiP_1,16.32 //
saiṣā bhagavatī devī matprasūtiḥ pratiṣṭhitā /
caturmukhī jagadyoniḥ prakṛtirgauḥ pratiṣṭhitā // LiP_1,16.33 //
gaurī māyā ca vidyā ca kṛṣṇā haimavatīti ca /
pradhānaṃ prakṛtiścaiva yāmāhustattvacintakāḥ // LiP_1,16.34 //
ajāmekāṃ lohitāṃ śuklakṛṣṇāṃ viśvaprajāṃ sṛjamānāṃ sarūpām /
ajohaṃ māṃ viddhi tāṃ viśvarūpaṃ gāyatrīṃ gāṃ viśvarūpāṃ hi buddhyā // LiP_1,16.35 //
evamuktvā mahādevaḥ sasarja parameśvaraḥ /
tataś ca pārśvagā devyāḥ sarvarūpakumārakāḥ // LiP_1,16.36 //
jaṭī muṇḍī śikhaṇḍi ca ardhamuṇḍaś ca jajñire /
tatastena yathoktena yogena sumahaujasaḥ // LiP_1,16.37 //
divyavarṣasahasrānte upāsitvā maheśvaram /
dharmopadeśamakhilaṃ kṛtvā yogamayaṃ dṛḍham // LiP_1,16.38 //
śiṣṭāś ca niyatātmānaḥ praviṣṭā rudramīśvaram // LiP_1,16.39 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge īśānamāhātmyakathanaṃ nāma ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
suta uvāca
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaḥ sadyādīnāṃ samudbhavaḥ /
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi śrāvayedvā dvijottamān // LiP_1,17.1 //
sa yāti brahmasāyujyaṃ prasādātparameṣṭhinaḥ /
ṛṣaya ūcuḥ
kathaṃ liṅgamabhūlliṅge samabhyarcyaḥ sa śaṅkaraḥ // LiP_1,17.2 //
kiṃ liṅgaṃ kas tathā liṅgī sūta vaktumihārhasi /
romaharṣaṇa uvāca
evaṃ devāś ca ṛṣayaḥ praṇipatya pitāmaham // LiP_1,17.3 //
apṛcchan bhagavāṃlliṅgaṃ kathamāsīditi svayam /
liṅge maheśvaro rudraḥ samabhyarcyaḥ kathaṃ tviti // LiP_1,17.4 //
kiṃ liṅgaṃ kas tathā liṅgī sopyāha ca pitāmahaḥ /
pitāmaha uvāca
pradhānaṃ liṅgamākhyātaṃ liṅgī ca parameśvaraḥ // LiP_1,17.5 //
rakṣārthamaṃbudhau mahyaṃ viṣṇostvāsītsurottamāḥ /
vaimānike gate sarge janalokaṃ saharṣibhiḥ // LiP_1,17.6 //
sthitikāle tadā pūrṇe tataḥ pratyāhṛte tathā /
caturyugasahasrānte satyalokaṃ gate surāḥ // LiP_1,17.7 //
vinādhipatyaṃ samatāṃ gate 'nte brahmaṇo mama /
śuṣke ca sthāvare sarve tvanāvṛṣṭyā ca sarvaśaḥ // LiP_1,17.8 //
paśavo mānuṣā vṛkṣāḥ piśācāḥ piśitāśanāḥ /
gandharvādyāḥ krameṇaiva nirdagdhā bhānubhānubhiḥ // LiP_1,17.9 //
ekārṇave mahāghore tamobhūte samantataḥ /
suṣvāpāṃbhasi yogātmā nirmalo nirupaplavaḥ // LiP_1,17.10 //
sahasraśīrṣā viśvātmā sahasrākṣaḥ sahasrapāt /
sahasrabāhuḥ sarvajñaḥ sarvadevabhavodbhavaḥ // LiP_1,17.11 //
hiraṇyagarbho rajasā tamasā śaṅkaraḥ svayam /
sattvena sarvago viṣṇuḥ sarvātmatve maheśvaraḥ // LiP_1,17.12 //
kālātmā kālānābhastu śuklaḥ kṛṣṇastu nirguṇaḥ /
nārāyaṇo mahābāhuḥ sarvātmā sadasanmayaḥ // LiP_1,17.13 //
tathābhūtamahaṃ dṛṣṭvā śayānaṃ paṅkajekṣaṇam /
māyayā mohitastasya tamavocamamarṣitaḥ // LiP_1,17.14 //
kastvaṃ vadeti hastena samutthāpya sanātanam /
tadā hastaprahāreṇa tīvreṇa sa dṛḍhena tu // LiP_1,17.15 //
prabuddhohīyaśayanātsamāsīnaḥ kṣaṇaṃ vaśī /
dadarśa nidrāviklinna nīrajāmalalocanaḥ // LiP_1,17.16 //
māmagre saṃsthitaṃ bhāsādhyāsito bhagavān hariḥ /
āha cotthāya bhagavān hasanmāṃ madhuraṃ sakṛt // LiP_1,17.17 //
svāgataṃsvāgataṃ vatsa pitāmaha mahādyute /
tasya tadvacanaṃ śrutvā smitapūrvaṃ surarṣabhāḥ // LiP_1,17.18 //
rajasā baddhavairaś ca tamavocaṃ janārdanam /
bhāṣase vatsavatseti sargasaṃhārakāraṇam // LiP_1,17.19 //
māmihāntaḥ smitaṃ kṛtvā guruḥ śiṣyamivānagha /
kartāraṃ jagatāṃ sākṣātprakṛteś ca pravartakam // LiP_1,17.20 //
sanātanamajaṃ viṣṇuṃ viriñciṃ viśvasaṃbhavam /
viśvātmānaṃ vidhātāraṃ dhātāraṃ paṅkajekṣaṇam // LiP_1,17.21 //
kimarthaṃ bhāṣase mohādvaktumarhāsi satvaram /
sopi māmāha jagatāṃ kartāhamiti lokaya // LiP_1,17.22 //
bhartā hartā bhavānaṅgādavatīrṇo mamāvyayāt /
vismṛto 'si jagannāthaṃ nārāyaṇamanāmayam // LiP_1,17.23 //
puruṣaṃ paramātmānaṃ puruhūtaṃ puruṣṭutam /
viṣṇumacyutamīśānaṃ viśvasya prabhavodbhavam // LiP_1,17.24 //
tavāparādho nāstyatra mama māyākṛtaṃ tvidam /
śṛṇu satyaṃ caturvaktra sarvadeveśvaro hyayam // LiP_1,17.25 //
kartā netā ca hartā ca na mayāsti samo vibhuḥ /
ahameva paraṃ brahma paraṃ tattvaṃ pitāmaha // LiP_1,17.26 //
ahameva paraṃ jyotiḥ paramātmā tvahaṃ vibhuḥ /
yadyadṛṣṭaṃ śrutaṃ sarvaṃ jagatyasmiṃścarācaram // LiP_1,17.27 //
tattadviddhi caturvaktra sarvaṃ manmayamityatha /
mayā sṛṣṭaṃ purāvyaktaṃ caturviśatikaṃ svayam // LiP_1,17.28 //
nityāntā hyaṇavo baddhāḥ sṛṣṭāḥ krodhodbhavādayaḥ /
prasādāddhi bhavānaṇḍānyanekānīha līlayā // LiP_1,17.29 //
sṛṣṭā buddhirmayā tasyāmahaṅkārastridhā tataḥ /
tanmātrāpañcakaṃ tasmānmanaḥ ṣaṣṭhendriyāṇi ca // LiP_1,17.30 //
ākāśādīni bhūtāni bhautikāni ca līlayā /
ityuktavati tasmiṃś ca mayi cāpi vacas tathā // LiP_1,17.31 //
āvayoścābhavadyuddhaṃ sughoraṃ romaharṣaṇam /
pralayārṇavamadhye tu rajasā baddhavairayoḥ // LiP_1,17.32 //
etasminnantare liṅgamabhavaccāvayoḥ puraḥ /
vivādaśamanārthaṃ hi prabodhārthaṃ ca bhāsvaram // LiP_1,17.33 //
jvālāmālāsahasrāḍhyaṃ kālānalaśatopamam /
kṣayavṛddhivinirmuktamādimadhyāntavarjitam // LiP_1,17.34 //
anaupamyamanirdeśyamavyaktaṃ viśvasaṃbhavam /
tasya jvālāsahasreṇa mohito bhagavān hariḥ // LiP_1,17.35 //
mohitaṃ prāha māmatra parikṣāvo 'gnisaṃbhavam /
adhogamiṣyāmyanalastaṃbhasyānupamasya ca // LiP_1,17.36 //
bhavānūrddhvaṃ prayatnena gantumarhasi satvaram /
evaṃ vyāhṛtya viśvātmā svarūpamakarottadā // LiP_1,17.37 //
vārāhamahamapyāśu haṃsatvaṃ prāptavānsurāḥ /
tadāprabhṛti māmāhurṃhasaṃ haṃso virāḍiti // LiP_1,17.38 //
haṃsahaṃseti yo brūyānmāṃ haṃsaḥ sa bhaviṣyati /
suśveto hyanalākṣaś ca viśvataḥ pakṣasaṃyutaḥ // LiP_1,17.39 //
manonilajavo bhūtvā gatohaṃ cordhvataḥ surāḥ /
nārāyaṇopi viśvātmā nīlāñjanacayopamam // LiP_1,17.40 //
daśayojanavistīrṇaṃ śatayojanamāyatam /
meruparvatavarṣmāṇaṃ gauratīkṣṇāgradaṃṣṭriṇam // LiP_1,17.41 //
kālādityasamābhāsaṃ dīrghaghoṇaṃ mahāsvaram /
hrasvapādaṃ vicitrāṅgaṃ jaitraṃ dṛḍhamanaupamam // LiP_1,17.42 //
vārāhamasitaṃ rūpamāsthāya gatavānadhaḥ /
evaṃ varṣasahasraṃ tu tvaranviṣṇuradhogataḥ // LiP_1,17.43 //
nāpaśyadalpamapyasya mūlaṃ liṅgasya sūkaraḥ /
tāvatkālaṃ gatohyūrddhvamahamapyarisūdanaḥ // LiP_1,17.44 //
satvaraṃ sarvayatnena tasyāntaṃ jñātumicchayā /
śrānto hyadṛṣṭvā tasyāntamahaṅkārādadhogataḥ // LiP_1,17.45 //
tathaiva bhagavān viṣṇuḥ śrāntaḥ saṃtrastalocanaḥ /
sarvadevabhavastūrṇamutthitaḥ saḥ mahāvapuḥ // LiP_1,17.46 //
samāgato mayā sārdhaṃ praṇipatya mahāmanāḥ /
māyayā mohitaḥ śaṃbhostasthau saṃvignamānasaḥ // LiP_1,17.47 //
pṛṣṭhataḥ pārśvataścaiva cāgrataḥ parameśvaram /
praṇipatya mayā sārdhaṃ sasmāra kimidaṃ tviti // LiP_1,17.48 //
tadā samabhavattatra nādo vai śabdalakṣaṇaḥ /
omomiti suraśreṣṭhāḥ suvyaktaḥ plutalakṣaṇaḥ // LiP_1,17.49 //
kimidaṃ tviti saṃcitya mayā tiṣṭhanmahāsvanam /
liṅgasya dakṣiṇe bhāge tadāpaśyatsanātanam // LiP_1,17.50 //
ādyavarṇamakāraṃ tu ukāraṃ cottare tataḥ /
makāraṃ madhyataścaiva nādāntaṃ tasya comiti // LiP_1,17.51 //
sūryamaṇḍalavaddṛṣṭvā varṇamādyaṃ tu dakṣiṇe /
uttare pāvakaprakhyamukāraṃ puruṣarṣabhaḥ // LiP_1,17.52 //
śītāṃśumaṇḍalaprakhyaṃ makāraṃ madhyamaṃ tathā /
tasyopari tadāpaśyacchuddhasphaṭikavat prabhum // LiP_1,17.53 //
turīyātītamamṛtaṃ niṣkalaṃ nirupaplavam /
nirdvandvaṃ kevalaṃ śūnyaṃ bāhyābhyantaravarjitam // LiP_1,17.54 //
sabāhyābhyantaraṃ caiva sabāhyābhyantarasthitam /
ādimadhyāntarahitamānandasyāpi kāraṇam // LiP_1,17.55 //
mātrāstisrastvardhamātraṃ nādākhyaṃ brahmasaṃjñitam /
ṛgyajuḥsāmavedā vai mātrārūpeṇa mādhavaḥ // LiP_1,17.56 //
vedaśabdebhya eveśaṃ viśvātmānamacintayat /
tadābhavadṛṣirveda ṛṣeḥ sāratamaṃ śubham // LiP_1,17.57 //
tenaiva ṛṣiṇā viṣṇurjñātavānparameśvaram /
deva uvāca
cintayā rahito rudro vāco yanmanasā saha // LiP_1,17.58 //
aprāpya taṃ nivartante vācyastvekākṣareṇa saḥ /
ekākṣareṇa tadvācyamṛtaṃ paramakāraṇam // LiP_1,17.59 //
satyamānandamamṛtaṃ paraṃ brahma parātparam /
ekākṣarādakārākhyo bhagavānkanakāṇḍajaḥ // LiP_1,17.60 //
ekākṣarādukārākhyo hariḥ paramakāraṇam /
ekākṣarānmakārākhyo bhagavānnīlalohitaḥ // LiP_1,17.61 //
sargakartā tvakārākhyo hyukārākhyastu mohakaḥ /
makārākhyāstayornityamanugrahakaro 'bhavat // LiP_1,17.62 //
makārākhyo vibhurvījī hyakāro bījamucyate /
ukārākhyo hariryoniḥ pradhānapuruṣeśvaraḥ // LiP_1,17.63 //
bījī ca bījaṃ tadyonirnādākhyaś ca maheśvaraḥ /
bījī vibhajya cātmānaṃ svecchāyā tu vyavasthitaḥ // LiP_1,17.64 //
asya liṅgādabhūdbījamakāro bījīnaḥ prabhoḥ /
ukārayonau nikṣiptamavardhata samantataḥ // LiP_1,17.65 //
sauvarṇamabhavaccāṇḍam āveṣṭyādyaṃ tadakṣaram /
anekābdaṃ tathā cāpsu divyamaṇḍaṃ vyavasthitam // LiP_1,17.66 //
tato varṣasahasrānte dvidhā kṛtamajodbhavam /
aṇḍamapsu sthitaṃ sākṣādādyākhyeneśvareṇa tu // LiP_1,17.67 //
tasyāṇḍasya śubhaṃ haimaṃ kapālaṃ corddhvasaṃsthitam /
jajñe yaddyaustadaparaṃ pṛthivī pañcalakṣaṇā // LiP_1,17.68 //
tasmādaṇḍodbhavo jajñe tvakārākhyaścaturmukhaḥ /
sa sraṣṭā sarvalokānāṃ sa eva trividhaḥ prabhuḥ // LiP_1,17.69 //
evamomomiti proktamityāhuryajuṣāṃ varāḥ /
yajuṣāṃ vacanaṃ śrutvā ṛcaḥ sāmāni sādaram // LiP_1,17.70 //
evameva hare brahmannityāhuḥ śrutayastadā /
tato vijñāya deveśaṃ yathāvacchrutisaṃbhavaiḥ // LiP_1,17.71 //
mantrairmaheśvaraṃ devaṃ tuṣṭāva sumahodayam /
āvayoḥ stutisaṃtuṣṭo liṅge tasminnirañjanaḥ // LiP_1,17.72 //
divyaṃ śabdamayaṃ rūpamāsthāya prahasan sthitaḥ /
akārastasya mūrddhā tu lalāṭaṃ dīrghamucyate // LiP_1,17.73 //
ikāro dakṣiṇaṃ netramīkāro vāmalocanam /
ukāro dakṣiṇaṃ śrotramūkāro vāmamucyate // LiP_1,17.74 //
ṛkāro dakṣiṇaṃ tasya kapolaṃ parameṣṭhinaḥ /
vāmaṃ kapolam ṝkāro ḷ ḹ nāsāpuṭe ubhe // LiP_1,17.75 //
ekāramoṣṭhamūrddhvaś ca ekārastvadharo vibhoḥ /
okāraś ca tathaukāro dantapaṅktidvayaṃ kramāt 17.76 //
amastu tālunī tasya devadevasya dhīmataḥ /
kādipañcākṣarāṇyasya pañca hastāni dakṣiṇe // LiP_1,17.77 //
cādipañcākṣarāṇyevaṃ pañca hastāni vāmataḥ /
ṭādipañcākṣaraṃ pādastādipañcākṣaraṃ tathā // LiP_1,17.78 //
pakāramudaraṃ tasya phakāraḥ pārśvamucyate /
bakāro vāmapārśvaṃ vai bhakāraṃ skandhamasya tat // LiP_1,17.79 //
makāraṃ hṛdayaṃ śaṃbhormahādevasya yogīnaḥ /
yakārādisakārāntaṃ vibhorvai sapta dhātavaḥ // LiP_1,17.80 //
hakāra ātmarūpaṃ vai kṣakāraḥ krodha ucyate /
taṃ dṛṣṭvā umayā sārddhaṃ bhagavantaṃ maheśvaram // LiP_1,17.81 //
praṇamya bhagavān viṣṇuḥ punaścāpaśyadūrddhvataḥ /
oṅkāraprabhavaṃ mantraṃ kalāpañcaka saṃyutam // LiP_1,17.82 //
śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ subhāṣṭatriṃśadakṣaram /
medhākaramabhūdbhuyaḥ sarvadharmārthasādhakam // LiP_1,17.83 //
gāyatrīprabhavaṃ mantraṃ haritaṃ vaśyakārakam /
caturviṃśativarṇāḍhyaṃ catuṣkalamanuttamam // LiP_1,17.84 //
atharvamasitaṃ mantraṃ kalāṣṭakasamāyutam /
abhicārikamatyartha trayāstriṃ śacchubhākṣaram // LiP_1,17.85 //
yajurvedasamāyuktaṃ pañcatriṃśacchubhākṣaram /
kalāṣṭakasamāyuktaṃ suśvetaṃ śāntikaṃ tathā // LiP_1,17.86 //
trayodaśakalāyuktaṃ bālādyaiḥ saha lohitam /
samodbhavaṃ jagatyādyaṃ vṛddhisaṃhārakāraṇam // LiP_1,17.87 //
varṇāḥ ṣaḍadhikāḥ ṣaṣṭirasya mantravarasya tu /
pañca mantrāṃs tathā labdhvā jajāpa bhagavān hariḥ // LiP_1,17.88 //
atha dṛṣṭvā kalāvarṇamṛgyajuḥsāmarūpiṇam /
īśānamīśamukuṭaṃ puruṣāsyaṃ purātanam // LiP_1,17.89 //
aghorahṛdayaṃ hṛdyaṃ vāmaguhyaṃ sadāśivam /
sadyaḥ pādaṃ mahādevaṃ mahābhogīndrabhūṣaṇam // LiP_1,17.90 //
viśvataḥ pādavadanaṃ viśvatokṣikaraṃ śivam /
brahmaṇodhipatiṃ sargasthitisaṃhārakāraṇam // LiP_1,17.91 //
tuṣṭāva punariṣṭābhir vāgbhir varadamaśviram // LiP_1,17.92 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge liṅgodbhavo nāma saptadaśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
ekākṣarāya rudrāya akārāyātmarūpiṇe /
ukārāyādidevāya vidyādehāya vai namaḥ // LiP_1,18.1 //
tṛtīyāya makārāya śivāya paramātmane /
sūryāgnisomavarṇāya yajamānāya vai namaḥ // LiP_1,18.2 //
agnaye rudrarūpāya rudrāṇāṃ pataye namaḥ /
śivāya śivamantrāya sadyojātāya vedhase // LiP_1,18.3 //
vāmāya vāmadevāya varadāyāmṛtāya te /
aghorāyātighorāya sadyojātāya raṃhase // LiP_1,18.4 //
īśānāya śmaśānāya ativegāya vegine /
namostu śrutipādāya ūrdhvaliṅgāya liṅgine // LiP_1,18.5 //
hemaliṅgāya hemāya vāriliṅgāya cāṃbhase /
śivāya śiva liṅgāya vyāpine vyomavyāpine // LiP_1,18.6 //
vāyave vāyuvegāya namaste vāyuvyāpine /
tejase tejasāṃ bhartre namastejodhivyāpine // LiP_1,18.7 //
jalāya jalabhūtāya namaste jalavyāpine /
pṛthivyai cāntarikṣāya pṛthivīvyāpine namaḥ // LiP_1,18.8 //
śabdasparśasvarūpāya rasagandhāya gandhine /
gaṇādhipataye tubhyaṃ guhyadguhyatamāya te // LiP_1,18.9 //
anantāya virupāya anantānāmayāya ca /
śāśvatāya variṣṭhāya vārigarbhāya yogine // LiP_1,18.10 //
saṃsthitā yāmbhasāṃ madhye āvayormadhyavarcase /
goptre hartre sadā kartre nidhanāyeśvarāya ca // LiP_1,18.11 //
acetanāya cintyāya cetanāyāsahāriṇe /
arūpāya surūpāya anaṅgāyāṅgahāriṇe // LiP_1,18.12 //
bhasmadigdhaśarirāya bhānusomāgnihetave /
śvetāya śvetavarṇāya tuhinādricarāya ca // LiP_1,18.13 //
suśvetāya suvaktrāya namaḥ śvetaśikhāya ca /
śvetāsyāya mahāsyāya namaste śvetalohita // LiP_1,18.14 //
sutārāya viśiṣṭāya namo dundubhine hara /
śatarūpa virupāya namaḥ ketumate sadā // LiP_1,18.15 //
ṛddhiśokaviśokāya pinākāya kapardine /
vipāśāya supāśāya namaste pāśanāśine // LiP_1,18.16 //
suhotrāya haviṣyāya subrahmaṇyāya sūriṇe /
sumukhāya suvaktrāya durdamāya damāya ca // LiP_1,18.17 //
kaṅkāya kaṅkarūpāya kaṅkaṇīkṛtapannaga /
sanakāya namastubhyaṃ sanātana sanandana // LiP_1,18.18 //
sanatkumāra sāraṅgamāraṇāya mahātmane /
lokākṣiṇe tridhāmāya namo virajase sadā // LiP_1,18.19 //
śaṅkhapālāya śaṅkhāya rajase tamase namaḥ /
sārasvatāya meghāya meghavāhana te namaḥ // LiP_1,18.20 //
suvāhāya vivāhāya vivādavaradāya ca /
namaḥ śivāya rudrāya pradhānāya namonamaḥ // LiP_1,18.21 //
triguṇāya namastubhyaṃ caturvyūhātmane namaḥ /
saṃsārāya namastubhyaṃ namaḥ saṃsārahetave // LiP_1,18.22 //
mokṣāya mokṣarūpāya mokṣakartre namonamaḥ /
ātmane ṛṣaye tubhyaṃ svāmine viṣṇave namaḥ // LiP_1,18.23 //
namo bhagavate tubhyaṃ nāgānāṃ pataye namaḥ /
oṅkārāya namastubhyaṃ sarvajñāya namo namaḥ // LiP_1,18.24 //
sarvāya ca namastubhyaṃ namo nārāyaṇāya ca /
namo hiraṇyagarbhāya ādidevāya te namaḥ // LiP_1,18.25 //
namostvajāya pataye prajānāṃ vyūhahetave /
mahādevāya devānāmīśvarāya namo namaḥ // LiP_1,18.26 //
śarvāya ca namastubhyaṃ satyāya śamanāya ca /
brahmaṇe caiva bhūtānāṃ sarvajñāya namo namaḥ // LiP_1,18.27 //
mahātmane namastubhyaṃ prajñārūpāya vai namaḥ /
citaye citirūpāya smṛtirūpāya vai namaḥ // LiP_1,18.28 //
jñānāya jñānagamyāya namaste saṃvide sadā /
śikharāya namastubhyaṃ nalikaṇṭhāya vai namaḥ // LiP_1,18.29 //
ardhanārīśarīrāya avyaktāya namonamaḥ /
ekādaśavibhedāya sthāṇave te namaḥ sadā // LiP_1,18.30 //
namaḥ somāya sūryāya bhavāya bhavahāriṇe /
yaśaskarāya devāya śaṅkarāyeśvarāya ca // LiP_1,18.31 //
namoṃbikādhipataye umāyāḥ pataye namaḥ /
hiramyabāhave tubhyaṃ namaste hemaretase // LiP_1,18.32 //
nīlakeśāya vittāya śitikaṇṭhāya vai namaḥ /
kapardine namastubhyaṃ nāgāṅgābharaṇāya ca // LiP_1,18.33 //
vṛṣārūḍhāya sarvasya hartre kartre namonamaḥ /
vīrarāmātirāmāya rāmanāthāya te vibho // LiP_1,18.34 //
namo rājā dhirājāya rājñāmadhigatāya te /
namaḥ pālādhipataye pālāśākṛntate namaḥ // LiP_1,18.35 //
namaḥ keyūrabhūṣāya gopate te namonamaḥ /
namaḥ śrīkaṇṭhanāthāya namo likucapāṇaye // LiP_1,18.36 //
bhuvaneśāya devāya vedaśāstra namostu te /
sāraṅgāya namastubhyaṃ rājahaṃsāya te namaḥ // LiP_1,18.37 //
kanakāṅgadahārāya namaḥ sarpopavitine /
sarpakuṇḍalamālāya kaṭisūtrīkṛtāhine // LiP_1,18.38 //
vedagarbhāya garbhāya viśvagarbhāya te śiva /
brahmovāca
virarāmeti saṃstutvā brahmaṇā sahito hariḥ // LiP_1,18.39 //
etatstotravaraṃ puṇyaṃ sarvapāpapraṇāśanam /
yaḥ paṭhecchrāvayedvāpi brāhmaṇān vedapāragān // LiP_1,18.40 //
sa yāti brahmaṇo loke pāpakarmaratopi vai /
tasmājjapetpaṭhennityaṃ śrāvayedbrāhmaṇāñchubhān // LiP_1,18.41 //
sarvapāpaviśuddhyarthaṃ viṣṇunā paribhāṣitam // LiP_1,18.42 //
iti liṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge viṣṇustavo nāmāṣṭādaśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
athovāca mahādevaḥ prītohaṃ surasattamau /
paśyatāṃ māṃ mahādevaṃ bhayaṃ sarvaṃ vimucyatām // LiP_1,19.1 //
yuvāṃ prasūtau gātrābhyāṃ mama pūrvaṃ mahābalau /
ayaṃ me dakṣiṇe pārśve brahmā lokapitāmahaḥ // LiP_1,19.2 //
vāme pārśve ca me viṣṇurviśvātmā hṛdayodbhavaḥ /
prītohaṃ yuvayoḥ samyagvaraṃ dadmi yathepsitam // LiP_1,19.3 //
evamuktvā tu taṃ viṣṇuṃ karābhyāṃ parameśvaraḥ /
pasparśa subhagābhyāṃ tu kṛpayā tu kṛpānidhiḥ // LiP_1,19.4 //
tataḥ prahṛṣṭamanasā praṇipatya maheśvaram /
prāha nārāyaṇo nāthaṃ liṅgasthaṃ liṅgavarjitam // LiP_1,19.5 //
yadi prītiḥ samutpannā yadi deyo varaś ca nau /
bharktirbhavatu nau nityaṃ tvayi cāvyabhicāriṇī // LiP_1,19.6 //
devaḥ pradattavān devāḥ svātmanyavyabhicāriṇīm /
brahmaṇe viṣṇave caiva śraddhāṃ śītāṃśubhūṣaṇaḥ // LiP_1,19.7 //
jānubhyāmavanīṃ gatvā punarnārāyaṇaḥ svayam /
praṇipatya ca viśveśaṃ prāha mandataraṃ vaśī // LiP_1,19.8 //
āvayordevadeveśa vivādamatiśobhanam /
ihāgato bhavān yasmādvivādaśamanāya nau // LiP_1,19.9 //
tasya tadvacanaṃ śrutvā punaḥ prāha haro harim /
praṇipatya sthitaṃ mūrdhnā kṛtāñjalipuṭaṃ smayan // LiP_1,19.10 //
śrīmahādeva uvāca
pralayasthitisargāṇāṃ kartā tvaṃ dharaṇīpate /
vatsavatsa hare viṣṇo pālayaitaccarācaram // LiP_1,19.11 //
tridhā bhinno hyahaṃ viṣṇo brahmaviṣṇubhavākhyayā /
sargarakṣālayaguṇairniṣkalaḥ parameśvaraḥ // LiP_1,19.12 //
saṃmohaṃ tyaja bho viṣṇo pālayainaṃ pitāmaham /
pādme bhaviṣyati sutaḥ kalpe tava pitāmahaḥ // LiP_1,19.13 //
tadā drakṣyasi māṃ caivaṃ sopi drakṣyati padmajaḥ /
evamuktvā sa bhagavāṃstatraivāntaradhīyata // LiP_1,19.14 //
tadāprabhṛti lokeṣu liṅgārccā supratiṣṭhitā /
liṅgavedī mahādevī liṅgaṃ sākṣānmaheśvaraḥ // LiP_1,19.15 //
layanālliṅgamityuktaṃ tatraiva nikhilaṃ surāḥ /
yastu laigaṃ paṭhennityamākhyānaṃ liṅgasannidhau // LiP_1,19.16 //
sa yāti śivatāṃ vipro nātra kāryā vicāraṇā // LiP_1,19.17 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge viṣṇuprabodho nāmaikonāviṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
ṛṣaya ūcuḥ
kathaṃ pādme purā kalpe brahmā padmodbhavo 'bhavat /
bhavaṃ ca dṛṣṭavāṃstena brahmaṇā puruṣottamaḥ // LiP_1,20.1 //
etatsarvaṃ viśeṣeṇa sāṃprataṃ vaktumarhasi /
sūta uvāca
āsīdekārṇavaṃ ghoramavibhāgaṃ tamomayam // LiP_1,20.2 //
madhye caikārṇave tasmin śaṅkhacakragadādharaḥ /
jīmūtāṃbho 'mbujākṣaś ca kiriṭī śrīpatirhariḥ // LiP_1,20.3 //
nārāyaṇamukhodgīrṇasarvātmā puruṣottamaḥ /
aṣṭabāhurmahāvakṣā lokānāṃ yonirucyate // LiP_1,20.4 //
kimapyacintyaṃ yogātmā yogamāsthāya yogavit /
phaṇāsahasrakalitaṃ tamapratimavarcasam // LiP_1,20.5 //
mahābhogapaterbhogaṃ sādhvāstīrya mahocchrayam /
tasminmahati paryaṅke śete caikārmave prabhuḥ // LiP_1,20.6 //
evaṃ tatra śayanena viṣṇunā prabhaviṣṇunā /
ātmārāmeṇa krīḍārthaṃ līlayākliṣṭakarmaṇā // LiP_1,20.7 //
śatayojanavistīrṇaṃ taruṇādityasannibham /
vajradaṇḍaṃ mahotsedhaṃ nābhyāṃ sṛṣṭaṃ tu puṣkaram // LiP_1,20.8 //
tasyaivaṃ krīḍamānasya samīpaṃ devamīḍhuṣaḥ /
hemagarbhāṇḍajo brahma rukmavarṇo hyatīndriyaḥ // LiP_1,20.9 //
caturvaktro viśālākṣaḥ samāgamya yadṛcchayā /
śriyā yuktena divyena suśubhena sugandhinā // LiP_1,20.10 //
krīḍamānaṃ ca padmena dṛṣṭvā brahmā śubhekṣaṇam /
savismayamathāgamya saumyasaṃpannayā girā // LiP_1,20.11 //
provāca ko bhavāñchete hyāśrito mavyamaṃbhasām /
atha tasyācyutaḥ śrutvā brahmaṇastu śubhaṃ vacaḥ // LiP_1,20.12 //
udatiṣṭhata paryaṅkādvismayotphullalocanaḥ /
pratyuvācottaraṃ caiva kalpekalpe pratiśrayaḥ // LiP_1,20.13 //
kartavyaṃ ca kṛtaṃ caiva kriyate yacca kiñcana /
dyaurantarikṣaṃ bhūścaiva paraṃ padamahaṃ bhuvaḥ // LiP_1,20.14 //
tamevamuktvā bhagavān viṣṇuḥ punarathābravīt /
kastvaṃ khalu samāyātaḥ samīpaṃ bhagavānkutaḥ // LiP_1,20.15 //
kva vā bhūyaś ca gantavyaṃ kaś ca vā te pratiśrayaḥ /
ko bhavān viśvamūrtirvai kartavyaṃ kiṃ ca te mayā // LiP_1,20.16 //
evaṃ bruvantaṃ vaikuṇṭhaṃ pratyuvāca pitāmahaḥ /
māyayā mohitaḥ śaṃbhoravijñāya janārdanam // LiP_1,20.17 //
māyayā mohitaṃ devamavijñātaṃ mahātmanaḥ /
yathā bhavāṃstathaivāhamādikartā prajāpatiḥ // LiP_1,20.18 //
savismayaṃ vacaḥ śrutvā brahmaṇo lokatantriṇaḥ /
anujñātaś ca te nātha vaikuṇṭho viśvasaṃbhavaḥ // LiP_1,20.19 //
kautūhalānmahāyogī praviṣṭo brahmaṇo mukham /
imānaṣṭādaśa dvīpānsasamudrān saparvatān // LiP_1,20.20 //
praviśya sumahātejāścāturvarṇyasamākulān /
brahmaṇastaṃbaparyantaṃ saptalokān sanātanān // LiP_1,20.21 //
brahmaṇastūdare dṛṣṭvā sarvānviṣṇurmahābhujaḥ /
ahosya tapaso vīryamityuktvā ca punaḥ punaḥ // LiP_1,20.22 //
aṭitvā vividhāṃllokān viṣṇurnānāvidhāśrayān /
tato varṣasahasrānte nāntaṃ hi dadṛśo yadā // LiP_1,20.23 //
tadāsya vaktrāṃ niṣkramya pannagendraniketanaḥ /
nārāyaṇo jagaddhātā pitāmahamathābravīt // LiP_1,20.24 //
bhagavānādiraṅkaś ca madhyaṃ kālo diśo nabhaḥ /
nāhamantaṃ prapaśyāmi udarasya tavānagha // LiP_1,20.25 //
evamuktvābravīdbhūyaḥ pitāmahamidaṃ hariḥ /
bhagavānevamevāhaṃ śāśvataṃ hi mamodaram // LiP_1,20.26 //
praviśya lokān paśyaitānanaupamyānsurottama /
tataḥ prāhlādinīṃ vāṇīṃ śrutvā tasyābhinandya ca // LiP_1,20.27 //
śrīpaterudaraṃ bhūyaḥ praviveśa pitāmahaḥ /
tāneva lokān garbhasthānapaśyatsatyavikramaḥ // LiP_1,20.28 //
paryaṭitvā tu devasya dadṛśe 'ntaṃ na vai hareḥ /
jñātvā gatiṃ tasya pitāmahasya dvārāṇi sarvāṇi pidhāya viṣṇuḥ /
vibhurmanaḥ kartumiyeṣa cāśu sukhaṃ prasuptohamiti pracintya // LiP_1,20.29 //
tato dvārāṇi sarvāṇi pihitāni samīkṣya vai /
sūkṣmaṃ kṛtvātmano rūpaṃ nābhyāṃ dvāramavindata // LiP_1,20.30 //
padmasūtrānusārema cānvapaśyatpitāmahaḥ /
ujjahārātmano rūpaṃ puṣkarāccaturānanaḥ // LiP_1,20.31 //
virarā jāravindasthaḥ padmagarbhasamadyutiḥ /
brahmā svayaṃbhūrbhagavāñjagadyoniḥ pitāmahaḥ // LiP_1,20.32 //
etasminnantare tābhyāmekaikasya tu kṛtsnaśaḥ /
vartamāne tu saṃgharṣe madhye tasyārṇavasya tu // LiP_1,20.33 //
kutopyaparimeyātmā bhūtānāṃ prabhuriśvaraḥ /
śūlapāṇirmahādevo hemavīrāṃbaracchadaḥ // LiP_1,20.34 //
agacchadyatra sonanto nāgabhogapatirhariḥ /
śīghraṃ vikramatastasya padbhyamākraāntapīḍitāḥ // LiP_1,20.35 //
udbhūtāstūrṇamākāśe pṛthulāstoyabindavaḥ /
atyuṣṇaścātiśatiś ca vāyustatra vavau punaḥ // LiP_1,20.36 //
taddṛṣṭvā mahadāścaryaṃ brahmā viṣṇumabhāṣata /
abbindavaś ca śītoṣṇāḥ kaṃpayantyaṃbujaṃ bhṛśam // LiP_1,20.37 //
etanme saṃśayaṃ brūhi kiṃ vā tvanyaccikīrṣasi /
etadevaṃvidhaṃ vākyaṃ pitāmahamukhodgatam // LiP_1,20.38 //
śrutvāpratimakarmā hi bhagavānasurāntakṛt /
kiṃ nu khalvatra me nābhyāṃ bhūtamanyatkṛtālayam // LiP_1,20.39 //
vadati priyamatyarthaṃ manyuścāsya mayā kṛtaḥ /
ityevaṃ manasā dhyātvā pratyuvācedamuttaram // LiP_1,20.40 //
kimatra bhagavānadya puṣkare jātasaṃbhramaḥ /
kiṃ mayā ca kṛtaṃ deva yanmāṃ priyamanuttamam // LiP_1,20.41 //
bhāṣase puruṣaśreṣṭha kimarthaṃ brūhi tattvataḥ /
evaṃ bruvāṇaṃ deveśaṃ lokayātrānugaṃ tataḥ // LiP_1,20.42 //
pratyuvācāmbujābhākṣaṃ brahmā vedanidhiḥ prabhuḥ /
yo 'sau tavodaraṃ pūrvaṃ praviṣṭo 'haṃ tvadicchayā // LiP_1,20.43 //
yathā mamodare lokāḥ sarve dṛṣṭāstvayā prabho /
tathaiva dṛṣṭāḥ kārtsnyena mayā lokāstavodare // LiP_1,20.44 //
tato varṣasahasrāttu upāvṛttasya me 'nagha /
tvayā matsarabhāvena māṃ vaśīkartumicchatā // LiP_1,20.45 //
āśu dvārāṇi sarvāṇi pihitāni samantataḥ /
tato mayā mahābhāga saṃcitya svena tejasā // LiP_1,20.46 //
labdho nābhipradeśena padmasūtrādvinirgamaḥ /
mābhūtte manaso 'lpopi vyāghāto 'yaṃ kathañcana // LiP_1,20.47 //
ityeṣānugatirviṣṇo kāryāṇāmaupasarpiṇī /
yanmayānantaraṃ kāryaṃ brūhi kiṃ karavāṇyaham // LiP_1,20.48 //
tataḥ paramameyātmā hiraṇyakaśipo ripuḥ /
anavadyāṃ priyāmiṣṭāṃ śivāṃ vāṇīṃ pitāmahāt // LiP_1,20.49 //
śrutvā vigatamātsaryaṃ vākyamasmai dadau hariḥ /
na hyevamīdṛśaṃ kāryaṃ mayādhyavasitaṃ tava // LiP_1,20.50 //
tvāṃ bodhayitukāmena krīḍāpūrvaṃ yadṛcchayā /
āśu dvārāṇi sarvāṇi ghāṭitāni mayātmanaḥ // LiP_1,20.51 //
na te 'nyathāvagantavyaṃ mānyaḥ pūjyaś ca me bhavān /
sarvaṃ marṣaya kalyāṇa yanmayāpakṛtaṃ tava // LiP_1,20.52 //
asmān mayohyamānastvaṃ padmādavatara prabho /
nāhaṃ bhavantaṃ śaknomi soḍhuṃ tejomayaṃ gurum // LiP_1,20.53 //
sahovāca varaṃ brūhi padmādavatara prabho /
putro bhava mamārighna mudaṃ prāpsyasi śobhanām // LiP_1,20.54 //
sadbhāvavacanaṃ brūhi padmādavatara prabho /
sa tvaṃ ca no mahāyogī tvamīḍyaḥ praṇavātmakaḥ // LiP_1,20.55 //
adyaprabhṛti sarveśaḥ śvetoṣṇīṣavibhūṣitaḥ /
padmayoniriti hyevaṃ khyāto nāmnā bhaviṣyasi // LiP_1,20.56 //
putro me tvaṃ bhava brahman saptalokādhipaḥ prabho /
tataḥ sa bhagavāndevo varaṃ datvā kirīṭine // LiP_1,20.57 //
evaṃ bhavatu cetyuktvā prītātmā gatamatsaraḥ /
pratyā saṃnamathāyāntaṃ bālārkābhaṃ mahānanam // LiP_1,20.58 //
bhavamatyadbhutaṃ dṛṣṭvā nārāyaṇamathābravīt /
aprameyo mahāvaktro daṃṣṭrī dhvastaśiroruhaḥ // LiP_1,20.59 //
daśabāhustrisūlāṅko nayanairviśvataḥ sthitaḥ /
lokaprabhuḥ svayaṃ sākṣādvikṛto muñjamekhalī // LiP_1,20.60 //
meṇḍhreṇordhvena mahatā nardamānotibhairavam /
kaḥ khalveṣa pumān viṣṇo tejorāśirmahādyutiḥ // LiP_1,20.61 //
vyāpya sarvā diśo dyāṃ ca ita evābhivartate /
tenaivamukto bhagavān viṣṇurbrahmāṇamabravīt // LiP_1,20.62 //
padbhya talanipātena yasya vikramatorṇave /
vegena mahatākāśepyutthitāś ca jalaśayāḥ // LiP_1,20.63 //
sthūlādbhir viśvatotyarthaṃ sicyase padmasaṃbhava /
ghrāṇajena ca vātena kaṃpyamānaṃ tvayā saha // LiP_1,20.64 //
dodhūyate mahāpadmaṃ svacchandaṃ mama nābhijam /
samāgato bhavānīśo hyanādiścāntakṛtprabhuḥ // LiP_1,20.65 //
bhavānahaṃ ca stotreṇa upatiṣṭhāva godhvajam /
tataḥ kruddho 'mbujābhākṣaṃ brahmā provāca keśavam // LiP_1,20.66 //
bhavānna nūnamātmānaṃ vetti lokaprabhuṃ vibhum /
brahmāṇaṃ lokakartāraṃ māṃ na vetsi sanātanam // LiP_1,20.67 //
ko hyasau śaṅkaro nāma āvayorvyatiricyate /
tasya tatkrodhajaṃ vākyaṃ śrutvā harirabhāṣata // LiP_1,20.68 //
mā maivaṃ vada kalyāṇa parivādaṃ mahātmanaḥ /
mahāyogendhano dharmo durādharṣo varapradaḥ // LiP_1,20.69 //
heturasyātha jagataḥ purāṇapuruṣo 'vyayaḥ /
bījī khalveṣa bījānāṃ jyotirekaḥ prakāśate // LiP_1,20.70 //
bālakrīḍanakairdevaḥ krīḍate śaṅkaraḥ svayam /
pradhānamavyayo yoniravyaktaṃ prakṛtistamaḥ // LiP_1,20.71 //
mama caitāni nāmāni nityaṃ prasavadharmiṇaḥ /
yaḥ kaḥ sa iti duḥkhārtairdṛśyate yatibhiḥ śivaḥ // LiP_1,20.72 //
eṣa bījī bhavānbījamahaṃ yoniḥ sanātanaḥ /
sa evamukto viśvātmā brahmā viṣṇumapṛcchata // LiP_1,20.73 //
bhavān yonirahaṃ bījaṃ kathaṃ bījī maheśvaraḥ /
etanme sūkṣmamavyaktaṃ saṃśayañchettumarhasi // LiP_1,20.74 //
jñātvā ca vividhotpattiṃ brahmaṇo lokatantriṇaḥ /
imaṃ paramasādṛśyaṃ praśramabhyavadaddhariḥ // LiP_1,20.75 //
asmānmahattaraṃ bhūtaṃ guhyamanyanna vidyate /
mahataḥ paramaṃ dhāma śivamadhyātmināṃ padam // LiP_1,20.76 //
dvividhaṃ caivamātmānaṃ pravibhajyavyavasthitaḥ /
niṣkalastatra yovyaktaḥ sakalaś ca maheśvaraḥ // LiP_1,20.77 //
yasya māyāvidhijñasya agamyagahanasya ca /
purā liṅgodbhavaṃ bajiṃ prathamaṃ tvādisargikam // LiP_1,20.78 //
mama yonau samāyuktaṃ tadbījaṃ kālaparyayāt /
hiraṇmayamakūpāre yonyāmaṇḍamajāyata // LiP_1,20.79 //
śatāni daśavarṣāṇā maṇḍamapsu pratiṣṭhitam /
ante varṣasahasrasya vāyunā taddvidā kṛtam // LiP_1,20.80 //
kapālamekaṃ dyaurjajñe kapālamaparaṃ kṣitiḥ /
ulbaṃ tasya mahotsedho yosau kanakaparvataḥ // LiP_1,20.81 //
tataś ca pratisaṃdhyātmā devadevo varaḥ prabhuḥ /
hiraṇyagarbho bhagavāṃstvabhijajñe caturmukhaḥ // LiP_1,20.82 //
ātārārkedunakṣatraṃ śūnyaṃ lokamavekṣya ca /
kohamityapi ca dhyāte kumārāste 'bhavaṃstadā // LiP_1,20.83 //
priyadarśanāstu yatayo yatīnāṃ pūrvajās tava /
bhūyo varṣasahasrānte tata evātmajāstava // LiP_1,20.84 //
bhuvanānalasaṃkāśāḥ padmapatrāyatekṣaṇāḥ /
śrīmānsanatkumāraś ca ṛbhuścaivordhva retasau // LiP_1,20.85 //
sanakaḥ sanātanaścaiva tathaiva ca sanandanaḥ /
utpannāḥ samakālaṃ te buddhyātīndriyadarśanāḥ // LiP_1,20.86 //
utpannāḥ pratibhātmāno jagatāṃ sthitihetavaḥ /
nārapsyante ca karmāṇi tāpatrayavivarjitāḥ // LiP_1,20.87 //
alpasaukhyaṃ bahukleśaṃ jarāśokasamanvitām /
jīvanaṃ maraṇaṃ caiva saṃbhavaś ca punaḥ punaḥ // LiP_1,20.88 //
alpabhūtaṃ sukhaṃ svarge duḥkhāni narake tathā /
viditvā cāgamaṃ sarvamavaśyaṃ bhavitavyatām // LiP_1,20.89 //
ṛbhuṃ sanatkumāraṃ ca dṛṣṭvā tava vaśe sthitau /
trayastu trīn guṇān hitvā cātmajāḥ sanakādayaḥ // LiP_1,20.90 //
vaivartena tu jñānena pravṛttāste mahaujasaḥ /
tatasteṣu pravṛtteṣu sanakādiṣu vai triṣu // LiP_1,20.91 //
bhaviṣyasi vimūḍhastvaṃ māyayā śaṅkarasya tu /
evaṃ kalpe tu vaivṛtte saṃjñā naśyati te 'nagha // LiP_1,20.92 //
kalpe śeṣāṇi bhūtāni sūkṣmāṇi pārthivāni ca /
sarveṣāṃ hyaiśvarī māyā jāgṛtiḥ samudāhṛtā // LiP_1,20.93 //
yathaiṣa parvato merurdevaloko hyudā hṛtaḥ /
tasya cedaṃ hi māhātmyaṃ viddhi devavarasya ha // LiP_1,20.94 //
jñātvā ceśvarasadbhāvaṃ jñātvā māmaṃbujekṣaṇam /
mahādevaṃ mahābhūtaṃ bhūtānāṃ varadaṃ prabhum // LiP_1,20.95 //
praṇavenātha sāmnā tu namaskṛtya jagadgurum /
tvāṃ ca māṃ caiva saṃkruddho niḥśvāsānnirdahedayam // LiP_1,20.96 //
evaṃ jñātvā mahāyogamabhyuttiṣṭhanmahābalam /
ahaṃ tvāmagrataḥ kṛtvā stoṣyāmyanalasaprabham // LiP_1,20.97 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge brahmaprabodhanaṃ nāma viṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
brahmaṇamagrataḥ kṛtvā tataḥ sa garuḍadhvajaḥ /
atītaiś ca bhaviṣyaiś ca vartamānaistathaiva ca // LiP_1,21.1 //
nāmabhiśchāndasaiścaiva idaṃ stotramudīrayat /
viṣṇuruvāca
namastubhyaṃ bhagavate suvratānantatejase // LiP_1,21.2 //
namaḥ kṣetrādhipataye bījine śūline namaḥ /
sumeṇḍhrāyārcyameṇḍhrāya daṇḍine rūkṣaretase // LiP_1,21.3 //
namo jyeṣṭhāya śreṣṭhāya pūrvāya prathamāya ca /
namo mānyāya pūjyāya sadyojātāya vai namaḥ // LiP_1,21.4 //
gahvarāya ghaṭeśāya vyomacīrāṃbarāya ca /
namaste hyasmadādīnāṃ bhūtānāṃ prabhave namaḥ // LiP_1,21.5 //
vedānāṃ prabhave caiva smṛtīnāṃ prabhave namaḥ /
prabhave karmadānānāṃ dravyāṇāṃ prabhave namaḥ // LiP_1,21.6 //
namo yogasya prabhave sāṃkhyasya prabhave namaḥ /
namo dhruvanibaddhānāmṛṣīṇāṃ prabhave namaḥ // LiP_1,21.7 //
ṛkṣāṇāṃ prabhave tubhyaṃ grahāṇāṃ prabhave namaḥ /
vaidyutāśanimeghānāṃ garjitaprabhave namaḥ // LiP_1,21.8 //
mahodadhīnāṃ prabhave dvīpānāṃ prabhave namaḥ /
adrīṇāṃ prabhave caiva varṣāṇāṃ prabhave namaḥ // LiP_1,21.9 //
namo nadīnāṃ prabhave nadānāṃ prabhave namaḥ /
mahauṣadhīnāṃ prabhave vṛkṣāṇāṃ prabhave namaḥ // LiP_1,21.10 //
dharmavṛkṣāya dharmāya sthitīnāṃ prabhave namaḥ /
prabhave ca parārdhasya parasya prabhave namaḥ // LiP_1,21.11 //
namo rasānāṃ prabhave ratnānāṃ prabhave namaḥ /
kṣaṇānāṃ prabhave caiva lavānāṃ prabhave namaḥ // LiP_1,21.12 //
ahorātrārdhamāsānāṃ māsānāṃ prabhave namaḥ /
ṛtūnāṃ prabhave tubhyaṃ saṃkhyāyāḥ prabhave namaḥ // LiP_1,21.13 //
prabhave cāparārdhasya parārdhaprabhave namaḥ /
namaḥ purāṇaprabhave sargāṇāṃ prabhave namaḥ // LiP_1,21.14 //
manvantarāṇāṃ prabhave yogasya prabhave namaḥ /
caturvidhasya sargasya prabhave 'nantacakṣuṣe // LiP_1,21.15 //
kalpodayanibandhānāṃ vātānāṃ prabhave namaḥ /
namo viśvasya prabhave brahmādhipataye namaḥ // LiP_1,21.16 //
vidyānāṃ prabhave caiva vidyādhipataye namaḥ /
namo vratādhipataye vratānāṃ prabhave namaḥ // LiP_1,21.17 //
mantrāṇāṃ prabhave tubhyaṃ mantrādhipataye namaḥ /
pitṝṇāṃ pataye caiva paśūnāṃ pataye namaḥ // LiP_1,21.18 //
vāgvṛṣāya namastubhyaṃ purāṇavṛṣabhāya ca /
namaḥ paśūnāṃ pataye govṛṣendradhvajāya ca // LiP_1,21.19 //
prajāpatīnāṃ pataye siddhīnāṃ pataye namaḥ /
daityadānavasaṃghānāṃ rakṣasāṃ pataye namaḥ // LiP_1,21.20 //
gandharvāṇāṃ ca pataye yakṣāṇāṃ pataye namaḥ /
garuḍoragasarpāṇāṃ pakṣiṇāṃ pataye namaḥ // LiP_1,21.21 //
sarvaguhyapiśācānāṃ guhyādhipataye namaḥ /
gokarṇāya ca goptre ca śaṅkukarṇāya vai namaḥ // LiP_1,21.22 //
varāhāyāprameyāya ṛkṣāya virajāya ca /
namo surāṇāṃ pataye gaṇānāṃ pataye namaḥ // LiP_1,21.23 //
aṃbhasāṃ pataye caiva ojasāṃ pataye namaḥ /
namostu lakṣmīpataye śrīpāya kṣitipāya ca // LiP_1,21.24 //
balābalasamūhāya akṣobhyakṣobhaṇāya ca /
dīptaśṛṅgaikaśṛṅgāya vṛṣabhāya kakudmine // LiP_1,21.25 //
namaḥ sthairyāya vapuṣe tejasānuvratāya ca /
atītāya bhaviṣyāya vartamānāya vai namaḥ // LiP_1,21.26 //
suvarcase ca vīryāya śūrāya hyajitāya ca /
varadāya vareṇyāya puruṣāya mahātmane // LiP_1,21.27 //
namo bhūtāya bhavyāya mahate prabhavāya ca /
janāya ca namastubhyaṃ tapase varadāya ca // LiP_1,21.28 //
aṇave mahate caiva namaḥ sarvagatāya ca /
namo bandhāya mokṣāya svargāya narakāya ca // LiP_1,21.29 //
namo bhavāya devāya ijyāya yājakāya ca /
pratyudīrṇāya dīptāya tattvāyātiguṇāya ca // LiP_1,21.30 //
namaḥ pāśāya śastrāya namastvābharaṇāya ca /
hutāya upahūtāya prahutaprāśitāya ca // LiP_1,21.31 //
namostviṣṭāya pūrtāya agniṣṭomadvijāya ca /
sadasyāya namaścaiva dakṣiṇāvabhṛthāya ca // LiP_1,21.32 //
ahiṃsāyāpralobhāya paśumantrauṣadhāya ca /
namaḥ puṣṭipradānāya suśīlāya suśīline // LiP_1,21.33 //
atītāya bhaviṣyāya vartamānāya te namaḥ /
suvarcase ca vīryāya śūrāya hyajitāya ca // LiP_1,21.34 //
varadāya vareṇyāya puruṣāya mahātmane /
namo bhūtāya bhavyāya mahate cābhayāya ca // LiP_1,21.35 //
jarāsiddha namastubhyamayase varadāya ca /
adhare mahate caiva namaḥ sastupatāya ca // LiP_1,21.36 //
namaścendriyapatrāṇāṃ lelihānāya sragviṇe /
viśvāya viśvarūpāya viśvataḥ śirase namaḥ // LiP_1,21.37 //
sarvataḥ pāṇipādāya rudrāyāpratimāya ca /
namo havyāya kavyāya havyavāhāya vai namaḥ // LiP_1,21.38 //
namaḥ siddhāya medhyāya iṣṭāyejyāparāya ca /
suvīrāya sughorāya akṣobhyakṣobhaṇāya ca // LiP_1,21.39 //
suprajāya sumedhāya dīptāya bhāskarāya ca /
namo buddhāya śuddhāya vistṛtāya matāya ca // LiP_1,21.40 //
namaḥ sthūlāya sūkṣmāya dṛśyādṛśyāya sarvaśaḥ /
varṣate jvalate caiva vāyave śiśirāya ca // LiP_1,21.41 //
namaste vakrakeśāya ūruvakṣaḥśikhāya ca /
namo namaḥ suvarṇāya tapanīyanibhāya ca // LiP_1,21.42 //
virupākṣāya liṅgāya piṅgalāya mahaujase /
vṛṣṭighnāya namaścaiva namaḥ saumyekṣaṇāya ca // LiP_1,21.43 //
namo dhūmrāya śvetāya kṛṣṇāya lohitāya ca /
piśitāya piśaṅgāya pītāya ca niṣaṅgiṇe // LiP_1,21.44 //
namaste saviśeṣāya nirviśeṣāya vai namaḥ /
nama ījyāya pūjyāya upajīvyāya vai namaḥ // LiP_1,21.45 //
namaḥ kṣemyāya vṛddhāya vatsalāya namonamaḥ /
namo bhūtāya satyāya satyāsatyāya vai namaḥ // LiP_1,21.46 //
namo vai padmavarṇāya mṛtyughnāya ca mṛtyave /
namo gaurāya śyāmāya kadrave lohitāya ca // LiP_1,21.47 //
mahāsaṃdhyābhravarṇāya cārudīptāya dīkṣiṇe /
namaḥ kamalahastāya digvāsāya kapardine // LiP_1,21.48 //
apramāṇāya sarvāya avyayāyāmarāya ca /
namo rūpāya gandhāya śāśvatāyākṣatāya ca // LiP_1,21.49 //
purastādbṛṃhate caiva vibhrāntāya kṛtāya ca /
durgamāya maheśāya krodhāya kapilāya ca // LiP_1,21.50 //
tarkyātarkyaśarīrāya baline raṃhasāya ca /
sikatyāya pravāhyāya sthitāya prasṛtāya ca // LiP_1,21.51 //
sumedhase kulālāya namaste śaśikhaṇḍine /
citrāya citraveṣāya citravarṇāya medhase // LiP_1,21.52 //
cekitānāya tuṣṭāya namaste nihitāya ca /
namaḥ kṣāntāya dāntāya vajrasaṃhananāya ca // LiP_1,21.53 //
rakṣoghnāya viṣaghnāya śitikaṇṭhordhvamanyave //
lelihāya kṛtāntāya tigmāyudhadharāya ca // LiP_1,21.54 //
pramodāya saṃmodāya yativedyāya te namaḥ /
anāmayāya sarvāya mahākālāya vai namaḥ // LiP_1,21.55 //
praṇavapraṇaveśāya bhaganetrāntakāya ca /
mṛgavyādhāya dakṣāya dakṣayajñāntakāya ca // LiP_1,21.56 //
sarvabhūtātmabhūtāya sarveśāti śayāya ca /
puraghnāya suśastrāya dhanvine 'tha paraśvadhe // LiP_1,21.57 //
pūṣadantavināśāya bhaganetrāntakāya ca /
kāmadāya variṣṭhāya kāmāṅgadahanāya ca // LiP_1,21.58 //
raṅge karālavakraāya nāgendravadanāya ca /
daityānāmantakeśāya daityāktandakarāya ca // LiP_1,21.59 //
himaghnāya ca tīkṣṇāya ārdracarmadharāya ca /
śmaśānaratinityāya namostūlmukadhārīṇe // LiP_1,21.60 //
namaste prāṇapālāya muṇḍamālādharāya ca /
prahīṇaśokairvividhairbhūtaiḥ parivṛtāya ca // LiP_1,21.61 //
naranārīśarīrāya devyāḥ priyakarāya ca /
jaṭine muṇḍine caiva vyālayajñopavītine // LiP_1,21.62 //
namo 'stu nṛtyaśīlāya upanṛtyapriyāya ca /
manyave gītaśīlāya munibhir gāyate namaḥ // LiP_1,21.63 //
kaṭakaṭāya tigmāya apriyāya priyāya ca /
vibhīṣaṇāya bhīṣmāya bhagapramathanāya ca // LiP_1,21.64 //
siddhasaṃghānugītāya mahābhāgāya vai namaḥ /
namo muktāṭṭahāsāya kṣveḍitāsphoṭitāya ca // LiP_1,21.65 //
nardate kūrdate caiva namaḥ pramuditātmane /
namo mṛḍāya śvasate dhāvate 'dhiṣṭhite namaḥ // LiP_1,21.66 //
dhyāyate jṛṃbhate caiva rudate dravate namaḥ /
valgate krīḍate caiva laṃbodaraśarīriṇe // LiP_1,21.67 //
namo 'kṛtyāya kṛtyāya muṇḍāya kīkaṭāya ca /
nama unmattadehāya kiṅkiṇīkāya vai namaḥ // LiP_1,21.68 //
namo vikṛtaveṣāya krūrāyāmarṣaṇāya ca /
aprameyāya goptre ca dīptāyānirguṇāya ca // LiP_1,21.69 //
vāmapriyāya vāmāya cūḍāmaṇidharāya ca /
namastokāya tanave guṇairapramitāya ca // LiP_1,21.70 //
namo guṇyāya guhyāya agamyagamanāya ca /
lokadhātrī tviyaṃ bhūmiḥ pādau sajjanasevitau // LiP_1,21.71 //
sarveṣāṃ siddhiyogānāmadhiṣṭhānaṃ tavodaram /
madhye 'ntarikṣaṃ vistīrṇaṃ tārāgaṇavibhūṣitam // LiP_1,21.72 //
svāteḥ patha ivābhāti śrīmān hārastavorasi /
diśo daśabhujāstubhyaṃ keyūrāṅgadabhūṣitāḥ // LiP_1,21.73 //
vistīrṇapariṇāhaś ca nīlāñjanacayopamaḥ /
kaṇṭhaste śobhate śrīmān hemasūtravibhūṣitaḥ // LiP_1,21.74 //
daṃṣṭrākarālaṃ durdharṣamanaupamyaṃ mukhaṃ tathā /
padmamālākṛtoṣṇīṣaṃ śiro dyauḥ śobhate 'dhikam // LiP_1,21.75 //
dīptiḥ sūrye vapuścandre sthairyaṃ śaile 'nile balam /
auṣṇyamagnau tathā śaityamapsu śabdo 'mbera tathā // LiP_1,21.76 //
akṣarāntaraniṣpandādguṇānetānvidurbudhāḥ /
japo japyo mahādevo mahāyogomaheśvaraḥ // LiP_1,21.77 //
pureśayo guhāvāsī khecaro rajanīcaraḥ /
taponidhirguhagururnandano nandavardhanaḥ // LiP_1,21.78 //
hayaśīrṣā payodhātā vidhātā bhūtabhāvanaḥ /
boddhavyo bodhitā netā durdharṣo duṣprakaṃpanaḥ // LiP_1,21.79 //
bṛhadratho bhīmakarmā bṛhatkīrtirdhanañjayaḥ /
ghaṇṭāpriyo dhvajī chatrī pinākī dhvajivipatiḥ // LiP_1,21.80 //
kavacī pāṭṭiśī khaṅgī dhanurhastaḥ paraśvadhī /
aghasmaro 'nakhaḥ śūro devarājo 'rimardanaḥ // LiP_1,21.81 //
tvāṃ prasādya purāsmābhir dviṣanto nihatā yudhi /
āgniḥ sadārṇavāṃbhastvaṃ pibannapi na tṛpyase // LiP_1,21.82 //
krodhākāraḥ prasannātmā kāmadaḥ kāmagaḥ priyaḥ /
brahmacāri cāgādhaś ca brahmaṇyaḥ śiṣṭapūjitaḥ // LiP_1,21.83 //
devānām akṣayaḥ kośas tvayā yajñaḥ prakalpitaḥ /
havyaṃ tavedaṃ vahati vedoktaṃ havyavāhanaḥ /
prīti tvayi mahādeva vayaṃ prīti bhavāmahe // LiP_1,21.84 //
bhavānīśo 'nādimāṃstvaṃ ca sarvalokānāṃ tvaṃ brahmakartādisargaḥ /
sāṃkhyāḥ prakṛteḥ paramaṃ tvāṃ viditvā kṣīṇadhyānāstvāmamṛtyuṃ viśanti // LiP_1,21.85 //
yogāś ca tvāṃ dhyāyino nityasiddhaṃ jñātamvā yogān saṃtyajante punastān /
ye cāpyanye tvāṃ prasannā viśuddhāḥ svakarmabhiste divyabhogā bhavanti // LiP_1,21.86 //
aprasaṃkhyeyatattvasya yathā vidmaḥ svaśaktitaḥ /
kīrtitaṃ tava māhātmyam apārasya mahātmanaḥ // LiP_1,21.87 //
śivo no bhava sarvatra yo 'si so 'si namo 'stu te /
sūta uvāca
ya idaṃ kīrtayedbhaktyā brahmanārāyamastavam // LiP_1,21.88 //
śrāvayedvā dvijān vidvān śṛṇuyādvā samāhitaḥ /
aśvamedhāyutaṃ kṛtvā yatphalaṃ tadavāpnuyāt // LiP_1,21.89 //
pāpācāro 'pi yo martyaḥ śṛṇuyācchivasannidhau /
japedvāpi vinirmukto brahmalokaṃ sa gacchati // LiP_1,21.90 //
śrāddhe vā daivike kārye yajñe vāvabhṛthāntike /
kīrtayodvā satāṃ madhye sa yāti brahmaṇontikam // LiP_1,21.91 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge brahmaviṣṇustutirnāmaikaviṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
atyantāvanatau dṛṣṭvā madhupiṅgāyatekṣaṇaḥ /
prahṛṣṭavadano 'tyarthamabhavatsatya kīrtanāt // LiP_1,22.1 //
umāpatirvirūpākṣo dakṣayajñavināśanaḥ /
pinākī khaṇḍaparaśuḥ suprītastu trilocanaḥ // LiP_1,22.2 //
tataḥ sa bhagavāndevaḥ śrutvā vāgamṛtaṃ tayoḥ /
jānannapi mahādevaḥ kriḍāpūrvamathābravīt // LiP_1,22.3 //
kau bhavantau mahātmānau parasparahitaiṣiṇau /
sametāvaṃbujābhakṣāv asmin ghore mahāplave // LiP_1,22.4 //
tāvūcaturmahātmānau saṃnirīkṣya parasparam /
bhagavān kiṃ tu yatte 'dya na vijñānaṃ tvayā vibho // LiP_1,22.5 //
vibho rudra mahāmāya icchayā vāṃ kṛtau tvayā /
tayostadvacanaṃ śrutvā abhinandyābhimānyaca // LiP_1,22.6 //
uvāca bhagavāndevo madhuraṃ ślakṣṇayā girā /
bho bho hiraṇya garbha tvāṃ tvāṃ ca kṛṣṇa bravīmyaham // LiP_1,22.7 //
prīto 'hamanayā bhaktyā śāśvatākṣarayuktayā /
bhavantau hṛdayasyāsya mama hṛdyatarāvubhau // LiP_1,22.8 //
yuvābhyāṃ kiṃ dadāmyadya varāṇāṃ varamīpsitam /
athovāca mahābhāgo viṣṇurbhavamidaṃ vacaḥ // LiP_1,22.9 //
sarvaṃ mama kṛtaṃ deva parituṣṭo 'si me yadi /
tvayi me supratiṣṭhā tu bhaktirbhavatu śaṅkaraḥ // LiP_1,22.10 //
evamuktastu vijñāya saṃbhāvayata keśavam /
pradadau ca mahādevo bhaktiṃ nijapadāṃbuje // LiP_1,22.11 //
bhavānsarvasya lokasya kartā tvamadhidaivatam /
tadevaṃ svasti te vatsa gamiṣyāmyaṃbujekṣaṇa // LiP_1,22.12 //
evamuktvā tu bhagavān brahmāṇaṃ cāpi śaṅkaraḥ /
anugṛhyāspṛśaddevo brahmāṇaṃ parameśvaraḥ // LiP_1,22.13 //
karābhyāṃ suśubhābhyāṃ ca prāha hṛṣṭataraḥ svayam /
matsamastvaṃ na saṃdeho vatsa bhaktaś ca me bhavān // LiP_1,22.14 //
svastyastu te gamiṣyāmi saṃjñā bhavatu suvrata /
evamuktvā tu bhagavāṃstatontardhānamīśvaraḥ // LiP_1,22.15 //
gatavān gaṇapo devaḥ sarvadevanamaskṛtaḥ /
avāpya saṃjñāṃ govindāt padmayoniḥ pitāmahaḥ // LiP_1,22.16 //
prajāḥ sraṣṭumanāścakre tapa ugraṃ pitāmahaḥ /
tasyaivaṃ tapyamānasya na kiñcitsamavartata // LiP_1,22.17 //
tato dīrgheṇa kālena duḥkhātkrodho hyajāyata /
krodhāviṣṭasya netrābhyāṃ prāpatannaśrubindavaḥ // LiP_1,22.18 //
tataste bhyo 'śrubindubhyo vātapittakaphaātmakāḥ /
mahābhāgā mahāsattvāḥ svastikairapyalaṅkṛtāḥ // LiP_1,22.19 //
prakīrṇakeśāḥ sarpāste prādurbhūtā mahā viṣāḥ /
sarpāṃstānagrajāndṛṣṭvā brahmātmānamanindayat // LiP_1,22.20 //
aho dhik tapaso mahyaṃ phalamīdṛśakaṃ yadi /
lokavaināśikī jajñe ādā veve prajā mama // LiP_1,22.21 //
tasya tīvrābhavanmūrcchā krodhāmarṣasamudbhavā /
mūrcchābhiparitāpena jahau prāṇānprajāpatiḥ // LiP_1,22.22 //
tasyāpratimavīryasya dehātkāruṇyapūrvakam /
athaikādaśa te rudrā rudanto 'bhyakramaṃs tathā // LiP_1,22.23 //
rodanātkhalu rudratvaṃ teṣu vai samajāyata /
ye rudrāste khalu prāṇā ye prāṇāste tadātmakāḥ // LiP_1,22.24 //
prāṇāḥ prāṇavatāṃ jñeyāḥ sarvabhūteṣvavasthitāḥ /
atyugrasya mahattvasya sādhurācaritasya ca // LiP_1,22.25 //
prāṇāṃstasya dadau bhūyastriśūlī nīlalohitaḥ /
labdhvāsūn bhagavānbrahma devadevamumāpatim // LiP_1,22.26 //
praṇamya saṃsthito 'paśyadgāyatryā viśvamīśvaram /
sarvalokamayaṃ devaṃ dṛṣṭvā stutvā pitāmahaḥ // LiP_1,22.27 //
tato vismayamāpannaḥ praṇipatya muhurmuhuḥ /
uvāca vacanaṃ śarvaṃ sadyāditvaṃ kathaṃ vibho // LiP_1,22.28 //
iti śrīlaṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge rudrotpattivarṇanaṃ nāma dvāviṃśatitamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
tasya tadvacanaṃ śrutvā brahmaṇo bhagavān bhavaḥ /
brahmarūpī prabodhārthaṃ brahmāṇaṃ prāha sasmitam // LiP_1,23.1 //
śvetakalpo yadā hyasīdahameva tadābhavam /
śvetoṣṇīṣaḥ śvetamālyaḥ śvetāṃbaradharaḥ sitaḥ // LiP_1,23.2 //
śvetāsthiḥ śvetaromā ca śvetāsṛk śvetalohitaḥ /
tena nāmnāca vikhyātaḥ śvetakalpastadā hyasau // LiP_1,23.3 //
matprasūtā ca deveśī śvetāṅgā śvetalohitā /
śvetavarṇā tadā hyāsīdgāyatrī brahmasaṃjñitā // LiP_1,23.4 //
tasmādahaṃ ca deveśa tvayā guhyena vai punaḥ /
vijñātaḥ svena tapasā sadyojātatvamāgataḥ // LiP_1,23.5 //
sadyojāteti brahmaitadguhyaṃ caitatprakīrtitam /
tasmādguhyatvamāpannaṃ ye vetsyāṃ ti dvijātayaḥ // LiP_1,23.6 //
matsamīpaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham /
yadā caiva punastvāsīllohito nāma nāma taḥ // LiP_1,23.7 //
matkṛtena ca varṇena kalpo vai lohitaḥ smṛtaḥ /
tadā lohitamāṃsāsthilohitakṣīrasaṃbhavā // LiP_1,23.8 //
lohitākṣī stanavatī gāyatrī gauḥ prakīrtitā /
tato 'syā lohitatvena varmasya ca viparyayāt // LiP_1,23.9 //
vāmatvāccaiva devasya vāmadevatvamāgataḥ /
latrāpi ca mahāsattva tvayāhaṃ niyatātmanā // LiP_1,23.10 //
vijñātaḥ sveta yogena tasminvarṇāntare sthitaḥ /
tataś ca vāmadeveti khyātiṃ yāto 'smi bhūtale // LiP_1,23.11 //
ye cāpi vāmadeva tvāṃ jñāsyantīha dvijātayaḥ /
rudralokaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham // LiP_1,23.12 //
yadāhaṃ punareveha pītavarṇo yugakramāt /
matkṛtena ca nāmnā vai pītakalpo 'bhavattadā // LiP_1,23.13 //
matprasūtā ca deveśī pītāṅgī pītalohitā /
pītavarṇā tadā hyasīdgāyatrī brahmasaṃjñitā // LiP_1,23.14 //
tatrāpi ca mahāsattva yogayuktena cetasā /
yasmādahaṃ tairvijñāto yogatatparamānasaiḥ // LiP_1,23.15 //
tatra tatpuruṣatvena vijñāto 'haṃ tvayā punaḥ /
tasmāttatpuruṣatvaṃ vai mamaitatkanakāṇḍaja // LiP_1,23.16 //
ye māṃ rudraṃ ca rudrāṇīṃ gāyatrīṃ vedamātaram /
vetsyanti tapasā yuktā vimalā brahmasaṃgatāḥ // LiP_1,23.17 //
rudralokaṃ gamiṣyānti punarāvṛttidurlabham /
yadāhaṃ punarevāsaṃ kṛṣṇavarṇo bhayānakaḥ // LiP_1,23.18 //
matkṛtena ca varṇena saṃkalpaḥ kṛṣṇa ucyate /
tatrāhaṃ kālasaṃkāśaḥ kālo lokaprakālakaḥ // LiP_1,23.19 //
vijñāto 'haṃ tvayā brahmanghoro ghoraparākramaḥ /
matprasūtā ca gāyatrī kṛṣṇāṅgī kṛṣṇalohitā // LiP_1,23.20 //
kṛṣṇarūpā ca deveśa tadāsīdbrahmasaṃjñitā /
tasmadghoratvamāpannaṃ ye māṃ vetsyanti bhūtale // LiP_1,23.21 //
teṣāmaghoraḥ śāntaś ca bhaviṣyāmyahamavyayaḥ /
punaś ca viśvarūpatvaṃ yadā brahmanmamābhavat // LiP_1,23.22 //
tadāpyahaṃ tvayā jñātaḥ parameṇa samādhinā /
viśvarūpā ca saṃvṛttā gāyatrī lokadhāriṇī // LiP_1,23.23 //
tasmin viśvatvam āpannaṃ ye māṃ vetsyānti bhūtale /
teṣāṃ śivaś ca saumyaś ca bhaviṣyāmi sadaiva hi // LiP_1,23.24 //
yasmācca viśvarūpo vai kalpo 'yaṃ samudāhṛtaḥ /
viśvarūpā tathā ceyaṃ sāvitrī samudāhṛtā // LiP_1,23.25 /
sarvarūpā tathā ceme saṃvṛttā mama putrakāḥ /
catvāraste mayā khyātāḥ putra vai lokasaṃmatāḥ // LiP_1,23.26 //
yasmācca sarvavaṇatvaṃ prajānāṃ ca bhaviṣyati /
sarvabhakṣā ca medhyā ca varṇataś ca bhaviṣyati // LiP_1,23.27 //
mokṣo dharmastathārthaś ca kāmaśceti catuṣṭayam /
yasmādvedāś ca vedyaṃ ca caturdhā vai bhaviṣyati // LiP_1,23.28 //
bhūtagrāmāś ca catvāra āśramāś ca tathaiva ca /
dharmasya pādāścatvāraścatvāro mama putrakāḥ // LiP_1,23.29 //
tasmāccaturyugāvasthaṃ jagadvai sacarācaram /
caturdhāvasthitaścaiva catuṣpādo bhaviṣyati // LiP_1,23.30 //
bhūrloko 'tha bhuvarlokaḥ svarlokaś ca mahas tathā /
janastapaś ca satyaṃ ca viṣṇulokastataḥ param // LiP_1,23.31 //
aṣṭākṣarasthito lokaḥ sthānesthāne tadakṣaram /
bhūrbhuvaḥ svarmahaścaiva pādāścatvāra eva ca // LiP_1,23.32 //
bhūrlokaḥ prathamaḥ pādo bhuvarlokastataḥ param /
svarloko vai tṛtīyaś ca caturthastu mahas tathā // LiP_1,23.33 //
pañca mastu janastatra ṣaṣṭhaś ca tapa ucyate /
satyaṃ tu saptamo loko hyapunarbhavagāminām // LiP_1,23.34 //
viṣṇulokaḥ smṛtaṃ sthānaṃ punarāvṛttidurlabham /
skāndamaumaṃ tathā sthānaṃ sarvasiddhisamanvitam // LiP_1,23.35 //
rudralokaḥ smṛtastasmātpadaṃ tadyogināṃ śubham /
nirmamā nirahaṅkārāḥ kāmakrodha vivirjitāḥ // LiP_1,23.36 //
drakṣyanti taddvijā yuktā dhyānatatparamānasāḥ /
yasmāccatuṣpadā hyeṣā tvayā dṛṣṭā sarasvatī // LiP_1,23.37 //
pādāntaṃ viṣṇu lokaṃ vai kaumāraṃ śāntamuttamam /
aumaṃ māheśvaraṃ caiva tasmāddṛṣṭā catuṣpadā // LiP_1,23.38 //
tasmāttu paśavaḥ sarve bhaviṣyanti catuṣpadāḥ /
tataścaiṣāṃ bhaviṣyanti catvāraste payodharāḥ // LiP_1,23.39 //
somaś ca mantrasaṃyukto yasmānmama mukhāccayutaḥ /
jīvaḥ prāṇabhṛtāṃ brahman punaḥ pītastanāḥ smṛtāḥ // LiP_1,23.40 //
tasmātsomamayaṃ caiva amṛtaṃ jīvasaṃjñitam /
catuṣpādā bhaviṣyanti śvetatvaṃ cāsya tena tat // LiP_1,23.41 //
yasmāccaiva kriyā bhūtvā dvipadā ca maheśvarī /
dṛṣṭā punastathaivaiṣā sāvitrī lokabhāvinī // LiP_1,23.42 //
tasmācca dvipadāḥ sarve dvistanāś ca narāḥ śubhāḥ /
tasmācceyamajā bhūtvā sarvavarṇā maheśvarī // LiP_1,23.43 //
yā vai dṛṣṭā mahāsattvā sarvabhūtadharā tvayā /
tasmācca viśvarūpatvaṃ prajānāṃ vai bhaviṣyati // LiP_1,23.44 //
ajaścaiva mahātejā viśvarūpo bhaviṣyati /
amogharetāḥ sarvatra mukhe cāsya hutāśanaḥ // LiP_1,23.45 //
tasmātsarvagato medhyaḥ puśurūpī hutāśanaḥ /
tapasā bhīvitātmāno ye māṃ drakṣyanti vai dvijāḥ // LiP_1,23.46 //
īśitve ca vaśitve ca sarvagaṃ sarvataḥ sthitam /
rajastamobhyāṃ nirmuktāstyaktvā mānuṣyakaṃ vapuḥ // LiP_1,23.47 //
matsamīpamupeṣyanti punarāvṛttidurlabham /
ityevamukto bhagavānbrahmā rudreṇa vai dvijāḥ // LiP_1,23.48 //
praṇamya prayato bhūtvā punarāha pitāmahaḥ /
ya evaṃ bhagavān vidvān gāyatryā vai maheśvaram // LiP_1,23.49 //
viśvātmānaṃ hi sarvaṃ tvāṃ gāyatryāstava ceśvara /
tasya dehi paraṃ sthānaṃ tathāstviti ca sobravīt // LiP_1,23.50 //
tasmādvidvān hi viśvatvamasyāścāsya mahātmanaḥ /
sa yāti brahmasāyujyaṃ vacanād brahyaṇaḥ prabhoḥ // LiP_1,23.51 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge trayoviṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
śrutvaivamakhilaṃ brahmā rudreṇa paribhāṣitam /
punaḥ praṇamya deveśaṃ rudramāha prajāpatiḥ // LiP_1,24.1 //
bhagavandevadeveśa viśvarūpaṃ maheśvara /
umādhava mahādeva namo lokābhivandita // LiP_1,24.2 //
viśvarūpa mahābhāga kasminkāle maheśvara /
yā imāste mahādeva tanavo lokavanditāḥ // LiP_1,24.3 //
kasyāṃ vā yugasaṃbhūtyāṃ drakṣyantīha dvajatayaḥ /
kena vā tapasā deva dhyānayogena kena vā // LiP_1,24.4 //
namaste vai mahādeva śakyo draṣṭuṃ dvijātibhiḥ /
tasya tadvacanaṃ śrutvā śarvaḥ saṃprekṣya taṃ puraḥ // LiP_1,24.5 //
smayanprāha mahādevo ṛgyajuḥsāmasaṃ bhavaḥ /
śrībhagavānuvāca
tapasā naiva vṛttena dānadharmaphalena ca // LiP_1,24.6 //
na tīrthaphalayogena kratubhir vāptadakṣiṇaiḥ /
na vedādhyayanairvāpi na vittena na vedanaiḥ // LiP_1,24.7 //
na śakyaṃ mānavairdraṣṭumṛte dhyānādahaṃ tviha /
saptame caiva vārāhe tatastasminpitāmaha // LiP_1,24.8 //
kalpeśvaro 'tha bhagavān sarvalokaprakāśanaḥ /
manurvaivasvataścaiva tava pautro bhaviṣyati // LiP_1,24.9 //
tadā caturyugavasthe tasminkalpe yugāntike /
anugrahārthaṃ lokānāṃ brāhmaṇānāṃ hitāya ca // LiP_1,24.10 //
utpatsyāmi tadā brahman punar asmin yugāntike /
yugapravṛttyā ca tadā tasmiṃś ca prathame yuge // LiP_1,24.11 //
dvāpare prathame brahmanyadā vyāsaḥ svayaṃ prabhuḥ /
tadāhaṃ brāhmaṇārthāya kalau tasmin yugāntike // LiP_1,24.12 //
bhaviṣyāmi śikhāyuktaḥ śveto nāma mahāmuniḥ /
himavacchikhare ramye chāgale parvatottame // LiP_1,24.13 //
tatra śiṣyāḥ śikhāyuktā bhaviṣyanti tadā mama /
śvetaḥ śvetaśikhaścaiva śvetāsyaḥ śvetalohitaḥ // LiP_1,24.14 //
catvārastu mahātmāno brāhmaṇā vedapāragāḥ /
tataste brahmabhūyiṣṭhā dṛṣṭvā brahmagatiṃ parām // LiP_1,24.15 //
matsa mīpaṃ gamiṣyanti dhyānayogaparāyaṇāḥ /
tataḥ pūnaryadā brahman dvitīye dvāpare prabhuḥ // LiP_1,24.16 //
prajāpatiryadā vyasaḥ sadyo nāma bhaviṣyati /
tadā lokahitārthāya sutāro nāma nāmataḥ // LiP_1,24.17 //
bhaviṣyāmi kalau tasmin śiṣyānugrahakāmyayā /
tatrāpi mama te śiṣyā nāmataḥ parikīrtitāḥ // LiP_1,24.18 //
dundubhiḥ śatarūpaś ca ṛcīkaḥ ketumāṃstadā /
prāpya yogaṃ tathā dhyānaṃ sthāpya brahma ca bhūtale // LiP_1,24.19 //
rudralokaṃ gamiṣyanti sahacāritvameva ca /
tṛtīye dvāpare caiva yadā vyāsastu bhārgavaḥ // LiP_1,24.20 //
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi damanastu yugāntike /
tatrāpi ca bhaviṣyanti catvāro mama putrakāḥ // LiP_1,24.21 //
vikośaś ca vikeśaś ca vipāśaḥ śāpanāśanaḥ /
tepi tenaiva mārgeṇa yogoktena mahaujasaḥ // LiP_1,24.22 //
rudralokaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham /
caturthe dvāpare caiva yadā vyāso 'ṅgirāḥ smṛtaḥ // LiP_1,24.23 //
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi suhotro nāma nāmataḥ /
tatrāpi mama te putrāścatvāropi tapodhanāḥ // LiP_1,24.24 //
dvijaśreṣṭhā bhaviṣyanti yogātmāno dṛḍhavratāḥ/
sumukho durmukhaścaiva durdaro duratikramaḥ // LiP_1,24.25 //
prāpya yogagatiṃ sūkṣmāṃ vimalā dagdha kilbiṣāḥ /
tepi tenaiva margema yogayuktā mahaujasaḥ // LiP_1,24.26 //
rudralokaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham /
pañjame dvāpare caiva vyāsastu savitā yadā // LiP_1,24.27 //
tadā cāpi bhaviṣyāmi kaṅko nāma mahātapāḥ /
anugrahārthaṃ lokānāṃ yogātmaikakalāgatiḥ // LiP_1,24.28 //
catvārastu mahābhāgā vimalāḥ śuddhayonayaḥ /
śiṣyā mama bhaviṣyanti yogātmāno dṛḍhavratāḥ // LiP_1,24.29 //
sanakaḥ sanandanaś caiva prabhuryaś ca sanātanaḥ /
vibhuḥ sanatkumāraś ca nirmamā nirahaṅkṛtāḥ // LiP_1,24.30 //
matsamīpamupeṣyanti punarāvṛttidurlabham /
parīvarte punaḥ ṣaṣṭhe mṛtyurvyāso yadā vibhuḥ // LiP_1,24.31 //
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi logākṣīrnāma nāmataḥ /
tatrāpi mama te śiṣyā yogātmānā dṛḍhavratāḥ // LiP_1,24.32 //
bhaviṣyanti mahābhāgāścatvāro lokasaṃmatāḥ /
sudhāmā virajāścaiva śaṅkhapādraja eva ca // LiP_1,24.33 //
yogātmāno mahātmānaḥ sarve vai dagdhakilbiṣāḥ /
tepi tenaiva mārgeṇa dhyānayogasamanvitāḥ // LiP_1,24.34 //
matsa mīpaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham /
saptame parivarte tu yadā vyāsaḥ śatakratuḥ // LiP_1,24.35 //
vibhunāmā mahātejāḥ prathitaḥ pūrvajanmani /
tadā pyahaṃ bhaviṣyāmi kalau tasmin yugāntike // LiP_1,24.36 //
jaigīṣavyo vibhuḥ khyātaḥ sarveṣāṃ yogināṃ varaḥ /
tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti yuge tathā // LiP_1,24.37 //
sārasvataś ca meghaś ca meghavāhaḥ suvāhanaḥ /
tepi tenaiva mārgeṇa dhyānayogaparāyaṇāḥ // LiP_1,24.38 //
gamiṣyānti mahātmāno rudralokaṃ nirāmayam /
vasiṣṭhaścāṣṭame vyāsaḥ parīvarte bhaviṣyati // LiP_1,24.39 //
yadā tadā bhaviṣyāmi nāmnāhaṃ dadhivāhanaḥ /
tatrāpi mama te putrā yogātmāno dṛḍhavratāḥ // LiP_1,24.40 //
bhaviṣyanti mahāyogā yeṣāṃ nāsti samo bhuvī /
kapilaścāsuriścaiva tathā pañcaśikho muniḥ // LiP_1,24.41 //
bāṣkalaś ca mahāyogī dharmātmāno mahaujasaḥ /
prāpya māheśvaraṃ yogaṃ jñānino dagdhākilbiṣāḥ // LiP_1,24.42 //
matsamīpaṃ gamiṣyanti punarāvṛtti durlabham /
parivarte tu navame vyāsaḥ sārasvato yadā // LiP_1,24.43 //
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi ṛṣabho nāma nāmataḥ /
tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti mahaujasaḥ // LiP_1,24.44 //
parāśaraś ca gargaś ca bhārgavāṅgirasau tadā /
bhaviṣyanti mahātmāno brāhmaṇā vedapāragāḥ // LiP_1,24.45 //
dhyānamārgaṃ samāsādya gamiṣyanti tathaiva te /
sarve tapobalotkṛṣṭāḥ śāpānugrahakovidāḥ // LiP_1,24.46 //
tepi tenaiva mārgeṇa yogoktena tapasvinaḥ /
rudralokaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham // LiP_1,24.47 //
daśame dvāpare vyāsaḥ tripādvai nāma nāmataḥ /
yadā bhaviṣyate viprastadāhaṃ bhavitā muniḥ // LiP_1,24.48 //
himavacchikhare ramye bhṛgutuṅge nagottame /
nāmnā bhṛgostu śikharaṃ prathitaṃ devapūjitam // LiP_1,24.49 //
tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti dṛḍhavratāḥ /
balabandhurnirāmitraḥ ketuśṛṅgastapodhanaḥ // LiP_1,24.50 //
yogātmāno mahātmānastapoyogasamanvitāḥ /
rudralokaṃ gamiṣyanti tapasā dagdhakilbiṣāḥ // LiP_1,24.51 //
ekādaśe dvāpare tu vyāsastu trivrato yadā /
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi gaṅgādvāre kalau tathā // LiP_1,24.52 //
ugro nāma mahātejāḥ sarvalokeṣu viśrutaḥ /
tatrāpi mama te putrā bhāveṣyanti mahaujasaḥ // LiP_1,24.53 //
laṃbodaraś ca laṃbākṣo laṃbakeśaḥ pralaṃbakaḥ /
prāpya māheśvaraṃ yogaṃ rudralokaṃ gatā hi te // LiP_1,24.54 //
dvādaśe parivarte tu śatatejā yadā muniḥ /
bhaviṣyati mahātejā vyāsastu kavisattamaḥ // LiP_1,24.55 //
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi kalāviha yugāntike /
haitukaṃ vanamāsādya atrirnāmnā pariśrutaḥ // LiP_1,24.56 //
tatrāpi mama te putrā bhasmasnānānulepanāḥ /
bhaviṣyanti mahāyogā rudralokaparāyaṇāḥ // LiP_1,24.57 //
sarvajñaḥ samabuddhiś ca sādhyaḥ sarvastathaiva ca /
prāpya māheśvaraṃ yogaṃ rudralokaṃ gatā hi te // LiP_1,24.58 //
trayodaśe punaḥ prāpte parivarte krameṇa tu /
dharmo nārāyaṇo nāma vyāsastu bhavitā yadā // LiP_1,24.59 //
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi vālirnāma mahāmuniḥ /
vālakhilyāśrame puṇye parvate gandhamādane // LiP_1,24.60 //
tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti tapodhanāḥ /
sudhāmā kāśyapaścaiva vāsiṣṭho virajāsta thā // LiP_1,24.61 //
mahāyogabalopetā vimalā ūrdhvaretasaḥ /
prāpya māheśvaraṃ yogaṃ rudralokaṃ gatā hi te // LiP_1,24.62 //
yadā vyāsastarakṣustu paryāye tu caturdaśe /
tatrāpi punarevāhaṃ bhaviṣyāmi yugāntike // LiP_1,24.63 //
vaṃśe tvaṅgirasāṃ śreṣṭhe gautamo nāma nāmataḥ /
bhaviṣyati mahāpuṇyaṃ gautamaṃ nāma tadvanam // LiP_1,24.64 //
tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti kalau tadā /
atrirdevasadaścaiva śravaṇo 'tha śraviṣṭhakaḥ // LiP_1,24.65 //
yogātmāno mahātmānaḥ sarve yogasamanvitāḥ /
prāpya māheśvaraṃ yogaṃ rudralokāya te gatāḥ // LiP_1,24.66 //
tataḥ pañcadaśe prāpte parivarte kramāgate /
traiyyāruṇiryadā vyāso dvāpare samapadyata // LiP_1,24.67 //
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi nāmnā vedaśirā dvijaḥ /
tatra vedaśiro nāma astraṃ tatpārameśvaram // LiP_1,24.68 //
bhaviṣyati mahāvīryaṃ vedaśīrṣaś ca parvataḥ /
himavatpṛṣṭhamāsādya sarasvatyāṃ nagottame // LiP_1,24.69 //
tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti tapodhanāḥ /
kuṇiś ca kuṇibāhuś ca kuśarīraḥ kunetra kaḥ // LiP_1,24.70 //
yogātmāno mahātmānaḥ sarve te dyūrdhvaretasaḥ /
prāpya māheśvaraṃ yogaṃ rudralokāya te gatāḥ // LiP_1,24.71 //
vyāso yuge ṣoḍaśe tu yadā devo bhaviṣyati /
tatra yogapradānāya bhaktānāṃ ca yatātmanām // LiP_1,24.72 //
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi gokarṇo nāma nāmataḥ /
bhaviṣyati supuṇyaṃ ca gokarṇaṃ nāma tadvanam // LiP_1,24.73 //
tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti ca yoginaḥ /
kāśyapo hyuśanāścaiva cyavanotha bṛhaspatiḥ // LiP_1,24.74 //
tepi tenaiva mārgeṇa dhyānayogasamanvitāḥ /
prāpya māheśvaraṃ yogaṃ gantāro rudrameva hi // LiP_1,24.75 //
tataḥ saptadaśe caiva parivarte kramāgate /
yadā bhaviṣyati vyāso nāmnā devakṛtaṃ jayaḥ // LiP_1,24.76 //
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi guhāvāsīti nāmataḥ /
himavacchikhare ramye mahottuṅge mahālaye // LiP_1,24.77 //
siddhakṣetraṃ mahāpuṇyaṃ bhaviṣyati mahālayam /
tatrāpi mama te putrā yogajñā brahmavādinaḥ // LiP_1,24.78 //
bhaviṣyanti mahātmāno nirmamā nirahaṅkṛtāḥ /
utathyo vāmadevaś ca mahāyogo mahābalaḥ // LiP_1,24.79 //
teṣāṃ śatasahasraṃ tu śiṣyāṇāṃ dhyānayoginām /
bhaviṣyanti tadā kāle sarve te dhyānayuñjakāḥ // LiP_1,24.80 //
yogābhyāsaratāścaiva hṛdi kṛtvā maheśvaram /
mahālaye padaṃ nyastaṃ dṛṣṭvā yānti śivaṃ padam // LiP_1,24.81 //
ye cānyepi mahātmānaḥ kalau tasmin yugāntike /
dhyāne manaḥ samādhāya vimalāḥ śuddhabuddhayaḥ // LiP_1,24.82 //
mama prasādādyāsyanti rudralokaṃ gatajvarāḥ /
gatvā mahālayaṃ puṇyaṃ dṛṣṭvā māheśvaraṃ padam // LiP_1,24.83 //
tīrṇastārayate janturdaśa pūrvāndaśottarān /
ātmānamekaviṃśaṃ tu tārayitvā mahālaye // LiP_1,24.84 //
mama prasādādyāsyanti rudralokaṃ gatajvarāḥ /
tatoṣṭādaśame caiva parivarte yadā vibho // LiP_1,24.85 //
tadā ṛtañjayo nāma vyāsastu bhavitā muniḥ /
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi śikhaṇḍi nāma nāmataḥ // LiP_1,24.86 //
siddhakṣetre mahāpuṇye devadānavapūjite /
himavacchikhare ramye sikhaṇḍi nāma parvataḥ // LiP_1,24.87 //
śikhaṇḍino vanaṃ cāpi yatra siddhaniṣevitam /
tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti tapodhanāḥ // LiP_1,24.88 //
vācaśravā ṛcakiś ca śyāvāśvaś ca yatīśvaraḥ /
yogātmāno mahātmānaḥ sarve te vedapāragāḥ // LiP_1,24.89 //
prapya māheśvaraṃ yogaṃ rudralokāya saṃvṛtāḥ /
atha ekonaviṃśe tu parivartte kramāgate // LiP_1,24.90 //
vyāsastu bhavitā nāmnā bharadvājo mahāmuniḥ /
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi jaṭāmālī ca nāmataḥ // LiP_1,24.91 //
himāvacchikhare ramye jaṭāyuryatra parvataḥ /
tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti mahau jasaḥ // LiP_1,24.92 //
hiraṇyanābhaḥ kauśalyo lokākṣī kuthumis tathā /
īśvarā yogadharmāṇaḥ sarve te hyūrdhvaretasaḥ // LiP_1,24.93 //
prāpya māheśvaraṃ yogaṃ rudralokāya saṃsthitāḥ /
tato viṃśatimaścaiva parivarto yadā tadā // LiP_1,24.94 //
gautamastu tadā vyāso bhaviṣyati mahāmuniḥ /
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi aṭṭahāsastu nāmataḥ // LiP_1,24.95 //
aṭṭahāsapriyāścaiva bhaviṣyanti tadā narāḥ /
tatraiva himavatpṛṣṭhe aṭṭahāso mahāgiriḥ // LiP_1,24.96 //
devadānavaṃ yakṣendrasiddhyacāraṇasevitaḥ /
tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti mahaujasaḥ // LiP_1,24.97 //
yogātmāno mahātmāno dhyāyino niyatavratāḥ /
sumanturbarbarī vidvān kabandhaḥ kuśikandharaḥ // LiP_1,24.98 //
prāpya māheśvaraṃ yogaṃ rudralokāya te gatāḥ /
ekaviṃśe puniḥ prāpte parivarte kramāgate // LiP_1,24.99 //
vācaśravāḥ smṛto vyāso yadā sa ṛṣisattamaḥ /
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi dāruko nāma nāmataḥ // LiP_1,24.100 //
tasmādbhaviṣyate puṇyaṃ devadāru vanaṃ śubham /
tatrāpi mama te putrā bhavaṣyanti mahaujasaḥ // LiP_1,24.101 //
plakṣo dārbhāyaṇiścaiva ketumān gautamas tathā /
yogātmāno mahātmāno niyatā ūrdhvaretasaḥ // LiP_1,24.102 //
naiṣṭhikaṃ vratamāsthāya rudralokāya te gatāḥ /
dvāviṃśe parivarte tu vyāsaḥ śuṣmāyaṇo yadā // LiP_1,24.103 //
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi vārāṇasyāṃ mahāmuniḥ /
nāmnā vai lāṅgalī bhīmo yatra devāḥ savāsavāḥ // LiP_1,24.104 //
drakṣyanti māṃ kalau tasmin bhavaṃ caiva halāyudham /
tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti sudhārmikāḥ // LiP_1,24.105 //
bhallavī madhupiṅgaś ca śvetaketuḥ kuśas tathā /
prāpya māheśvaraṃ yogaṃ tepi dhyānaparāyaṇāḥ // LiP_1,24.106 //
vimalā brahmabhūyiṣṭhā rudralokāya saṃsthitāḥ /
parivarte trayoviṃśe tṛṇabinduryadā muniḥ // LiP_1,24.107 //
vyāso hi bhavitā brahmaṃstadāhaṃ bhavitā punaḥ /
śveto nāma mahākāyo muniputrastu dhārmikaḥ // LiP_1,24.108 //
tatra kālaṃ jariṣyāmi tadā girivarottame /
tena kālañjaro nāma bhaviṣyati sa parvataḥ // LiP_1,24.109 //
tatrāpi mama te śiṣyā bhaviṣyanti tapasvinaḥ /
uśiko bṛhadaśvaś ca devalaḥ kavireva ca // LiP_1,24.110 //
prāpya māheśvaraṃ yogaṃ rudralokāya te gataḥ /
parivarte caturviṃśe vyāso ṛkṣo yadā vibho // LiP_1,24.111 //
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi kalau tasmin yugāntike /
śūlī nāma mahāyogī naimiṣe devavandite // LiP_1,24.112 //
tatrāpi mama te śiṣyā bhaviṣyanti tapodhanāḥ /
śālihotrogniveśaś ca yuva nāśvaḥ śaradvasuḥ // LiP_1,24.113 //
te 'pi tenaiva mārgeṇa rudralokāya saṃsthitāḥ /
pañcaviṃśe punaḥ prāpte parivarte kramāgate // LiP_1,24.114 //
vāsiṣṭhastu yadā vyāsaḥ śaktirnāmnā bhaviṣyati /
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi daṇḍī muṇḍīśvaraḥ prabhuḥ // LiP_1,24.115 //
tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti tapodhanāḥ /
chagalaḥ kuṇḍakarṇaś ca kubhāṇḍaś ca pravāhakaḥ // LiP_1,24.116 //
prāpya māheśvaraṃ yogamamṛtatvāya te gatāḥ /
paḍviṃśe parivarte tu yadā vyāsaḥ parā śaraḥ // LiP_1,24.117 //
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi sahiṣṇurnāma nāmataḥ /
puraṃ bhadravaṭaṃ prāpya kalau tasmin yugāntike // LiP_1,24.118 //
tatrāpi mama te putrā bhaviṣyanti sudhārmikāḥ /
ulūko vidyutaścaiva śaṃbūko hyāśvalāyanaḥ // LiP_1,24.119 //
prāpya māheśvaraṃ yugaṃ rudralokāya te gatāḥ /
saptaviṃśe punaḥ prāpte parivarte kramāgate // LiP_1,24.120 //
jātūkarṇyo yadā vyāso bhaviṣyati tapodhanaḥ /
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi somaśarmā dvijottamaḥ // LiP_1,24.121 //
prabhāsatīrthamāsādya yogātmā yogaviśrutaḥ /
tatrāpi mama te śiṣyā bhaviṣyanti tapodhanāḥ // LiP_1,24.122 //
akṣapādaḥ kumāraś ca ulūko vatsa eva ca /
yogātmāno mahātmāno vimalāḥ śuddhabuddhayaḥ // LiP_1,24.123 //
prāpya māheśvaraṃ yogaṃ rudralokaṃ tato gatāḥ /
aṣṭāviṃśe punaḥ prāpte parivarte kramāgate // LiP_1,24.124 //
parāśarasutaḥ śrīmān viṣṇurlokapitāmahaḥ /
yadā bhaviṣyati vyāso nāmnā dvaipāyanaḥ prabhuḥ // LiP_1,24.125 //
tadā ṣaṣṭhena cāṃśena kṛṣṇaḥ puruṣasattamaḥ /
vasudevādyaduśreṣṭho vāsudevo bhaviṣyati // LiP_1,24.126 //
tadāpyahaṃ bhaviṣyāmi yogātmā yogamāyayā /
lokavismayanārthāya brahmacāriśarīrakaḥ // LiP_1,24.127 //
śmaśāne mṛtam utsṛṣṭaṃ dṛṣṭvā kāyam anāthakam /
brāhmaṇānāṃ hitārthāya praviṣṭo yogamāyayā // LiP_1,24.128 //
divyāṃ meruguhāṃ puṇyāṃ tvayā sārdhaṃ ca viṣṇunā /
bhaviṣyāmi tadā brahmaṃllakulī nāma nāmataḥ // LiP_1,24.129 //
kāyāvatāra ityevaṃ siddhakṣetraṃ ca vai tadā /
bhaviṣyati suvikhyātaṃ yāvadbhumirdhariṣyati // LiP_1,24.130 //
tatrāpi mamaḥ te putrā bhaviṣyanti tapasvinaḥ /
kuśikaś caiva gargaś ca mitraḥ kauruṣya eva ca // LiP_1,24.131 //
yogātmāno mahātmāno brāhmaṇā vedapāragāḥ /
prāpya māheśvaraṃ yogaṃ vimalā hyūrdhvaretasaḥ // LiP_1,24.132 //
rudralokaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham /
ete pāśupatāḥ siddhā bhasmoddhūlitavigrahāḥ // LiP_1,24.133 //
liṅgārcanaratā nityaṃ bāhyābhyantarataḥ sthitāḥ /
bhaktyā mayi ca yogena dhyāna niṣṭhā jitendriyāḥ // LiP_1,24.134 //
saṃsārabandhacchedārthaṃ jñānamārgaprakāśakam /
svarūpajñānasiddhyarthaṃ yogaṃ pāśupataṃ mahat // LiP_1,24.135 //
yogamārgā anekāś ca jñānamārgās tv anekaśaḥ /
na nivṛttimupāyānti vinā pañcākṣarīṃ kvacit // LiP_1,24.136 //
yadācarettapaścāyaṃ sarvadvandvavivarjitam /
tadā sa mukto mantavyaḥ pakvaṃ phalamiva sthitaḥ // LiP_1,24.137 //
ekāhaṃ yaḥ pumānsamyak caretpāśupatavratam /
na sāṃkhye pañcarātre vā na prāpnoti gatiṃ kadā // LiP_1,24.138 //
ityetadvai mayā proktamavatāreṣu lakṣaṇam /
manvādikṛṣṇaparyantamaṣṭāviśandyugakramāt // LiP_1,24.139 //
tatra śrutisamūhānāṃ vibhāgo dharmalakṣaṇaḥ /
bhaviṣyati tadā kalpe kṛṣṇadvaipāyano yadā // LiP_1,24.140 //
sūta uvāca
niśamyaivaṃ mahātejā mahādevena kīrtitam /
rudrāvatāraṃ bhagavān praṇipatya maheśvaram // LiP_1,24.141 //
tuṣṭāva vāgbhir iṣṭābhiḥ punaḥ prāha ca śaṅkaram /
pitāmaha uvāca
sarve viṣṇumayā devāḥ sarve viṣṇumayā gaṇāḥ // LiP_1,24.142 //
na hi viṣṇusamā kācidgatiranyā vidhīyate /
ityevaṃ satataṃ vedā gāyanti nātra saṃśayaḥ // LiP_1,24.143 //
sa devadevo bhagavāṃstava liṅgārcane rataḥ /
tava praṇāmaparamaḥ kathaṃ devo hyabhūtprabhuḥ // LiP_1,24.144 //
sūta uvāca
niśamya vacanaṃ tasya brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ /
prapibanniva cakṣurbhyā prītastatpraśragauravāt // LiP_1,24.145 //
pūjāprakāraṇaṃ tasmai tamālokyāha śaṅkaraḥ /
bhavānnārāyaṇaścaiva śakraḥ sākṣātsurottamaḥ // LiP_1,24.146 //
munayaś ca sadā liṅgaṃ saṃpūjya vidhipūrvakam /
svaṃsvaṃ padaṃ vibho prāptāstasmātsaṃpūjayanti te // LiP_1,24.147 //
liṅgārcanaṃ vinā niṣṭhā nāsti tasmājjanārdanaḥ /
ātmano yajate nityaṃ śraddhayā bhagavānprabhuḥ // LiP_1,24.148 //
ityevamuktvā brahmāṇamanugṛhya mabheśvaraḥ /
punaḥ saṃprekṣya deveśaṃ tatraivāntaradhīyata // LiP_1,24.149 //
tamuddiśya tadā brahmā namaskṛtya kṛtāñjaliḥ /
sraṣṭuṃ tvaśeṣaṃ bhagavāṃllabdhasaṃjñastu śaṅkarāt // LiP_1,24.150 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge caturviṃśatitamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
ṛṣaya ūcuḥ
kathaṃ pūjyo mahādevo liṅgamūrtirmaheśvaraḥ /
vaktumarhasi cāsmākaṃ romaharṣaṇa sāṃpratam // LiP_1,25.1 //
sūta uvāca
devyā pṛṣṭo mahādevaḥ kailāse tāṃ nagātmajām /
aṅkasthāmāha deveśo liṅgārcanavidhiṃ kramāt // LiP_1,25.2 //
tadā pārśve sthito nandī śālaṅkāyanakātmajaḥ /
śrutvākhilaṃ purā prāha brahmaputrāya suvratāḥ // LiP_1,25.3 //
sanatkumārāya śubhaṃ liṅgārcanavidhiṃ param /
tasmādvyāso mahātejāḥ śrutavāñchrutisaṃmitam // LiP_1,25.4 //
snānayogopacāraṃ ca yathā śailādino mukhāt /
śrutavān tatpravakṣyāmi snānādyaṃ cārcanāvidhim // LiP_1,25.5 //
śailādiruvāca
atha snānavidhiṃ vakṣye brāhmaṇānāṃ hitāya ca /
sarvapāpaharaṃ sākṣācchivena kathitaṃ purā // LiP_1,25.6 //
anena vidhinā snātvā sakṛtpūjya ca śaṅkaram /
brahmakūrcaṃ ca pītvā tu sarvapāpaiḥ pramucyate // LiP_1,25.7 //
trividhaṃ snānamākhyātaṃ devadevena śaṃbhunā /
hitāya brāhmaṇādyānāṃ caturmukhasutottama // LiP_1,25.8 //
vāruṇaṃ purataḥ kṛtvā tataścāgneyamuttamam /
mantrasnānaṃ tataḥ kṛtvā pūjayetparameśvaram // LiP_1,25.9 //
bhāvaduṣṭo 'myasi snātvā bhasmanā ca na śuddhyati /
bhāvaśuddhaścarecchaucamanyathā na samācaret // LiP_1,25.10 //
saritsarastaḍāgeṣu sarveṣvāpralayaṃ naraḥ /
snātvāpi bhāvaduṣṭaścenna śuvyati na saṃśayaḥ // LiP_1,25.11 //
nṛṇāṃ hi cittakamalaṃ prabuddhamabhavadyadā /
prasuptaṃ tamasā jñānabhānorbhāsā tadā suciḥ // LiP_1,25.12 //
mṛcchakṛtti lapuṣpaṃ ca snānārthaṃ bhasitaṃ tathā /
ādāya tīre niḥkṣipya snānatīrthe kuśāni ca // LiP_1,25.13 //
prakṣālyācamya pādau ca malaṃ dehādviśodhya ca /
dravyaistu tīradeśasthaistataḥ snānaṃ samācaret // LiP_1,25.14 //
uddhṛtāsītimantreṇa punardehaṃ viśodhayet /
mṛdādāya tataścānyadvastraṃ strātvā hyanulbaṇam // LiP_1,25.15 //
gandhadvārāṃ durādharṣāmiti mantreṇa mantravit /
kapilāgomayenaiva khasthenaiva tu lepayet // LiP_1,25.16 //
punaḥ snātvā parityajya tadvastraṃ malinaṃ tataḥ /
śuklavastrāparīdhāno bhūtvā snānaṃ samācaret // LiP_1,25.17 //
sarvapāpaviśuddhyarthamāvāhya varuṇaṃ tathā /
saṃpūjya manasā devaṃ dhyānayajñena vai bhavam // LiP_1,25.18 //
ācamya tristadā tīrthe hyavagāhya bhavaṃ smaran /
punarācamya vidhivadabhimantrya mahājalam // LiP_1,25.19 //
avagāhya punastasmin japedvai cāgha marṣaṇam /
tattoye bhānusomāgnimaṇḍalaṃ ca smaredvaśī // LiP_1,25.20 //
ācamya ca punastasmājjalāduttīrya mantravit /
praviśya tīrthamadhye tu punaḥ puṇyavivṛddhaye // LiP_1,25.21 //
śṛṅgeṇa parṇapuṭakaiḥ pālaśaiḥ kṣālitais tathā /
sakuśena sapuṣpeṇa jalenaivābhiṣecayet // LiP_1,25.22 //
rudreṇa pavamānena tvaritākhyena mantravit /
taratsamandīvargādyais tathā śāntidvayena ca // LiP_1,25.23 //
śāntīdharmeṇa caikena pañcabrahmapavitrakaiḥ /
tattanmantrādhidevānāṃ svarūpaṃ ca ṛṣīn smaran // LiP_1,25.24 //
evaṃ hi cābhiṣicyātha svamūrdhni payasā dvijāḥ /
dhyāyecca tryaṃbakaṃ devaṃ hṛdi pañcāsyamaśviram // LiP_1,25.25 //
ācamyācamanaṃ kuryātsvasūtroktaṃ samīkṣya ca /
pavitrahastaḥ svāsīnaḥ śucau deśe yathāvidhi // LiP_1,25.26 //
abhyukṣya sakuśaṃ cāpi dakṣiṇena kareṇa tu /
pibetprakṣipya tristoyaṃ cakrī bhūtvā hyatandritaḥ // LiP_1,25.27 //
pradakṣiṇaṃ tataḥ kuryād viṃsāpāpapraśāntaye /
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ snānācamaṃnamutta mam // LiP_1,25.28 //
sarveṣāṃ brāhmaṇānāṃ tu hitārthe dvijasattamāḥ // LiP_1,25.29 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge snānavidhirnāma pañcaviṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
nandyuvāca
āvāha yettato devīṃ gāyatrīṃ vedamātaram /
āyātu varadā devītyanenaiva maheśvarīm // LiP_1,26.1 //
pādyamācamanīyaṃ ca tasyāścārghyaṃ pradāpayet /
prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā samāsīnaḥ sthitepi vā // LiP_1,26.2 //
sahasraṃ vā tadardhaṃ vā śatamaṣṭottaraṃ tu vā /
gāyatrīṃ praṇavenaiva trividheṣvekamācarat // LiP_1,26.3 //
arghyaṃ datvā samabhyarcya praṇamya śirasā svayam /
uttame śikhare devītyuktvodvāsya ca mātaram // LiP_1,26.4 //
prācyālokyābhivandyeśāṃ gāyatrīṃ vedamātaram /
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā prārthayedbhāskaraṃ tathā // LiP_1,26.5 //
udutyaṃ ca tathā citraṃ jātavedasameva ca /
abhivandya punaḥ sūryaṃ brahmāṇaṃ ca vidhānataḥ // LiP_1,26.6 //
tathā saurāṇi sūktāni ṛgyajuḥsāmajāni ca /
japtvā pradakṣiṇaṃ paścāttriḥ kṛtvā ca vibhāvasoḥ // LiP_1,26.7 //
ātmānaṃ cānta rātmānaṃ paramātmānameva ca /
abhivandya punaḥ sūryaṃ brahmāṇaṃ ca vibhāvasum // LiP_1,26.8 //
munīn pitṝn yathānyāyaṃ svanāmnāvāhayettataḥ /
sarvānāvā hayāmīti devānāvāhya sarvataḥ // LiP_1,26.9 //
tarpayedvidhinā paścātprāṅmukho vā hyudaṅmukhaḥ /
dhyātvā svarūpaṃ tattattvam abhivandya yathākramam // LiP_1,26.10 //
devānāṃ puṣpatoyena ṛṣīṇāṃ tu kuśāṃbhasā /
pitṝṇāṃ tilatoyena gandhayuktena sarvataḥ // LiP_1,26.11 //
yajñopavīti devānāṃ nivītī ṛṣitarpaṇam /
prācīnāvīti vipredra pitṝṇāṃ tarpayet kramāt // LiP_1,26.12 //
aṅgulyagreṇa vai dhīmāṃstarpayeddevatarpaṇam /
ṛṣīn kaniṣṭhāṅgulinā śrotriyaḥ sarvasiddhaye // LiP_1,26.13 //
pitṝṃstu tarpayodvidvāndākṣiṇāṅguṣṭhakena tu /
tathaivaṃ miniśārdūla brahmayajña yajoddvijaḥ // LiP_1,26.14 //
devayajñaṃ ca mānuṣyaṃ bhūtayajñaṃ tathaiva ca /
pitṛyajñaṃ ca pūtātmā yajñakarmaparāyaṇaḥ // LiP_1,26.15 //
svaśākhādhyayanaṃ vipra brahmayajña iti smṛtaḥ /
agnau juhoti yaccānnaṃ devayajña iti smṛtaḥ // LiP_1,26.16 //
sarveṣāmeva bhūtānāṃ balidānaṃ vidhānataḥ /
bhūtayajña iti prokto bhūtidaḥ sarvadohinām // LiP_1,26.17 //
sadārān sarvatattvajñān brāhmaṇān vedapāragān /
praṇamya tebhyo yaddattamannaṃ mānuṣa ucyate // LiP_1,26.18 //
pitṝn uddiśya yaddattaṃ pitṛyajñaḥ sa ucyate /
evaṃ pañca mahāyajñān kuryāt sarvārthasiddhaye // LiP_1,26.19 //
sarveṣāṃ śṛṇu yajñānāṃ brahmayajñaḥ paraḥ smṛtaḥ /
brahmayajñarato martyo brahmaloke mahīyate // LiP_1,26.20 //
brahmayajñena tuṣyanti sarve devāḥ savāsavāḥ /
brahmā ca bhagavānviṣṇuḥ śaṅkaro nīlalohitaḥ // LiP_1,26.21 //
vedāś ca pitaraḥ sarve nātra kāryā vicāraṇā /
grāmadbahirgato bhūtvā brāhmaṇo brahmayajñavit // LiP_1,26.22 //
yāvattvadṛṣṭamabhavaduṭajānāṃ chadaṃ naraḥ /
prācyāmudīcyāṃ ca tathā prāgudīcyāmathāpi vā // LiP_1,26.23 //
puṇyamācamanaṃ kuryādbrahmayajñārthameva tat /
prītyarthaṃ ca ṛcāṃ viprāḥ triḥ pītvā plāvyaplāvya ca // LiP_1,26.24 //
yajuṣāṃ parimṛjyaivaṃ dviḥ prakṣālya ca vārīṇā /
prītyarthaṃ sāmavedānāmupaspṛśya ca mūrdhāni // LiP_1,26.25 //
spṛśedatharva vedānāṃ netre cāṅgirasāṃ tathā /
nāsike brāhmaṇo 'ṅgānāṃ kṣālyakṣālya ca vāriṇā // LiP_1,26.26 //
aṣṭādaśapurāṇānāṃ brahmādyānāṃ tathaiva ca /
tathā copapurāṇānāṃ saurādīnāṃ yathākramam // LiP_1,26.27 //
puṇyānāmitihāsānāṃ śaivādīnāṃ tathaiva ca /
śrotre spṛśeddhi tuṣṭyarthaṃ hṛddeśyaṃ tu tataḥ spṛśet // LiP_1,26.28 //
kalpādīnāṃ tu sarveṣāṃ kalpavitkalpavittamāḥ /
evamācamya cāstīrya darbhapiñjūlamātmanaḥ // LiP_1,26.29 //
kṛtvā pāṇitale dhīmānātmano dakṣiṇottaram /
hemāṅgulīyasaṃyukto brahmabandhayutopi vā // LiP_1,26.30 //
vidhivadbrahmayajñaṃ ca kuryātsūtrī samāhitaḥ /
akṛtvā ca muniḥ pañca mahāyajñāndvijottamaḥ // LiP_1,26.31 //
bhuktvā ca sūkarāṇāṃ tu yonau vai jāyate naraḥ /
tasmātsarvaprayatnena kartavyāḥ śubhamicchatā // LiP_1,26.32 //
brahmayajñādatha snānaṃ kṛtvādau sarvathātmanaḥ /
tīrthaṃ saṃgṛhya vidhivatpraviśecchibiraṃ vaśī // LiP_1,26.33 //
bahireva gṛhātpādau hastau prakṣālya vāriṇā /
bhasmasnānaṃ tataḥ kuryād vidhivad dehaśuddhaye // LiP_1,26.34 //
śodhya bhasma yathānyāyaṃ praṇavenāgnihotrajam /
jyotiḥ sūrya iti prātarjuhuyādudite yataḥ // LiP_1,26.35 //
jyotiragnis tathā sāyaṃ samyak cānudite mṛṣā /
tasmāduditahomasthaṃ bhasitaṃ pāvanaṃ śubham // LiP_1,26.36 //
nāsti satyasamaṃ yasmādasatyaṃ pātakaṃ ca yat /
īśānena śirodeśaṃ mukhaṃ tatpuruṣeṇa ca // LiP_1,26.37 //
urodeśamaghoreṇa guhyaṃ vāmeva suvratāḥ /
sadyena pādau sarvāṅgaṃ praṇavenābhiṣecayet // LiP_1,26.38 //
tataḥ prakṣālayetpādaṃ hastaṃ brahmāvidāṃ varaḥ /
vyapodya bhasma cādāya devadevamanusmaran // LiP_1,26.39 //
mantrasnānaṃ tataḥ kuryādāpohiṣṭhādibhiḥ kramāt /
puṇyaiścaiva tathā mantrairṛgyajuḥ samāsaṃbhavaiḥ // LiP_1,26.40 //
dvijānāṃ tu hitāyaivaṃ kathitaṃ snānamadya te /
saṃkṣipya yaḥ sakṛtkuryātsa yāti paramaṃ padam // LiP_1,26.41 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge pañcayajñavidhānaṃ nāma ṣāḍviṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
śailādiruvāca
vakṣyāmi śṛṇu saṃkṣopālliṅgārcanāvidhikramam /
vaktuṃ varṣaśatenāpi na śakyaṃ vistareṇa yat // LiP_1,27.1 //
evaṃ snātvā yathānyāyaṃ pūjāsthānaṃ praviśya ca /
prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā dhyāyeddevaṃ triyaṃbakam // LiP_1,27.2 //
pañcavaktraṃ daśa bhuja śuddhasphaṭikasannibham /
sarvābharaṇasaṃyuktaṃ citrāṃbaravibhūṣitam // LiP_1,27.3 //
tasya rūpaṃ samāśritya dāhanaplāvanādībhiḥ /
śaivīṃ tanuṃ samā sthāya pūjayetpalameśvaram // LiP_1,27.4 //
dehaśuddhiṃ ca kṛtvaiva mūlamantraṃ nyasetktramāt /
sarvatra praṇavenaiva brahmāmi ca yathākramam // LiP_1,27.5 //
sūtre namaḥ śivāyeti chandāṃsi parame śubhe /
mantrāṇi sūkṣmarūpema saṃsthitāni yatastataḥ // LiP_1,27.6 //
nyagrodhabīje nyagrodhas tathā sūtre tu śobhane /
mahatyapi mahadbrahma saṃsthitaṃ sūkṣmavatsvayam // LiP_1,27.7 //
secayedarcanasthānaṃ gandhacadanavāriṇā /
dravyāṇi śodhayetpaścātkṣālanaprokṣaṇādibhiḥ // LiP_1,27.8 //
kṣālanaṃ prokṣaṇaṃ caiva pramavena vidhīyate /
prokṣaṇī cārghyapātraṃ ca pādyapātramanukramat // LiP_1,27.9 //
tathā hyācamanīyārthaṃ kalpitaṃ pātrameva ca /
sthāpayed vidhinā dhīmān avaguṇṭhya yathāvidhi // LiP_1,27.10 //
durbhairācchādayeccaiva prokṣayecchuddhavāriṇā /
teṣu teṣvatha sarveṣu kṣipettoyaṃ suśītalam // LiP_1,27.11 //
praṇavena kṣipetteṣu dravyāṇyālokya buddhimān /
uśīraṃ candanaṃ caiva pādye tu parikalpayet // LiP_1,27.12 //
jātikaṅkolakarpūrabahumūlatamālakam /
cūṇayitvā yathānyāyaṃ kṣipedācamanīyake // LiP_1,27.13 //
evaṃ sarveṣu pātreṣu dāpayeccandanaṃ tathā /
karpūraṃ ca yathānyāyaṃ puṣpāṇi vividhāni ca // LiP_1,27.14 //
kuśāgramakṣatāṃścaiva yavavrīhitilāni ca /
ājyasiddhārthapuṣpāṇi bhasitaṃ cārghyapātrake // LiP_1,27.15 //
kuśapuṣpayavavrīhivahumūlatamālakam /
dāpayetprokṣaṇīpātre bhasitaṃ praṇavena ca // LiP_1,27.16 //
nyasetpañcākṣaraṃ caiva gāyatrīṃ rudradevatām /
kevalaṃ praṇavaṃ vāpi vedasāramanuttamam // LiP_1,27.17 //
atha saṃprokṣayetpaścāddravyāṇi praṇavena tu /
prokṣaṇīpātrasaṃsthena īśānādyaiś ca pañcabhiḥ // LiP_1,27.18 //
pārśvato devadevasya nandīnaṃ māṃ samarcayet /
dī ptānalāyutaprakhyaṃ trinetraṃ tridaśeśvaram // LiP_1,27.19 //
bālendumukuṭaṃ caiva harivaktraṃ caturbhujam /
puṣpamālādharaṃ saumyaṃ sarvābharaṇabhūṣitam // LiP_1,27.20 //
uttare cātmanaḥ puṇyāṃ bhāryāṃ ca marutāṃ śubhām /
suyaśāṃ suvratāṃ cāṃbāpādamaṇḍanatatparām // LiP_1,27.21 //
evaṃ pūjya praviśyāntarbhavanaṃ parameṣṭhinaḥ /
dattvā puṣpāñjaliṃ bhaktyā pañcamūrdhasu pañcabhiḥ // LiP_1,27.22 //
gandhapuṣpais tathā dhūpairvividhaiḥ pūjya śaṅkaram /
skandaṃ vināyakaṃ devīṃ liṅgaśuddhiṃ ca kārayet // LiP_1,27.23 //
japtvā sarvāṇi mantrāṇi praṇavādinamentakam /
kalpayedāsanaṃ paścātpadmākhyaṃ praṇavena tat // LiP_1,27.24 //
tasya pūrvadalaṃ sākṣā daṇimāmayamakṣaram /
laghimā dakṣiṇaṃ caiva mahimā paścimaṃ tathā // LiP_1,27.25 //
prāptistathottaraṃ patraṃ prākāmyaṃ pāvakasya tu /
īśitvaṃ naiṛtaṃ patraṃ vaśitvaṃ vāyugocare // LiP_1,27.26 //
sarvajñatvaṃ tathaiśānyaṃ karṇikā soma ucyate /
somasyādhas tathā sūryastasyādhaḥ pāvakaḥ svayam // LiP_1,27.27 //
dharmādayo vidikṣvete tvanantaṃ kalpayetktramāt /
avyaktādicaturdikṣu somasyānte guṇatrayam // LiP_1,27.28 //
ātmatrayaṃ tataścordhvaṃ tasyānte śivapīṭhikā /
sadyojātaṃ prapadyāmītyāvāhya parameśvaram // LiP_1,27.29 //
vāmadevena mantreṇa sthāpayedāsanopari /
sānnidhyaṃ rudragāyatryā aghoreṇa niruddhya ca // LiP_1,27.30 //
īśānaḥ sarvavidyānāmiti mantreṇa pūjayet /
pādyamācamanīyaṃ ca vibhoścārghyaṃ pradāpayet // LiP_1,27.31 //
snāpayedvidhinā rudraṃ gandhacandanavāriṇā /
pañcagavya vidhānena gṛhya pātrobhimantrya ca // LiP_1,27.32 //
praṇavenaiva gavyaistu snāpayecca yathāvidhi /
ājyena madhunā caiva tathā cekṣurasena ca // LiP_1,27.33 //
puṇyairdravyairmahādevaṃ praṇavenābhiṣecayet /
jalabhāṇḍaiḥ pavitraistu mantraistoyaṃ kṣipettataḥ // LiP_1,27.34 //
śuddhiṃ kṛtvā yathānyāyaṃ sitavastreṇa sādhakaḥ /
kuśāpāmārgakarpūrajātipuṣpakacaṃpakaiḥ // LiP_1,27.35 //
karavīraiḥ sitaiścaiva mallikākamalotpalaiḥ /
āpūrya puṣpaiḥ suśubhaiḥ candanādyaiś ca tajjalam // LiP_1,27.36 //
nyasenmantrāṇi tattoye sadyojātādikāni tu /
suvarṇakalaśenātha tathā vai rājatena vā // LiP_1,27.37 //
tāmreṇa padmapatreṇa pālāsena dalena vā /
saṃkhena mṛnmayenātha sodhitena śubhena vā // LiP_1,27.38 //
sakūrcena sapuṣpeṇa snāpayenmantrapūrvakam /
mantrāṇi te pravakṣyāmi śṛṇu sarvārthasiddhaye // LiP_1,27.39 //
yairliṅgaṃ sakṛdapyevaṃ snāpya mucyeta mānavaḥ /
pavamānena mantrajñāḥ tathā vāmīyakena ca // LiP_1,27.40 //
rudreṇa nīlarudreṇa śrīsuktena śubhena ca /
rajanīsūktakenaiva camakena śubhena ca // LiP_1,27.41 //
hotāreṇātha śirasā artharveṇa śubhena ca /
śāntyā cātha punaḥ śāntyā bhāruṇḍenāruṇena ca // LiP_1,27.42 //
vāruṇena ca jyeṣṭena tathā vedavratena ca /
tathāntarema puṇyena sūktena puruṣeṇa ca // LiP_1,27.43 //
tvaritenaiva rudreṇa kapinā ca kapirdinā /
āvosajeti sāmnā tu bṛhaccandreṇa viṣṇunā // LiP_1,27.44 //
virūpākṣeṇa skandena śataṛgbhiḥ śivais tathā /
pañca brahmaiś ca sūtreṇa kevalapraṇavena ca // LiP_1,27.45 //
snāpayeddevadeveśaṃ sarvapāpapraśāntaye /
vastraṃ śivopavītaṃ ca tathā hyācamanīyakam // LiP_1,27.46 //
gandhaṃ puṣpaṃ tathā dhūpaṃ dīpamannaṃ krameṇa tu /
toyaṃ sugandhitaṃ caiva punarācamanīyakam // LiP_1,27.47 //
mukuṭaṃ ca śubhaṃ channaṃ tathā vai bhūṣaṇāni ca /
dāpayetpraṇavenaiva mukhavāsādikāni ca // LiP_1,27.48 //
tataḥ sphaṭikasaṃkāśaṃ dave niṣkalamakṣaram /
kāraṇaṃ sarvadevānāṃ sarvalokamayaṃ param // LiP_1,27.49 //
brahmendraviṣṇurudrādyairṛṣidevairagocaram /
vedavidbhir hi vedāntaistvagocaramiti śrutiḥ // LiP_1,27.50 //
ādimadhyāntarahitaṃ bheṣajaṃ bhavarogiṇām /
śivatattvamiti khyātaṃ śivaliṅge vyavasthitam // LiP_1,27.51 //
praṇavenaiva mantreṇa pūjayelliṅgamūrdhani /
stotraṃ japecca vidhinā namaskāraṃ pradakṣiṇam // LiP_1,27.52 //
arghyāṃ dattvātha puṣpāṇi pādayostu vikīrya ca /
praṇipatya ca deveśamātmanyāropaye cchivam // LiP_1,27.53 //
evaṃ saṃkṣipya kathitaṃ liṅgārcanamanuttamam /
ābhyantaraṃ pravakṣyāmi liṅgārcanamihādya te // LiP_1,27.54 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrva bhāge liṅgārcanavidhirnāma saptaviṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
śailādiruvāca
āgneyaṃ sauramamṛtaṃ biṃbiṃ bhāvyaṃ tatopari /
guṇatrayaṃ ca hṛdaye tathā cā tmatrayaṃ kramāt // LiP_1,28.1 //
tasyopari mahādevaṃ niṣkalaṃ sakalākṛtim /
kāntārdharūḍhadehaṃ ca pūjayeddhyānavidyayā // LiP_1,28.2 //
tato bahuvidhaṃ proktaṃ cintyaṃ tatrāsti cedyataḥ /
cintakasya tataścintā anyathā nopapadyate // LiP_1,28.3 //
tasmāddhyeyaṃ tathā dhyānaṃ yajamānaḥ prayojanam /
smarettannānyathā jātu buddhyate puruṣasya ha // LiP_1,28.4 //
pure śete puraṃ dehaṃ tasmātpuruṣa ucyate /
yājyaṃ yajñena yajate yajamānastu sa smṛtaḥ // LiP_1,28.5 //
dhyeyo maheśvaro dhyānaṃ cintanaṃ nirvṛtiḥ phalam /
pradhānapuruṣeśānaṃ yāthātathyaṃ prapadyate // LiP_1,28.6 //
iha ṣaḍviśako dhyeyo dhyātā vai pañcaviṃśakaḥ /
caturviśakamavyaktaṃ mahadādyāstu sapta ca // LiP_1,28.7 //
mahāṃs tathā tvahaṅkāraṃ tanmātraṃ pañcakaṃ punaḥ /
karmedriyāṇi pañcaiva tathā buddhīndriyāṇi ca // LiP_1,28.8 //
manaś ca pañca bhūtāni śivaḥ ṣaḍviṃśakastataḥ /
sa eva bhartā kartā ca vigherapi maheśvaraḥ // LiP_1,28.9 //
hiraṇyagarbhaṃ rudrosau janayāmāsa śaṅkaraḥ /
viśvādhikaś ca viśvātmā viśvarūpa iti smṛtaḥ // LiP_1,28.10 //
vinā yathā hi pitaraṃ mātaraṃ tanayāstviha /
na jāyante tathā somaṃ vinā nāsti jagattrayam // LiP_1,28.11 //
sanatkumāra uvāca
kartā yadi mahādevaḥ paramātmā maheśvaraḥ /
tathā kārayitā caiva kurvatolpātmanas tathā // LiP_1,28.12 //
nityo viśuddho buddhaś ca niṣkalaḥ parameśvaraḥ /
tvayokto muktidaḥ kiṃ vā niṣkalaścetkaroti kim // LiP_1,28.13 //
śailādirūvāca
kālaḥ karoti sakalaṃ kālaṃ kalayate sadā /
niṣkalaṃ ca manaḥ sarvaṃ manyate sopi niṣkalaḥ // LiP_1,28.14 //
karmaṇa tasya caiveha jagatsarvaṃ pratiṣṭhitam /
kimatra devadevasya mūrtyaṣṭakamidaṃ jagat // LiP_1,28.15 //
vinākāśaṃ jagannaiva vinā kṣmāṃ vāyunā vinā /
tejasā vāriṇā caiva yajamānaṃ tathā vinā // LiP_1,28.16 //
bhānunā śāśinā lokastasyaitāstanavaḥ prabhoḥ /
vicāratastu rudrasya sthūlametaccarācaram // LiP_1,28.17 //
sūkṣmaṃ vadanti ṛṣayo yanna vācyaṃ dvijottamāḥ /
yato vāco nivartante aprāpya manasā saha // LiP_1,28.18 //
ānandaṃ brahmaṇo vidvānna bibheti kutaścana /
na bhetavyaṃ tathā tasmājjñātvānandaṃ pinākinaḥ // LiP_1,28.19 //
vibhūtayaś ca rudrasya matvā sarvatra bhāvataḥ /
sarvaṃ rudra iti prāhurmunayastattvadarśinaḥ // LiP_1,28.20 //
namaskāreṇa satataṃ gauravātparameṣṭhinaḥ /
sarvaṃ tu khalvidaṃ brahma sarvo vai rudra īśvaraḥ // LiP_1,28.21 //
puruṣo vai mahādevo maheśānaḥ paraḥ śivaḥ /
evaṃ vibhurvinirdiṣṭo dhyānaṃ tatraiva cintanam // LiP_1,28.22 //
caturvyūhema mārgeṇa vicāryālokya suvrata /
saṃsārahetuḥ saṃsāro mokṣahetuś ca nirvṛtiḥ // LiP_1,28.23 //
caturvyūhaḥ samākhyātaścintakasyeha yoginaḥ /
cintā bahuvidhā khyātā saikatra parameṣṭhinā // LiP_1,28.24 //
suniṣṭhetyatra kathitā rudraṃ rodrī na saṃśayaḥ /
endrī caindre tathā saumyā some nārāyaṇe tathā // LiP_1,28.25 //
sūryo vahnau ca sarveṣāṃ sarvatraivaṃ vicārataḥ /
saivāhaṃ sohamityevaṃ dvidhā saṃsthāpya bhāvataḥ // LiP_1,28.26 //
bhaktosau nāsti yastasmāccintā brāhmī na saṃśayaḥ /
evaṃ brahmamayaṃ dhyāyet pūrve vipra carācaram // LiP_1,28.27 //
carācaravibhāgaṃ ca tyajedabhimataṃ smaran /
tyājyaṃ grāhmamalabhyaṃ ca kṛtyaṃ cākṛtyameva ca // LiP_1,28.28 //
yasya nāsti sutṛptasya tasya brāhmī na cānyathā /
ābhyantaṃraṃ samākhyātamevamabhyarcanaṃ kramāt // LiP_1,28.29 //
ābhyantarārcakāḥ pūjyā namaskārādibhis tathā /
virūpā vikṛtāścāpi na nindyā brahma vādinaḥ // LiP_1,28.30 //
ābhyantarārcakāḥ sarve na parīkṣyā vijānatā /
nindakā eva duḥkhārtā bhaviṣyantyalpacetasaḥ // LiP_1,28.31 //
yathā dāruvane rudraṃ vinindya munayaḥ purā /
tasmātsevyā namaskāryāḥ sadā brahmavidas tathā // LiP_1,28.32 //
varṇāśramavinirmuktā varṇāśramaparāyaṇaiḥ // LiP_1,28.33 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge śivārcanatattvasaṃkhyādivarṇanaṃ nāmāṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sanatkumāra uvāca
idānīṃ śrotumicchāmi purā dāruvane vibho /
pravṛttaṃ tadvanasthānāṃ tapasā bhāvitātmanām // LiP_1,29.1 //
kathaṃ dāruvanaṃ prāpto bhagavānnīlalohitaḥ /
vikṛtaṃ rūpamāsthāya cordhvaretā digaṃbaraḥ // LiP_1,29.2 //
kiṃ pravṛttaṃ vane tasmin rudrasya paramātmanaḥ /
vaktumarhasi tattvena devadevasya coṣṭitam // LiP_1,29.3 //
sūta uvāca
tasya tadvacanaṃ śrutvā śrutisāravidāṃ varaḥ /
śilādasūnurbhagavānprāha kiñcidbhavaṃ hasan // LiP_1,29.4 //
śailādiruvāca
munayo dārugāhane tapastepuḥ sudāruṇam /
tuṣṭyarthaṃ devadevasya sadāratanayāgnayaḥ // LiP_1,29.5 //
tuṣṭo rudro jagannāthaścekitāno vṛṣadhvajaḥ /
dhūrjaṭiḥ parameśāno bhagavānnīlalohitaḥ // LiP_1,29.6 //
pravṛttilakṣaṇaṃ jñānaṃ jñātuṃ dāruvanaukasām /
parīkṣārthaṃ jagannāthāḥ śraddhayā krīḍayā ca saḥ // LiP_1,29.7 //
nivṛttilakṣaṇajñānapratiṣṭhārthaṃ ca śaṅkaraḥ /
devadāruvanasthānāṃ pravṛttijñānacetasām // LiP_1,29.8 //
vikṛtaṃ rūpamāsthāya digvāsā viṣamekṣaṇaḥ /
mugdho dvihastaḥ kṛṣṇāṅgo divyaṃ dāruvanaṃ yayau // LiP_1,29.9 //
mandasmitaṃ ca bhagavān strīṇāṃ manasijodbhavam /
bhravilāsaṃ ca gānaṃ ca cakārātīva suṃdaraḥ // LiP_1,29.10 //
saṃprokṣya nārīvṛndaṃ vai muhurmuhuranaṅgahā /
aṃnagavṛddhimakarodatīva madhurākṛtiḥ // LiP_1,29.11 //
vane taṃ puruṣaṃ dṛṣṭvā vikṛtaṃ nīlalohitam /
striyaḥ pativratāścāpi tamevānvayurādarāt // LiP_1,29.12 //
vanoṭajadvāragatāś ca nāryo visrastavastrābharaṇā viceṣṭāḥ /
labdhvā smitaṃ tasya mukhāravindāddrumālayasthāstamathānvayustāḥ // LiP_1,29.13 //
dṛṣṭvā kāścidbhavaṃ nāryo madaghūrṇitalocanāḥ /
vilāsabāhyastāścāpi bhrūvilāsaṃ pracakrire // LiP_1,29.14 //
atha dṛṣṭvāparā nāryaḥ kiñcitprahasitānanāḥ /
kiñcidvisrastavasanāḥ srastakāñcīguṇā jaguḥ // LiP_1,29.15 //
kāścittadā taṃ vipine tu dṛṣṭvā viprāṅganāḥ srastanavāṃśukaṃ vā /
svānsvānvicitrān valayānpravidhya madānvitā bandhujanāṃś ca jagmuḥ // LiP_1,29.16 //
kācittadā taṃ na viveda dṛṣṭvā vivāsanā srastamahāṃśukā ca /
śākhāvicitrān viṭapānprasiddhānmadānvitā bandhujanāṃstathānyāḥ // LiP_1,29.17 //
kāścijjagustaṃ nanṛtirnipetuś ca dharātale /
niṣedurgajavaccānyā provāca dvijapuṅgavāḥ // LiP_1,29.18 //
anyonyaṃ sasmitaṃ prekṣya cāliliṅguḥ samantataḥ /
nirudhya mārgaṃ rudrasya naipuṇāni pracakrire // LiP_1,29.19 //
ko bhavāniti cāhustaṃ āsyatāmiti cāparāḥ /
kutretyatha prasīdeti jajalpu prītamānasāḥ // LiP_1,29.20 //
viparitā nipeturvai visrastāṃśukamūrdhajāḥ /
pativratāḥ pitīnāṃ tu saṃnidhau bhavamāyayā // LiP_1,29.21 //
dṛṣṭvā śrutvā bhavastāsāṃ ceṣṭāvākyāni cāvyayaḥ /
śubhaṃ vāpyaśubhaṃ vāpi noktavānparameśvaraḥ // LiP_1,29.22 //
dṛṣṭvā nārīkulaṃ viprāstathābhūtaṃ ca śaṅkaram /
atīva paruṣaṃ vākyaṃ jajalpuste munīśvarāḥ // LiP_1,29.23 //
tapāṃsi teṣāṃ sarveṣāṃ pratyāhanyanta śaṅkare /
yathādityaprakāśena tārakā nabhasi sthitāḥ // LiP_1,29.24 //
śrūyate ṛṣiśāpena brahmaṇastu mahātmanaḥ /
samṛddhaśreyasāṃ yoniryajñā vai nāśamāptavān // LiP_1,29.25 //
bhṛgor api ca śāpena viṣṇuḥ paramavīryavān /
prādurbhāvāndaśa prāpto duḥ khitaś ca sadā kṛtaḥ // LiP_1,29.26 //
indrasyāpi ca dharmajña chinnaṃ savṛṣaṇaṃ purā /
ṛṣiṇā gautamenorvyāṃ kruddhena vinipātitam // LiP_1,29.27 //
garbhavāso vasūnāṃ ca śāpena vihitas tathā /
ṛṣīṇāṃ caiva śāpena nahuṣaḥ sarpatāṃ gataḥ // LiP_1,29.28 //
kṣīrodaś ca samudrosau nivāsaḥ sarvadā hareḥ /
dvitīyaścāmṛtādhāro hyapeyo brāhmaṇaiḥ kṛtaḥ // LiP_1,29.29 //
avimukteśvaraṃ prāpya vārāṇasyāṃ janārdanaḥ /
kṣīreṇa cābhiṣicyeśaṃ devadevaṃ triyaṃbakam // LiP_1,29.30 //
śraddhayā parayā yukto dehāśleṣāmṛtena vai /
niṣiktena svayaṃ devaḥ kṣīreṇa madhusūdanaḥ // LiP_1,29.31 //
secayitvātha bhagavānbrahmaṇā munibhiḥ samam /
kṣīrodaṃ pūrvavaccakrenivāsaṃ cātmanaḥ prabhuḥ // LiP_1,29.32 //
dharmaścaiva tathā śapto māṇḍavyena mahātmanā /
vṛṣṇayaścaiva kṛṣṇena durvāsādyairmahātmabhiḥ // LiP_1,29.33 //
rāghavaḥ sānuja ścāpi durvāsena mahātmanā /
śrīvatsaś ca muneḥ pādapatanāttasya dhīmataḥ // LiP_1,29.34 //
ete cānye ca bahavo viprāṇāṃ vaśamāgatāḥ /
varjayitvā virupākṣaṃ devadevamumāpatim // LiP_1,29.35 //
evaṃ hi mohitāstena nāvabudhyanta śaṅkaram /
atyugravacanaṃ procuścogropyantaradhīyata // LiP_1,29.36 //
tepi dāruvanāttasmātprātaḥ saṃvignamānasāḥ /
pitāmahaṃ mahātmānamāsīnaṃ paramāsane // LiP_1,29.37 //
gatvā vijñāpayāmāsuḥ pravṛttamakhilaṃ vibhoḥ /
śubhe dāruvane tasmin munayaḥ kṣīṇacetasaḥ // LiP_1,29.38 //
sopi saṃcintya manasā kṣaṇādeva pitāmahaḥ /
teṣāṃ pravṛttamakhilaṃ puṇye dāruvane purā // LiP_1,29.39 //
utthāya prāñjalirbhūtvā praṇipatya bhavāya ca /
uvāca satvaraṃ brahmā munīndāruvanālayān // LiP_1,29.40 //
dhigyuṣmānprāptanidhanān mahānidhim anuttamam /
vṛthākṛtaṃ yato viprā yuṣmābhir bhāgyavarjitaiḥ // LiP_1,29.41 //
yastu dāruvane tasmilliṅgī dṛṣṭopyaliṅgibhiḥ /
yuṣmābhir vikṛtākāraḥ sa eva parameśvaraḥ // LiP_1,29.42 //
gṛhasthaiś ca na nindyāstu sadā hyatithayo dvijāḥ /
virūpāś ca surūpāś ca malināścāpyapaṇḍitāḥ // LiP_1,29.43 //
sudarśanena muninā kālamṛtyurapi svayam /
purā bhūmau dvijāgryeṇa jitā hyatithipūjayā // LiP_1,29.44 //
anyathā nāsti saṃtartuṃ gṛhasthaiś ca dvijottamaiḥ /
tyaktvā cātithipūjāṃ tāmātmano bhuvi śodhanam // LiP_1,29.45 //
gṛhasthopi purā jetuṃ sudarśana iti śrutaḥ /
pratijñāmakarojjāyāṃ bhāryāmāha pativratām // LiP_1,29.46 //
suvrate subhru subhage śṛṇu sarvaṃ prayatnataḥ /
tvayā vai nāvamantvāya gṛhe hyatithayaḥ sadā // LiP_1,29.47 //
sarva eva svayaṃ sākṣādatithiryatpinākadhṛk /
tasmādatithaye dattvā ātmānamapi pūjaya // LiP_1,29.48 //
evamuktvātha saṃtaptā vivaśā sā pativratā /
patimāha rudantī ca kimuktaṃ bhavatā prabho // LiP_1,29.49 //
tasyāstadvacanaṃ śrutvā punaḥ prāha sudarśanaḥ /
deyaṃ sarvaṃ śivāyārye śiva evātithiḥ svayam // LiP_1,29.50 //
tasmātsarve pūjanīyāḥ sarvepyatithayaḥ sadā /
evamuktā tadā bhartrā bhāryā tasya pativratā // LiP_1,29.51 //
śeṣāmivājñāmādāya mūrdhnā sā prācarattadā /
parīkṣituṃ tathā śraddhāṃ tayoḥ sākṣād dvijottamāḥ // LiP_1,29.52 //
dharmo dvijottamo bhūtvā jagāmātha munergṛham /
taṃ dṛṣṭvācārca yāmāsa sārghādyairanaghā dvijam // LiP_1,29.53 //
saṃpūjitastayā tāṃ tu prāha dharmo dvijaḥ svayam /
bhadre kutaḥ patirdhīmāṃstava bhartā sudarśanaḥ // LiP_1,29.54 //
annādyairalamadyārye svaṃ dātumiha cārhasi /
sā ca lajjāvṛtā nārī smarantī kathitaṃ purā // LiP_1,29.55 //
bhartrā nyamīlayannetre cacāla ca pativratā /
kiñcaityāha punastaṃ vai dharme cakre ca sā matim // LiP_1,29.56 //
nivedituṃ kilātmānaṃ tasmai patyurihājñayā /
etasminnantare bhartā tasyā nāryāḥ sudarśanaḥ // LiP_1,29.57 //
gṛhadvāraṃ gato dhīmāṃstāmuvāca mahāmuniḥ /
ehyehi kva gatā bhadre tamuvācātithiḥ svayam // LiP_1,29.58 //
bhāryayā tvanayā sārdhaṃ maithunastho 'hamadya vai /
sudarśana mahābhāga kiṃ kartavyamihocyatām // LiP_1,29.59 //
suratāntastu viprendra saṃtuṣṭohaṃ dvijottama /
sudarśanastataḥ prāha suprahṛṣṭo dvijottamaḥ // LiP_1,29.60 //
bhuṅkṣya caināṃ yatākāmaṃ gamiṣyehaṃ dvijottama /
hṛṣṭo 'tha darśayām āsa svātmānaṃ dharmarāṭ svayam // LiP_1,29.61 //
pradadau copsitaṃ sarvaṃ tamāha ca mahādyutiḥ /
eṣā na bhuktā viprendra manasāpi suśobhanā // LiP_1,29.62 //
mayā caiṣā na saṃdehaḥ śraddhāṃ jñātumihāgataḥ /
jito vai yastvayā mṛtyurdharmeṇaikena suvrata // LiP_1,29.63 //
ahosya tapaso vīryamityuktvā prayayau ca saḥ /
tasmāttathā pūjanīyāḥ sarve hyatithayaḥ sadā // LiP_1,29.64 //
bahunātra kimuktena bhāgyahīnā dvijottamāḥ /
tameva śaraṇaṃ tūrṇaṃ gantumarhatha śaṅkaram // LiP_1,29.65 //
tasya tadvacanaṃ śrutvā brahmaṇo brāhmaṇarṣabhāḥ /
brahmāṇamabhivandyārtāḥ procurākulitekṣaṇāḥ // LiP_1,29.66 //
brāhmaṇā ūcuḥ
nāpekṣitaṃ mahābhāga jīvitaṃ vikṛtāḥ striyaḥ /
dṛṣṭosmābhir mahādevo nindito yastvaninditaḥ // LiP_1,29.67 //
śaptaś ca sarvagaḥ śūlī pinākī nīlalohitaḥ /
ajñānācchāpajā śaktiḥ kuṇṭhitāsyanirīkṣaṇāt // LiP_1,29.68 //
vaktumarhasi deveśa saṃnyāsaṃ vai krameṇa tu /
draṣṭuṃ vai devadeveśamugraṃ bhīmaṃ kapardinam // LiP_1,29.69 //
pitāmaha uvāca
ādau vedānadhītyaiva śraddhayā ca guroḥ sadā /
vicāryarthaṃ munerdharmān pratijñāya dvijottamāḥ // LiP_1,29.70 //
grahaṇāntaṃ hi vā vidvānatha dvādaśa vārṣikam /
snātvāhṛtya ca dārānvai putrānutpādya suvratān // LiP_1,29.71 //
vṛttibhiścānurūpabhistanvibhajya sutānmuniḥ /
agniṣṭomādibhiśceṣṭvā yajñairyajñeśvaraṃ vibhum // LiP_1,29.72 //
pūjayet paramātmānaṃ prāpyāraṇyaṃ vibhāvasau /
munirdvādaśavarṣaṃ vā varṣamātramathāpi vā // LiP_1,29.73 //
pakṣadvādaśakaṃ vāpi dinadvādaśakaṃ tu vā /
kṣīrabhuk saṃyutaḥ śāntaḥ sarvān saṃpūjayetsurān // LiP_1,29.74 //
iṣṭvaivaṃ juhuyādagnau yajñapātrāṇi mantrataḥ /
apsu vai pārthivaṃ nyasya gurave taijasāni tu // LiP_1,29.75 //
svadhanaṃ sakalaṃ caiva brāhmaṇebyo viśaṅkayā /
praṇipatya guruṃ bhūmau viraktaḥ saṃnyasedyatiḥ // LiP_1,29.76 //
nikṛtya keśānsaśikhānuvapītaṃ visṛjya ca /
pañcabhir juhuyādapsu bhūḥ svāheti vicakṣaṇaḥ // LiP_1,29.77 //
tataścordhvaṃ caredevaṃ yatiḥ śivavimuktaye /
vratenānaśanenāpi toyavṛttyāpi vā punaḥ // LiP_1,29.78 //
parṇavṛttyā payovṛttyā phalavṛttyāpi vā yatiḥ /
evaṃ jīvanmṛto no cet ṣaṇmāsādvatsarāttu vā // LiP_1,29.79 //
prasthānādikamāyāsaṃ svadehasya ceredyatiḥ /
śivasāyujyamāpnoti karmaṇāpyevamācaran // LiP_1,29.80 //
sadyopi labhate muktiṃ bhaktiyukto dṛḍhavratāḥ // LiP_1,29.81 //
tyāgena vā kiṃ vidhināpyanena bhaktasya rudrasya śubhairvrateś ca /
yajñaiś ca dānairvividhaiś ca homairlabdhaiścaśāstrairvividhaiś ca vedaiḥ // LiP_1,29.82 //
śvetenaivaṃ jito mṛtyur bhavabhaktyā mahātmanā /
vostu bhaktirmahādeve śaṅkare paramātmani // LiP_1,29.83 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge ekonatriṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
śailādiruvāca
evamuktāstadā tena brahmaṇā brāhmaṇaṣabhāḥ /
śvetasya ca kathāṃ puṇyā mapṛcchanparamarṣayaḥ // LiP_1,30.1 //
pitāmaha uvāca
śveto nāma muniḥ śrīmān gatāyurgirigahvare /
sakto hyabhyarcya yadbhaktyā tuṣṭāva ca maheśvaram // LiP_1,30.2 //
rudrādhyāyena puṇyena namastetyādinā dvijāḥ /
tataḥ kālo mahātejāḥ kālaprāptaṃ dvijottamam // LiP_1,30.3 //
netuṃ saṃcitya viprendrāssānnidhyamakaronmuneḥ /
śvetopi dṛṣṭvā taṃ kālaṃ kālaprāptopi śaṅkaram // LiP_1,30.4 //
pūjayāmāsa puṇyātmā triyaṃbakamanusmaran /
triyaṃbakaṃ yajedevaṃ sugandhiṃ puṣṭivardhanam // LiP_1,30.5 //
kiṃ kariṣyati me mṛtyurmṛtyormṛtyurahaṃ yataḥ /
taṃ dṛṣṭvā sasmitaṃ prāha śvetaṃ lokabhayaṅkaraḥ // LiP_1,30.6 //
ehyehi śvetā cānena vidhinā kiṃ phalaṃ tava /
rudro vā bhagavān viṣṇurbrahmā vā jagadīśvaraḥ // LiP_1,30.7 //
kaḥ samarthaḥ paritrātuṃ mayā grastaṃ dvijottama /
anena mama kiṃ vipra raudreṇa vidhinā prabhoḥ // LiP_1,30.8 //
netuṃ yasyotthitaścāhaṃ yamalokaṃ kṣaṇena vai /
yasmādgatāyustvaṃ tasmānmune netumihodyataḥ // LiP_1,30.9 //
tasya tadvacanaṃ śrutvā bhairavaṃ dharmamiśritam /
hā rudra rudrarudreti lalāpa munipuṅgavaḥ // LiP_1,30.10 //
taṃ prāha ca mahādevaṃ kālaṃ saṃprekṣya vai dṛśā /
netreṇa bāṣpamiśreṇa saṃbhrāntena samākulaḥ // LiP_1,30.11 //
śveta uvāca
tvayā kiṃ kāla no nāthaścāsti cedvi vṛṣadhvajaḥ /
lige 'smin śaṅkaro rudraḥ sarvadevabhavodbhavaḥ // LiP_1,30.12 //
atīva bhavabhaktānāṃ madvidhānāṃ mahātmanām /
vidhinā kiṃ mahābāho gaccha gaccha yathāgatam // LiP_1,30.13 //
tato niśamya kupitastīkṣṇadaṃṣṭro bhayaṅkaraḥ /
śrutvā śvetasya tadvākyaṃ pāśahasto bhayāvahaḥ // LiP_1,30.14 //
siṃhanādaṃ mahatkṛtvā cāsphāṭya ca muhurmuhuḥ /
babandha ca muniṃ kālaḥ kālaprāptaṃ tamāha ca // LiP_1,30.15 //
mayā baddhosi viprarṣe śvetaṃ netuṃ yamālayam /
adya vai devadevena tava rudreṇa kiṃ kṛtam // LiP_1,30.16 //
kva śarvastava bhaktiś ca kva pūjā pūjayā phalam /
kva cāhaṃ kva ca me bhītiḥ śveta baddhosi vai mayā // LiP_1,30.17 //
liṅgesmin saṃsthitaḥ śveta tava rudro maheśvaraḥ /
niśceṣṭosau mahādevaḥ kathaṃ pūjyo maheśvaraḥ // LiP_1,30.18 //
tataḥ sadāśivaḥ svayaṃ dvijaṃ nihantumāgatam /
nihantumantakaṃ smayan smarāriyajñahā haraḥ // LiP_1,30.19 //
tvaran vinirgataḥ paraḥ śivaḥ svayaṃ trilocanaḥ /
triyaṃbako 'mbayā samaṃ sanandinā gaṇeśvaraiḥ // LiP_1,30.20 //
sasarja jīvitaṃ kṣaṇād bhavaṃ nirīkṣya vai bhayāt /
papāta cāśu vai balī munestu saṃnidhau dvijāḥ // LiP_1,30.21 //
nanāda cordhvamuccadhīrnirīkṣya cāntakāntakam /
nirīkṣaṇena vai mṛtaṃ bhavasya viprapuṅgavāḥ // LiP_1,30.22 //
vineduruccamīśvarāḥ sureśvarā maheśvaram /
praṇemuraṃbikāmumāṃ munīśvarāstu harṣitāḥ // LiP_1,30.23 //
sasarjurasya mūrdhni vai munerbhavasya khecarāḥ /
suśobhanaṃ suśītalaṃ supuṣpavarṣamaṃbarāt // LiP_1,30.24 //
aho nirīkṣya cāntakaṃ mṛtaṃ tadā suvismitaḥ /
śilāśanātmajo 'vyayaṃ śivaṃ praṇamya śaṅkaram // LiP_1,30.25 //
uvāca bāladhīrmṛtaḥ prasīda ceti vai muneḥ /
maheśvaraṃ maheśvarasya cānugo gaṇeśvaraḥ // LiP_1,30.26 //
tato viveśa bhagavānanugṛhya dvijottamam /
kṣaṇādgūḍhaśarīraṃ hi dhvasta dṛṣṭvāntakaṃ kṣaṇāt // LiP_1,30.27 //
tasmānmṛtyuñjayaṃ caiva bhaktyā saṃpūjaye dvijāḥ /
muktida bhuktidaṃ caiva sarveṣāmapi śaṅkaram // LiP_1,30.28 //
bahunā kiṃ pralāpena saṃnyasyābhyarcya vai bhavam /
bhaktyā cāparayā tasmin viśokā vai bhaviṣyatha // LiP_1,30.29 //
śailādiruvāca
evamuktāstadā tena brahmaṇā brahmavādinaḥ /
prasīdabhaktirdeveśe bhavedrudre pinākini // LiP_1,30.30 //
kena vā tapasā deva yajñenāpyatha kena vā /
vratairvā bhagavadbhaktā bhaviṣyānti dvijātayaḥ // LiP_1,30.31 //
pitāmaha uvāca
na dānena muniśreṣṭhāstapasā ca na vidyayā /
yajñairhemairvratairvedairyogaśāstrairnirādhanaiḥ // LiP_1,30.32 //
prasāde naiva sā bhaktiḥ śive paramakāraṇe /
atha tasya vacaḥ śutvā sarve te paramarṣayaḥ // LiP_1,30.33 //
sadāratanayāḥ śrāntāḥ praṇemuś ca pitāmaham /
tasmātpāśupatī bhaktirdharmakāmārthasiddhidā // LiP_1,30.34 //
munorjijayadā caiva sarvamṛtyujayapradā /
dadhīcastu purā bhaktyā hariṃ jitvāmarairvibhum // LiP_1,30.35 //
kṣayaṃ jaghāna pādena vajrāsthitvaṃ ca labdhavān /
mayāpi nirjito mṛtyurmahādevasya kīrtanāt // LiP_1,30.36 //
śvetenāpi gatenāsyaṃ mṛtyormunivareṇatu /
mahādevaprasādena jito mṛtyuryathā mayā // LiP_1,30.37 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge triṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sanatkumāra uvāca
kathaṃ bhava prasādena devadāruvanaukasaḥ /
prapannāḥ śaraṇaṃ devaṃ vaktumarhasi me prabho // LiP_1,31.1 //
śailādiruvāca
tānuvāca mahābhāgānbhagavānātmamūḥ svayam /
devadāruvanasthāṃstu tapasā pāvakaprabhān // LiP_1,31.2 //
pitāmaha uvāca
eṣa devo mahādevo vijñeyastu maheśvaraḥ /
na tasmātparamaṃ kiñcitpadaṃ sama dhigamyate // LiP_1,31.3 //
devānāṃ ca ṛṣīnāṃ ca pitṝṇāṃ caiva sa prabhuḥ /
sahasrayugaparyante pulaye sarvadehinaḥ // LiP_1,31.4 //
saṃharatyeṣa bhagavān kālo bhūtvā maheśvaraḥ /
eṣa caiva prajāḥ sarvāḥ sṛjatyekaḥ svatejasā // LiP_1,31.5 //
eṣa cakrī ca vajrī ca śrīvatsakṛtalakṣaṇaḥ /
yogī kṛtayuge caiva tretāyāṃ kratu rucyate // LiP_1,31.6 //
dvāpare caiva kālāgnirdhamaketuḥ kalau smṛtaḥ /
rudrasya mūrtayastvetā ye 'bhidhyāyānti paṇḍitāḥ // LiP_1,31.7 //
caturasraṃ bahiścāntaraṣṭāsraṃ piṇḍikāśraye /
vṛttaṃ mudarśanaṃ yogyamevaṃ liṅgaṃ prapūjayet // LiP_1,31.8 //
tamo hyagnī rajo brahmā sattvaṃ viṣṇuḥ prakāśakam /
mūrtirekā sthitā cāsya mūrtayaḥ parikīrtitāḥ // LiP_1,31.9 //
yatra tiṣṭhati tadbrahma yogena tu samānvitam /
tasmāddhi devadeveśamīśānaṃ prabhumavyayam // LiP_1,31.10 //
ārādhayanti viprendrā jitakrodhā jitendriyāḥ /
liṅgaṃ kṛtvā yathānyāyaṃ sarvalakṣaṇasaṃyutam // LiP_1,31.11 //
aṅguṣṭhamātraṃ suśubhaṃ suvṛttaṃ sarvasaṃmatam /
samanābhaṃ tathāṣṭāsraṃ ṣoḍaśāsramatāpi vā // LiP_1,31.12 //
suvṛttaṃ maṇḍalaṃ divyaṃ sarvakāmaphalapradam /
vedikā dviguṇā tasya samā vā sarvasaṃmatā // LiP_1,31.13 //
gomukhī ca tribhāgaikā vedyā lakṣaṇasayutā /
paṭṭikā ca samantādvai yavamātrā dvijottamāḥ // LiP_1,31.14 //
sauvarṇaṃ rājataṃ śailaṃ kṛtvā tāmramayaṃ tathā /
vedikāyāś ca vistāraṃ triguṇaṃ vai samantataḥ // LiP_1,31.15 //
vartulaṃ caturasraṃ vā ṣaḍasraṃ vā trirasrakam /
samantānnirvraṇaṃ śubhraṃ lakṣaṇaistatsulīkṣitam // LiP_1,31.16 //
pratiṣṭhāpya yathānyāyaṃ pūjālakṣaṇasaṃyutam /
kalaśaṃ sthāpayettasya vedimadhye tathā dvijāḥ // LiP_1,31.17 //
sahiraṇyaṃ sabījaṃ ca brahmabhiś cābhimantritam /
secayecca tato liṅgaṃ pavitraiḥ pañcabhiḥ śubhaiḥ // LiP_1,31.18 //
pūjayecca yathālābhaṃ tataḥ siddhimavāpsyatha /
samāhitāḥ pūjayadhvaṃ saputrāḥ saha bandhubhiḥ // LiP_1,31.19 //
sarve prāñjalayo bhūtvā śūlapāṇiṃ prapadyata /
tato drakṣyatha deveśaṃ durdaśamakṛtātmabhiḥ // LiP_1,31.20 //
yaṃ dṛṣṭvā sarvamajñānamadharmaś ca praṇaśyati /
tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā brahmāṇamamitaujasam // LiP_1,31.21 //
saṃprasthitā vanaukāste devadāruvanaṃ tataḥ /
ārādhayitumārabdhā brahmaṇā kathitaṃ yathā // LiP_1,31.22 //
sthaṇḍileṣu vicitreṣu parvatānāṃ guhāsu ca /
nadīnāṃ ca vivikteṣu pulineṣu śubheṣu ca // LiP_1,31.23 //
śaivālaśobhanāḥ kecitkecidantarjaleśayāḥ /
keciddarbhāvakāśāstu pādāṅguṣṭhāgradhiṣṭhitāḥ // LiP_1,31.24 //
dantolūkhalinastvanye aśmakuṭṭās tathā pare /
sthānavīrāsanāstvanye mṛgacaryāratāḥ pare // LiP_1,31.25 //
kālaṃ nayānti tapasā pūjayā ca mahādhiyaḥ /
evaṃ saṃvatsare pūrṇe vasaṃte samupasthite // LiP_1,31.26 //
tatasteṣāṃ prasādārthaṃ bhaktānāmanukaṃpayā /
devaḥ kṛtayuge tasmingirau himavataḥ śubhe // LiP_1,31.27 //
devadāruvanaṃ prāptaḥ prasannaḥ parameśvaraḥ /
bhasmapāṃsūpadigdhāṅgo nagno vikṛtalakṣaṇaḥ // LiP_1,31.28 //
ulmukavyagrahastaś ca raktapiṅgalalocanaḥ /
kvaciccahasate raudraṃ kvacidgāyati vismitaḥ // LiP_1,31.29 //
kvacinnṛtyati śṛṅgāraṃ kvacidrauti muhurmuhuḥ /
āśrame hyaṭate bhaikṣyaṃ yācate ca punaḥ punaḥ // LiP_1,31.30 //
māyāṃ kṛtvā tathārūpāṃ devastadvanāmāgataḥ /
tataste munayaḥ sarve tuṣṭuvuś ca samāhitāḥ // LiP_1,31.31 //
adbhir vividhamālyaiś ca dhūpairgandhaistathaiva ca /
sapatnīkā mahābhāgāḥ saputrāḥ saparicchadāḥ // LiP_1,31.32 //
munayaste tathā vāgbhir īśvaraṃ cedam abruvan /
ajñānāddevadeveśa yadasmābhir anuṣṭhitam // LiP_1,31.33 //
karmaṇa manasā vācā tatsarvaṃ kṣantumarhasi /
caritāni vicitrāṇī guhyāni gahanāni ca // LiP_1,31.34 //
brahmādīnāṃ ca devānāṃ durvijñe yāni te hara /
agatiṃ te na jānīmo gatiṃ naiva ca naiva ca // LiP_1,31.35 //
viśveśvara mahādeva yosi sosi namostu te /
stuvānti tvāṃ mahātmāno devadevaṃ maheśvaram // LiP_1,31.36 //
namo bhavāya bhavyāya bhāvanāyodbhavāya ca /
anantabalavīryāya bhūtānāṃ pataye namaḥ // LiP_1,31.37 //
saṃhartre ca piśaṅgāya avyayāya vyayāya ca /
gaṅgāsaliladhārāya ādhārāya guṇātmane // LiP_1,31.38 //
tryaṃbakāya trinetrāya triśūlavaradhāriṇe /
kandarpāya hutāśāya namostu paramātmane // LiP_1,31.39 //
śaṅkarāya vṛṣāṅkāya gaṇānāṃ pataye namaḥ /
daṇḍahastāya kālāya pāśahastāya vai namaḥ // LiP_1,31.40 //
vedamantrapradhānāya śatajihvāya vai namaḥ /
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca yat // LiP_1,31.41 //
tava dehātsamutpannaṃ deva sarvamidaṃ jagat /
pāsi haṃsi ca bhadraṃ te prasīda bhagavaṃstataḥ // LiP_1,31.42 //
ajñānādyadi vijñānādyatkiñcitkurute naraḥ /
tatsarvaṃ bhagavāneva kurute yogamāyayā // LiP_1,31.43 //
evaṃ stutvā tu munayaḥ prahṛṣṭairantarātmabhiḥ /
yācanta tapasā yuktaḥ paśyāmastvāṃ yathāpurā // LiP_1,31.44 //
tato devaḥ prasannātmā svamevāsthāya śaṅkaraḥ /
rūpaṃ tryakṣaṃ ca saṃdraṣṭuṃ divyaṃ cakṣuradātprabhuḥ // LiP_1,31.45 //
labdhadṛṣṭyā tayā dṛṣṭvā devadevaṃ triyaṃbakam /
punastuṣṭuvurīśānaṃ devadāruvanaukasaḥ // LiP_1,31.46 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge ekatriṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
ṛṣaya ūcuḥ
namo digvāsase nityaṃ kṛtāntāya triśuline /
vikaṭāya karālāya karālavadanāya ca // LiP_1,32.1 //
arūpāya surūpāya viśvarūpāya te namaḥ /
kaṭaṅkaṭāya rudrāya svāhākārāya vai namaḥ // LiP_1,32.2 //
sarvapraṇatadehāya svayaṃ ca praṇatātmane /
nityaṃ nīlaśi khaṇḍāya śrīkaṇṭhāya namonamaḥ // LiP_1,32.3 //
nīlakaṇṭhāya devāya citābhasmāṅgadhāriṇe /
tvaṃ brahmā sarvadevānāṃ rudrāṇāṃ nīlalohitaḥ // LiP_1,32.4 //
ātmā ca sarvabhūtānāṃ sāṃkhyaiḥ puruṣa ucyate /
parvatānāṃ mahāmerurnakṣatrāṇāṃ ca candramāḥ // LiP_1,32.5 //
ṛṣīṇāṃ ca vasiṣṭhas tvaṃ devānāṃ vāsavas tathā /
oṅkāraḥ sarvavedānāṃ śreṣṭha sāma ca sāmasu // LiP_1,32.6 //
āraṇyānāṃ paśūnāṃ ca siṃhastvaṃ parameśvaraḥ /
grāmyāṇāmṛṣabhaścāsi bhagavāṃllokapūjitaḥ // LiP_1,32.7 //
sarvathā vartamānopi yoyo bhāvo bhaviṣyati /
tvāmeva tatra paśyāmo brahmaṇā kathitaṃ tathā // LiP_1,32.8 //
kāmaḥ krodhaś ca lobhaś ca viṣādo mada eva ca /
etad icchāmahe boddhuṃ prasīda parameśvara // LiP_1,32.9 //
mahāsaṃharaṇe prāpte tvayā deva kṛtātmanā /
karaṃ lalāṭe saṃvidhya vahnirutpāditastvayā // LiP_1,32.10 //
tenāgninā tadā lokā arcirbhiḥ sarvato vṛtāḥ /
tasmādagnisamā hyete bahavo vikṛtāgnayaḥ // LiP_1,32.11 //
kāmaḥ krodhaś ca lobhaś ca moho daṃbha upadravaḥ /
yāni cānyāni bhūtānī sthāvarāṇi carāṇi ca // LiP_1,32.12 //
dahyante prāṇinaste tu tvatsamutthena vahninā /
asmākaṃ dahyamānānāṃ trātā bhava sureśvara // LiP_1,32.13 //
tvaṃ ca lokahitārthāya bhūtāni pariṣiñcasi /
maheśvara mahābhāgā prabho śubanirīkṣaka // LiP_1,32.14 //
ājñāpaya vayaṃ nātha kartāro vacanaṃ tava /
bhūtakoṭisahasreṣu rūpakoṭiśateṣu ca // LiP_1,32.15 //
antaṃ gantuṃ na śaktāḥ sma devadeva namo 'stu te // LiP_1,32.16 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge dvātriṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
IN REE NICHT ZULÄSSIGE ZEICHEN:
Ḍ #1
ū́ #1
ḥ #1
nandyuvāca
tatastutoṣa bhagavān anugṛhya maheśvaraḥ /
stutiṃ śrutvā stutasteṣāmidaṃ vacanamabravīt // LiP_1,33.1 //
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi yuṣmābhiḥ kīrtitaṃ stavam /
śrāvayedvā dvijānvipro gāṇapatyamavāpnuyāt // LiP_1,33.2 //
vakṣyāmi vo hitaṃ puṇyaṃ bhaktānāṃ munipuṅgavāḥ /
strīliṅgamakhilaṃ devī prakṛtirmama dehajā // LiP_1,33.3 //
puṃlliṅgaṃ puruṣo viprā mama dehasamudbhavaḥ /
ubhābhyāmeva vai sṛṣṭirmama viprā na saṃśayaḥ // LiP_1,33.4 //
na nindedyatinaṃ tasmāddigvāsasamanuttamam /
bālonmattaviceṣṭaṃ tu matparaṃ brahmāvādinam // LiP_1,33.5 //
ye hi māṃ bhasmaniratā bhasmanā dagdhakilbiṣāḥ /
yathoktakāriṇo dāntā viprā dhyānaparāyaṇāḥ // LiP_1,33.6 //
mahādevaparā nityaṃ caranto hyurdhvaretasaḥ /
acayanti mahādevaṃ vāṅmanaḥ kāyasaṃyatāḥ // LiP_1,33.7 //
rudralokamanuprāpya na nivartanti te punaḥ /
tasmādetadbrataṃ divyamavyaktaṃ vyaktaliṅginaḥ // LiP_1,33.8 //
bhasmavratāś ca muṇḍāś ca vratino viśvarūpiṇaḥ /
na tānparivadedvidvānna caitānnābhilaṅghayet // LiP_1,33.9 //
na hasennāpriyaṃ brūyādamutreha hitārthavān /
yastā nnindati mūḍhātmā mahādevaṃ sa nindati // LiP_1,33.10 //
yas tvetān pūjayen nityaṃ sa pūjayati śaṅkaram /
evameṣa mahādevo lokānāṃ hitakāmyayā // LiP_1,33.11 //
yugeyuge mahāyogī krīḍate bhasmaguṇṭhitaḥ /
evaṃ carata bhadraṃ vastataḥ siddhimavāpsyatha // LiP_1,33.12 //
atulamiha mahābhayapraṇāśahetuṃ śivakathitaṃ paramaṃ padaṃ viditvā /
vyāpagatabhavalobhamohacittāḥ praṇipatitāḥ sahasā śirobhir ugram // LiP_1,33.13 //
tataḥ pramuditā viprāḥ śrutvevaṃ kathitaṃ tadā /
gandhodakaiḥ suśuddhaiś ca kuśapuṣpavimiśritaiḥ // LiP_1,33.14 //
snāpayanti mahākuṃbhairadbhir eva maheśvaram /
gāyanti vividhairguhyair hukāraiścāpi susvaraiḥ // LiP_1,33.15 //
namo devādhi devāya mahādevāya vai namaḥ /
ardhanārīśarīrāya sāṃkhyayogapravartine // LiP_1,33.16 //
meghavāhanakṛṣṇāya gajacarmanivāsine /
kṛṣṇājinottarīyāya vyāla yajñopavītine // LiP_1,33.17 //
suracitasuvicitrakuṇḍalāya suracitamālyavibhūṣaṇāya tubhyam /
mṛgapativaracarmavāsase ca prathitayaśase namo 'stu śaṅkarāya // LiP_1,33.18 //
tatas tān sa munīn prītaḥ pratyuvāca maheśvaraḥ /
prīto ḥsmi tapasā yuṣmān varaṃ vṛṇuta suvratāḥ // LiP_1,33.19 //
tataste munayaḥ sarve praṇipatya maheśvaram /
bhṛgvaṅgirā vasiṣṭhaś ca viśvāmitrastathaiva ca // LiP_1,33.20 //
gautamo 'triḥ sukeśaś ca pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ /
marīciḥ kaśyapaḥ kaṇvaḥ saṃvartaś ca mahātapāḥ // LiP_1,33.21 //
te praṇamya mahādevamidaṃ vacanamabruvan /
bhasmasnānaṃ ca nagnatvaṃ vāmatvaṃ pratilomatā // LiP_1,33.22 //
sevyāsevyatvamevaṃ ca hyetadicchāma veditum /
tatasteṣāṃ vacaḥ śrutvā bhagavānparameśvaraḥ // LiP_1,33.23 //
sasmitaṃ prāhaṃ saṃprekṣya sarvānmunivarāṃstadā // LiP_1,33.24 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabāge ṛṣivākyaṃnāma trayastriṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
śrībhagavānuvāca
etadvaḥ saṃpravakṣyāmi kathā sarvasvamadya vai /
agnirhyahaṃ somakartā somaścagnimupāśritaḥ // LiP_1,34.1 //
kṛtametadvahatyagnirbhūyo lokasamāśrayāt /
asakṛttvāgninā dagdhaṃ jagat sthāvarajaṅgamam // LiP_1,34.2 //
bhasmasādvihitaṃ sarvaṃ pavitramidamuttamam /
bhasmanā vīryamāsthāya bhūtāni piraṣiñcati // LiP_1,34.3 //
agnikāryaṃ ca yaḥ kṛtvā kariṣyati triyāyuṣam /
bhasmanā mama vīryeṇa mucyate sarvakilbiṣaiḥ // LiP_1,34.4 //
bhāsatetyeva yadbhasma śubhaṃ bhāvayate ca yat /
bhakṣaṇāt sarvapāpānāṃ bhasmeti parikīrtitam // LiP_1,34.5 //
ūṣmapāḥ pitaro jñeyā devā vai somasaṃbhavāḥ /
agnīṣomātmakaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam // LiP_1,34.6 //
ahamagnirmahātejāḥ somaścaiṣā mahāṃbikā /
ahamāgniś ca somaś ca prakṛtyā puruṣaḥ svayam // LiP_1,34.7 //
tasmādbhasma mahābhāgā madvīryamiti cocyate /
svavīryaṃ vapuṣā caiva dhārayāmīti vai sthitiḥ // LiP_1,34.8 //
tadāprabhṛti lokeṣu rakṣārthamaśubheṣu ca /
bhasmanā kriyate rakṣā sūtikānāṃ gṛheṣu ca // LiP_1,34.9 //
bhasmāsnānāviśuddhātmā jitakrodo jitendriyaḥ /
matsamīpaṃ samāgamya na bhūyo vinivartate // LiP_1,34.10 //
vrataṃ pāśupataṃ yogaṃ kāpilaṃ caiva nirmitam /
pūrvaṃ pāśupataṃ hyetannirmitaṃ tadanuttamam // LiP_1,34.11 //
śeṣāścāśrāmiṇaḥ sarve paścātsṛṣṭāḥ svayaṃbhuvā /
sṛṣṭireṣā mayā sṛṣṭā lajjāmohabhayātmikā // LiP_1,34.12 //
nagnā eva hi jāyante devatā munaya s tathā /
ye cānye mānavā loke sarve jāyantyavāsasaḥ // LiP_1,34.13 //
indriyairajitairnagno dukūlenāpi saṃvṛtaḥ /
taireva saṃvṛtairgupto na vastraṃ kāraṇaṃ smṛtam // LiP_1,34.14 //
kṣamā dhṛtirahiṃsā ca vairāgyaṃ caiva sarvaśaḥ /
tulyau mānāvamānau ca tadāvaraṇamuttamam // LiP_1,34.15 //
bhasmasnānena digdhāṅgodhyāyate manasā bhavam /
yadyakāryasahasrāṇi kṛtvā yaḥ snāti bhasmanā // LiP_1,34.16 //
tatsarvaṃ dahate bhasma yathāgnistejasā vanam /
tasmā dyatnaparo bhūtvā trikālamapi yaḥ sadā // LiP_1,34.17 //
bhasmanā kurute snānaṃ gāṇapatyaṃ sa gacchati /
samāhṛtya kratūn sarvāngṛhītvā vratamuttamam // LiP_1,34.18 //
dhyāyanti ye mahādevaṃ līlāsadbhāvabhāvitāḥ /
uttareṇāryapanthānaṃ te 'mṛtatvamavāpnuyuḥ // LiP_1,34.19 //
dakṣiṇena ca panthānaṃ ye śmaśānāni bhejire /
aṇimā garimā caiva laghimā prāptireva ca // LiP_1,34.20 //
icchā kāmāvasāyitvaṃ tathā prākāmyameva ca /
īkṣiṇena ca panthānaṃ ye śmaśānāni bhejire /
aṇimā garimā caiva laghimā prāptireva ca // LiP_1,34.21 //
indrādayas tathā devāḥ kāmikavratamāsthaitāḥ /
aiśvaryaṃ paramaṃ prāpya sarve prathitatejasaḥ // LiP_1,34.22 //
vyapagatamadamoha muktarāgastamarajadoṣavivarjitasvabhāvaḥ /
paribhavamidamuttamaṃ viditvā paśupatiyogaparo bhavetsadaiva // LiP_1,34.23 //
imaṃ pāśupataṃ dhyāyan sarvapāpapraṇāśanam /
yaḥ paṭhecca śucirbhūtvā śraddadhāno jitendriyaḥ // LiP_1,34.24 //
sarvapāpaviśuddhātmā rudralokaṃ sa gacchati /
te sarve munayaḥ śrutvā vasiṣṭhādyā dvijottamāḥ // LiP_1,34.25 //
bhasmapāṇḍuradigdhāṅgā babhūvurvigataspṛhāḥ /
rudralokāya kalpānte saṃsthitāḥ śivatejasā // LiP_1,34.26 //
tasmānna nindyāḥ pūjyāś ca vikṛtā malinā api /
rūpānvitāś ca viprendrāḥ sadā yogindraśaṅkayā // LiP_1,34.27 //
bahunā kiṃ pralāpena bhavabhaktā dvijottamāḥ /
saṃpūjyāḥ sarvayatnena śivavannātra saṃśayaḥ // LiP_1,34.28 //
malināścaiva viprendrā bhavabhaktā dṛḍhavratāḥ /
dadhīcastu yathā devadevaṃ jitvā vyavastitaḥ // LiP_1,34.29 //
nārāyaṇaṃ tathā loke rudrabhaktyā na saṃśayaḥ /
tasmātsarvaprayatnena bhasmadigdhatanūruhāḥ // LiP_1,34.30 //
jaṭino muṇḍinaścaiva nagnā nānāprakāriṇaḥ /
saṃpūjyāḥ śivavannityaṃ manasā karmaṇā girā // LiP_1,34.31 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge yogi praśaṃsānāma cutastriṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sanatkumāra uvāca
kathaṃ jaghāna rājānaṃ kṣupaṃ pādena suvrata /
dadhīcaḥ samare jitvā devadevaṃ janārdanam // LiP_1,35.1 //
vajrāsthitvaṃ kathaṃ lebhe mahādevānmahātapāḥ /
vaktumarhasi śailāde jito mṛtyustvayā yathā // LiP_1,35.2 //
śailādiruvāca
brahmaputro mahātejā rājā kṣupa iti smṛtaḥ /
abhūnmitro dadhīcasya munīndrasya janeśvaraḥ // LiP_1,35.3 //
cirāttayoḥ prasaṃgādvai vādaḥ kṣupadadhīcayoḥ /
abha vat kṣatriyaśreṣṭho vipra eveti viśrutaḥ // LiP_1,35.4 //
aṣṭānāṃ lokapālānāṃ vapurdhārayate nṛpaḥ /
tasmādindro hyayaṃ vahniryamaś ca nirṛtis tathā // LiP_1,35.5 //
varuṇaścaiva vāyuś ca somo dhanada eva ca /
īśvarohaṃ na saṃdeho nāvamantavya eva ca // LiP_1,35.6 //
mahati devatā yā sā mahataścāpi suvrata /
tasmāttvayā mahābhāga cyāvaneya sadā hyaham // LiP_1,35.7 //
nāvamantavya eveha pūjanīyaś ca sarvathā /
śrutvā tathā mataṃ tasya kṣupasya munisattamaḥ // LiP_1,35.8 //
dadhīcaś cyāvaniś cogro gauravādātmano dvijaḥ /
atāḍayatkṣupaṃ mūrdhni dadhīco vāma muṣṭinā /
ciccheda vajroṇa ca taṃ dadhīcaṃ balavān kṣupaḥ // LiP_1,35.9 //
brahmaloke purāsau hi brahmaṇaḥ kṣutasaṃbhavaḥ /
labdhaṃ vajraṃ ca kāryārthaṃ vajrimā coditaḥ prabhuḥ // LiP_1,35.10 //
svecchayaiva naro bhūtvā narapālo babhūva saḥ /
tasmādrājā sa viprendramajayadvai mahābalaḥ // LiP_1,35.11 //
yathā vajradharaḥ śrīmānbalavāṃstamasānvitaḥ /
papāta bhūmau nihato vajroma dvijapuṅgavaḥ // LiP_1,35.12 //
sasmāra ca tadā tatra duḥkhādvai bhārgavaṃ munim /
śukropi saṃdhayāmāsa tāḍitaṃ kuliśena tam // LiP_1,35.13 //
yogādetya dadhīcasya dehaṃ dehabhṛtāṃvaraḥ /
saṃdhāya pūrvavaddehaṃ dadhīcasyāha bhārgavaḥ // LiP_1,35.14 //
bho dadhīca mahābhāga devadevamumāpatim /
saṃpūjya pūjyaṃ brahmādyairdevadevaṃ nirañjanam // LiP_1,35.15 //
avadhyo bhava viprarṣe prasādāttryambakasya tu /
mṛta saṃjīvanaṃ tasmāllabdhametanmayā dvija // LiP_1,35.16 //
nāsti mṛtyubhayaṃ śaṃbhorbhaktānāmiha sarvataḥ /
mṛtasaṃjīvanaṃ cāpi śaivamadya vadāmi te // LiP_1,35.17 //
triyaṃbakaṃ yajāmahe trailokyapitaraṃ prabhum /
trimaṇḍalasya pitaraṃ triguṇasya maheśvaram // LiP_1,35.18 //
tritattvasya trivahneś ca tridhābhūtasya sarvataḥ /
trivedasya mahādevaṃ sugāndhiṃ puṣṭivardhanam // LiP_1,35.19 //
sarvabhūteṣu sarvatra triguṇe prakṛtau tathā /
indriyeṣu tathānyeṣu deveṣu ca gaṇeṣu ca // LiP_1,35.20 //
puṣpeṣu gandhavatsūkṣmaḥ sugāndhiḥ parameśvaraḥ /
puṣṭiś ca prakṛtiryasmātpuruṣasya dvijottama // LiP_1,35.21 //
mahadādiviśeṣāntavikalpasyāpi suvrata /
viṣṇoḥ pitāmahasyāpi munīnāṃ ca mahāmune // LiP_1,35.22 //
indrasyāpi ca devānāṃ tasmādvai puṣṭivardhanaḥ /
taṃ devamamṛtaṃ rudraṃ karmaṇā tapasā tathā // LiP_1,35.23 //
svādhyāyena ca yogena dhyānena ca yajāmahe /
satyenānena mukṣīyānmṛtyupāśādbhavaḥ svayam // LiP_1,35.24 //
bandhamokṣakaro yasmādurvārukamiva prabhuḥ /
mṛtasaṃjīvano mantro mayā labdhastu śaṅkarāt // LiP_1,35.25 //
japtvā hutvābhimantryaivaṃ jalaṃ pītvā divāniśam /
liṅgasya saṃnidhau dhyātvā nāsti mṛtyubhayaṃ dvija // LiP_1,35.26 //
tasya tadvacanaṃ śrutvā tapasārādhya śaṅkaram /
vajrāsthitvamavadhyatvamadīnatvaṃ ca labdhavān // LiP_1,35.27 //
evamārādhya deveśaṃ dadhīco munisattamaḥ /
prāpyāvadhyatvamanyaiś ca vajrasthitvaṃ prayatnataḥ // LiP_1,35.28 //
atāḍayacca rājendraṃ pādamūlena mūrdhani /
kṣupo dadhīcaṃ vajreṇa jaghānorasi ca prabhuḥ // LiP_1,35.29 //
nābhūnnāśāya tadvajraṃ dadhīcasya mahātmanaḥ /
prabhāvātparameśasya vajrabaddhaśarīriṇaḥ // LiP_1,35.30 //
dṛṣṭvāpyavadhyatvamadīnatāṃ ca kṣupā dadhīcasya tadā prabhāvam /
ārādhayāmāsa hariṃ mukundamindrānujaṃ prekṣya tadāṃbujākṣam // LiP_1,35.31 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge kṣupābidhanṛpaparābhavavarṇanaṃ nāma pañcatriṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
nandyuvāca
pūjayā tasya saṃtuṣṭo bhagavānpuruṣottamaḥ /
śrībhūmisahitaḥ śrīmāñśaṅkhacakragadādharaḥ // LiP_1,36.1 //
kirīṭī padmahastaś ca sarvābharaṇa bhūṣitaḥ /
pītāṃbaraś ca bhagavāndevairdaityaiś ca saṃvṛtaḥ // LiP_1,36.2 //
pradadau darśanaṃ tasmai divyaṃ vai garuḍadhvajaḥ /
divyena darśanenaiva dṛṣṭvā devaṃ janārdanam // LiP_1,36.3 //
tuṣṭāva pāgbhir iṣṭābhiḥ praṇamya garuḍadhvajam /
tvamādistvamanādiś ca prakṛtistvaṃ janārdanaḥ // LiP_1,36.4 //
puruṣastvaṃ jagannātho viṣṇurviśveśvaro bhavān /
yoyaṃ brahmāsi puruṣo viśvamūrtiḥ pitāmahaḥ // LiP_1,36.5 //
tattvamādyaṃ bhavāneva paraṃ jyotirjanārdana /
paramātmā parandhāma śrīpate bhūpate prabho // LiP_1,36.6 //
tvatkrodhasaṃbhavo rudrastamasā ca samāvṛtaḥ /
tvatprasādājjagaddhātā rajasā ca pitāmahaḥ // LiP_1,36.7 //
tvatprasādātsvayaṃ viṣṇuḥ sattvena puruṣottamaḥ /
kālamūrte hare viṣṇo nārāyaṇa jaganmaya // LiP_1,36.8 //
mahāṃs tathā ca bhūtādistanmātrāṇīndriyāṇi ca /
tvayaivādhiṣṭhitānyeva viśvamūrte maheśvara // LiP_1,36.9 //
mahādeva jagannātha pitāmaha jagadguro /
prasīda devadeveśa prasīdaparameśvara // LiP_1,36.10 //
prasīda tvaṃ jagannātha śaraṇyaṃ śaraṇaṃ gataḥ /
vaikuṇṭha śaure sarvajña vāsudeva mahābhuja // LiP_1,36.11 //
saṃkarṣaṇa mahābhāga pradyumna puruṣottama /
aniruddha mahāviṣṇo sadā viṣṇo namostu te // LiP_1,36.12 //
viṣṇo tavāsanaṃ divyamavyaktaṃ madhyato vibhuḥ /
sahasraphaṇasaṃyuktastamomūrtirdharādharaḥ // LiP_1,36.13 //
adhaś ca dharmo deveśa jñānaṃ vairāgyameva ca /
aiśvaryamāsanasyāsya pādarūpeṇa suvrata // LiP_1,36.14 //
saptapātālapādastvaṃ dharājaghanameva ca /
vāsāṃsi sāgarāḥ sapta diśaścaiva mahābhujāḥ // LiP_1,36.15 //
dyaurmūrdhā te vibho nābhiḥ khaṃ vāyurnāsikāṃ gataḥ /
netre somaś ca sūryaś ca keśā vai puṣkarādayaḥ // LiP_1,36.16 //
nakṣatratārakā dyauś ca graiveyakavibhūṣaṇam /
kathaṃ stoṣyāmi deveśaṃ pūjyaś ca puruṣottamaḥ // LiP_1,36.17 //
śraddhayā ca kṛtaṃ divyaṃ yac chrutaṃ yac ca kīrtitam /
yadiṣṭaṃ tatkṣamasveśa nārāyaṇa namostu te // LiP_1,36.18 //
śailādiruvāca
idaṃ tu vaiṣṇavaṃ stotraṃ sarvapāpapraṇāśanam /
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi kṣupeṇa parikīrtitam // LiP_1,36.19 //
śrāvayedvā dvijān bhaktyā viṣṇulokaṃ sa gacchati // LiP_1,36.20 //
saṃpūjya caivaṃ tridaśeśvarādyaiḥ stutvā stutaṃ devamajeyamīśam /
vijñāpayāmāsa nirīkṣya bhaktyā janārdanāya praṇipatya mūrdhnā // LiP_1,36.21 //
rājovāca
bhagavanbrāhmaṇaḥ kaściddadhīca iti viśrutaḥ /
dharmavettā vinītātmā sakhā mama purābhavat // LiP_1,36.22 //
avadhyaḥ sarvadā sarvaiḥ śaṅkarārcanatatparaḥ /
sāvajñaṃ vāmapādena sa māṃ mūrdhni sadasyatha // LiP_1,36.23 //
tāḍayāmāsa deveśa viṣṇo viśvajagatpate /
uvāca ca madāviṣṭo na bibhemīti sarvataḥ // LiP_1,36.24 //
jetumicchāmi taṃ vipraṃ dadhīcaṃ jagadīśvara /
yathā hitaṃ tathā kartuṃ tvamarhasi janārdana // LiP_1,36.25 //
śailādiruvāca
jñātvā sopi dadhīcasya hyavadhyatvaṃ mahātmanaḥ /
sasmāra ca maheśasya prabhāvamatulaṃ hariḥ // LiP_1,36.26 //
evaṃ smṛtvā hariḥ prāha brahmaṇaḥ kṣutasaṃbhavam /
viprāṇāṃ nāsti rājendra bhayametya maheśvaram // LiP_1,36.27 //
viśeṣādrudrabhaktānāmabhayaṃ sarvadā nṛpa /
nīcānāmapi sarvatra dadhīcasyāsya kiṃ punaḥ // LiP_1,36.28 //
tasmāttava mahābhāga vijayo nāsti bhūpate /
duḥkhaṃ karomi viprasya śāpārthaṃ sasurasya me // LiP_1,36.29 //
bhavitā tasya śāpena dakṣayajñe suraiḥ samam /
vināśo mama rājendra punarutthānameva ca // LiP_1,36.30 //
tasmātsametya viprendraṃ sarvayatnena bhūpate /
karomi yatnaṃ rājendra dadhīcavijayāya te // LiP_1,36.31 //
śailādiruvāca
śrutvā vākyaṃ kṣupaḥ prāha tathāstviti janārdanam /
bhagavānapi viprasya dadhīcasyāśramaṃ yayau // LiP_1,36.32 //
āsthāya rūpaṃ viprasya bhagavān bhaktavatsalaḥ /
dadhīcamāha brahmarṣimabhivandya jagadguruḥ // LiP_1,36.33 //
śrībhagavānuvāca
bhobho dadhīca brahmarṣe bhavārcanaratāvyaya /
varamekaṃ vṛṇe tvattastaṃ bhavāndātumarhati // LiP_1,36.34 //
yācito devadevena dadhīcaḥ prāha viṣṇunā /
jñātaṃ tavepsitaṃ sarvaṃ na bibhemi tavāpyaham // LiP_1,36.35 //
bhavān viprasya rūpeṇa āgatosi janārdana /
bhūtaṃ bhaviṣyaṃ deveśa vartamānaṃ janārdana // LiP_1,36.36 //
jñātaṃ prasādādrudrasya dvijatvaṃ tyaja suvrata /
ārādhitosi deveśa kṣupeṇa madhusūdana // LiP_1,36.37 //
jāne tavaināṃ bhagavanbhaktavatsalatāṃ hare /
sthāne tavaiṣā bhagavanbhaktavātsalyatā hare // LiP_1,36.38 //
asti cedbhagavan bhītirbhavārcanaratasya me /
vaktumarhasi yatnena varadāṃbujalocana // LiP_1,36.39 //
vadāmi na mṛṣā tasmānna bibhemi janārdana /
na bibhemi jagatyasmin devadaityadvijādapi // LiP_1,36.40 //
nandyuvāca
śrutvā vākyaṃ dadhīcasya tadāsthāya janārdanaḥ /
svarūpaṃ sasmitaṃ prāha saṃtyajya dvijatāṃ kṣaṇāt // LiP_1,36.41 //
śrībhagavānuvāca
bhayaṃ dadhīca sarvatra nāstyeva tava suvrata /
bhavārcanarato yasmādbhavān sarvajña eva ca // LiP_1,36.42 //
bibhemīti sakṛdvaktuṃ tvamarhasi namastava /
niyogānmama viprenda kṣupaṃ prati sadasyatha // LiP_1,36.43 //
evaṃ śrutvāpi tadvākyaṃ sāṃtvaṃ viṣṇormahāmuniḥ /
na bibhemīti taṃ prāha dadhīco devasattamam // LiP_1,36.44 //
prabhāvāddevadevasya śaṃbhoḥ sākṣātpinā kinaḥ /
śarvasya śaṅkarasyāsya sarvajñasya mahāmuniḥ // LiP_1,36.45 //
tatastasya muneḥ śrutvā vacanaṃ kupito hariḥ /
cakramudyamya bhagavāndidhakṣurmunisattamam // LiP_1,36.46 //
abhavatkuṇṭhitāgraṃ hi viṣṇoścakraṃ sudarśanam /
prabhāvāddhi dadhīcasya kṣupasyaiva hi saṃnidhau // LiP_1,36.47 //
dṛṣṭvā tatkuṇṭhi tāgraṃ hi cakraṃ cakriṇamāha saḥ /
dadhīcaḥ sasmitaṃ sākṣāt sadasadvyaktikāraṇam // LiP_1,36.48 //
bhagavan bhavatā labdhaṃ purātīva sudāruṇam /
sudarsanamiti khyātaṃ cakraṃ viṣṇo prayatnataḥ // LiP_1,36.49 //
bhavasyaitacchubhaṃ cakra na jighāṃsati māmiha /
brahmāstrādyaistathānyairhi prayatnaṃ kartumarhasi // LiP_1,36.50 //
śailādiruvāca
tasya tadvacanaṃ śrutvā dṛṣṭvā nirviryamāyudham /
sasarja ca punastasmai sarvastrāṇi samantataḥ // LiP_1,36.51 //
cakrurdevāstatastasya viṣṇoḥ sāhāyyamavyayāḥ /
dvijenaikena yoddhuṃ hi pravṛttasya mahābalāḥ // LiP_1,36.52 //
kuśamuṣṭiṃ tadādāya dadhīcaḥ saṃsmaranbhavam /
sasarja sarvadevebhyo vajrāsthiḥ sarvato vaśī // LiP_1,36.53 //
divyaṃ triśulamabhavatkālāgnisadṛśaprabham /
dagdhuṃ devānmatiṃ cakre yugāntāgnirivāparaḥ // LiP_1,36.54 //
indranārāyaṇādyaiś ca devaistyaktāni yāni tu /
āyudhāni samastāni praṇemus triśikhaṃ mune // LiP_1,36.55 //
devāś ca dudruvuḥ sarve dhvastavīryā dvijottama /
sasarja bhagavān viṣṇuḥ svadehātpuruṣottamaḥ // LiP_1,36.56 //
ātmanaḥ sadṛsāndivyāṃllakṣalakṣāyutān gaṇān /
tāni sarvāṇi sahasā dadāha munisattamaḥ // LiP_1,36.57 //
tato vismayanārthāya viśvamūrtirabhūddhariḥ /
tasya dehe hareḥ sākṣādapaśyaddvijasattamaḥ // LiP_1,36.58 //
dadhīco bhagavānvipraḥ devatānāṃ gaṇān pṛthak /
rudrāṇāṃ koṭayaścaiva gaṇānāṃ koṭayastadā // LiP_1,36.59 //
aṇḍānāṃ koṭayaścaiva viśvamūrtestanau tadā /
dṛṣṭvaitadakhilaṃ tatra tyāvanirvismitaṃ tadā // LiP_1,36.60 //
viṣṇumāha jagannāthaṃ jaganmayamajaṃ vibhum /
aṃbhasābhyukṣya taṃ viṣṇuṃ viśvarūpaṃ mahāmuniḥ // LiP_1,36.61 //
māyāṃ tyaja mahābāho pratibhāsā vicārataḥ /
vijñānānāṃ sahasrāṇi durvijñeyāni mādhava // LiP_1,36.62 //
mayi paśya jagat sarvaṃ tvayā sārdham anindita /
brahmāṇaṃ ca tathā rudraṃ divyāṃ dṛṣṭiṃ dadāmi te // LiP_1,36.63 //
ityuktvā darśayāmāsa svatanau nikhilaṃ muniḥ /
taṃ prāha ca hariṃ devaṃ sarvadevabhavodbhavam // LiP_1,36.64 //
māyayā hyanayā kiṃ vā mantraśaktyātha vā prabho /
vastuśaktyātha vā viṣṇo dhyānaśaktyātha vā punaḥ // LiP_1,36.65 //
tyaktvā māyāmimāṃ tasmādyoddhumarhasi yatnataḥ /
evaṃ tasya vacaḥ śrutvā dṛṣṭvā māhātmyamadbhutam // LiP_1,36.66 //
devāś ca dudruvurbhūyo devaṃ nārāyaṇaṃ ca tam /
vārayāmāsa niśceṣṭaṃ padmayonirjagadguruḥ // LiP_1,36.67 //
niśamya vacanaṃ tasya brahmaṇastena nirjitaḥ /
jagāma bhagavān viṣṇuḥ praṇipatya mahāmunim // LiP_1,36.68 //
kṣupo duḥkhāturo bhūtvā saṃpūjya ca munīśvaram /
dadhīcamabhivandyāśu prārthayāmāsa viklavaḥ // LiP_1,36.69 //
dadhīca kṣamyatāṃ deva mayājñānātkṛtaṃ sakhe /
viṣṇunā hi surairvāpi rudrabhaktasya kiṃ tava // LiP_1,36.70 //
prasīda parameśāne durlabhā durjanairdvija /
bhaktirbhaktimatāṃ śreṣṭha madvidhaiḥ kṣatriyādhamaiḥ // LiP_1,36.71 //
śrutvānugṛhya taṃ vipro dadhīcastapatāṃ varaḥ /
rājānaṃ munisārdūlaḥ śaśāpa ca surottamān // LiP_1,36.72 //
rudrakopāgninā devāḥ sadevendrā munīśvaraiḥ /
dhvastā bhavantu devena viṣṇunā ca samanvitāḥ // LiP_1,36.73 //
prajāpater makhe puṇye dakṣasya sumahātmanaḥ /
evaṃ śaptvā kṣupaṃ prekṣya punarāha dvijottamaḥ // LiP_1,36.74 //
devaiś ca pūjyā rājendranṛpaiś ca vividhairgaṇaiḥ /
brāhmaṇā eva rājendra balinaḥ prabhaviṣṇavaḥ // LiP_1,36.75 //
ityuktvā svoṭajaṃ vipraḥ praviveśa mahādyutiḥ /
dadhīcamabhivandyaiva jagāma svaṃ nṛpaḥ kṣayam // LiP_1,36.76 //
tadeva tīrthamabhavatsthāneśvarāmiti smṛtam /
sthāneśvaram anuprāpya śivasāyujyam āpnuyāt // LiP_1,36.77 //
kathitastava saṃkṣepādvivādaḥ kṣubdadhīcayoḥ /
prabhāvaś ca dadhīcasya bhavasya ca mahāmune // LiP_1,36.78 //
ya idaṃ kīrtayoddivyaṃ vivādaṃ kṣubdadhīcayoḥ /
jitvāpamṛtyuṃ dehānte brahmalokaṃ prayāti saḥ // LiP_1,36.79 //
ya idaṃ kīrtya saṃgrāmaṃ praviśettasya sarvadā /
nāsti mṛtyubhayaṃ caiva vijayī ca bhaviṣyati // LiP_1,36.80 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge kṣupadadhīcisaṃvādo nāma ṣaṭratriṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sanatkumāra uvāca
bhavānkathamanuprāpto mahādevamumāpatim /
śrotumicchāmī tatsarvaṃ vaktumarhasi me prabho // LiP_1,37.1 //
śailādiruvāca
prajākāmaḥ śilādobhūtpitā mama mahāmune /
sopyandhaḥ suciraṃ kalaṃ tapastepe suduścaram // LiP_1,37.2 //
tapatastasya tapasā saṃtuṣṭo vajradhṛk prabhuḥ /
śilādamāha tuṣṭosmi varayasva varāniti // LiP_1,37.3 //
tataḥ praṇamya deveśaṃ sahasrākṣaṃ sahāmaraiḥ /
provāca muniśārdūla kṛtāñjalipuṭo harim // LiP_1,37.4 //
śilāda uvāca
bhagavandevatārighna sahasrākṣa varaprada /
ayonijaṃ mṛtyuhīnaṃ putramicchāmi suvrata // LiP_1,37.5 //
śakra uvāca
putraṃ dāsyāmi viprarṣe yonijaṃ mṛtyusaṃyutam /
anyatā te na dāsyāmi mṛtyuhīnā na saṃti vai // LiP_1,37.6 //
na dāsyati sutaṃ te 'tra mṛtyuhīnamayonijam /
pitāmahopi bhagavānkimutānye mahāmune // LiP_1,37.7 //
sopi devaḥ svayaṃ brahmā mṛtyuhīno na ceśvaraḥ /
yonijaś ca mahā tejāścāṇḍajaḥ padmasaṃbhavaḥ // LiP_1,37.8 //
maheśvarāṅgajaścaiva bhavānyāstanayaḥ prabhuḥ /
tasyāpyāyuḥ samākhyātaṃ parārdhadvayasaṃmitam // LiP_1,37.9 //
koṭikoṭisahasrāṇi aharbhūtāni yāni vai /
samatītāni kalpānāṃ tāvaccheṣā paratraye // LiP_1,37.10 //
tasmādayonije putre mṛtyuhīne prayatnataḥ /
parityajāśāṃ viprendra gṛhāṇātmasamaṃ sutam // LiP_1,37.11 //
śailādiruvāca
tasya tadvacanaṃ śrutvā pitā me lokaviśrutaḥ /
śilāda iti puṇyātmā punaḥ prāha śacīpatim // LiP_1,37.12 //
śilāda uvāca
bhagavannaṇḍayonitvaṃ padmayonitvameva ca /
maheśvarāṅgayonitvaṃ śrutaṃ vai brahmaṇo mayā // LiP_1,37.13 //
purā mahendradāyādādgadataścāsya pūrvajāt /
nāradādvai mahābāho kathamatrāśu no vada // LiP_1,37.14 /
dākṣāyaṇī sā dakṣopi devaḥ padmodbhavātmajaḥ /
paujī kanakagarbhasya kathaṃ tasyāḥ suto vibhuḥ // LiP_1,37.15 //
śakra uvāca
sthāne saṃśayituṃ vipra tava vakṣyāmi kāraṇam /
kalpe tatpuruṣe vṛttaṃ brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ // LiP_1,37.16 //
sasarja sakalaṃ dhyātvā brahmāṇaṃ parameśvaraḥ /
janārdano jagannāthaḥ kalpe vai meghavāhane // LiP_1,37.17 //
divyaṃ varṣasahasraṃ tu megho bhūtvāvahaddharam /
nārāyaṇo mahādevaṃ bahumānena sādaram // LiP_1,37.18 //
dṛṣṭvā bhāvaṃ mahādevo hareḥ svātmani śaṅkaraḥ /
pradadau tasya sakalaṃ sraṣṭuṃ vai brahmaṇā saha // LiP_1,37.19 //
tadā taṃ kalpamāhurvai meghavāhanasaṃjñayā /
hiraṇyagarbhastaṃ dṛṣṭvā tasya dehodbhavastadā // LiP_1,37.20 //
janārdanasutaḥ prāha tapasā prāpya śaṅkaram /
tava vāmāṅgajo viṣṇurdakṣiṇāṅgabhavo hyaham // LiP_1,37.21 //
mayā saha jagatsarvaṃ tathāpyasṛjadacyutaḥ /
jaganmayovahadyasmānmegho bhūtvā divāniśam // LiP_1,37.22 //
bhavantamavahadviṣṇurdevadevaṃ jagadgurum /
nārāyaṇādapi vibho bhaktohaṃ tava śaṅkara // LiP_1,37.23 //
prasīda dehi me sarvaṃ sarvātmatvaṃ tava prabho /
tadātha labdhvā bhagavān bhavātsarvātmatāṃ kṣaṇāt // LiP_1,37.24 //
tvaramāṇotha saṃgamya dadarśa puruṣottamam /
ekārṇavālaye śubhre tvandhakāre sudāruṇe // LiP_1,37.25 //
hemaratnacite divye manasā ca vinirmite /
duṣprāpye durjanaiḥ puṇyaiḥ sanakādyairagocare // LiP_1,37.26 //
jagadāvāsahṛdayaṃ dadarśa puruṣaṃ tvajaḥ /
ananta bhogaśayyāyāṃ śāyinaṃ paṅkajekṣaṇam // LiP_1,37.27 //
śaṅkhacakragadāpadmaṃ dhārayantaṃ caturbhujam /
sarvābharaṇasaṃyuktaṃ śaśimaṇḍalasannibham // LiP_1,37.28 //
śrīvatsa lakṣaṇaṃ devaṃ prasannāsyaṃ janārdanam /
ramāmṛdukarāṃbhojasparśaraktapadāṃbujam // LiP_1,37.29 //
paramātmānamīśānaṃ tamasā kālarūpiṇam /
rajasā sarvalokānāṃ sargalīlāpravartakam // LiP_1,37.30 //
sattvena sarvabhūtānāṃ sthāpakaṃ parameśvaram /
sarvātmānaṃ mahātmānaṃ paramātmānamīśvaram // LiP_1,37.31 //
kṣīrārṇave 'mṛtamaye śāyinaṃ yoganidrayā /
taṃ dṛṣṭvā prāha vai brahmā bhagavantaṃ janārdanam // LiP_1,37.32 //
grasāmi tvāṃ prasādena yathāpūrvaṃ bhavānaham /
smayamānastu bhagavān pratibudhya pitāmaham // LiP_1,37.33 //
udaikṣata mahābāhuḥ smitamīṣaccakāra saḥ /
viveśa cāṇḍajaṃ taṃ tu grastastena mahātmanā // LiP_1,37.34 //
tatastaṃ cāsṛjadbrahma bhruvormadhyena cācyutam /
sṛṣṭastena hariḥ prekṣya sthitastasyātha saṃnidhau // LiP_1,37.35 //
etasminnantare rudraḥ sarvadevabhavodbhavaḥ /
vikṛtaṃ rūpamāsthāya purā dattavarastayoḥ // LiP_1,37.36 //
āgacchadyatra vai viṣṇurviśvātmā parameśvaraḥ /
prasādamatulaṃ kartuṃ brahmaṇaś ca hareḥ prabhuḥ // LiP_1,37.37 //
tataḥ sametya tau devau sarvadevabhavodbhavam /
apaśyatāṃ bhavaṃ devaṃ kālāgnisadṛśaṃ prabhum // LiP_1,37.38 //
tau taṃ tuṣṭuvatuścaiva śarvamugraṃ kapardinam /
praṇematuś ca varadaṃ bahumānena dūrataḥ // LiP_1,37.39 //
bhavopi bhagavān devamanugṛhya pitāmaham /
janārdanaṃ jagannāthastatraivāntaradhīyata // LiP_1,37.40 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge brahmaṇo varapradānaṃ nāma saptatriṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
śailādiruvāca
gate maheśvare deve tamuddiśya janārdanaḥ /
praṇamya bhagavānprāha padmayonimajodbhavaḥ // LiP_1,38.1 //
śrīviṣṇuruvāca
parameśo jagannāthaḥ śaṅkarastveṣa sarvagaḥ /
āvayorakhilasyeśaḥ śaraṇaṃ ca maheśvaraḥ // LiP_1,38.2 //
ahaṃ vāmāṅgajo brahman śaṅkarasya mahātmanaḥ /
bhavān bhavasya devasya dakṣiṇāṅgabhavaḥ svayam // LiP_1,38.3 //
māmāhur ṛṣayaḥ prekṣya pradhānaṃ prakṛtiṃ tathā /
avyaktamajamityevaṃ bhavantaṃ puruṣastviti // LiP_1,38.4 //
evamāhurmahādevamāvayorapi kāraṇam /
iśaṃ sarvasya jagataḥ prabhumavyayamīśvaram // LiP_1,38.5 //
sopi tasyāmareśasya vacanādvārijodbhavaḥ /
vareṇyaṃ varadaṃ rudramastuvatpraṇanāma ca // LiP_1,38.6 //
athāmbhasā plutāṃ bhūmīṃ samādhāya janārdanaḥ /
pūrvavatsthāpayāmāsa vārāhaṃ rūpamāsthitaḥ // LiP_1,38.7 //
nadīnadasamudrāṃś ca pūrvavaccākarotprabhuḥ /
kṛtvā corvoṃ prayatnena nimnonnatavivarjitām // LiP_1,38.8 //
dharāyāṃ socinotsarvān bhūdharān bhūdharākṛtiḥ /
bhūrādyāṃścaturo lokān kalpayāmāsa pūrvavat // LiP_1,38.9 //
sraṣṭuṃ ca bhagavāṃścakre matiṃ matimatāṃ varaḥ /
mukhyaṃ ca tairyagyonyaṃ caṃ daivikaṃ mānuṣaṃ tathā // LiP_1,38.10 //
vibhuścānugrahaṃ tatra kaumārakamadīṃnadhīḥ /
purastādasṛjaddevaḥ sanandaṃ sanakaṃ tathā // LiP_1,38.11 //
sanātanaṃ satāṃ śreṣṭhaṃ naiṣkarmyeṇa gatāḥ param /
marīcibhṛgvaṅgirasaṃ pulastyaṃ pulahaṃ kratum // LiP_1,38.12 //
dakṣamatriṃ vasiṣṭhaṃ ca sosṛjadyogavidyayā /
saṃkalpaṃ caiva dharmaṃ ca hyandharma bhagavānprabhuḥ // LiP_1,38.13 //
dvādaśaiva prajāstvetā brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ /
ṛbhuṃ sanatkumāraṃ ca sasarjādau sanātanaḥ // LiP_1,38.14 //
tau cordhvaretasau divyau cāgrajo brahmavādinau /
kumārau brahmaṇastulyau sarvajñau sarvabhāvinau // LiP_1,38.15 //
evaṃ mukhyādikān sṛṣṭvā padmayoniḥ śilāśana /
yugadharmānaśeṣāṃś ca kalpayāmāsa viśvasṛk // LiP_1,38.16 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge vaiṣṇavakathanaṃ nāmāṣṭatriṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
śailādiruvāca
śrutvā śakreṇa kathitaṃ pitā mama mahāmuniḥ /
punaḥ papraccha deveśaṃ praṇamya racitāñjaliḥ // LiP_1,39.1 //
śilāda uvāca
bhagavan śakra sarvajña devadevanamaskṛta /
śacīpate jagannātha sahasrākṣa maheśvaraḥ // LiP_1,39.2 //
yugadharmānkathaṃ cakre bhagavānpadmasaṃbhavaḥ /
vaktumarhasi me sarvaṃ sāṃprataṃ praṇatāya me // LiP_1,39.3 //
śailādiruvāca
tasya tadvacanaṃ śrutvā śilādasya mahātmanaḥ /
vyājahāra yathādṛṣṭaṃ yugadharmaṃ suvistaram // LiP_1,39.4 //
śakra uvāca
ādyaṃ kṛtayugaṃ viddhi tatastretāyugaṃ mune /
dvāparaṃ tiṣyamityete catvārastu samāsataḥ // LiP_1,39.5 //
sattvaṃ kṛtaṃ rajastretā dvāparaṃ ca rajastamaḥ /
kalistamaś ca vijñeyaṃ yugavṛttiryugeṣu ca // LiP_1,39.6 //
dhyānaṃ paraṃ kṛtayuge tretāyāṃ yajña ucyate /
bhajanaṃ dvāpare śuddhaṃ dānameva kalau yuge // LiP_1,39.7 //
catvāri ca sahasrāṇi varṣāṇāṃ tatkṛtaṃ yugam /
tasya tāvacchatī saṃdhyā saṃdhyāṃśaś ca tathāvidhaḥ // LiP_1,39.8 //
catvāri ca sahasrāṇi mānuṣāṇi śilāśana /
āyuḥ kṛtayuge viddhi prajānāmiha suvrata // LiP_1,39.9 //
tataḥ kṛtayuge tasmin saṃdhyāṃśe ca gate tu vai /
pādā vaśiṣṭo bhavati yugadharmastu sarvataḥ // LiP_1,39.10 //
caturbhāgaikahīnaṃ tu tretāyugamanuttamam /
kṛtārdhaṃ dvāparaṃ viddhi tadardhaṃ tiṣyamucyate // LiP_1,39.11 //
triśatī dviśatī saṃdhyā tathā caikaśatī mune /
saṃdhyāṃśaṅkaṃ tathāpyevaṃ kalpeṣvevaṃ yugeyuge // LiP_1,39.12 //
ādye kṛtayuge dharmaścatuṣpādaḥ sanātanaḥ /
tretāyuge tripādastu dvipādo dvāpare sthitaḥ // LiP_1,39.13 //
tripādahīnastiṣye tu sattāmātreṇa dhiṣṭhitaḥ /
kṛte tu mithunotpattirvṛttiḥ sākṣādrasollasā // LiP_1,39.14 //
prajāstṛptāḥ sadā sarvāḥ sarvānandāś ca bhoginaḥ /
adhamottamatā tāsāṃ na viśeṣāḥ prajāḥ śubhāḥ // LiP_1,39.15 //
tulyamāyuḥ sukhaṃ rūpaṃ tāsāṃ tasminkṛte yuge /
tāsāṃ prītirna ca dvandvaṃ na dveṣo nāsti ca klamaḥ // LiP_1,39.16 //
parvatodadhivāsinyo hyaniketāśrayāstu tāḥ /
viśokāḥ sattvabahulā ekāntabahulās tathā // LiP_1,39.17 //
tā vai niṣkāmacāriṇyo nityaṃ muditamānasāḥ /
apravṛttiḥ kṛtayuge karmaṇoḥ śubhapāpayoḥ // LiP_1,39.18 //
varṇāśramavyavasthā ca tavāsīnna ca saṃkaraḥ /
rasollāsaḥ kālayogāttratākhye naśyate dvija // LiP_1,39.19 //
tasyāṃ siddhau pranaṣṭāyāmanyā siddhiḥ prajāyate /
apāṃ saukṣmye pratigate tadā meghātmanā tu vai // LiP_1,39.20 //
meghebhyastanayitnubhyaḥ pravṛttaṃ vṛṣṭisarjanam /
sakṛd eva tathā vṛṣṭyā saṃyukte pṛthivītale // LiP_1,39.21 //
prādurāsaṃstadā tāsāṃ vṛkṣāste gṛhasaṃjñitāḥ /
sarvavṛttyupabhogastu tāsāṃ tebhyaḥ prajā yate // LiP_1,39.22 //
vartayanti sma tebhyastāstretāyugamukhe prajāḥ /
tataḥ kālena mahatā tāsāmeva viparyayāt // LiP_1,39.23 //
rāgalobhātmako bhāvastadā hyākasmiko 'bhavat /
viparyayeṇa tāsāṃ tu tena tatkālabhāvinā // LiP_1,39.24 //
praṇaśyanti tataḥ sarve vṛkṣāste gṛhasaṃjñitāḥ /
tatasteṣu pranaṣṭeṣu vibhrāntā maiṣunodbhavāḥ // LiP_1,39.25 //
api dhyāyanti tāṃ siddhiṃ satyābidhyāyinastadā /
prādurbabhūvustāsāṃ tu vṛkṣāste gṛhasaṃjñitāḥ // LiP_1,39.26 //
vastrāṇi te prasūyante phalānyābharaṇāni ca /
teṣveva jāyate tāsāṃ gandhavarṇarasānvitam // LiP_1,39.27 //
amākṣikaṃ mahīvīryaṃ puṭakepuṭake madhu /
tena tā vartayanti sma sukhamāyuḥ sadaiva hi // LiP_1,39.28 //
hṛṣṭapuṣṭāstayā siddhyā prajā vai gigatajvarāḥ /
tataḥ kālāntareṇaiva punarlobhāvṛtāstu tāḥ // LiP_1,39.29 //
vṛkṣāṃstānparyagṛhṇanti madhu vā mākṣikaṃ balāt /
tāsāṃ tenopacāreṇa punarlobhakṛtena vai // LiP_1,39.30 //
pranaṣṭā madhunā sārdhaṃ kalpavṛkṣāḥ kvacitkvacit /
tasyāmevālpaśiṣṭāyāṃ siddhyāṃ kālavaśāttadā // LiP_1,39.31 //
āvarttanāttu tretāyāṃ dvandvānyabhyutthitāni vai /
śītavarṣā tapaistīvraistatastā duḥkhitā bhṛśam // LiP_1,39.32 //
dvandvaiḥ saṃpīḍyamānāś ca cakrur āvaraṇāni tu /
kṛtadvandvapratīghātāḥ ketanāni girau tataḥ // LiP_1,39.33 //
pūrvaṃ nikāmacārāstā hyaniketā athāvasan /
yathāyogaṃ yathāprīti niketeṣvavasanpunaḥ // LiP_1,39.34 //
kṛtvā dvandvopaghātāṃstānvṛttyupāyama cintayan /
naṣṭeṣu madhunā sārdhaṃ kalpavṛkṣeṣu vai tadā // LiP_1,39.35 //
vivādavyākulāstā vai prajāstṛṣṇākṣudhārditāḥ /
tataḥ pradurbubhau tāsāṃ siddhistretāyuge punaḥ // LiP_1,39.36 //
vārtāyāḥ sādhikāpyanyā vṛṣṭistāsāṃ nikāmataḥ /
tāsāṃ vṛṣṭyudakādīni hy abhavannimnagāni tu // LiP_1,39.37 //
abhavanvṛṣṭisaṃtatyā srotasthānāni nimnagāḥ /
evaṃ nadyaḥ pravṛttāstu dvitīye vṛṣṭisarjane // LiP_1,39.38 //
ye punastadapāṃ stokāḥ patitāḥ pṛthi vītale /
apāṃ bhūmeś ca saṃyogādoṣadhyastāstadābhavan // LiP_1,39.39 //
athālpakṛṣṭāścānuptā grāmyāraṇyāścaturdaśa /
ṛtupuṣpaphalāścaiva vṛkṣagulmāś ca jajñire // LiP_1,39.40 //
prādurbhūtāni caitāni vṛkṣajātyauṣadhāni ca /
tenauṣadhena vartante prajāstretā yuge tadā // LiP_1,39.41 //
tataḥ punarabhūttāsāṃ rāgo lobhaś ca sarvaśaḥ /
avaśyaṃ bhāvinārthena tretāyugavaśena ca // LiP_1,39.42 //
tatastāḥ paryaguhṇanta nadīkṣetrāṇi parvatān /
vṛkṣagulmauṣadhīścaiva prasahya tu yathābalam // LiP_1,39.43 //
viparyayeṇa cauṣadhyaḥ pranaṣṭāstāścaturdaśa /
matvā dharāṃ praviṣṭāstā ityauṣadhyaḥ pitāmahaḥ // LiP_1,39.44 //
dudoha gāṃ prayatnena sarvabhūtahitāya vai /
tadāprabhṛti cauṣadhyaḥ phaālakṛṣṭāstvitastataḥ // LiP_1,39.45 //
vārtā kṛṣiṃ samāyātā vartukāmāḥ prayatnataḥ /
vātā vṛttiḥ samākhyātā kṛṣikāmaprayatnataḥ // LiP_1,39.46 //
anyathā jīvitaṃ tāsāṃ nāsti tretāyugātyaye /
hastodbhavā hyapaścaiva bhavanti bahuśastadā // LiP_1,39.47 //
tatrāpi jagṛhuḥ sarve cānyonyaṃ krodhamūrcchitāḥ /
sutadāradhanādyāṃstu balādyugabalena tu // LiP_1,39.48 //
maryādāyāḥ pratiṣṭhārthaṃ jñātvā tadakhilaṃ vubhuḥ /
sasarja kṣatriyāṃstrātuṃ kṣatātkamalasaṃbhavaḥ // LiP_1,39.49 //
varṇāśramapratiṣṭhāṃ ca cakāra svena tejasā /
vṛttena vṛttinā vṛttaṃ viśvātmā nirmame svayam // LiP_1,39.50 //
yajñapravartanaṃ caiva tretāyāmabhavatkramāt /
paśuyajñaṃ na sevante kecittatrāpi suvratāḥ // LiP_1,39.51 //
balādviṣṇustadā yajñamakarotsarvadṛk kramāt /
dvijāstadā praśaṃsaṃti tatastvāhiṃsakaṃ mune // LiP_1,39.52 //
dvāpareṣvapi vartante matibhedāstadā nṛṇām /
manasā karmaṇā vācā kṛcchrādvārtā prasidhyati // LiP_1,39.53 //
tadā tu sarvabhūtānāṃ kāya kleśavaśātkramāt /
lobho bhṛtirvaṇigyuddhaṃ tattvānāmaviniścayaḥ // LiP_1,39.54 //
vedaśākhāpraṇayanaṃ dharmāṇāṃ saṃkaras tathā /
varṇāśramaparidhvaṃsaḥ kāma dveṣau tathaiva ca // LiP_1,39.55 //
dvāpare tu pravartante rāgo lobho madas tathā /
vedo vyāsaiścaturdhā tu vyasyate dvāparādiṣu // LiP_1,39.56 //
eko vedaścatuṣpāda stretāsviha vidhīyate /
saṃkṣayādāyuṣaścaiva vyasyate dvāpareṣu saḥ // LiP_1,39.57 //
ṛṣiputraiḥ punarbhedā bhidyante dṛṣṭivibhramaiḥ /
mantrabrāhmaṇavinyāsaiḥ svaravarṇaviparyyayaiḥ // LiP_1,39.58 //
saṃhitā ṛgyajuḥsāmnāṃ saṃhanyante manīṣibhiḥ /
sāmānyā vaikṛtāścaiva draṣṭṛbhistaiḥ pṛthakpṛthak // LiP_1,39.59 //
brāhmaṇaṃ kalpasūtrāṇi mantrapravacanāni ca /
anye tu prasthitāstānvai kecittānpratyavasthitāḥ // LiP_1,39.60 //
itihāsapurāṇāni bhidyante kālagauravāt /
brāhmaṃ pādmaṃ vaiṣṇavaṃ ca śaivaṃ bhāgavataṃ tathā // LiP_1,39.61 //
bhaviṣyaṃ nāradīyaṃ ca mārkaṇḍeyamataḥ param /
āgneyaṃ brahmavaivartaṃ laiṅgaṃ vārāhameva ca // LiP_1,39.62 //
vāmanākhyaṃ tataḥ kūrmaṃ mātsyaṃ gāruḍameva ca /
skāndaṃ tathā ca brahmāṇḍaṃ teṣāṃ bhedaḥ prakathyate // LiP_1,39.63 //
laiṅgam ekādaśavidhaṃ prabhinnaṃ dvāpare śubham /
manvatriviṣṇuhārītayājñavalkyośanoṅgirāḥ // LiP_1,39.64 //
yamāpastaṃbasaṃvartāḥ kātyāyanabṛhaspatī /
parāśaravyāsaśaṅkhalikhitā dakṣagautamau // LiP_1,39.65 //
śātātapo vasiṣṭhaś ca evamādyauḥ sahasraśaḥ /
avṛṣṭirmaraṇaṃ caiva tathā vyādhyādyupadravāḥ // LiP_1,39.66 //
vāṅmanaḥ karmajairduḥkhairnirvedo jāyate tataḥ /
nirvedājjāyate teṣāṃ duḥkhamokṣavicāraṇā // LiP_1,39.67 //
vicāraṇācca vairāgyaṃ vairāgyāddoṣadarśanam /
doṣāṇāṃ darśanāccaiva dvāpare jñānasaṃbhavaḥ // LiP_1,39.68 //
eṣā rajastamoyuktā vṛttir vai dvāpare smṛtā /
ādye kṛte tu dharmosti sa tretāyāṃ pravartate // LiP_1,39.69 //
dvāpare vyākulībhūtvā pramaśyati kalau yuge // LiP_1,39.70 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge ekonacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
śakra uvāca
tiṣye māyāmasūyāṃ ca vadhaṃ caiva tapasvinām /
sādhayanti narāstatra tamasā vyakulendriyāḥ // LiP_1,40.1 //
kalau pramādako rogaḥ satataṃ kṣudbhayāni ca /
anāvṛṣṭibhayaṃ ghoraṃ deśānāṃ ca viparyayaḥ // LiP_1,40.2 //
na prāmāṇyaṃ śruterasti nṛṇāṃ cādharmasevanam /
adhārmikāstvanācārā mahākopālpacetasaḥ // LiP_1,40.3 //
anṛtaṃ bruvate lubdhāstiṣye jātāś ca duṣprajāḥ /
duriṣṭairduradhītaiś ca durācārairdurāgamaiḥ // LiP_1,40.4 //
viprāṇāṃ karma doṣeṇa prajānāṃ jāyate bhayam /
nādhīyante tadā vedānna yajanti dvijātayaḥ // LiP_1,40.5 //
utsīdanti narāścaiva kṣatriyāś ca viśaḥ kramāt /
śūdrāṇāṃ mantrayogena saṃbandho brāhmaṇaiḥ saha // LiP_1,40.6 //
bhavatīha kalau tasmiñśayanāsanabhojanaiḥ /
rājānaḥ śūdrabhūyiṣṭhā brāhmaṇān bādhayanti te // LiP_1,40.7 //
bhrūṇahatyā vīrahatyā prajāyante prajāsu vai /
śūdrāś ca brāhmaṇācārāḥ sudrācārāś ca brāhmaṇāḥ // LiP_1,40.8 //
rājavṛttisthitāścaurāścaurācārāś ca pārthivāḥ /
ekapatnyo na śiṣyanti vardhiṣyantyabhisārikāḥ // LiP_1,40.9 //
varṇāśramapratiṣṭhāno jāyate nṛṣu sarvataḥ /
tadā svalpaphalā bhūmiḥ kvaci ccāpi mahāphalā // LiP_1,40.10 //
arakṣitāro hartāraḥ pārthivāś ca śilaśana /
śūdrā vai jñāninaḥ sarve brāhmaṇairabhivanditāḥ // LiP_1,40.11 //
akṣatriyāś ca rājāno viprāḥ śudropajīvinaḥ /
āsanasthā dvijāndṛṣṭvā na calantyalpabuddhayaḥ // LiP_1,40.12 //
tāḍayanti dvijendrāṃś ca śudrā vai svalpabuddhayaḥ /
āsye nidhāya vai hastaṃ karṇaṃ śudrasya vai dvijāḥ // LiP_1,40.13 //
nīcasyeva tadā vākyaṃ vadanti vinayena tam /
uccāsanasthān śūdrāṃś ca dvijamadhye dvijarṣabha // LiP_1,40.14 //
jñātvā na hiṃsate rājā kalau kālavaśena tu /
puṣpaiś ca vāsitaiścaiva tathānyairmagalaiḥ śubhaiḥ // LiP_1,40.15 //
śūdrānabhyarcayantyalpa śrutabhāgyabalānvitāḥ /
na prekṣante garvitāś ca śudrā dvijavarān dvija // LiP_1,40.16 //
sevāvasaramālekya dvāre tiṣṭhanti vai dvijāḥ /
vāhanasthān samāvṛtya śudrāñśūdropajīvinaḥ // LiP_1,40.17 //
sevante brāhmaṇāstatra stuvanti stutibhiḥ kalau /
tapoyajñaphalānāṃ ca vikretāro dvijottamāḥ // LiP_1,40.18 //
yatayaś ca bhaviṣyanti bahavosminkalau yuge /
puruṣālpaṃ bahustrīkaṃ yugānte samupasthite // LiP_1,40.19 //
nindanti vedavidyāṃ ca dvijāḥ karmāṇi vai kalau /
kalau devo mahādevaḥ śaṅkaro nīlalohitaḥ // LiP_1,40.20 //
prakāśate pratiṣṭhārthaṃ dharmasya vikṛtākṛtiḥ /
ye taṃ viprā niṣevante yena kenāpi śaṅkaram // LiP_1,40.21 //
kalidoṣān vinirjitya prayānti paramaṃ padam /
śvāpadaprabalatvaṃ ca gavāṃ caiva parikṣayaḥ // LiP_1,40.22 //
sādhūnāṃ vinivṛttiś ca vedyā tasminyugakṣaye /
tadā sūkṣmo mahodarko durlabho dānamūlavān // LiP_1,40.23 //
cāturāśramaśauthilye dharmaḥ praticaliṣyati /
arākṣitāro hartāro balibhāgasya pārthivāḥ // LiP_1,40.24 //
yugānteṣu bhaviṣyanti svarakṣaṇaparāyaṇāḥ /
aṭṭaśūlā janapadāḥ śivaśūlāścatuṣpathāḥ // LiP_1,40.25 //
pramadāḥ keśaśūlinyo bhaviṣyanti kalau yuge /
citravarṣī tadā devo yadā prāhuryugakṣayam // LiP_1,40.26 //
sarve vaṇigjanāścāpi bhaviṣyantyadhame yuge /
kuśīlacaryāḥ pāṣaṇḍairvṛthārūpaiḥ samāvṛtāḥ // LiP_1,40.27 //
bahuyājanako loko bhaviṣyati parasparam /
nāvyāhṛtakrūravākyo nārjavī nānasūyakaḥ // LiP_1,40.28 //
na kṛte pratikartā ca yugakṣīṇe bhaviṣyati /
nindakāścaiva patitā yugāntasya ca lakṣamaṇ // LiP_1,40.29 //
nṛpaśūnyā vasumatī na ca dhānyadhanāvṛtā /
maṇḍalāni bhaviṣyanti deśeṣu nagareṣu ca // LiP_1,40.30 //
alpodakā cālpaphalā bhaviṣyati vasuṃdharā /
goptāraścāpyagoptāraḥ saṃbhaviṣyantyaśāsanāḥ // LiP_1,40.31 //
hartāraḥ paravittānāṃ paradārapradharṣakāḥ /
kāmātmāno durātmāno hyadhamāḥ sāhasapriyāḥ // LiP_1,40.32 //
pranaṣṭaceṣṭanāḥ puṃso muktakeśāś ca śūlinaḥ /
janāḥ ṣoḍaśavarṣāś ca prajāyante yugakṣaye // LiP_1,40.33 //
śukladantājinākṣāś ca muṇḍāḥ kāṣāyavāsasaḥ /
śūdrā dharmaṃ cariṣyānti yugānte samupastite // LiP_1,40.34 //
sasyacaurā bhaviṣyanti dṛḍhacailābhi lāṣiṇaḥ /
caurāścorasvahartāro harturhartā tathāparaḥ // LiP_1,40.35 //
yogyakarmaṇyuparate loke niṣkriyatāṃ gate /
kaṭimūṣakasarpāś ca dharṣayiṣyanti mānavān // LiP_1,40.36 //
subhikṣaṃ kṣemamārogyaṃ sāmarthyaṃ durlabhaṃ tadā /
kauśikīṃ pratipatsyante deśānkṣudbhayapīḍitāḥ // LiP_1,40.37 //
duḥkhenābhiplutānāṃ ca paramāyuḥ śataṃ tadā /
dṛśyante na ca dṛśyante vedāḥ kaliyuge 'khilāḥ // LiP_1,40.38 //
utsīdanti tadā yajñā kevalādharmapīḍitāḥ /
kāṣāyiṇopya nirgranthāḥ kāpālībahulāstviha // LiP_1,40.39 //
vedavikrayiṇaścānye tīrthavikrayiṇaḥ pare /
varṇāśramāṇāṃ ye cānye pāṣaṇḍāḥ paripanthinaḥ // LiP_1,40.40 //
utpadyante tadā te vai saṃprāpte tu kalau yuge /
adhīyante tadā vedāñśūdrā dharmārthakovidāḥ // LiP_1,40.41 //
yajante cāśvamedhena rājānaḥ śūdrayonayaḥ /
strībālagovadhaṃ kṛtvā hatvā caiva parasparam // LiP_1,40.42 //
upadravāṃstathānyonyaṃ sādhayanti tadā prajāḥ /
duḥkhaprabhūtamalpāyurdehotsādaḥ sarogatā // LiP_1,40.43 //
adharmābhiniveśitvāttamovṛttaṃ kalau smṛtam /
prajāsu brahmahatyādi tadā vai saṃpravartate // LiP_1,40.44 //
tasmādāyurbalaṃ rūpaṃ kilaṃ prāpya prahīyate /
tadā tvalpena kālena siddhiṃ gacchanti mānavāḥ // LiP_1,40.45 //
dhanyā dharmaṃ cariṣyanti yugānte dvijasattamāḥ /
śrutismṛtyuditaṃ dharmaṃ ye carantyana sūyakāḥ // LiP_1,40.46 //
tretāyāṃ vārṣiko dharmo dvāpare māsikaḥ smṛtaḥ /
yathākleśaṃ caranprājñastadahnā prāpnute kalau 40.47 //
eṣā kaliyugāvasthā saṃdhyāṃśaṃ tu nibodha me /
yugeyuge ca hīyante trīṃstrīnpādāṃstu siddhayaḥ // LiP_1,40.48 //
yugasvabhāvāḥ saṃdhyāstu tiṣṭhantīha tu pādaśaḥ /
saṃdhyāsvabhāvāḥ svāṃśeṣu pādaśaste pratiṣṭhitāḥ // LiP_1,40.49 //
evaṃ sandhyāṃśake kāle saṃprāpte tu yugāntike /
teṣāṃ śāstā hyasādhūnāṃ bhūtānāṃ nidanotthitaḥ // LiP_1,40.50 //
gotre 'sminvai candramaso nāmnā pramitirucyate /
mānavasya tu seṃśena pūrvaṃ svāyaṃbhuventare // LiP_1,40.51 //
samāḥ sa viṃśatiḥ pūrṇāparyaṭanvai vasuṃdharām /
anukarṣan sa vai senāṃ savājirathakuñjarām // LiP_1,40.52 //
pragṛhītāyudhairvipraiḥ śataśotha sahasraśaḥ /
sa tadā taiḥ parivṛto mlecchān hanti sahasraśaḥ // LiP_1,40.53 //
sa hatvā sarvaśaścaiva rājñastāñśūdrayonijān /
pākhaṇḍāṃstu tataḥ sarvānniḥśeṣaṃ kṛtavān prabhuḥ // LiP_1,40.54 //
nātyarthaṃ dhārmikā ye ca tān sarvān hanti sarvataḥ /
varṇavyatyāsajātāś ca ye ca tānanujīvinaḥ // LiP_1,40.55 //
pravṛttacakro balavān mlecchānāmantakṛtsa tu /
adhṛṣyaḥ sarvabhūtānāṃ cacārātha vasuṃdharām // LiP_1,40.56 //
mānavasya tu soṃśena devasyeha vijajñivān /
pūrvajanmani viṣṇostu pramitirnāma vīryavān // LiP_1,40.57 //
gotrato vai candramasaḥ pūrṇe kaliyuge prabhuḥ /
dvātriṃśe 'bhyudite varṣe prakraānto viṃśatiḥ samāḥ // LiP_1,40.58 //
vinighnansarvabhūtāni śataśothasahasraśaḥ /
kṛtvā bījāvaśeṣāṃ tu pṛthivīṃ krūrakarmaṇaḥ // LiP_1,40.59 //
parasparanimittena kopenākosmakena tu /
sa sādhayitvā vṛṣalān prāyaśas tān adhārmikān // LiP_1,40.60 //
gaṅgāyamunayormadhye sthitiṃ prāptaḥ sahānugaḥ /
tato vyatīte kāle tu sāmātyaḥ sahaisanikaḥ // LiP_1,40.61 //
utsādya pārthivān sarvān mlecchāṃścaiva sahasraśaḥ /
tatra saṃdhyāṃśake kāle saṃprāpte tu yugāntike // LiP_1,40.62 //
sthitāsvalpāvaśiṣṭāsu prajāsviha kvacitkvacit /
apragrahāstatastā vai lobhāviṣṭāstu kṛtsnaśaḥ // LiP_1,40.63 //
upahiṃsanti cānyonyaṃ praṇipatya parasparam /
arājake yugavaśātsaṃśaye samupasthite // LiP_1,40.64 //
prajāstā vai tataḥ sarvāḥ parasparabhayārditāḥ /
vyākulāś ca paribhrāntāstyaktvā dārān gṛhāṇi ca // LiP_1,40.65 //
svānprāṇānanapekṣanto niṣkāruṇyāḥ suduḥ khitāḥ /
naṣṭe śraite smārtadharme parasparahatāstadā // LiP_1,40.66 //
nirmaryādā nirākraāntā niḥsnehā nirapatrapāḥ /
naṣṭe dharme pratihatāḥ hrasvakāḥ pañcaviṃśakāḥ // LiP_1,40.67 //
hitvā putrāṃś ca dārāṃś ca vivādavyākulendriyāḥ /
anāvṛṣṭihatāścaiva vārtāmutsṛjya dūrataḥ // LiP_1,40.68 //
pratyantānupasevante hitvā janapadān svakān /
saritsāgarakūpāṃste sevante parvatāṃs tathā // LiP_1,40.69 //
madhumāṃsairmūlaphalairvartayanti suduḥkhitāḥ /
caripatrājinadharā niṣkriyā niṣparigrahāḥ // LiP_1,40.70 //
varṇāśramaparibhraṣṭāḥ saṃkaṭaṃ ghoramāstaitāḥ /
evaṃ kaṣṭamanuprāptā alpaśeṣāḥ prajāstadā // LiP_1,40.71 //
jarāvyādhikṣudhāviṣṭā duḥkhānnirvedamānasāḥ /
vicāraṇā tu nirvedātsāmyāvasthā vicāraṇā // LiP_1,40.72 //
sāmyāvasthātmako bodhaḥ saṃbodhāddharmaśīlatā /
arūpaśamayuktāstu kaliśiṣṭā hi vai svayam // LiP_1,40.73 //
ahorātrāttadā tāsāṃ yugaṃ tu parivartate /
cittasaṃmohanaṃ kṛtvā tāsāṃ vai suptamattavat // LiP_1,40.74 //
bhāvinorthasya ca balāttataḥ kṛtamavartata /
pravṛtte tu tatastasminpunaḥ kṛtayuge tu vai // LiP_1,40.75 //
utpannāḥ kaliśiṣṭāstu prajāḥ kārtayugāstadā /
tiṣṭhanti ceha ye siddhā adṛṣṭā vicaranti ca // LiP_1,40.76 //
sapta saptarṣibhiścaiva tatra te tu vyavastitāḥ /
brahmakṣatraviśaḥ śudrā bījārthaṃ ye smṛtā iha // LiP_1,40.77 //
kalijaiḥ saha te sarve nirviśeṣāstadābhavan /
teṣāṃ saptarṣayo dharmaṃ kathayantītarepi ca // LiP_1,40.78 //
varṇāśramācārayutaṃ śraitaṃ smārtaṃ dvidhā tu yam /
tatasteṣu kriyāvatsu vardante vai prajāḥ kṛte // LiP_1,40.79 //
śrautasmārtakṛtānāṃ ca dharme saptarṣidarśite /
keciddharmavyavastārtha tiṣṭhantīha yugakṣaye // LiP_1,40.80 //
manvantarādhikāreṣu tiṣṭhanti munayastu vai /
yathā dāvapradagdheṣu tṛṇoṣviha tataḥ kṣitau // LiP_1,40.81 //
vanānāṃ prathamaṃ vṛṣṭyā teṣāṃ mūleṣu saṃbhavaḥ /
tathā kārtayugānāṃ tu kalijeṣviha saṃbhavaḥ // LiP_1,40.82 //
evaṃ yugādyugasyeha saṃtānaṃ tu parasparam /
vartate havyavacchedādyāvanmanvantarakṣayaḥ // LiP_1,40.83 //
sukhamāyurbalaṃ rūpaṃ dharmor'thaḥ kāma eva ca /
yugeṣvetāni hīyante trīṃstrīnpādankrameṇa tu // LiP_1,40.84 //
sasaṃdhyāṃśeṣu hīyante yugānāṃ dharmasiddhayaḥ /
ityeṣā pratisiddhirvai kīrtitaiṣā krameṇu tu // LiP_1,40.85 //
caturyugānāṃ sarveṣāmanenaiva tu sādhanam /
eṣā caturyugāvṛttirāsahasrādguṇīkṛtā // LiP_1,40.86 //
brahmaṇastadahaḥ proktaṃ rātriścaitāvatī smṛtā /
anārjavaṃ jaḍībhāvo bhūtānāmāyugakṣayāt // LiP_1,40.87 //
etadeva tu sarveṣāṃ yugānāṃ lakṣaṇaṃ smṛtam /
eṣāṃ caturyugāṇāṃ ca guṇitā hyekasaptatiḥ // LiP_1,40.88 //
krameṇa parivṛttā tu manorantara mucyate /
caturyuge yathaikāsminbhavatīha yadā tu yat // LiP_1,40.89 //
tathā cānyeṣu bhavati punastadvai yatākramam /
sargesarge yathā bhedā utpadyante tathaiva tu // LiP_1,40.90 //
pañcaviṃśatparīmitā na nyūnā nādhikās tathā /
tathā kalpā yugaiḥ sārdhaṃ bhavanti saha sakṣaṇaiḥ // LiP_1,40.91 //
manvantarāṇāṃ sarveṣāmetadeva tu lakṣaṇam // LiP_1,40.92 //
yatā yugānāṃ parivartanāni cirapravṛttāni yugasvabhāvāt /
tathā tu saṃtiṣṭhati jīvalokaḥ kṣayodayābhyāṃ parivartamānaḥ // LiP_1,40.93 //
ityetallakṣaṇaṃ proktaṃ yugānāṃ vai samāsataḥ /
atītānāgatānāṃ hi sarvamanvantareṣu vai // LiP_1,40.94 //
manvantareṇa caikena sarvāṇyevāntarāṇi ca /
vyākhyātāni na saṃdehaḥ kalpaḥ kalpena caiva hi // LiP_1,40.95 //
anāgateṣu tadvacca takaḥ kāryo vijānatā /
manvantareṣu sarveṣu atītānāgateṣviha // LiP_1,40.96 //
tulyābhimāninaḥ sarve nāmarūpairbhavantyuta /
devā hyaṣṭavidhā ye ca ye ca manvantareśvarāḥ // LiP_1,40.97 //
ṛṣayo manavaścaiva sarve tulyaprayojanāḥ /
evaṃ varṇāśramāṇāṃ tu pravibhāgo yugeyuge // LiP_1,40.98 //
yugasvabhāvaś ca tathā vidhatte vai tadā prabhuḥ /
varṇāśramavibhāgāś ca yugāni yugasiddhayaḥ // LiP_1,40.99 //
yugānāṃ parimāṇaṃ te kathitaṃ hi prasaṅgataḥ /
vadāmi deviputratvaṃ padmayoneḥ samāsataḥ // LiP_1,40.100 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge caturyugaparimāṇaṃ nāma catvāriṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
indra uvāca
punaḥ sasarja bhagavānprabhraṣṭāḥ pūrvavatprajāḥ /
sahasrayugaparyante prabhāte tu pitāmahaḥ // LiP_1,41.1 //
evaṃ parārdhe viprendva dviguṇe tu tathā gate /
tadā dharāmbhasi vyāptā hyāpo vahnau samīraṇe // LiP_1,41.2 //
vahniḥ samīraṇaścaiva vyomni tanmātrasaṃyutaḥ /
indriyāṇi daśaika ca tanmātrāṇi dvijottama // LiP_1,41.3 //
ahaṅkāramanuprāpya pralīnāstatkṣaṇādaho /
abhimānastadā tatra mahāntaṃ vyāpya vai kṣaṇāt // LiP_1,41.4 //
mahānapi tathā vyaktaṃ prāpya līnobhavaddvija /
avyaktaṃ svaguṇaiḥ sārdhaṃ pralīnamabhavadbhave // LiP_1,41.5 //
tataḥ sṛṣṭirabhūttasmātpūrvavatpuruṣācchivāt /
atha sṛṣṭāstadā tasya manasā tena mānasāḥ // LiP_1,41.6 //
na vyavardhanta loke 'sminprajāḥ kamalayoninā /
vṛddhyarthaṃ bhagavānbrahmā putrairvai mānasaiḥ saha // LiP_1,41.7 //
duścaraṃ vicacāreśaṃ samuddiśya tapaḥ svayam /
tuṣṭastu tapasā tasya bhavo jñātvā sa vāñchitam // LiP_1,41.8 //
lalāṭamadhyaṃ nirbhidya brahmaṇaḥ puruṣasya tu /
putrasnehamiti procya strīpuṃrupobhavattadā // LiP_1,41.9 //
tasya putro mahādevo hyardhanārīśvarobhavat /
dadāha bhagavānsarvaṃ brahmāṇaṃ ca jagadgurum // LiP_1,41.10 //
athārdhamātrāṃ kalyāṇīmātmanaḥ parameśvarīm /
bubhuje yogamārgeṇa vṛddhyarthaṃ jagatāṃ śivaḥ // LiP_1,41.11 //
tasyāṃ hariṃ ca brahmāṇaṃ sasarja parameśvaraḥ /
viśveśvarastu viśvātmā cāstrāṃ pāśupataṃ tathā // LiP_1,41.12 //
tasmādbrahmā mahādevyāścāṃśajaś ca haris tathā /
aṇḍajaḥ padmajaścaiva bhavāṅgabhava eva ca // LiP_1,41.13 //
etatte kathitaṃ sarvamitihāsaṃ purātanam /
parārdhaṃ brahmaṇo yāvattāvadbhūtiḥ samāsataḥ // LiP_1,41.14 //
vairāgyaṃ brahmaṇo vakṣye tamodbhūtaṃ samāsataḥ /
nārāyaṇopi bhagavāndbridhā kṛtvā tmana stanum // LiP_1,41.15 //
sasarja sakalaṃ tasmātsvāṅgādeva carācaram /
tato brahmāṇamasṛjadbrahmā rudraṃ pitāmahaḥ // LiP_1,41.16 //
mune kalpāntare rudro hariṃ brahmāṇa mīśvaram /
tato brahmāṇamaṃsṛjanmune kalpāntare hariḥ // LiP_1,41.17 //
nārāyaṇaṃ punarbrahmā brahmāṇaṃ ca punarbhavaḥ /
tadā vicārya vai brahmā duḥkhaṃ saṃsāra ityajaḥ // LiP_1,41.18 //
sargaṃ visṛjya cātmānamātmanyeva niyojya ca /
saṃhṛtya prāṇasañcāraṃ pāṣāṇa iva niścalaḥ // LiP_1,41.19 //
daśavarṣasahasrāṇi samā dhistho 'bhavatprabhuḥ /
adhomukhaṃ tu yatpadmaṃ hṛdi saṃsthaṃ suśobhanam // LiP_1,41.20 //
pūritaṃ pūrakeṇaiva prabuddhaṃ cābhavattadā /
tadūrdhvavaktramabhavatkuṃbhakena nirodhitam // LiP_1,41.21 //
tatpadmakarṇikāmadhye sthāpayāmāsa ceśvaram /
tadomiti śivaṃ devamardhamātrāparaṃ param // LiP_1,41.22 //
mṛṇālatantubhāgaikaśatabhāge vyavastitam /
yamī yamaviśuddhātmā niyamyaivaṃ hṛdīśvaram // LiP_1,41.23 //
yamapuṣpādibhiḥ pūjyaṃ yājyo hyayajadavyayam /
tasya hṛtkamala sthasya niyogāccāṃśajo vibhuḥ // LiP_1,41.24 //
lalāṭamasya nirbhidya prādurāsītpitāmahāt /
lohito 'bhūt svayaṃ nīlaḥ śivasya hṛdayodbhavaḥ // LiP_1,41.25 //
bahneścaiva tu saṃyogātprakṛtya puruṣaḥ prabhuḥ /
nīlaś ca lohitaścaiva yataḥ kālākṛtiḥ pumān // LiP_1,41.26 //
nīlalohita ityuktastena devena vai prabhuḥ /
brahmaṇā bhagavānkālaḥ prītātmā cābhavadvibhuḥ // LiP_1,41.27 //
suprītamanasaṃ devaṃ tuṣṭāva ca pitāmahaḥ /
nāmāṣṭakena viśvātmā viśvātmānaṃ mahāmune // LiP_1,41.28 //
pitāmaha uvāca
namaste bhagavan rudra bhāskarāmitatejase /
namo bhavāya devāya rasāyāmbumayāya te // LiP_1,41.29 //
śarvāya kṣitirūpāya sadā surabhiṇe namaḥ /
īśāya vāyave tubhyaṃ saṃsparśāya namo namaḥ // LiP_1,41.30 //
paśūnāṃ pataye caiva pāvakāyātitejase /
bhīmāya vyomarūpāya śabdamātrāya te namaḥ // LiP_1,41.31 //
mahādevāya somāya amṛtāya namostu te /
ugrāya yajamānāya namaste karmayogine // LiP_1,41.32 //
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi paitā mahamimaṃ stavam /
rudrāya kathitaṃ viprāñśrāvayedvā samāhitaḥ // LiP_1,41.33 //
aṣṭamūrtestu sāyujyaṃ varṣādekādavāpnuyāt /
evaṃ stutvā mahādeva mavaikṣata pitāmahaḥ // LiP_1,41.34 //
tadāṣṭadhā mahādevaḥ samātiṣṭhatsamantataḥ /
tadā prakāśate bhānuḥ kṛṣṇavartmā niśākaraḥ // LiP_1,41.35 //
kṣitirvāyuḥ pumānaṃbhaḥ suṣiraṃ sarvagaṃ tathā /
tadāprabhṛti taṃ prāhṛraṣṭamūrtiritīśvaram // LiP_1,41.36 //
aṣṭamūrteḥ prasādena virañciścāsṛjatpunaḥ /
sṛṣṭvaita dakhilaṃ brahmā punaḥ kalpāntare prabhuḥ // LiP_1,41.37 //
sahasrayugaparyantaṃ saṃsupte ca carācare /
prajāḥ sraṣṭumanāstepe tata ugraṃ tapo mahat // LiP_1,41.38 //
tasyaivaṃ tapyamānasya na kiñcitsamavartata /
tato dīrgheṇa kālena duḥkhātkrodho vyajāyata // LiP_1,41.39 //
krodhāviṣṭasya netrābhyāṃ prāpatannaśrubindavaḥ /
tatastebhyośrubindubhyo bhūtāḥ pretāstadābhavan // LiP_1,41.40 //
sarvāṃstānagrajāndṛṣṭvā bhūtapretaniśācarān /
anindata tadā devo brahmātmāna majo vibhuḥ // LiP_1,41.41 //
jahau prāṇāṃś ca bhagavān krodhāviṣṭaḥ prajāpatiḥ /
tataḥ prāṇamayo rudraḥ prādurāsītprabhormukhāt // LiP_1,41.42 //
adhanārīśvaro bhūtvā bālārkasadṛśadyutiḥ /
tadaikādaśadhātmānaṃ pravibhajya vyavastitaḥ // LiP_1,41.43 //
ardhenāṃśena sarvātmā sasarjāsau śivāmumām /
sā cāsṛjattadā lakṣmīṃ durgāṃ śreṣṭhāṃ sarasvatīm // LiP_1,41.44 //
vāmāṃ raudrīṃ mahāmāyāṃ vaiṣṇavīṃ vārijekṣaṇām /
kalāṃ vikariṇīṃ caiva kālīṃ kamala vāsinīm // LiP_1,41.45 //
balavikariṇīṃ devīṃ balapramathinīṃ tathā /
sarvabhūtasya damanīṃ sasṛje ca manonmanīm // LiP_1,41.46 //
tathānyā bahavaḥ sṛṣṭā stayā nāryaḥ sahasraśaḥ /
rudraiścaiva mahādevastābhistribhuvaneśvaraḥ // LiP_1,41.47 //
sarvātmanaś ca tasyāgre hyatiṣṭhatparameśvaraḥ /
mṛtasya tasya devasya brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ // LiP_1,41.48 //
ghṛṇī dadau punaḥ prāṇānbrahmaputro maheśvaraḥ /
brahmaṇaḥ pradadau prāṇānātmasthāṃstu tadā prabhuḥ // LiP_1,41.49 //
prahṛṣṭo bhūttato rudraḥ kiñcitpratyāgatāsavam /
abhyabhāṣata deveśo brahmāṇaṃ paramaṃ vacaḥ // LiP_1,41.50 //
mā bhairdeva mahābhāga viriñca jagatāṃ guro /
mayeha sthāpitāḥ prāmāstasmāduttiṣṭha vai prabhā // LiP_1,41.51 //
śrutvā vacastatastasya svapnabhūtaṃ manogatam /
pitāmahaḥ prasannātmā netraiḥ phullāṃbuja prabhaiḥ // LiP_1,41.52 //
tataḥ pratyāgataprāṇaḥ samudaikṣanmaheśvaram /
sa udvīkṣya ciraṃ kālaṃ snigdhagaṃbhīrayā girā // LiP_1,41.53 //
uvāca bhagavān brahmā samutthāya kṛtāñjaliḥ /
bho bho vada mahābhāga ānandayasi me manaḥ // LiP_1,41.54 //
ko bhavānaṣṭamūrdirvai sthita ekādaśātmakaḥ /
idraṃ uvāca
tasya tadvacanaṃ śrutvā vyājahāra maheśvaraḥ // LiP_1,41.55 //
spṛśankarābhyāṃ brahmāṇaṃ sukhābhyāṃ sa surārihā /
śrīśaṅkara uvāca
māṃ viddhi paramātmāna menāṃ māyāmajāmiti // LiP_1,41.56 //
ete vai saṃsthitā rudrāstvāṃ rakṣitumihāgatāḥ /
tataḥ praṇamya taṃ brahmā devadevamuvāca ha // LiP_1,41.57 //
kṛtāṃ jalipuṭo bhūtvā harṣagadgadayā girā /
bhagavandevadeveśa duḥkhairākulito hyaham // LiP_1,41.58 //
saṃsārānmoktumīśāna māmihārhasi śaṅkara /
tataḥ prahasya bhagavānpitāmahamumāpatiḥ // LiP_1,41.59 //
tadā rudrairjagannāthastayā cāntardadhe vibhuḥ /
indra uvāca
tasmācchilāda lokeṣu durlabho vai tvayonijaḥ // LiP_1,41.60 //
mṛtyuhīnaḥ pumānviddhi samṛtyuḥ padamjopi saḥ /
kintu deveśvaro rudraḥ prasīdati yadīśvaraḥ // LiP_1,41.61 //
na durlabho mṛtyuhīnastava putro hyayonijaḥ /
mayā ca viṣṇunā caiva brahmaṇā ca mahātmanā // LiP_1,41.62 //
ayonijaṃ mṛtyuhīnamasamarthaṃ niveditum /
śailādiruvāca
evaṃ vyāhṛtya viprendramanugṛhya ca taṃ ghṛṇī // LiP_1,41.63 //
devairvṛto yayau devaḥ sitenebhena vai prabhuḥ // LiP_1,41.64 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge indravākyaṃ nāmakacatvāraśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
gate puṇye ca varade sahasrākṣe śilāśanaḥ /
ārādhayanmahādevaṃ tapasātoṣayadbhavam // LiP_1,42.1 //
atha tasyaivamaniśaṃ tatparasya dvijasya tu /
divyaṃ varṣasahasraṃ tu gataṃ kṣaṇamivādbhutam // LiP_1,42.2 //
valmīkenāvṛtāṅgaś ca lakṣyaḥ kīṭagaṇairmuniḥ /
vajrasūcīmukhaiścānyai raktakīṭaiś ca sarvataḥ // LiP_1,42.3 //
nirmāṃsarudhiratvag vai nirlepaḥ kuḍyavat sthitaḥ /
asthiśeṣo 'bhavatpaścāttamamanyata śaṅkaraḥ // LiP_1,42.4 //
yadā spṛṣṭo munistena kareṇa ca smarāriṇā /
tadaiva muniśārdūlaścotsasarja klamaṃ dvijaḥ // LiP_1,42.5 //
tapatastasya tapasā prabhustuṣṭātha śaṅkaraḥ /
tuṣṭastavetyathovāca sagaṇaścomayā saha // LiP_1,42.6 //
tapasānena kiṃ kāryaṃ bhavataste mahāmate /
dadāmi putraṃ sarvajñaṃ sarvaśāstrārthapāragam // LiP_1,42.7 //
tataḥ praṇamya deveśaṃ stutvovāca śilāśanaḥ /
harṣagadgadayā vācā somaṃ somavibhūṣaṇam // LiP_1,42.8 //
śilāda uvāca
bhagavandevadeveśa tripurārdana śaṅkara /
ayonijaṃ mṛtyuhīnaṃ putramicchāmi sattama // LiP_1,42.9 //
sūta uvāca
pūrvamārādhitaḥ prāha tapasā parameśvaraḥ /
śilādaṃ brahmaṇā rudraḥ prītya paramayā punaḥ // LiP_1,42.10 //
śrīdevadeva uvāca
pūrvamārā dhito vipra brahmaṇāhaṃ tapodhana /
tapasā cāvatārārthaṃ munibhiś ca surottamaiḥ // LiP_1,42.11 //
tava putro bhaviṣyāmi nandināmnā tvayonijaḥ /
pitā bhaviṣyasi mama piturvai jagatāṃ mune // LiP_1,42.12 //
evamuktvā muniṃ prekṣya praṇipatya sthitaṃ ghṛṇī /
somaḥ somopamaḥ prītastatraivāntaradhīyata // LiP_1,42.13 //
labdhaputraḥ pitā rudrātprīto mama mahāmune /
yajñāṅgaṇaṃ mahatprāpya yajñārthaṃ yajñavittamaḥ // LiP_1,42.14 //
tadaṅgaṇādahaṃ śaṃbhostanujastasya cājñayā /
saṃjātaḥ pūrvamevāhaṃ yugāntāgnisamaprabhaḥ // LiP_1,42.15 //
vavarṣustadā puṣkarāvartakādyā jaguḥ khecarāḥ kinnarāḥ siddhasādhyāḥ /
śilādātmajatvaṃ gate mayyupendraḥ sasarjātha vṛṣṭiṃ supuṣpaughamiśrām // LiP_1,42.16 //
māṃ dṛṣṭvā kālasūryābhaṃ jaṭāmukuṭadhāriṇam /
tryakṣaṃ caturbhujaṃ bālaṃ śūlaṭaṅkagadādharam // LiP_1,42.17 //
vajriṇaṃ vajradaṃṣṭraṃ ca vajriṇārādhitaṃ śiśum /
vajrakuṇḍalinaṃ ghoraṃ nīradopamaniḥ svanam // LiP_1,42.18 //
brahmādyāstuṣṭuvuḥ sarve surendraś ca munīśvarāḥ /
neduḥ samantataḥ sarve nanṛtuścāpsarogaṇāḥ // LiP_1,42.19 //
ṛṣayo muniśārdūla ṛgyajuḥsāmasaṃbhavaiḥ /
mantrairmāheśvaraiḥ stutvā saṃpraṇemurmudānvitāḥ // LiP_1,42.20 //
brahmā hariś ca rudraś ca śakraḥ sākṣācchivāṃbikā /
jīvaścendurmahātejā bhāskaraḥ pavanonalaḥ // LiP_1,42.21 //
īśāno nirṛtiryakṣo yamo varuṇa eva ca /
viśvedevās tathā rudrā vasavaś ca mahābalāḥ // LiP_1,42.22 //
lakṣmīḥ sākṣācchajī jyeṣṭhā devī caiva sarasvatī /
aditiś ca ditiścaiva śraddhā lajjā dhṛtis tathā // LiP_1,42.23 //
nandā bhadrā ca surabhī suśīlā sumanās tathā /
vṛṣendraś ca mahātejā dharmo dharmātmajas tathā // LiP_1,42.24 //
āvṛtya māṃ tathāliṅgya tuṣṭuvurmunisattama /
śilādopi munirdṛṣṭvā pitā me tādṛśaṃ tadā // LiP_1,42.25 //
prītyā praṇamya puṇyātmā tuṣṭāveṣṭapradaṃ sutam /
śilāda uvāca
bhagavandevadeveśa triyaṃbaka mamāvyaya // LiP_1,42.26 //
putrosi jagatāṃ yasmāttrātā duḥkhāddhi kiṃ punaḥ /
rakṣako jagatāṃ yasmātpitā me putra sarvaga // LiP_1,42.27 //
ayonija namastubhyaṃ jagadyone pitāmaha /
pitā putra maheśāna jagatāṃ ca jagadguro // LiP_1,42.28 //
vatsavatsa mahābhāga pāhi māṃ parameśvara /
tvayāhaṃ nandito yasmānnandī nāmnā sureśvara // LiP_1,42.29 //
tasmānnandaya māṃ nandinnamāmi jagadīśvaram /
prasīda pitarau medya rudralokaṃ gatau vibho // LiP_1,42.30 //
pitāmahāś ca bho nandinnavatīrṇe maheśvare /
mamaiva saphalaṃ loke janma vai jagatāṃ prabho // LiP_1,42.31 //
avatīrṇe sute nandīn rakṣārthaṃ mahyamīśvara /
tubhyaṃ namaḥ sureśāna nandīśvara namostu te // LiP_1,42.32 //
putra pāhi mahābāho devadeva jagadguro /
putratvameva nandīśa matvā yatkīrtitaṃ mayā // LiP_1,42.33 //
tvayā tatkṣamyatāṃ vatsa stavastavya surāsuraiḥ /
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi mama putra prabhāṣitam // LiP_1,42.34 //
śrāvayedvā dvijān bhaktyā mayā sārdhaṃ sa modate /
evaṃ stutvā sutaṃ bālaṃ praṇamya bahumānataḥ // LiP_1,42.35 //
munīśvarāṃś ca saṃprekṣya śilādovāca suvrataḥ /
paśyadhvaṃ munayaḥ sarve mahābhāgyaṃ mamāvyayaḥ // LiP_1,42.36 //
nandī yajñāṅgaṇe devaścāvatīrṇo yataḥ prabhuḥ /
matsamaḥ kaḥ pumāṃl loke devo vā dānavopi vā // LiP_1,42.37 //
eṣa nandī yato jāto yajñabhūmau hitāya me // LiP_1,42.38 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge nandikeraśvarotpattirnāma dvicatvāriṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
nandīkeśvara uvāca
mayā saha pitā hṛṣṭaḥ praṇamya ca maheśvaram /
uṭajaṃ svaṃ jagāmāśu nidhiṃ labdhveva nirdhanaḥ // LiP_1,43.1 //
yadāgatohamuṭajaṃ śilādasya mahāmune /
tadā vai daivikaṃ rūpaṃ tyaktvā mānuṣya māsthitaḥ // LiP_1,43.2 //
naṣṭā caiva smṛtirdivyā yena kenāpi kāraṇāt /
mānuṣyamāsthitaṃ dṛṣṭvā pitā me lokapūjitaḥ // LiP_1,43.3 //
vilalāpāti duḥkhārtaḥ svajanaiś ca samāvṛtaḥ /
jātakarmādikāścaiva cakāra mama sarvavit // LiP_1,43.4 //
śālaṅkāyanaputro vai śilādaḥ putravatsalaḥ /
upadiṣṭā hi tenaiva ṛkśākhā yajuṣas tathā // LiP_1,43.5 //
samāśākhāsahasraṃ ca sāṅgopāṅgaṃ mahāmune /
āyurvedaṃ dhanurvedaṃ gāndharvaṃ cāśvalakṣaṇam // LiP_1,43.6 //
hastināṃ caritaṃ caiva narāṇāṃ caiva lakṣaṇam /
saṃpūrṇe saptame varṣe tatotha munisattamau // LiP_1,43.7 //
mitrāvaruṇanāmānau tapoyogabalānvitau /
tasyāśramaṃ gatau divyau draṣṭu māṃ cājñayā vibhoḥ // LiP_1,43.8 //
ūcatuś ca mahātmānau māṃ nirīkṣya muhurmuhuḥ /
tāta nandyayamalpāyuḥ sarvaśāstrārthapāragaḥ // LiP_1,43.9 //
na dṛṣṭamevamāścaryamāyurvarṣādataḥ param /
ityuktavāti viprendraḥ śilādaḥ putravatsalaḥ // LiP_1,43.10 //
samāliṅgya ca duḥkhārto rurodātīva visvaram /
hā putra putra putreti papāta ca samantataḥ // LiP_1,43.11 //
aho balaṃ daivavidhorvidhātuścoti duḥkhitaḥ /
tasya cārtasvaraṃ śrutvā tadāśramanivāsinaḥ // LiP_1,43.12 //
nipeturvihvalātyarthaṃ rakṣāścakruś ca maṅgalam /
tuṣṭuvuś ca mahādeva triyaṃbakamumāpatim // LiP_1,43.13 //
hutvā triyaṃbakenaiva madhunaiva ca saṃplutām /
dūrvāmayutasaṃkhyātāṃ sarva dravyasamanvitām // LiP_1,43.14 //
pitā vigatasaṃjñaś ca tathā caiva pitāmahaḥ /
viceṣṭaś ca lalāpāsau mṛtavannipapāta ca // LiP_1,43.15 //
mṛtyorbhītohamacirācchirasā cābhivandya tam /
mṛtavatpatitaṃ sākṣātpitaraṃ ca pitāmaham // LiP_1,43.16 //
pradakṣiṇīkṛtya ca taṃ rudrajāpyarato 'bhavam /
hṛtpuṇḍarīke suṣire dhyātvā devaṃ triyaṃbakam // LiP_1,43.17 //
tryakṣaṃ daśabhujaṃ śāntaṃ pañcavaktraṃ sadāśivam /
saritaścāntare puṇye sthitaṃ māṃ parameśvaraḥ // LiP_1,43.18 //
tuṣṭobravīnmahādevaḥ somaḥ somārdhabhūṣaṇaḥ /
vatsa nandīnmahābāho mṛtyorbhītiḥ kutastava // LiP_1,43.19 //
mayaiva proṣītau viprau matsamastvaṃ na saṃśayaḥ /
vatsainattava dehaṃ ca laukikaṃ paramārthataḥ // LiP_1,43.20 //
nāstyeva daivikaṃ dṛṣṭaṃ śilādena purā tava /
devaiś ca munibhiḥ siddhairgandharvairdānavottamaiḥ // LiP_1,43.21 //
pūjitaṃ yatpurā vatsa daivikaṃ nandikeśvara /
saṃsārasya śvabhāvoyaṃ sukhaṃ duḥkhaṃ punaḥ punaḥ // LiP_1,43.22 //
nṛṇāṃ yoniparityāgaḥ sarvathaiva vivekinaḥ /
evamuktvā tu māṃ sākṣātsarvadevamaheśvaraḥ // LiP_1,43.23 //
karābhyāṃ suśubhābhyāṃ ca ubhābhyāṃ parameśvaraḥ /
pasparśa bhagavān rudraḥ paramārtiharo haraḥ // LiP_1,43.24 //
uvāca ca mahādevastuṣṭātmā vṛṣabhadhvajaḥ /
nirīkṣya gaṇapāṃścaiva devīṃ himavataḥ sutām // LiP_1,43.25 //
samālokya ca tuṣṭātmā mahādevaḥ sureśvaraḥ /
ajaro jarayā tyakto nityaṃ duḥkhavivarjitaḥ // LiP_1,43.26 //
akṣayaścāvyayaścaiva sapitā sasuhṛjjanaḥ /
mameṣṭo gaṇapaścaiva madvīryo matparākramaḥ // LiP_1,43.27 //
iṣṭo mama sadā caiva mama pārśvagataḥ sadā /
madbralaścaiva bhavitā mahāyogabalānvitaḥ 43.28 //
evamuktvā ca māṃ devo bhagavān sagaṇastadā /
kuśeśayamayīṃ mālāṃ samunmucyātmanastadā // LiP_1,43.29 //
ābabandha mahātejā mama devo vṛṣadhvajaḥ /
tayāhaṃ mālayā jātaḥ śubhayā kaṇṭhasaktayā // LiP_1,43.30 //
tryakṣo daśabhujaścaiva dvitīyaṃ iva śaṅkaraḥ /
tata eva samādāya hastena parameśvaraḥ // LiP_1,43.31 //
uvāca brūhi kiṃ tedya dadāmi varamuttamam /
tato jaṭāśritaṃ vāri gṛhītvā cātinirmalam // LiP_1,43.32 //
uktā nadī bhavasveti utsasarja vṛṣadhvajaḥ /
tataḥ sā divyatoyā ca pūrṇāsitajalā śubhā // LiP_1,43.33 //
padmotpalavanopetā prāvartata mahānadī /
tāmāha ca mahādevo nadīṃ parama śobhanām // LiP_1,43.34 //
yasmājjaṭodakādeva pravṛttā tvaṃ mahānadī /
tasmājjaṭodakā puṇyā bhaviṣyasi saridvarā // LiP_1,43.35 //
tvayi snātvā naraḥ kaścitsarvapāpaiḥ pramucyate /
tato devyā mahādevaḥ śilādatanayaṃ prabhuḥ // LiP_1,43.36 //
putraste 'yamiti procya pādayoḥ saṃnyapātayat /
sā māmāghrāya śirasipāṇibhyāṃ parimārjatī // LiP_1,43.37 //
putrapremṇābhyaṣiñcacca srotobhistanayaistribhiḥ /
payasā śaṅkhagaureṇa devadevaṃ nirīkṣya sā // LiP_1,43.38 //
tāni srotāṃsi trīṇyasyāḥ srotasvinyobhavaṃstadā /
nadīṃ trisrotasaṃ devo bhagavānavadadbhavaḥ // LiP_1,43.39 //
trisrotasaṃ nadīṃ dṛṣṭvā vṛṣaḥ paramaharṣitaḥ /
nanāda nādāttasmācca saridanyā tato 'bhavat // LiP_1,43.40 //
vṛṣadhvaniriti khyātā devadevena sā nadī /
jāṃbūnadamayaṃ citraṃ sarvaratnamayaṃ śubham // LiP_1,43.41 //
svaṃ devaścādbhutaṃ divyaṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā /
mukuṭaṃ cābabandheśo mama mūrdhni vṛṣadhvajaḥ // LiP_1,43.42 //
kuṇḍale ca śubhe divye vajravaiḍūryabhūṣite /
ābabandha mahādevaḥ svayameva maheśvaraḥ // LiP_1,43.43 //
māṃ tathābhyarcitaṃ vyomno dṛṣṭvā mavaiḥ prabhākaraḥ /
meghāṃbhasā cābhyaṣiñcacchilādanamayo mune // LiP_1,43.44 //
tasyābhiṣiktasya tadā pravṛtta srotasā bhṛśam /
yasmātsuvarṇānnaḥ sṛtya nadyeṣā saṃpravartate // LiP_1,43.45 //
svarṇodaketi tāmāha devadevastriyaṃbakaḥ /
jāmbūnadamayādyasmāddvitīyā mukuṭācchubhā // LiP_1,43.46 //
prāvartata nadī puṇyā ūvurjaṃbūnadīti tām /
etatpañcanadaṃ nāma japyeśvarasamīpagam // LiP_1,43.47 //
yaḥ pañcanadamāsādya snātvā japyeśvareśvaram /
pūjayecchivasāyujyaṃ nayātyeva na saṃśayaḥ // LiP_1,43.48 //
atha devo mahādevaḥ sarvabhūtapatirbhavaḥ /
devīmuvāca śarvāṇīmumāṃ girisutāmajām // LiP_1,43.49 //
devī nandīśvaraṃ devamabhiṣiñcāmi bhūtapam /
gaṇendraṃ vyāhariṣyāmi kiṃ vā tvaṃ manyase 'vyaye // LiP_1,43.50 //
tasya tadvacanaṃ śrutvā bhavānī harṣitānanā /
smayantī varadaṃ prāha bhavaṃ bhūtapatiṃ patim // LiP_1,43.51 //
sarvalokādhipatyaṃ ca gaṇeśatvaṃ tathaiva ca /
dātumarhasi deveśa śailādistanayo mama // LiP_1,43.52 //
tataḥ sa bhagavāñśarvaḥ sarvalokeśvareśvaraḥ /
sasmāra gaṇapān divyāndevadevo vṛṣadhvajaḥ // LiP_1,43.53 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge nandikeśvaraprādurbhāvanandikeśvarābhiṣekamantro nāma tricatvāriṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
śailādiruvāca
smaraṇādeva rudrasya saṃprāptāś ca gaṇeśvarāḥ /
sarve sahasrahastāś ca sahasrāyudhapāṇayaḥ // LiP_1,44.1 //
trinetrāś ca mahātmānastridaśairapi vanditāḥ /
koṭikālāgnisaṃkāśā jaṭāmukuṭadhāriṇaḥ // LiP_1,44.2 //
daṃṣṭrākarālavadanā nityā buddhāś ca nirmalāḥ /
koṭikoṭi gaṇaistulyairātmanā ca gaṇeśvarāḥ /
asaṃkhyātā mahātmānastatrājagmurmudā yutāḥ // LiP_1,44.3 //
gāyantaś ca dravantaś ca nṛtyantaś ca mahābalāḥ /
mukhāḍaṃbaravādyāni vādayantastathaiva ca // LiP_1,44.4 //
rathairnāgairhayaiścaiva siṃhamarkaṭavāhanāḥ /
vimāneṣu tathārūḍhā hemacitreṣu vai gaṇāḥ // LiP_1,44.5 //
bherīmṛdaṅgakādyaiś ca paṇavānakagomukhaiḥ /
vāditrairvividhaiścānyaiḥ paṭahairekapuṣkaraiḥ // LiP_1,44.6 //
bherīmurajasaṃnādairāḍaṃbarakaḍiṇḍimaiḥ /
mardalairveṇuvīṇābhir vividhaistālaniḥsvanaiḥ // LiP_1,44.7 //
darduraistalaghātaiś ca kacchapaiḥ paṇavairapi /
vādyamānairmahāyogā ājagmurdevasaṃsadam // LiP_1,44.8 //
te gaṇeśā mahāsattvāḥ sarvadeveśvareśvarāḥ /
praṇamya devaṃ devīṃ ca idaṃ vacanamabuvan // LiP_1,44.9 //
bhagavandevadeveśa triyaṃbaka vṛṣadhvaja /
kimarthaṃ ca smṛtā deva ājñāpaya mahādyute // LiP_1,44.10 //
kiṃ sāgarāñśoṣayāmo yamaṃ vā saha kiṅkaraiḥ /
hanmo mṛtyusutāṃ mṛtyuṃ paśuvaddhanma padmajam // LiP_1,44.11 //
barddhvandraṃ saha devaiś ca saha viṣṇuṃ ca vāyunā /
ānayāmaḥ susaṃkruddhā daityānvā saha dānavaiḥ // LiP_1,44.12 //
kasyādya vyasanaṃ ghoraṃ kariṣyāmastavājñayā /
kasya vādyotsavo deva sarvakāmasamṛddhaye // LiP_1,44.13 //
tāṃstathāvādinaḥ sarvān gaṇeśān sarvasaṃmatān /
uvāca devaḥ saṃpūjya koṭikoṭiśatānprabhuḥ // LiP_1,44.14 //
śṛṇudhvaṃ yatkṛte yūyamihāhūtā jagaddhitāḥ /
śrutvā ca prayatātmānaḥ kurudhvaṃ tadaśaṅkitāḥ // LiP_1,44.15 //
nandīśvaro 'yaṃ putro naḥ sarveṣāmīśvareśvaraḥ /
viproyaṃ nāyakaścaiva senānīrvaḥ samṛddhimān // LiP_1,44.16 //
tamimaṃ mama saṃdeśādyūyaṃ sarvepi saṃmatāḥ /
senānyamabhiṣiñcadhvaṃ mahāyogapatiṃ patim // LiP_1,44.17 //
evamuktā bhagavatā gaṇapāḥ sarva eva te /
evamastviti saṃmantrya saṃbhārānāharaṃstataḥ // LiP_1,44.18 //
tasya sarvāśrayaṃ divyaṃ jāṃbūnadamayaṃ śubham /
āsanaṃ merusaṃkāśaṃ manohara mupāharan // LiP_1,44.19 //
naikastaṃbhamayaṃ cāpi cāmīkaravaraprabham /
muktādāmāvalaṃbaṃ ca maṇiratnāvabhāsitam // LiP_1,44.20 //
staṃbhaiś ca vaiḍuryamayaiḥ kiṅkiṇī jālasaṃvṛtam /
cāruratnakasaṃyuktaṃ maṇḍapaṃ viśvatomukham // LiP_1,44.21 //
kṛtvā vinyasya tanmadhye tadāsanavaraṃ śubham /
tasyāgrataḥ pādapīṭhaṃ nīlavajrāva bhāsitam // LiP_1,44.22 //
cakruḥ pādapratiṣṭhārthaṃ kalaśau cāsya pārśvagau /
saṃpūrṇau paramāmbhobhir aravindāvṛtānanau // LiP_1,44.23 //
kalaśānāṃ sahasraṃ tu sauvarṇaṃ rājataṃ tathā /
tāmrajaṃ mṛnmayaṃ caiva sarvatīrthābupūritam // LiP_1,44.24 //
vāsoyugaṃ tathā divyaṃ gandhaṃ divyaṃ tathaiva ca /
keyūre kuṇḍale caiva mukuṭaṃ hārameva ca // LiP_1,44.25 //
chatraṃ śataśalākaṃ ca vālavyajanameva ca /
dattaṃ mahātmanā tena brahmaṇā parameṣṭhinā // LiP_1,44.26 //
śaṅkhahārāṅgagaureṇa pṛṣṭhenāpi virājitam /
vyajanaṃ candraśubhraṃ ca hemadaṇḍaṃ sucāmaram // LiP_1,44.27 //
airāvataḥ supratīko gajāvetau supūjitau /
mukuṭaṃ kāñcanaṃ caiva nirmitaṃ viśvakarmaṇā // LiP_1,44.28 //
kuṇḍale cāmale divye vajraṃ caiva varāyudham /
jāṃbūnadamayaṃ sūtraṃ keyūradvayameva ca // LiP_1,44.29 //
saṃbhārāṇi tathānyāni vividhāni bahūnyapi /
samantān ninyur avyagrā gaṇapā devasaṃmatāḥ // LiP_1,44.30 //
tato devāś ca seṃdrāś ca nārāyaṇamukhās tathā /
munayo bhagavānbrahmā navabrahmāṇa eva ca // LiP_1,44.31 //
devaiś ca lokāḥ sarve te tato jagmurmudā yutāḥ /
teṣvāgateṣu sarveṣu bhagavānparameśvaraḥ // LiP_1,44.32 //
sarvakāryavidhiṃ kartumādideśa pitāmaham /
pitāmahopi bhagavān niyogādeva tasya tu // LiP_1,44.33 //
cakāra sarvaṃ bhagavānabhiṣekaṃ samāhitaḥ /
arcayitvā tato brahmā svayamevābhyaṣecayat // LiP_1,44.34 //
tato viṣṇustataḥ śakro lokapālāstathaiva ca /
abhyaṣiñcanta vidhivadgaṇendraṃ śivaśāsanāt // LiP_1,44.35 //
ṛṣayastuṣṭuvuścaiva pitā mahapurogamāḥ /
stutavatsu tatasteṣu viṣṇuḥ sarvajagatpatiḥ // LiP_1,44.36 //
śirasyañjalimādāya tuṣṭāva ca samāhitaḥ /
prāñjaliḥ praṇato bhūtvā jayaśabdaṃ cakāra ca // LiP_1,44.37 //
tato gaṇādhipāḥ sarve tato devāstato 'surāḥ /
evaṃ stutaścābhiṣikto devaiḥ sabrahmakaistadā // LiP_1,44.38 //
udvāhaś ca kṛtastatra niyogātparameṣṭhinaḥ /
marutāṃ ca sutā devī suyaśākhyā babhūva yā // LiP_1,44.39 //
labdhaṃ śaśiprabhaṃ chatraṃ tayā tatra vibhūṣitam /
cāmare cāmarāsaktahastāgraiḥ strīgaṇairyutā // LiP_1,44.40 //
siṃhāsanaṃ ca paramaṃ tayā cādhiṣṭhitaṃ mayā /
alaṅkṛtā mahālakṣmyā mukuṭādyaiḥ subhūṣaṇaiḥ // LiP_1,44.41 //
labdho hāraś ca paramo devyāḥ kaṇṭhagatas tathā /
vṛṣendraś ca sito nāgaḥ siṃhaḥ siṃhadhvajas tathā // LiP_1,44.42 //
rathaś ca hemacchatraṃ ca candrabiṃbasamaprabham /
adyāpi sadṛśaḥ kaścinmayā nāsti vibhuḥ kvacit // LiP_1,44.43 //
sānvayaṃ ca gṛhītveśas tathā saṃbandhibāndhavaiḥ /
āruhya vṛṣamīśāno mayā devyā gataḥ śivaḥ // LiP_1,44.44 //
tadā devīṃ bhavaṃ dṛṣṭvā mayā ca prārthayan gaṇaiḥ /
munidevarṣayaḥ siddhā ājñāṃ pāśupatīṃ dvijāḥ // LiP_1,44.45 //
athājñāṃ pradadau teṣāmarhāṇāmajñayā vibhoḥ /
nandiko nagajābhartus teṣāṃ pāśupatīṃ śubhām // LiP_1,44.46 //
tasmāddhi munayo labdhvā tadājñāṃ munipuṅgavāt /
bhavabhaktāstadā cāsaṃstasmādevaṃ samarcayet // LiP_1,44.47 //
namaskāravihīnastu nāma udgirayedbhave /
brahmaghnadaśasaṃtulyaṃ tasya pāpaṃ garīyasam // LiP_1,44.48 //
tasmātsarvaprakāreṇa namaskārādimuccaret /
ādau kuryānnamaskāraṃ tadante śivatāṃ vrajet // LiP_1,44.49 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge nandikeśvarābhiṣeko nāma catuścatvāriṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
ṛṣaya ūcuḥ
sūta suvyaktamakhilaṃ kathitaṃ śaṅkarasya tu /
sarvātmabhāvaṃ rudrasya svurūpaṃ vaktumarhasi // LiP_1,45.1 //
sūta uvāca
bhūrbhuvaḥ svarmahaścaiva janaḥ sākṣāttapas tathā /
satyalokaś ca pātālaṃ narakārṇavakoṭayaḥ // LiP_1,45.2 //
tārakāgrahasomārkā dhruvaḥ saptarṣayas tathā /
vaimānikāstathānye ca tiṣṭhantyasya prasādataḥ // LiP_1,45.3 //
anena nirmitāstvevaṃ tadātmāno dvijarṣabhāḥ /
samāṣṭirūpaḥ sarvātmā saṃsthitaḥ sarvadā śivaḥ // LiP_1,45.4 //
sarvātmānaṃ mahātmānaṃ mahādevaṃ maheśvaram /
na vijānanti saṃmūḍhā māyayā tasya mohitāḥ // LiP_1,45.5 //
tasya devasya rudrasya śarīraṃ vai jagattrayam /
tasmātpraṇamya taṃ vakṣye jagatāṃ nirṇayaṃ śubham // LiP_1,45.6 //
purā vaḥ kathitaṃ sarvaṃ mayāṇḍasya yathā kṛtiḥ /
bhuvanānāṃ svarūpaṃ ca brahmāṇḍe kathayāmyaham // LiP_1,45.7 //
pṛthivīcāntarikṣaṃ ca svarmaharjana eva ca /
tapaḥ satyaṃ ca saptaite lokāstvaṇḍodbhavāḥ śubhāḥ // LiP_1,45.8 //
adhastādatra caiteṣāṃ dvijāḥ sapta talāni tu /
mahātalādayasteṣāṃ adhastānnarakāḥ kramāt // LiP_1,45.9 //
mahātalaṃ hematalaṃ sarvaratnopaśobhitam /
prāsādaiś ca vicitraiś ca bhavasyāyatanais tathā // LiP_1,45.10 //
anantena ca saṃyuktaṃ mucukundena dhīmatā /
nṛpeṇa balinā caiva pātālasvargavāsinā // LiP_1,45.11 //
śailaṃ rasātalaṃ viprāḥ śārkaraṃ hi talātalam /
pītaṃ sutalamityuktaṃ vitalaṃ vidrumaprabham // LiP_1,45.12 //
sitaṃ hi atalaṃ tacca talaṃ yacca sitetaram /
kṣmāyāstu yāvadvistāro hyadhasteṣāṃ ca suvratāḥ // LiP_1,45.13 //
talānāṃ caiva sarveṣāṃ tāvatsaṃkhyā samāhitā /
sahasrayojanaṃ vyoma daśasāhasrameva ca // LiP_1,45.14 //
lakṣaṃ saptasahasraṃ hi talānāṃ saghanasya tu /
vyomnaḥ pramāṇaṃ mūlaṃ tu triṃśatsāhasrakeṇa tu // LiP_1,45.15 //
suvarṇena muniśreṣṭhās tathā vāsukinā śubham /
rasātalamati khyātaṃ tathānyaiś ca niṣovitam // LiP_1,45.16 //
virocanahiraṇyākṣanarakādyaiś ca sevitam /
talātalamiti khyātaṃ sarvaśobhāsamanvitam // LiP_1,45.17 //
vaināvakādibhiścaiva kālanemipurogamaiḥ /
pūrvadevaiḥ samākīrṇaṃ sutalaṃ ca tathāparaiḥ // LiP_1,45.18 //
vitalaṃ dānavādyaiś ca tārakāgnimukhais tathā /
mahānta kādyairnāgaiś ca grahlādenāsureṇa ca // LiP_1,45.19 //
vitalaṃ cātra vikhyātaṃ kaṃbalāśvaniṣevitam /
mahākuṃbhena vīreṇa hayagrīveṇa dhīmatā // LiP_1,45.20 //
saṃkukarṇena saṃbhinnaṃ tathā namucipūrvakaiḥ /
tathānyairvividhairviraistalaṃ caiva suśobhitam // LiP_1,45.21 //
taleṣu teṣu sarveṣu cāṃbayā parameśvaraḥ /
skandena nandīnā sārdhaṃ gaṇapaiḥ sarvato vṛtaḥ // LiP_1,45.22 //
talānāṃ caiva sarveṣāmūrdhvataḥ saptasaptamāḥ /
kṣmātalāni dharā cāpi saptadhā kathayāmi vaḥ // LiP_1,45.23 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge pātālavarṇanaṃ nāma pañcacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
saptadvīpā tathā pṛthvī nadīparvatasaṃkulā /
samudraiḥ saptabhiścaiva sarvataḥ samalaṅkṛtā // LiP_1,46.1 //
jaṃbūḥ plakṣaḥ śālmaliś ca kuśaḥ krauñcastathaiva ca /
śākaḥ puṣkaranāmā ca dvīpāstvabyantare kramāt // LiP_1,46.2 //
saptadvīpeṣu sarveṣu sāṃbaḥ sarvagaṇairvṛtaḥ /
nānāveṣadharo bhūtvā sānnidhyaṃ kurute haraḥ // LiP_1,46.3 //
kṣārodekṣurasodaś ca surodaś ca ghṛtodadhiḥ /
dadhyarṇavaś ca kṣīrodaḥ svādūdaścāpyanukramāt // LiP_1,46.4 //
samudreṣviha sarveṣu sarvadā sagaṇaḥ śivaḥ /
jalarūpī bhavaḥ śrīmān krīḍate cormibāhubhiḥ // LiP_1,46.5 //
kṣīrārṇavāmṛtamiva sadā kṣīrārṇave hariḥ /
śete śivajñānādhiyā sākṣādvai yoganidrayā // LiP_1,46.6 //
yadā prabuddho bhagavānprabuddhamakhilaṃ jagat /
yadā suptastadā suptaṃ tanmayaṃ ca carācaram // LiP_1,46.7 //
tenaiva sṛṣṭamakhilaṃ dhṛtaṃ rakṣitameva ca /
saṃhṛtaṃ devadevasya prasādātparameṣṭhinaḥ // LiP_1,46.8 //
suṣeṇā iti vikhyātā yajante puruṣarṣabham /
aniruddhaṃ muniśreṣṭhāḥ śaṅkhacakragadādharam // LiP_1,46.9 //
ye cāniruddhaṃ puruṣaṃ dhyāyantyātmavidāṃ varāḥ /
nārāyaṇasamāḥ sarve sarvasaṃpatsamanvitāḥ // LiP_1,46.10 //
sanandanaś ca bhagavān sanakaś ca sanātanaḥ /
vālakhilyāś ca siddhāś ca mitrāvaruṇakau tathā // LiP_1,46.11 //
yajanti satataṃ tatra viśvasya prabhavaṃ harim /
saptadvīpeṣu tiṣṭhanti nānāśṛṅgā mahodayāḥ // LiP_1,46.12 //
āsamudrāyatāḥ kecidgirayo gahvarais tathā /
dharāyāḥ patayaścāsan bahavaḥ kālagauravāt // LiP_1,46.13 //
sāmarthyātparameśānāḥ krauñcārerjanakātprabhoḥ /
manvantareṣu sarveṣu atītānāgateṣviha // LiP_1,46.14 //
pravakṣyāmi dhareśān vo vakṣye svāyaṃbhuventare /
manvantareṣu sarveṣu atītānāgateṣu ca // LiP_1,46.15 //
tulyābhimāninaścaiva sarve tulyaprayojanāḥ /
svāyaṃbhuvasya ca manoḥ pautrāstvāsanmahā balāḥ // LiP_1,46.16 //
priyavratātmajā vīrāste daśeha prakīrtitāḥ /
āgnīdhraścāgnibāhuś ca medhā medhātithirvasuḥ // LiP_1,46.17 //
jyotiṣmāndyutimān havyaḥ savanaḥ putra eva ca /
priyavrato 'bhyaṣiñcattān sapta saptasu pārthivān // LiP_1,46.18 //
jaṃbūdvīpeśvaraṃ cakre āgnīdhraṃ sumahābalam /
plakṣadvīpeśvaraścāpi tena medhātithiḥ kṛtaḥ // LiP_1,46.19 //
śālmaleś ca vapuṣmantaṃ rājānamabhiṣiktavān /
jyotiṣmantaṃ kuśadvīpe rājānaṃ kṛtavānnṛpaḥ // LiP_1,46.20 //
dyutimantaṃ ca rājānaṃ kraiñcadvīpe samādiśat /
śākadvīpeśvaraṃ cāpi havyaṃ cakre priyavrataḥ // LiP_1,46.21 //
puṣkarādhipatiṃ cakre savanaṃ cāpi suvratāḥ /
puṣkare savanasyāpi mahāvītaḥ suto 'bhavat // LiP_1,46.22 //
dhātakī caiva dvāvetau putrau putravatāṃ varau /
mahāvītaṃ smṛtaṃ varṣaṃ tasya nāmnā mahātmanaḥ // LiP_1,46.23 //
nāmnā tu dhātakeścaiva dhātakīkhaṇḍamucyate /
havyopyajanayatputrāñchākadvīpeśvaraḥ prabhuḥ // LiP_1,46.24 //
jaladaṃ ca kumāraṃ ca sukumāraṃ maṇīcakam /
kusumottaramodākī saptamastu mahādrumaḥ // LiP_1,46.25 //
aladaṃ jaladasyātha varṣaṃ prathamamucyate /
kumārasya tu kaumāraṃ dvitīyaṃ parikīrtitam // LiP_1,46.26 //
sukumāraṃ tṛtīyaṃ tu sukumārasya kīrtyate /
maṇacikaṃ caturthaṃ tu māṇacikamihocyate // LiP_1,46.27 //
kusumottarasya vai varṣaṃ pañcamaṃ kusumottaram /
modakaṃ cāpi modākervarṣaṃ ṣaṣṭhaṃ prakīrtitam // LiP_1,46.28 //
mahādrumasya nāmnā tu saptamaṃ tanmahādrumam /
teṣāṃ tu nāmabhi stāni sapta varṣāṇi tatra vai // LiP_1,46.29 //
kraiñcadvīpesvarasyāpi putrā dyutimatastu vai /
kuśalo manugaścoṣṇaḥ pīvaraścāndhakārakaḥ // LiP_1,46.30 //
muniścadundubhiścaiva sutā dyutimatastu vai /
teṣāṃ svanāmabhir deśāḥ kraiñcadvīpāśrayāḥ śubhāḥ // LiP_1,46.31 //
kuśaladeśaḥ kuśale manugasya manonugaḥ /
uṣṇasyoṣṇaḥ smṛto deśaḥ paviraḥ vīvarasya ca // LiP_1,46.32 //
andhakārasya kathito deśo nāmnāndha kārakaḥ /
munerdeśo muniḥ prokto dundubher dundubhiḥ smṛtaḥ // LiP_1,46.33 //
ete janapadāḥ sapta kraucadvīpeṣu bhāsvarāḥ /
jyotiṣmantaḥ kuśadvīpe sapta cāsanmahaujasaḥ // LiP_1,46.34 //
udbhido veṇumāṃścaiva dvairatho lavaṇo dhṛtiḥ /
ṣaṣṭhaḥ prabhākaraścāpi saptamaḥ kapilaḥ smṛtaḥ // LiP_1,46.35 //
udbhidaṃ prathamaṃ varṣaṃ dvitīyaṃ veṇumaṇḍalam /
tṛtīyaṃ dvairathaṃ caiva caturthaṃ lavaṇaṃ smṛtam // LiP_1,46.36 //
pañcamaṃ dhṛtimatṣaṣṭhaṃ prabhākaramanuttamam /
saptamaṃ kapilaṃ nāma kapilasya prakīrtitam // LiP_1,46.37 //
śālmalasyeśvarāḥ sapta sutāste vai vapuṣmataḥ /
śvetaś ca haritaścaiva jīmūto rohitas tathā // LiP_1,46.38 //
vaidyuto mānasaścaiva suprabhaḥ saptamas tathā /
śvetasya deśaḥ śvetastu haritasya ca hāritaḥ // LiP_1,46.39 //
jīmūtasya ca jīmūto rohitasya ca rohitaḥ /
vaidyuto vaidyutasyāpi mānasasya ca mānasaḥ // LiP_1,46.40 //
suprabhaḥ suprabhasyāpi sapta vai deśalāñchakāḥ /
plakṣadvīpe tu vakṣyāmi jaṃbūdvīpādanantaram // LiP_1,46.41 //
sapta medhātitheḥ putrāḥ plakṣadvīpeśvarā nṛpāḥ /
jyeṣṭha śāntabhayasteṣāṃ saptavarṣāṇi tāni vai // LiP_1,46.42 //
tasmācchāntabhayāccaiva śiśirastu sukhodayaḥ /
ānandaś ca śivaścaiva kṣemakaś ca dhruvas tathā // LiP_1,46.43 //
tāni teṣāṃ tu nāmāni saptavarṣāṇi bhāgaśaḥ /
niveśitāni taistāni pūrvaṃ svāyaṃ bhuventare // LiP_1,46.44 //
medhātithestu putraistaiḥ plakṣadvīpanivāsibhiḥ /
varṇāśramācārayutāḥ prajāstatra niveśitāḥ // LiP_1,46.45 //
plakṣadvīpādivarṣeṣu śākadvīpāntikeṣu vai /
jñeyaḥ pañcasu dharmo vai varṇāśramavibhāgaśaḥ // LiP_1,46.46 //
sukhamāyuḥ svarūpaṃ ca balaṃ dharmo dvijottamāḥ /
pañcasveteṣu dvīpeṣu sarvasādhāraṇaṃ smṛtam // LiP_1,46.47 //
rudrārcanaratā nityaṃ maheśvaraparāyaṇāḥ /
anye ca puṣkaradvīpe prajātāś ca prajeśvarāḥ // LiP_1,46.48 //
prajāpateś ca rudrasya bhāvāmṛtasukhotkaṭāḥ // LiP_1,46.49 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge bhuvanakośe dvīpadvīpeśvarakathanaṃ nāma ṣaṭcatvāriṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
suta uvāca
āgnīdhraṃ jyeṣṭhadāyāhaṃ kāmyaputraṃ mahābalam /
priyavrato 'bhyaṣiñcadvai jaṃbūdvīpeśvaraṃ nṛpaḥ // LiP_1,47.1 //
sotīva bhavabhaktaś ca tapasvī taruṇaḥ sadā /
bhavārcanarataḥ śrīmāngomāndhīmāndvijarṣabhāḥ // LiP_1,47.2 //
tasya putrā babhūvuste prajāpatisamā nava /
sarve māheśvarāścaiva mahādevaparāyaṇāḥ // LiP_1,47.3 //
jyeṣṭho nābhir iti khyātastasya kiṃpuruṣo 'nujaḥ /
harivarṣastṛtīyastu caturtho vai tvilāvṛtaḥ // LiP_1,47.4 //
ramyastu pañcamas tatra hiraṇmān ṣaṣṭha ucyate /
kurustu saptamasteṣāṃ bhadrāśvastvaṣṭamaḥ smṛtaḥ // LiP_1,47.5 //
navamaḥ ketumālastu teṣāṃ deśānnibodhata /
nābhestu dakṣiṇaṃ varṣaṃ hemākhyaṃ tu pitā dadau // LiP_1,47.6 //
hemakūṭaṃ tu yadvarṣaṃ dadau kiṃpuruṣāya saḥ /
naiṣayaṃ yatsmṛtaṃ varṣaṃ haraye tatpitā dadau // LiP_1,47.7 //
ilāvṛtāya pradadau meruryatra tu madhyamaḥ /
nīlācalāśritaṃ varṣaṃ ramyāya pradadau pitā // LiP_1,47.8 //
śvetaṃ yaduttaraṃ tasmātpitrā dattaṃ hiraṇmate /
yaduttaraṃ śṛṅgavarṣaṃ pitā tatkurave dadau // LiP_1,47.9 //
varṣaṃ mālyavataṃ cāpi bhadrāśvasya nyavedayat /
gandhamādanavarṣaṃ tu ketumālāya dattavān // LiP_1,47.10 //
ityetāni mahāntīha nava varṣāṇi bhāgaśaḥ /
āgnīdhrasteṣu varṣeṣu putrāṃstānabhiṣicya vai // LiP_1,47.11 //
yathākramaṃ sa dharmātmā tatastu tapasi stitaḥ /
tapasā bhāvitaścaiva svādhyāya niratastvabhūt // LiP_1,47.12 //
svādhyāyanirataḥ paścāc chivadhyānaratas tv abhūt /
yāni kiṃpuruṣādyāni varṣāṇyaṣṭau śubhāni ca // LiP_1,47.13 //
teṣāṃ svabhāvataḥ siddhiḥ sukhaprāyā hyayatnataḥ /
viparyayo na teṣvasti jarāmṛtyubhayaṃ na ca // LiP_1,47.14 //
dharmādharmau na teṣvāstāṃ nottamādhamamadhyamāḥ /
na teṣvasti yugāvasthā kṣetreṣvaṣṭasu sarvataḥ // LiP_1,47.15 //
rudrakṣetre mṛtāścaiva jaṅgamāḥ sthāvarās tathā /
bhaktāḥ prāsaṃgikāścāpi teṣu kṣetreṣu yānti te // LiP_1,47.16 //
teṣāṃ hitāya rudreṇa cāṣṭakṣetraṃ vinirmitam /
tatra teṣāṃ mahādevaḥ sānnidhyaṃ kurute sadā // LiP_1,47.17 //
dṛṣṭvā hṛdi mahādevamaṣṭakṣetra nivāsinaḥ /
sukhinaḥ sarvadā teṣāṃ sa eveha parā gatiḥ // LiP_1,47.18 //
nābhernisargaṃ vakṣyāmi himāṅke 'sminnibodhata /
nābhistvajanayatputraṃ merudevyāṃ mahāmatiḥ // LiP_1,47.19 //
ṛṣabhaṃ pārthivaśreṣṭhaṃ sarvakṣatrasya pūjitam /
ṛṣabhādbharato jajñe vīraḥ putraśatāgrajaḥ // LiP_1,47.20 //
sobhiṣicyātha ṛṣabho bharataṃ putravatsalaḥ /
jñānavairāgyamāśritya jitvendriyamahoragān // LiP_1,47.21 //
sarvātmanātmani sthāpya paramātmānamīśvaram /
nagno jaṭī nirāhāro cīrī dhvāntagato hi saḥ // LiP_1,47.22 //
nirāśastyaktasaṃdehaḥ śaivamāpa paraṃ padam /
himādrerdakṣiṇaṃ varṣaṃ bharatāya nyavedayat // LiP_1,47.23 //
tasmāttu bhārataṃ varṣaṃ tasya nāmnā vidurbudhāḥ /
bharatasyātmajo vidvānsumatirnāmadhārmikaḥ // LiP_1,47.24 //
babhūba tasmiṃstadrājyaṃ bharataḥ saṃnyaveśayat /
putrasaṃkraāmitaśrīko vanaṃ rājā viveśa saḥ // LiP_1,47.25 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge bharatavarṣakathanaṃ nāma saptacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
suta uvāca
asya dvīpasya madhye tu merur nāma mahāgiriḥ /
nānāratnamayaiḥ śṛṅgai sthitaḥ sthitimatāṃ varaḥ // LiP_1,48.1 //
caturāśītisāhasramutsedhena prakīrtitaḥ /
praviṣṭaḥ ṣoḍaśādhastād viṃstṛtaḥ ṣoḍaśaiva tu // LiP_1,48.2 //
śaravavatsaṃsthitatvād dvātriṃśanmūrdhni vistṛtaḥ /
vistāṃrāt triguṇaś cāsya pariṇāho' numaṇḍalaḥ // LiP_1,48.3 //
haimīkṛto maheśasya śubhāṅgasparśanena ca /
dhatturapuṣpasaṃkāśaḥ sarvadevaniketanaḥ // LiP_1,48.4 //
krīḍābhūmiś ca devānām anekāś caryasaṃyutaḥ /
lakṣayojana āyāmastasyaivaṃ tu mahāgireḥ // LiP_1,48.5 //
tataḥ ṣoḍaśasāhasraṃ yojanāni kṣiteradhaḥ /
śeṣaṃ co 'pari viprendrā dharāyāstasya śṛṅgiṇaḥ // LiP_1,48.6 //
mūlāyāmapramāṇaṃ tu vistārān mūlato gireḥ /
ūcurvistāramasyaiva dviguṇaṃ mūlato gireḥ // LiP_1,48.7 //
pūrvataḥ padmarāgābho dakṣiṇe hemasannibhaḥ /
paścime nalisaṃkāśa uttare vidrumaprabhaḥ // LiP_1,48.8 //
amarāvatī pūrvabhāge nānāprāsādasaṃkulā /
nānādevagaṇaiḥ kīrṇā maṇijālasamāvṛtā // LiP_1,48.9 //
gopurairvividhākārair hemaratnavibhūṣitaiḥ /
toraṇairhamacitraistu maṇikḷptaiḥ pathi sthitaiḥ // LiP_1,48.10 //
saṃlāpālāpakuśalaiḥ sarvābharaṇabhūṣitaiḥ /
stanabhāravinamraiś ca madaghūrṇitalocanaiḥ // LiP_1,48.11 //
strīsahasraiḥ samākīrṇā cāpsarobhiḥ samantataḥ /
dīrghikābhirvicitrābhiḥ phullāṃbhoruhasaṃkulaiḥ // LiP_1,48.12 //
hemasopānasaṃyuktairhemasaikatarāśibhiḥ /
nīlotpalaiścotpalaiś ca haimaiścāpi sugandhibhiḥ // LiP_1,48.13 //
evaṃvidhaistaṭākaiś ca nadībhiś ca nadairyutā /
virājate purī śubhrā tayāsau parvataḥ śubhaḥ // LiP_1,48.14 //
tejasvinī nāmapurī āgneyyāṃ pāvakasya tu /
amarāvatīsamā divyā sarvabhogasamanvitā // LiP_1,48.15 //
vaivasvatī dakṣiṇe tu yamasya yamināṃ varāḥ /
bhavanairāvṛtā divyairjāṃbūnadamayaiḥ śubhaiḥ // LiP_1,48.16 //
nairṛte kṛṣṇavarṇā ca tathā suddhavatī śubhā /
tādṛśī gandhavantī ca vāyavyāṃ diśi śobhanā // LiP_1,48.17 //
mahodayā cottare ca eśānyāṃ tu yaśovatī /
parvatasya diganteṣu śobhate divi sarvadā // LiP_1,48.18 //
brahmaviṣṇumaheśānāṃ tathānyoṣāṃ niketanam /
sarvabhogayutaṃ puṇyaṃ dīrghikābhirnagottamam // LiP_1,48.19 //
siddhairyakṣaistu saṃpūrṇaṃ gandharvairmunipuṅgavaiḥ /
tathānyairvividhākārair bhūtasaṃghaiś caturvidhaiḥ // LiP_1,48.20 //
girerupari viprendrāḥ śuddhasphaṭikasannibham /
sahasrabhaumaṃ vistīrṇaṃ vimānaṃ vāmanaḥ sthitam // LiP_1,48.21 //
tasminmahābhujaḥ śarvaḥ somasūryāgnilocanaḥ /
siṃhāsane maṇimaye devyāste ṣaṇmukhena ca // LiP_1,48.22 //
harestadardhaṃ vistīrṇaṃ vimānaṃ tatra sopi ca /
padmarāgamayaṃ divyaṃ padmajasya ca dakṣiṇe // LiP_1,48.23 //
tasmin śakrasya vipulaṃ puraṃ ramyaṃ yamasya ca /
somasya varuṇasyātha nirṛteḥ pāvakasya ca // LiP_1,48.24 //
vāyoścaiva tu rudrasya śarvālayasamantataḥ /
teṣāṃ teṣāṃ vimāneṣu divyeṣu vividheṣu ca // LiP_1,48.25 //
īśānyāmīśvarakṣetre nityārcā ca vyavasthitā /
siddheśvaraiś ca bhagavāñcchailādiḥ śiṣya saṃmataḥ // LiP_1,48.26 //
sanatkumāraḥ siddhaistu sukhāsīnaḥ sureśvaraḥ /
sanakaś ca sanandaś ca sadṛśāś ca sahasraśaḥ // LiP_1,48.27 //
yogabhūmiḥ kvacittasmin bhogabhūmiḥ kvacitkvacit /
bālasūryapratīkāśaṃ vimānaṃ tatra śobhanam // LiP_1,48.28 //
śailādinaḥ śubhaṃ cāsti tasminnāste gaṇeśvaraḥ /
ṣaṇmukhasya gaṇeśasya gaṇānāṃ tu sahasraśaḥ // LiP_1,48.29 //
suyaśāyāḥ sunetrāyāḥ mātṝṇāṃ madanasya ca /
tasya jaṃbūnadī nāma mūlamāveṣṭya saṃsthitā // LiP_1,48.30 //
tasya dakṣiṇapārśve tu jaṃbūvṛkṣaḥ suśobhanaḥ /
atyucchritaḥ suvistīrṇaḥ sarvakālaphalapradaḥ // LiP_1,48.31 //
meroḥ samantādvistīrṇaṃ śubhaṃ varṣamilāvṛtam /
tatra jaṃbūphalāhārāḥ keciccāmṛtabhojanāḥ // LiP_1,48.32 //
jāṃbūnadasamaprakhyā nānāvarṇāś ca bhoginaḥ /
merupādāśrito viprā dvīpoyaṃ madhyamaḥ śubhaḥ // LiP_1,48.33 //
navavarṣānvitaścaiva nadīnadagīriśvaraiḥ /
navavarṣaṃ tu vakṣyāmi jaṃbūdvīpaṃ yatātatham // LiP_1,48.34 //
vistārānmaṇḍalāccaiva yojanaiś ca nibodhata // LiP_1,48.35 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge 'ṣṭacatvāriṃśodhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
śatamekaṃ sahasrāṇāṃ yojanānāṃ sa tu smṛtaḥ /
anudvīpaṃ sahasrāṇāṃ dviguṇaṃ dviguṇottaram // LiP_1,49.1 //
pañcāśatkoṭivistīrṇā sasamudrā dharā smṛtā /
dvīpaiś ca saptabhir yuktā lokālokāvṛtā śubhā // LiP_1,49.2 //
nīlastathottare meroḥ śvetastasyottare panaḥ /
śṛṅgī tasyottare viprāstrayaste varṣaparvatāḥ // LiP_1,49.3 //
jaṭharo devakūṭaś ca pūrvasyāṃ diśi parvatau /
niṣadho dakṣiṇe merostasya dakṣiṇato giriḥ /
hemakūṭa iti khyāto himavāṃstasya dakṣiṇe // LiP_1,49.4 //
meroḥ paścimataścaiva parvatau dvau dharādharau /
mālyavāngandhamādaś ca dvāvetāvuda gāyatau // LiP_1,49.5 //
ete parvatarājānaḥ siddhacāraṇasevitāḥ /
teṣāmantaraviṣkaṃbho navasāhasramekaśaḥ // LiP_1,49.6 //
idaṃ haimavataṃ varṣaṃ bhārataṃ nāma viśrutam /
hemakūṭaṃ paraṃ tasmānnāmnā kiṃpuruṣaṃ smṛtam // LiP_1,49.7 //
naiṣadhaṃ hemakūṭāttu harivarṣaṃ taducyate /
harivarṣātparaṃ caiva meroḥ śubhamilāvṛtam // LiP_1,49.8 //
ilāvṛtātparaṃ nīlaṃ ramyakaṃ nāma viśrutam /
ramyātparataraṃ śvetaṃ vikhyātaṃ taddhiraṇmayam // LiP_1,49.9 //
hiraṇmayātparaṃ cāpi śṛṅgī caiva kuruḥ smṛtaḥ /
dhanuḥ saṃsthe tu vijñeye dve varṣe dakṣiṇottare // LiP_1,49.10 //
dīrghāṇi tatra catvārī madhyatastadilāvṛtam /
meroḥ paścimapūrveṇa dve tu dīrghe tare smṛte // LiP_1,49.11 //
arvāktu niṣadhasyātha vedyardhaṃ cottaraṃ smṛtam /
vedyardhe dakṣiṇe trīṇi varṣāṇi trīṇi cottare // LiP_1,49.12 //
tayormadhye ca vijñeyaṃ merumadhyamilāvṛtam /
dakṣiṇena tu nīlasya niṣadhasyottareṇa tu // LiP_1,49.13 //
udagāyato mahāśailo mālyavānnāma parvataḥ /
yojanānāṃ sahasre dve upariṣṭāttu vistṛtaḥ // LiP_1,49.14 //
āyāmataścatustriṃśatsahasrāṇi prakīrtitaḥ /
tasya pratīcyāṃ vijñeyaḥ parvato gandhamādanaḥ // LiP_1,49.15 //
āyāmataḥ sa vijñeyo mālyavāniva vistṛtaḥ /
jabūndvīpasya vistārātsamena tu samantataḥ // LiP_1,49.16 //
prāgāyatāḥ suparvāṇaḥ ṣaḍete varṣaparvatāḥ /
avagāḍhāścobhayataḥ samudrau pūrvapaścimau // LiP_1,49.17 //
himaprāyastu himavān hemakūṭastu hemavān /
taruṇādityasaṃkāśo hauraṇyo niṣadhaḥ smṛtaḥ // LiP_1,49.18 //
caturvarṇaḥ sasauvarṇo meruścordhvāyataḥ smṛtaḥ /
vṛttākṛtiparīṇāhaścāturasraḥ samutthitaḥ // LiP_1,49.19 //
nīlaś ca vaiḍūryamayaḥ śvetaḥ śuklo hiraṇmayaḥ /
mayūrabarhavarṇastu śātakuṃbhastriśṛṅgavān // LiP_1,49.20 //
evaṃ saṃkṣepataḥ proktāḥ punaḥ śṛṇu girīśvarān /
mandaro devakūṭaś ca pūrvasyāṃ diśi parvatau // LiP_1,49.21 //
kailāso gandhamādaś ca hemavāṃścaiva parvatau /
pūrvataścāyatāvetāvarṇavāntarvyavasthitau // LiP_1,49.22 //
niṣadhaḥ pāriyātraś ca dvāvetau varaparvatau /
yathā pūrvau tathā yāmyāvetau paścimataḥ śritau // LiP_1,49.23 //
triśṛṅgo jāruciścaiva uttarau varaparvatau /
pūrvataścāyatāvetāvarṇavāntarvyavasthitau // LiP_1,49.24 //
maryādāparvatānetānaṣṭāvāhurmanīṣiṇaḥ /
yosau merurdvijaśreṣṭhāḥ prāṃśuḥ kanakaparvataḥ // LiP_1,49.25 //
tasya pādāstu catvāraścaturdikṣu nagottamāḥ /
yairviṣṭabdhā na calati saptadvīpavatī mahī // LiP_1,49.26 //
daśayojanasāhasram āyāmas teṣu paṭhyate /
pūrve tu mandaro nāma dakṣiṇe gandhamādanaḥ // LiP_1,49.27 //
vipulaḥ paścime pārśve supārśvaścottare smṛtaḥ /
mahāvṛkṣāḥ samutpannāś catvāro dvīpaketavaḥ // LiP_1,49.28 //
mandarasya gireḥ śṛṅge mahāvṛkṣaḥ saketu rāṭ /
pralaṃbaśākhāśikharaḥ kadaṃbaścaityapādapaḥ // LiP_1,49.29 //
dakṣiṇasyāpi śailasya śikhare devasevitā /
jaṃbūḥ sadā puṇyaphalā sadā mālyopa śobhitā // LiP_1,49.30 //
saketurdakṣime dvīpe jaṃbūrlokeṣu viśrutā /
vipulasyāpi śailasya paścime ca mahātmanaḥ // LiP_1,49.31 //
saṃjātaḥ śikhare 'śvatthaḥ sa mahān caityapādapaḥ /
supārśvasyottarasyāpi śṛṅge jāto mahādrumaḥ // LiP_1,49.32 //
nyagrodho vipulaskandho 'nekayojanamaṇḍalaḥ /
teṣāṃ caturṇāṃ vakṣyāmi śailendrāṇāṃ yatākramam // LiP_1,49.33 //
amānuṣyāṇi ramyāṇi sarvakālartukāni ca /
manoharāṇi catvāri devakrīḍanakāni ca // LiP_1,49.34 //
vanāni vai caturdikṣu nāmatastu nibodhata /
pūrve caitrarathaṃ nāma dakṣiṇe gandhamādanam // LiP_1,49.35 //
vaibhrājaṃ paścime vidyāduttare saviturvanam /
mitreśvaraṃ tu pūrve tu ṣaṣṭheśvaramataḥ param // LiP_1,49.36 //
varyeśvaraṃ paścime tu uttare cāmrakeśvaram /
mahā sarāṃsi ca tathā catvārī munipuṅgavāḥ // LiP_1,49.37 //
yatra krīḍanti munayaḥ parvateṣu vaneṣu ca /
aruṇodaṃ saraḥ pūrvaṃ dakṣiṇaṃ mānasaṃ smṛtam // LiP_1,49.38 //
sitodaṃ paścimasaro mahābhadraṃ tathottaram /
śākhasya dakṣiṇe kṣetraṃ viśākhasya ca paścime // LiP_1,49.39 //
uttare naigameyasya kumārasya ca pūrvataḥ /
aruṇodasya pūrveṇa śailendrā nāmataḥ smṛtāḥ // LiP_1,49.40 //
tāṃstu saṃkṣepato vakṣye na śakyaṃ vistareṇa tu /
sitāntaś ca kuraṇḍaś ca kuraraścācalottamaḥ // LiP_1,49.41 //
vikaro maṇiśailaś ca vṛkṣavāṃścācalottamaḥ /
mahānīlotha rucakaḥ sabindurdarduras tathā // LiP_1,49.42 //
veṇumāṃś ca sameghaś ca niṣadho devaparvataḥ /
ityete parvatavarā hyanye ca girayas tathā // LiP_1,49.43 //
purveṇa mandarasyaite siddhāvāsā udāhṛtāḥ /
teṣuteṣu girindreṣu guhāsu ca vaneṣu ca // LiP_1,49.44 //
rudrakṣetrāṇi divyāni viṣṇornārāyaṇasya ca /
saraso mānasasyeha dakṣiṇena mahācalāḥ // LiP_1,49.45 //
ye kīrtyamānāstānsarvān saṃkṣipya pravadāmyaham /
śailaś ca viśirāścaiva śikharaścācalottamaḥ // LiP_1,49.46 //
ekaśṛṅgo mahāśūlo gajaśailaḥ piśācakaḥ /
pañcaśailotha kailāso himavāṃścācalottamaḥ // LiP_1,49.47 //
ityete devacaritā utkaṭāḥ parvatottamāḥ /
teṣuteṣu ca sarveṣu parvateṣu vaneṣu ca // LiP_1,49.48 //
rudrakṣetrāṇi divyāni sthāpitāni surottamaiḥ /
digbhāge dakṣiṇe proktāḥ paścime ca vadāmi vaḥ // LiP_1,49.49 //
apareṇa sitodaś ca surapaś ca mahābalaḥ /
kumudo madhumāṃścaiva hyañjano mukuṭas tathā // LiP_1,49.50 //
kṛṣṇaś ca pāṇḍuraścaiva sahasraśikharaś ca yaḥ /
pārijātaś ca śailendraḥ śrīśṛṅgaścācalottamaḥ // LiP_1,49.51 //
ityete devacaritā utkaṭāḥ parvatottamāḥ /
sarve paścimadigbhāge rudrakṣetrasamanvitāḥ // LiP_1,49.52 //
mahābhadrasya sarasaścottare ca mahābalāḥ /
ye sthitāḥ kīrtyamānāṃstānsaṃkṣipyeha nibodhata // LiP_1,49.53 //
śaṅkhakūṭo mahāśailo vṛṣabho haṃsaparvataḥ /
nāgaś ca kapilaścaiva indra śailaś ca sānumān // LiP_1,49.54 //
nīlaḥ kaṇṭakaśṛṅgaś ca śataśṛṅgaś ca parvataḥ /
puṣpakośaḥ praśailaś ca virajaścācalottamaḥ // LiP_1,49.55 //
varāhaparvataścaiva mayūraścācalottamaḥ /
jārudhiścaiva śailendra eta uttarasaṃsthitāḥ // LiP_1,49.56 //
teṣu śaileṣu divyeṣu devadevasya śūlinaḥ /
asaṃkhyātāni divyāni vimānāni sahasraśaḥ // LiP_1,49.57 //
eteṣāṃ śailamukhyānāmantareṣu yathākramam /
saṃti caivāntaradroṇyaḥ sarāṃsyupavanāni ca // LiP_1,49.58 //
vasaṃti devā munayaḥ siddhāś ca śivabhāvitāḥ /
kṛtavāsāḥ sapatnīkāḥ prasādātparameṣṭhinaḥ // LiP_1,49.59 //
lakṣmyādyānāṃ bilvavane kakubhe kaśyapādayaḥ /
tathā tālavane proktam indropendroragātmanām // LiP_1,49.60 //
uduṃbare kardamasya tathānyeṣāṃ mahātmanām /
vidyādharāṇāṃ siddhānāṃ puṇye tvāmravane śubhe // LiP_1,49.61 //
nāgānāṃ siddhasaṃghānāṃ tathā niṃbavane sthitiḥ /
sūryasya kiṃśukavane tathā rudragaṇasya ca // LiP_1,49.62 //
bījapūravane puṇye devācaryo vyavasthitaḥ /
kaumude tu vane viṣṇupramukhānāṃ mahātmanām // LiP_1,49.63 //
sthalapadmavanāntasthanyagrodhe 'śeṣabhoginaḥ /
śeṣastvaśeṣajagatāṃ patirāste 'tigarvitaḥ // LiP_1,49.64 //
sa eva jagatāṃ kālaḥ pātāle ca vyāvasthitaḥ /
viṣṇorviśvagurormūrtirdivyaḥ sākṣāddhalāyudhaḥ // LiP_1,49.65 //
śayanaṃ devadevasya sa hareḥ kaṅkamaṃ vibhoḥ /
vane panasavṛkṣāṇāṃ saśukraā dānavādayaḥ // LiP_1,49.66 //
kinnarairuragāścaiva viśākhakavane sthitāḥ /
manoharavane vṛkṣāḥ sarva koṭisamanvitāḥ // LiP_1,49.67 //
nandīśvaro gaṇavaraiḥ stūyamāno vyavasthitaḥ /
saṃtānakasthalīmadhye sākṣāddevī sarasvatī // LiP_1,49.68 //
evaṃ saṃkṣepataḥ proktā vaneṣu vanavāsinaḥ /
asaṃkhyātā mayāpyatra vaktuṃ no vistareṇa tu // LiP_1,49.69 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge ekonapañcāśattamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
śitāntaśikhare śakraḥ pārijātavane śubhe /
tasya prācyāṃ kumudādrikūṭosau bahuvistaraḥ // LiP_1,50.1 //
aṣṭau purāṇyudīrṇāni dāna vānāṃ dvijottamāḥ /
suvarṇakoṭare puṇye rākṣasānāṃ mahātmanām // LiP_1,50.2 //
nīlakānāṃ purāṇyāhuraṣṭaṣaṣṭirdvijottamāḥ /
mahānīlepi śailendre purāṇi daśa pañca ca // LiP_1,50.3 //
hayānanānāṃ mukhyānāṃ kinnarāṇāṃ ca suvratāḥ /
veṇusaudhe mahāśaile vidyādharapuratrayam // LiP_1,50.4 //
vaikuṇṭhe garuḍaḥ śrīmān karañje nīlalohitaḥ /
vasudhāre vasūnāṃ tu nivāsaḥ parikīrtitaḥ // LiP_1,50.5 //
ratnadhāre girivare saptarṣiṇāṃ mahātmanām /
saptasthānāni puṇyāni siddhāvāsuyutāni ca // LiP_1,50.6 //
mahatprajāpateḥ sthānamekaśṛṅge nagottame /
gajaśaile tu durgādyāḥ sumeve vasavas tathā // LiP_1,50.7 //
ādityāś ca tathā rudrāḥ kṛtāvāsāstathāśvinau /
aśītirdevapuryastu hemakakṣe nagottame // LiP_1,50.8 //
sunīle rakṣasāṃ vāsāḥ pañcakoṭiśatāni ca /
pañcakūṭe purāṇyā sanpañcakoṭipramāṇataḥ // LiP_1,50.9 //
śakaśṛṅge puraśataṃ yakṣāṇāmamitaujasām /
tāmrābhe kādravāyāṇāṃ viśākhe tu guhasya vai // LiP_1,50.10 //
śvetodare muniśreṣṭhāḥ suparṇasya mahātmanaḥ /
piśācake kuberāsya harikūṭe harergṛham // LiP_1,50.11 //
kumude kiṃnarāvāsastvañjane cāraṇālayaḥ /
kṛṣṇe gandharva nilayaḥ pāṇḍure purasaptakam // LiP_1,50.12 //
vidyādharāṇāṃ viprendrā viśvabogasamanvitam /
sahasraśikhare śaile daityānāmugrakarmaṇām // LiP_1,50.13 //
purāṇāṃ tu sahasrāṇi sapta śakraāriṇāṃ dvijāḥ /
mukuṭe pannagāvāsaḥ puṣpaketau munīśvarāḥ // LiP_1,50.14 //
vaivasvatasya somasya vāyornāgādhipasya ca /
takṣake caiva śailendre catvāryāyatanāni ca // LiP_1,50.15 //
brahmendraviṣṇurudrāṇāṃ guhasya ca mahātmanaḥ /
kuberasya ca somasya tathānyeṣāṃ mahātmanām // LiP_1,50.16 //
saṃtyāyatanamukhyāni maryādāparvateṣvapi /
śrīkaṇṭhādriguhāvāsī sarvāvāsaḥ sahomayā // LiP_1,50.17 //
śrīkaṇṭhasyādhipatyaṃ vai sarvadeveśvarasya ca /
aṇḍasyāsya pravṛttistu śrīkaṇṭhena na saṃśayaḥ // LiP_1,50.18 //
ananteśādayastvevaṃ pratyekaṃ cāṇḍapālakāḥ /
cakravartina ityuktāstato vidyeśvarāstviha // LiP_1,50.19 //
śrīkaṇṭhādhiṣṭhitānyatra sthānāni ca samā sataḥ /
maryādāparvateṣvadya śṛṇvantu pravadāmy aham // LiP_1,50.20 //
śrīkaṇṭhādhiṣṭhitaṃ viśvaṃ carācaramidaṃ jagat /
kālāgniśivaparyantaṃ kathaṃ vakṣye savistaram // LiP_1,50.21 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge bhuvanavinyāsoddeśasthānavarṇanaṃ nāma pañcāśattamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca /
devakūṭe girau madhye mahākūṭe suśobhane /
hemavaiḍūryamāṇikyanīlagomedakāntibhiḥ // LiP_1,51.1 //
tathānyairmaṇimukhyaiś ca nirmite nirmale śubhe /
śākhāśata sahasrāḍhaye sarvadrumavibhūṣite // LiP_1,51.2 //
caṃpakāśokapuṃnāgavakulāsanamaṇḍite /
pārijātakasaṃpūrṇe nānāpakṣigaṇānvite // LiP_1,51.3 //
naikadhātuśataiścitre vicitrakusumākule /
nitaṃbapuṣpasālaṃbe naikasattvagaṇānvite // LiP_1,51.4 //
vimalasvādupanīye naikaprasravaṇairyute /
nirjharaiḥ kusumākīrṇairanekaiś ca vibhūṣite // LiP_1,51.5 //
puṣpoḍupavahābhiś ca sravantībhir alaṅkṛte /
snigdhavarṇaṃ mahāmūlamanekaskandhapādapam // LiP_1,51.6 //
ramyaṃ hyaviralacchāyaṃ daśayojana maṇḍalam /
tatra bhūtavanaṃ nāma nānābhūtagaṇālayam // LiP_1,51.7 //
mahādevasya devasya śaṅkarasya mahātmanaḥ /
dīptamāyatanaṃ tatra mahāmaṇivibhūṣitam // LiP_1,51.8 //
hemaprākārasaṃyuktaṃ maṇitoraṇamaṇḍitam /
sphaāṭikaiś ca vicitraiś ca gopuraiś ca samanvitam // LiP_1,51.9 //
siṃhāsanairmaṇimayaiḥ śubhāstaraṇasaṃyutaiḥ /
kṣitāvitastataḥ samyak śarveṇādhiṣṭhitaiḥ śubhaiḥ // LiP_1,51.10 //
amlānamālānicitairnānāvarṇairgṛhottamaiḥ /
maṇḍapaiḥ suvicitraistu sphaāṭikastaṃbhasaṃyutaiḥ // LiP_1,51.11 //
saṃyutaṃ sarvabhūtendrairbrahmendropendrapūjitaiḥ /
varāhagaja siṃharkṣaśārdūlakarabhānanaiḥ // LiP_1,51.12 //
gṛdhrolūkamukhaiścānyairmṛgoṣṭrājamukhairapi /
pramathairvividhaiḥ sthūlairgirikūṭopamaiḥ śubhaiḥ // LiP_1,51.13 //
karālairharikeśaiś ca romaśaiś ca mahābhujaiḥ /
nānāvarṇākṛtidharairnānāsaṃsthānasaṃsthitaiḥ // LiP_1,51.14 //
dīptāsyairdiptacaritairnandīśvaramukhaiḥ śubhaiḥ /
brahmendraviṣṇusaṃkāśairaṇimādi guṇānvitaiḥ // LiP_1,51.15 //
aśūnyamamarairnityaṃ mahāpariṣadais tathā /
tatra bhūtapaterdevāḥ pūjāṃ nityaṃ prayuñjate // LiP_1,51.16 //
jharjharaiḥ śaṅkhapaṭahairbherīḍiṇḍima gaumukhaiḥ /
lalitāvasitodgītairvṛttavalgitagarjitaiḥ // LiP_1,51.17 //
pūjito vai mahādevaḥ pramathaiḥ pramatheśvaraḥ /
siddharṣidevagandharvairbrahmaṇā ca mahātmanā // LiP_1,51.18 //
upendrapramukhaiścānyaiḥ pūjitastatra śakaraḥ /
vibhaktacāruśikharaṃ yatra tacchaṅkhavarcasam // LiP_1,51.19 //
kailāso yakṣarājasya kuberasya mahātmanaḥ /
nivālaḥ koṭiyakṣāṇāṃ tathānyeṣāṃ mahātmanām // LiP_1,51.20 //
tatrāpi devadevasya bhavasyāyatanaṃ mahat /
tasminnāyatane somaḥ sadāste sagaṇo haraḥ // LiP_1,51.21 //
yatra mandākinī nāma nalinī vipulodakā /
savarṇamaṇisopānā kuberaśikhare śubhe // LiP_1,51.22 //
jāṃbūnadamayaiḥ padmairgandhasparśaguṇānvitaiḥ /
nīlavaiḍūryapatraiś ca gandhopetairmahotpalaiḥ // LiP_1,51.23 //
tathā kumudaṣaṇḍaiś ca mahāpadmairalaṅkṛtā /
yakṣagandharvanāribhir apsarobhiś ca sevitā // LiP_1,51.24 //
devadānavagandharvairyakṣarākṣasakinnaraiḥ /
upaspṛṣṭajalā puṇyā nadī mandākinī śubhā // LiP_1,51.25 //
tasyāścottarapārśve tu bhavasyāyatanaṃ śubham /
vaiḍūryamaṇisaṃpannaṃ tatrāste śaṅkaro 'vyayaḥ // LiP_1,51.26 //
dvijāḥ kanakanandāyāstīre vai prācidakṣiṇe /
vanaṃ dvijasahasrāḍhyaṃ mṛgapakṣisamākulam // LiP_1,51.27 //
tatrāpi sagaṇaḥ sāṃbaḥ krīḍatodrisame gṛhe /
nandāyāḥ paścime tīre kiñcidvai dakṣiṇāśrite // LiP_1,51.28 //
puraṃ rudrapurī nāma nānāprāsādasaṃkulam /
tatrāpi śatadhā kṛtvā hyātmānaṃ cāṃbayā saha // LiP_1,51.29 //
krīḍate sagamaḥ sāṃbastacchivālayamucyate /
evaṃ śatasahasrāṇi śarvasyāyatanāni tu // LiP_1,51.30 //
pratidvīpe muniśreṣṭhaḥ parvateṣu vaneṣu ca /
nadīnadataṭākānāṃ tīreṣvarṇavasāṃdhiṣu // LiP_1,51.31 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge ekapañcaśattamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
nadyaś ca bahavaḥ proktā sadā bahujalāḥ śubhāḥ /
sarovarebhyaḥ saṃbhūtāstvasaṃkhyātā dvijottamāḥ // LiP_1,52.1 //
prāṅmukhā dakṣiṇāsyāstu cottaraprabhavāḥ śubhāḥ /
paścimāgrāḥ pavitrāś ca prativarṣaṃ prakīrtitāḥ // LiP_1,52.2 //
ākāśāṃbhonidhiryosau soma ityabhidhīyate /
ādhāraḥ sarvabhūtānāṃ devānāmamṛtākaraḥ // LiP_1,52.3 //
asmātpravṛttā puṇyodā nadī tvākāśa gāminī /
saptamenānilapathā pravṛttā cāmṛtodakā // LiP_1,52.4 //
sā jyotiṃṣyanuvartantī jyotirgaṇaniṣovitā /
tārākoṭisahasrāṇāṃ nabhasaś ca samā yutā // LiP_1,52.5 //
parivartatyaharaho yathā somastathaiva sā /
catvāryaśītiś ca tathā sahasrāṇāṃ samucchritaḥ // LiP_1,52.6 //
yojanānāṃ mahāmeruḥ śrīkaṇṭhākrīḍakomalaḥ /
tatrāsīno yataḥ śarvaḥ sāṃbaḥ saha gaṇeśvaraiḥ // LiP_1,52.7 //
krīḍate suciraṃ kālaṃ tasmātpuṇyajalā śivā /
giriṃ meruṃ nadī puṇyā sā prayāti pradakṣiṇam // LiP_1,52.8 //
vibhajyamānasalilā sā javenānilena ca /
merorantarakūṭeṣu nipapāta caturṣvapi // LiP_1,52.9 //
samantātsamatikramya sarvādrīnpravibhāgaśaḥ /
niyogāddevadevasya praviṣṭā sā mahārṇavam // LiP_1,52.10 //
asyā vinirgatā nadyaḥ śataśotha sahasraśaḥ /
sarvadvīpādrivarṣeṣu bahavaḥ varikīrtitāḥ // LiP_1,52.11 //
kṣudranadyastvasaṃkhyātā gaṅgā yadgāṃ gatāmbarāt /
ketumāle narāḥ kālāḥ sarve panasabhojanāḥ // LiP_1,52.12 //
striyaścotpalavarṇābhā jīvitaṃ cāyutaṃ smṛtam /
bhadrāśve śuklavarṇāś ca striyaścandrāṃśu saṃnibhāḥ // LiP_1,52.13 //
kālāmrabhojanāḥ sarve nirātaṅkā ratipriyāḥ /
daśavarṣasahasrāṇi jīvanti śivabhāvitāḥ // LiP_1,52.14 //
hiraṇmayā ivātyartha mīśvarārpitacetasaḥ /
tathā ramaṇake jīvā nyagrodhaphalabhojanāḥ // LiP_1,52.15 //
daśavarṣasahasrāṇi śatāni daśapañca ca /
jīvanti śuklāste sarve śivadhyānaparāyaṇāḥ // LiP_1,52.16 //
hairaṇmayā mahābhāgā hiraṇmayavanāśrayāḥ /
ekādaśa sahasrāṇi śatāni daśapañca ca // LiP_1,52.17 //
varṣāṇāṃ tatra jīvanti aśvatthāśanajīvanāḥ /
hairaṇmayā ivātyarthamīśvarārpitamānasāḥ // LiP_1,52.18 //
kuruvarṣe tu kuravaḥ svargalokātparīcyutāḥ /
sarve maithuna jātāś ca kṣīriṇaḥ kṣīrabhojanāḥ // LiP_1,52.19 //
anyonyamanuraktāś ca cakravākasadharmiṇaḥ /
anāmayā hyaśokāś ca nityaṃ sukhaniṣeviṇaḥ // LiP_1,52.20 //
trayodaśa sahasrāṇi śatāni daśapañca ca /
jīvanti te mahāvīryā na cānyastrīniṣeviṇaḥ // LiP_1,52.21 //
sahaiva maraṇaṃ teṣāṃ kurūṇāṃ svargavāsinām /
hṛṣṭānāṃ supravṛddhānāṃ sarvānnāmṛtabhojinām // LiP_1,52.22 //
sadā tu candrakāntānāṃ sadā yovanaśālinām /
śyāmāṅgānāṃ sadā sarvabhūṣaṇāspadadehinām // LiP_1,52.23 //
jaṃbūdvīpe tu tatrāpi kuruvarṣaṃ suśobhanam /
tatra candraprabhaṃ śambhorvimānaṃ candramaulinaḥ // LiP_1,52.24 //
varṣe tu bhārate martyāḥ puṇyāḥ karmavaśāyuṣaḥ /
śatāyuṣaḥ samākhyātā nānāvarṇālpadehinaḥ // LiP_1,52.25 //
nānādevarcane yuktā nānākarmaphalāśinaḥ /
nānājñānārthasaṃpannā durbalāścalpabhoginaḥ // LiP_1,52.26 //
indradvīpe tathā kecittathaiva ca kaseruke /
tāmradvīpaṃ gatāḥ kecitkociddeśaṃ gabhastimat // LiP_1,52.27 //
nāgadvīpaṃ tatā saumyaṃ gāndharvaṃ vāruṇaṃ gatāḥ /
kecinmlecchāḥ pulindāś ca nānājātisamudbhavāḥ // LiP_1,52.28 //
pūrve kirātāstasyānte paścime yavanāḥ smṛtāḥ /
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā madhye śudrāś ca sarvaśaḥ // LiP_1,52.29 //
ijyāyuddhavaṇijyābhir vartayanto vyavasthitāḥ /
teṣāṃ saṃvyavahāroyaṃ vartate 'tra parasparam // LiP_1,52.30 //
dharmārthakāmasaṃyukto varṇānāṃ tu svakarmasu /
saṃkalpaścābhimānaś ca āśramāṇāṃ yathāvidhi // LiP_1,52.31 //
iha svargāpavargārthaṃ pravṛttiryatra mānuṣī /
teṣāṃ ca yugakarmāṇi nānyatra munipuṅgavāḥ // LiP_1,52.32 //
daśavarṣasahasrāṇi sthitiḥ kiṃpuruṣe nṛṇām /
suvarṇavarṇāś ca narāstriyaścāpsarasopamāḥ // LiP_1,52.33 //
anāmayā hyaśokāś ca sarve te śivabhāvitāḥ /
śuddhasattvāś ca hemābhāḥ sadārāḥ plakṣabhojanāḥ // LiP_1,52.34 //
mahārajatasaṃkāśā harivarṣepi mānavāḥ /
devalokāccyutāḥ sarve devākārāś ca sarvaśaḥ // LiP_1,52.35 //
haraṃ yajanti sarveśaṃ pibantīkṣurasaṃ śubham /
na jarā bādhate tena na ca jīryānti te narāḥ // LiP_1,52.36 //
daśavarṣasahasrāṇi tatra jīvānti mānavāḥ /
madhyamaṃ yanmayā proktaṃ nāmnā varṣamilāvṛtam // LiP_1,52.37 //
na tatra sūryastapati na te jīryanti mānavāḥ /
candrasūryau na nakṣatraṃ na prakāśam ilāvṛte // LiP_1,52.38 //
padmaprabhāḥ padma mukhāḥ padampatranibhekṣaṇāḥ /
padampatrasugandhāś ca jāyante bhavabhāvitāḥ // LiP_1,52.39 //
jaṃbūphalarasāhārā aniṣpandāḥ sugandhinaḥ /
devalokāgatāstatra jāyante hyajarāmarāḥ // LiP_1,52.40 //
trayodaśasahasrāṇi varṣāṇāṃ te narottamāḥ /
āyuḥpramāṇaṃ jīvanti varṣe divye tvilāvṛte // LiP_1,52.41 //
jaṃbūphalarasaṃ pītvā na jarā bādhate tvimān /
na kṣudhā na klamaścāpi na jano mṛtyu māṃs tathā // LiP_1,52.42 //
tatra jāmbūnadaṃ nāma kanakaṃ devabhūṣaṇam /
indragopapratīkāśaṃ jāyate bhāsvaraṃ tu tat // LiP_1,52.43 //
evaṃ mayā samākhyātā navavarṣānuvartinaḥ /
varṇāyurbhojanādyāni saṃkṣipya na tu vistarāt // LiP_1,52.44 //
hemakūṭe tu gandharvā vijñeyāścāpsarogaṇāḥ /
sarve nāgāś ca niṣaghe śeṣavāsukitakṣakāḥ // LiP_1,52.45 //
mahābalāstrayāstriṃśadramante yājñikāḥ surāḥ /
nīle tu vaiḍūryamaye siddhā brahmarṣayo 'malāḥ // LiP_1,52.46 //
daityānāṃ dānavānāṃ ca śvetaḥ parvata ucyate /
śṛṅgavān parvataścaiva pitṝṇāṃ nilayaḥ sadā // LiP_1,52.47 //
himavān yakṣamukhyānāṃ bhūtānāmiśvarasya ca /
sarvādriṣu mahādevo hariṇā brahmaṇāṃbayā // LiP_1,52.48 //
nandinā ca gaṇaiścaiva varṣeṣu ca vaneṣu ca /
nīlaśvetatriśṛṅge ca bhagavānnīlalohitaḥ // LiP_1,52.49 //
siddhairdevaiś ca pitṛbhir dṛṣṭo nityaṃ viśeṣataḥ /
nīlaś ca vaiḍūryamayaḥ śvetaḥ śuklo hiraṇmayaḥ // LiP_1,52.50 //
mayūrabarhavarṇastu śātakuṃbhastriśṛṅgavān /
ete parvatarājāno jaṃbūdvīpe vyavasthitāḥ // LiP_1,52.51 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge bhuvanakośasvabhāvavarṇanaṃ nāma dvipañcāśattamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
plakṣadvīpādidvīpeṣu sapta saptasu parvatāḥ /
ṛjhvāyatāḥ pratidiśaṃ nivṛṣṭa varṣaparvatāḥ // LiP_1,53.1 //
plakṣadvīpe tu vakṣyāmi sapta divyān mahācalān /
gomedakotra prathamo dvitīyaścāndra ucyate // LiP_1,53.2 //
tṛtīyo nārado nāma caturtho dundubhiḥ smṛtaḥ /
pañcamaḥ somako nāma sumanāḥ ṣaṣṭha ucyate // LiP_1,53.3 //
sa eva vaibhavaḥ prokto vaibhrājaḥ saptamaḥ smṛtaḥ /
saptaite girayaḥ proktāḥ plakṣadvīpe viśeṣataḥ // LiP_1,53.4 //
sapta vai śālmalidvīpe tāṃstu vakṣyāmyanukramāt /
kumudaścottamaścaiva parvataś ca balāhakaḥ // LiP_1,53.5 //
droṇaḥ kaṅkaś ca mahiṣaḥ kakudmān saptamaḥ smṛtaḥ /
kuśadvīpe tu saptaiva dvīpāś ca kulaparvatāḥ // LiP_1,53.6 //
tāṃstu saṃkṣepato vakṣye nāmamātreṇa vai kramāt /
vidrumaḥ prathamaḥ prokto dvitīyo hemaparvataḥ // LiP_1,53.7 //
tṛtīyo dyutimānnāma caturthaḥ puṣpitaḥ smṛtaḥ /
kuśeśayaḥ pañcamastu ṣaṣṭho harigiriḥ smṛtaḥ // LiP_1,53.8 //
saptamo mandaraḥ śrīmānmahādevaniketanam /
mandā iti hyapāṃ nāma mandaro dhāraṇādapām // LiP_1,53.9 //
tatra sākṣādvṛṣāṅkastu viśveśo vimalaḥ śivaḥ /
somaḥ sanandī bhagavānāste hemagṛhottame // LiP_1,53.10 //
tapasā toṣitaḥ pūrvaṃ mandareṇa maheśvaraḥ /
avimukte mahākṣetre lebhe sa paramaṃ varam // LiP_1,53.11 //
prārthitaś ca mahādevo nivāsārthaṃ sahāṃbayā /
avimuktādupāgamya cakre vāsaṃ sa mandare // LiP_1,53.12 //
sanandī sagaṇaḥ somastonāsau tanna muñcati /
krauñcadvīpe tu sapteha kraiñcādyāḥ kulaparvatāḥ // LiP_1,53.13 //
kraiñco vāmanakaḥ paścāttṛtīyaścāndhakārakaḥ /
andhakārātparaścāpi divāvṛnnāma parvataḥ // LiP_1,53.14 //
divāvṛtaḥ paraścāpi vivindo girirucyate /
vivindātparataścāpi puṇḍarīko mahāgiriḥ // LiP_1,53.15 //
puṇḍarīkātparaścāpi procyate dundubhisvanaḥ /
ete ratnamayāḥ sapta krauñcadvīpasya parvatāḥ // LiP_1,53.16 //
śākadvīpe ca girayaḥ sapta tāṃstu nibodhata /
udayo raivataścāpi śtāmako munisattamāḥ // LiP_1,53.17 //
rājataścagariḥ śrīmānāṃbikeyaḥ śuśobhanaḥ /
āṃbikeyātparo ramyaḥ sarvauṣadhisamanvitaḥ // LiP_1,53.18 //
tathaiva kesarītyukto yato vāyuḥ prajāyate /
puṣkare parvataḥ śrīmāneka eva mahāśilaḥ // LiP_1,53.19 //
citrairmaṇimayaiḥ kūṭaiḥ śilājālaiḥ samucchritaiḥ /
dvīpasya tasya pūrvardhe citrasānusthito mahān // LiP_1,53.20 //
yojanānāṃ sahasrāṇi ūrdhvaṃ pañcāśaducchritaḥ /
adhaścaiva cutastriṃśatsahasrāṇi mahācalaḥ // LiP_1,53.21 //
dvīpasyārdhe parikṣiptaḥ parvato mānasottaraḥ /
sthito velāsamīpe tu navacandra ivoditaḥ // LiP_1,53.22 //
yojanānāṃ sahasrāṇi ūrdhvaṃ pañcāśaducchritaḥ /
tāvadeva tu vistīrṇaḥ pārśvataḥ parimaṇḍalaḥ // LiP_1,53.23 //
sa eva dvīpapaścārdhe mānasaḥ pṛthivīdharaḥ /
eka eva mahāsānuḥ saṃniveśāddvidhā kṛtaḥ // LiP_1,53.24 //
tasmindvīpe smṛtau dvau tu puṇyau janapadau śubhau /
rājatau mānasastātha parvatasyānumaṇḍalau // LiP_1,53.25 //
mahāvītaṃ tu yadvarṣaṃ bāhyato mānasasya tu /
tasyaivābhyantaro yastu dhātakīkhaṇḍa ucyate // LiP_1,53.26 //
svādūdakenodadhinā puṣkaraḥ parivāritaḥ /
puṣkaradvīpavistāravistīrṇausau samantataḥ // LiP_1,53.27 //
vistārānmaṇḍalāccaiva puṣkarasya samena tu /
evaṃ dvīpāḥ samudraistu saptasaptabhir āvṛtāḥ // LiP_1,53.28 //
dvīpasyānantaro yastu samudraḥ saptamastu vai /
evaṃ dvīpasamudrāṇāṃ vṛddhirjñeyā parasparam // LiP_1,53.29 //
pareṇa puṣkarasyātha anuvṛtya sthito mahān /
svādūdakasamudrastu samantātpariveṣṭya ca // LiP_1,53.30 //
pareṇa tasya mahatī dṛśyate lokasaṃsthitiḥ /
kāñcanī dviguṇā bhūmiḥ sarvā caikaśilo pamā // LiP_1,53.31 //
tasyāḥ pareṇa śailastu maryādāpāramaṇḍalaḥ /
prakāśaścāprakāśaś ca lokālokaḥ sa ucyate // LiP_1,53.32 //
dṛśyādṛśyagiriryāvattā vadeṣā dharā dvijāḥ /
yojanānāṃ sarasrāṇi daśa tasyocchrayaḥ smṛtaḥ // LiP_1,53.33 //
tāvāṃś ca vistarastasya lokālokamahāgireḥ /
arvācīne tu tasyārdhe caranti raviraśmayaḥ // LiP_1,53.34 //
parārdhe tu tamo nityaṃ lokālokastataḥ smṛtaḥ /
evaṃ saṃkṣepataḥ prokto bhūrlokasya ca vistaraḥ // LiP_1,53.35 //
ābhānorvai bhuvaḥ svastu ādhruvānmunisattamāḥ /
āvahādya niviṣṭāstu vāyorvai sapta nemayaḥ // LiP_1,53.36 //
āvahaḥ pravahaścaiva tataścānuvahas tathā /
saṃvaho vivahaścātha tataścordhvaṃ parāvahaḥ // LiP_1,53.37 //
dvijāḥ parivahaśceti vāyorvai sapta nemayaḥ /
balāhakās tathā bhānuścandro nakṣatra rāśayaḥ // LiP_1,53.38 //
grahaṇi ṛṣayaḥ sapta dhruvo viprāḥ kramādiha /
yojanānāṃ mahīpṛṣṭhādūrdhvaṃ pañcadaśādhruvāt // LiP_1,53.39 //
niyutānyekaniyutaṃ bhūpṛṣṭhādbhānumaṇḍalam /
rathaḥ ṣoḍaśasāhasro bhāskarasya tathopariḥ // LiP_1,53.40 //
caturāśītisāhasro meruścopari bhūtalāt /
koṭiyojanamākramya maharloko dhruvāddhruvaḥ // LiP_1,53.41 //
janaloko maharlokāttathā koṭidvayaṃ dvijāḥ /
janalokāttapolokaścatasraḥ koṭayo mataḥ // LiP_1,53.42 //
prājā patyādbrahmalokaḥ koṭiṣaṭkaṃ visṛjya tu /
puṇyalokāstu saptaite hyaṇḍosminkathitā dvijāḥ // LiP_1,53.43 //
adhaḥ saptatalānāṃ tu narakāṇāṃ hi koṭayaḥ /
māyāntāścaiva ghorādyā aṣṭāviṃśatireva tu // LiP_1,53.44 //
pāpinasteṣu pacyante svasvakarmānurūpataḥ /
avīcyantāni sarvāṇi rauravādyāni teṣu ca // LiP_1,53.45 //
pratyekaṃ pañcakānyāhurnarakāṇi viśeṣataḥ /
aṇḍamādau mayā proktamaṇḍasyāvaraṇāni ca // LiP_1,53.46 //
hiraṇyagarbhasargaś ca prasaṃgādbahuvistarāt /
aṇḍānāmīdṛśānāṃ tu koṭyo jñeyāḥ sahasraśaḥ // LiP_1,53.47 //
sarvagatvāt pradhānasya tiryag ūrdhvam adhas tathā /
aṇḍeṣveteṣu sarveṣu bhuvanāni caturdaśa // LiP_1,53.48 //
pratyaṇḍaṃ dvijaśārdūlāsteṣāṃ heturmaheścaraḥ /
aṇḍeṣu cāṇḍabāhyeṣu tathāṇḍāvaraṇeṣu ca // LiP_1,53.49 //
tamo 'nte ca tamaḥpāre cāṣṭamūrtirvyavasthitaḥ /
asyātmano maheśasya mahādevasya dhīmataḥ // LiP_1,53.50 //
adehinastvaho dehamakhilaṃ paramātmanaḥ /
asyāṣṭamūrteḥ śarvasya śivasya gṛhamadhinaḥ // LiP_1,53.51 //
gṛhiṇī prakṛtirdivyā prajāś ca mahadādayaḥ /
paśavaḥ kiṅkarastasya sarve dehābhimāninaḥ // LiP_1,53.52 //
ādyantahīno bhagavānanantaḥ pumānpradhānapramukhāś ca sapta /
pradhānamūrtistvatha ṣoḍaśāṅgo maheśvaraścāṣṭatanuḥ sa eva // LiP_1,53.53 //
ājñābalāttasya dharā sthiteha dharādharā vāridharāḥ samudrāḥ /
jyotirgaṇaḥ śakramukhāḥ surāś ca vaimānikāḥ sthāvarajaṅgamāś ca // LiP_1,53.54 //
dṛṣṭvā yakṣaṃ lakṣaṇairhinamīsaṃ dṛṣṭvā sendrāste kimetattviheti /
yakṣaṃ gatvā niścayātpāvakādyāḥ śaktikṣīṇāścābhavanyattatopi // LiP_1,53.55 //
dagdhuṃ tṛṇaṃ vāpi samakṣamasya yakṣasya vahnirna śaśāka viprāḥ /
vāyustṛṇaṃ cālayituṃ tathānye svānsvānprabhāvān sakalāmarendrāḥ // LiP_1,53.56 //
tadā svayaṃ vṛtraripuḥ surendraiḥ sureśvaraḥ sarvasamṛddhihetuḥ /
sureśvaraṃ yakṣamuvāca ko vā bhavānitītthaṃ sa kutūhalātmā // LiP_1,53.57 //
tadā hyadṛśyaṃ gata eva yakṣastadāṃbikā haimavatī śubhāsyā /
umā śubhairābharaṇairanekaiḥ suśobhamānā tvanu cāvirāsīt // LiP_1,53.58 //
tāṃ śakra mukhyā bahuśobhamānāmumāmajāṃ haimavatīmapṛcchan /
kimetadīśe bahuśobhamāne vāṃbīke yakṣavapuścakāsti // LiP_1,53.59 //
niśamya tadyakṣamumāmbikāha tvagocaraśceti surāḥ saśakraāḥ /
praṇemurenāṃ mṛgarājagāminīmumāmajāṃ lohitaśuklakṛṣṇām // LiP_1,53.60 //
saṃbhāvitā sā sakalāmarendraiḥ sarvapravṛttistu surāsurāṇām /
ahaṃ purāsaṃ prakṛtiś ca puṃso yakṣasya cājñāvaśagetyathāha // LiP_1,53.61 //
tasmāddvijāḥ sarvamajasya tasya niyogataścāṇḍamabhūdajādvai /
ajaś ca aṇḍādakhilaṃ ca tasmājjyotirgaṇairlokamajātmakaṃ tat // LiP_1,53.62 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge bhuvanakośavinyāsanirṇayo nāma tripañcāśattamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
suta uvāca
jyotirgaṇapracāraṃ vai saṃkṣipyāṇḍe bravīmyaham /
devakṣetrāṇi cālokya grahacāraprasiddhaye // LiP_1,54.1 //
mānasopari māhendrī prācyāṃ meroḥ purī sthitā /
dakṣiṇe bhānuputrasya varuṇasya ca vāruṇī // LiP_1,54.2 //
saumye somasya vipulā tāsu digdevatāḥ sthitāḥ /
amarāvatī saṃyamanī sukhā caiva vibhā kramāt // LiP_1,54.3 //
lokapālopariṣṭāt tu sarvato dakṣiṇāyane /
kāṣṭhāṃ gatasya sūryasya gatīryā tāṃ nibodhata // LiP_1,54.4 //
dakṣiṇaprakrame bhānuḥ kṣipteṣuriva dhāvati /
jyotiṣāṃ cakramādāya satataṃ parigacchati // LiP_1,54.5 //
purāntago yadā bhānuḥ śakrasya bhavati prabhuḥ /
sarvaiḥ sāyamanaiḥ sauro hyudayo dṛśyate dvijāḥ // LiP_1,54.6 //
sa eva sukhavatyāṃ tu niśātasthaḥ pradṛśyate /
astameti punaḥ sūryo vibhāyāṃ viśvadṛgvibhuḥ // LiP_1,54.7 //
mayā proktomarāvatyāṃ yathāsau vāritaskaraḥ /
tathā saṃyamanīṃ prāpya sukhāṃ caiva vibhāṃ khagaḥ // LiP_1,54.8 //
yadāparāhṇastvāgnoyyāṃ pūrvāhṇo naiṛte dvijāḥ /
tadā tvapararātraś ca vāyubhāge sudāruṇaḥ // LiP_1,54.9 //
īśānyāṃ pūrvarātrastu gatireṣā ca sarvataḥ /
evaṃ puṣkaramadhye tu yadā sarpati vāripaḥ // LiP_1,54.10 //
triṃśāṃśakaṃ tu medinyāṃ muhūrtenaiva gacchati /
yojanānāṃ muhūrtasya imāṃ saṃkhyāṃ nibodhata // LiP_1,54.11 //
pūrṇā śatasahasrāṇāmekatriṃśattu sā smṛtā /
pañcāśacca tathānyāni sahasrāṇyadhikāni tu // LiP_1,54.12 //
mauhūrtikī gatirhyeṣā bhāskarasya mahātmanaḥ /
etena gatiyogena yadā kāṣṭhāṃ tu dakṣiṇām // LiP_1,54.13 //
paryapṛcchet pataṅgopi saumyāśāṃ cottare 'hani /
madhye tu puṣkarasyātha bhramate dakṣiṇāyane // LiP_1,54.14 //
mānasottaraśaile tu mahātejā vibhāvasuḥ /
maṇḍalānāṃ śataṃ pūrṇaṃ tadaśītyadhikaṃ vibhuḥ // LiP_1,54.15 //
bāhyaṃ cābhyantaraṃ proktamuttarāyaṇadakṣiṇe /
pratyahaṃ carate tāni sūryo vai maṇḍalāni tu // LiP_1,54.16 //
kulālacakraparyanto yathā śighraṃ pravartate /
dakṣiṇaprakrame devas tathā śīghraṃ pravartate // LiP_1,54.17 //
tasmātprakṛṣṭāṃ bhūmiṃ tu kālenālpena gacchati /
sūryo dvādaśabhiḥ śīghraṃ muhūrtairdakṣiṇāyane // LiP_1,54.18 //
trayodaśārdhamṛkṣāṇāmahnā tu carate raviḥ /
muhūrtaistāvadṛkṣāṇi naktamaṣṭādaśaiścaran // LiP_1,54.19 //
kulālacakramadhyaṃ tu yathā mandaṃ prasarpati /
tathodagayane sūryaḥ sarpate mandavikramaḥ // LiP_1,54.20 //
tasmāddīrgheṇa kālena bhūmimalpāṃ tu gaccati /
sa ratho dhiṣṭhito bhānorādityairmunibhis tathā // LiP_1,54.21 //
gandharvairapsarobhiś ca grāmaṇīḥ sarparākṣasaiḥ /
pradīpayan sahasrāṃśuragrataḥ pṛṣṭhatopyadhaḥ // LiP_1,54.22 //
ūrdhvataś ca karaṃ tyaktvā sabhāṃ brāhmīmanuttamām /
aṃbhobhir munibhistyaktaiḥ saṃdhyāyāṃ tu niśācarān // LiP_1,54.23 //
hatvā hatvā tu saṃprāptānbrahmaṇaiścarate raviḥ /
aṣṭādaśa muhūrtaṃ tu uttarāyaṇapaścimam // LiP_1,54.24 //
aharbhavati taccāpi carate mandavikramaḥ /
trayośārdham ṛkṣāṇi naktaṃ dvādaśabhī raviḥ /
muhūrtaistāvadṛkṣāmi divāṣṭādaśabhiścaran // LiP_1,54.25 //
tato mandataraṃ nābhyāṃ cakraṃ bhramati vai yathā /
mṛtpiṇḍa iva madhyastho dhruvo bhramati vai tathā // LiP_1,54.26 //
triṃśanmuhūrtairevāhurahyerātraṃ purāvidaḥ /
ubhayoḥ kāṣṭhayormadhye bhramato maṇḍalāni tu // LiP_1,54.27 //
kulālacakranābhistu yatā tatraiva vartate /
auttānapādo bhramati grahaiḥ sārdhaṃ grahāgraṇīḥ // LiP_1,54.28 //
gaṇo munijyotiṣāṃ tu manasā tasya sarpati /
adhiṣṭhitaḥ punastena bhānustvādāya tiṣṭhati // LiP_1,54.29 //
kiraṇaiḥ sarvatastoyaṃ devo vai sasamīraṇaḥ /
auttānapādasya sadā dhruvatvaṃ vai prasādataḥ // LiP_1,54.30 //
viṣṇorauttānapādena cāptaṃ tātasya hetunā /
āpaḥ pītāstu sūryeṇa kramante śaśinaḥ kramāt // LiP_1,54.31 //
niśākarānnisnavante jīmūtānpratyapaḥ kramāt /
vṛndaṃ jalamucāṃ caiva śvasanenābhitāḍitam // LiP_1,54.32 //
kṣmāyāṃ sṛṣṭiṃ visṛjate 'bhāsayattena bhāskaraḥ /
toyasya nāsti vai nāśaḥ tadaiva parivartate // LiP_1,54.33 //
hitāya sarvajantūnāṃ gatiḥ sarvema nirmitā /
bhūrbhuvaḥ svas tathā hyāpo hyannaṃ cāmṛtameva ca // LiP_1,54.34 //
prāṇā vai jagatāmāpo bhūtāni bhuvanāni ca /
bahunātra kimuktena carācaramidaṃ jagat // LiP_1,54.35 //
apāṃ śivasya bhagavānādhipatye vyavasthitaḥ /
apāṃ tvadhipatirdevo bhava ityeva kīrtitaḥ // LiP_1,54.36 //
bhavātmakaṃ jagatsarvamiti kiṃ ceha cādbhutam /
nārāyaṇatvaṃ devasya hareścādbhiḥ kṛtaṃ vibhoḥ /
jagatāmālayo viṣṇus tv āpastasyālayāni tu // LiP_1,54.37 //
dandahyamāneṣu carācareṣu godhūmabhūtāstvathaniṣkramanti /*
yā yā ūrdhvaṃ māruteneritā vai tāstāstvabhrāṇyagninā vāyunā ca // LiP_1,54.38 //*
ato dhūmāgnivātānāṃ saṃyogastvabhramucyate /
vārīṇi varṣatītyabhramabhrasyeśaḥ sahasradṛk // LiP_1,54.39 //
yajñadhūmodbhavaṃ cāpi dvijānāṃ hitakṛtsadā /
dāvāgnidhūmasaṃbhūtamabhraṃ vanahitaṃ smṛtam // LiP_1,54.40 //
mṛtadhūmodbhavaṃ tvabhramaśubhāya bhaviṣyati /
abhicārāgnidhūmotthaṃ bhūtanāsāya vai dvijāḥ/ // LiP_1,54.41 //
evaṃ dhūmaviśeṣeṇa jāgatāṃ vai hitāhitam /
tasmādācchādayeddhūmamabhicārakṛtaṃ naraḥ // LiP_1,54.42 //
anācchādya dvijaḥ kuryāddhūmaṃ yaścābhicārikam /
evamuddiśya lokasya kṣayakṛcca bhaviṣyati // LiP_1,54.43 //
apāṃ nidhānaṃ jīmūtāḥ ṣaṇmāsāniha suvratāḥ /
varṣayantyeva jagatāṃ hitāya pavanājñayā // LiP_1,54.44 //
stanitaṃ ceha vāyavyaṃ vaidyutaṃ pāva kodbhavam /
tridhā teṣāmihotpattirabhrāṇāṃ munipuṅgavāḥ // LiP_1,54.45 //
na bhraśyānti yatobhrāṇi mehanānmegha ucyate /
kāṣṭhā vāhnāś ca vairiñcyāḥ pakṣā ścaiva pṛthagvidhāḥ // LiP_1,54.46 //
ājyānāṃ kāṣṭhasaṃyogādagnerdhūmaḥ pravartitaḥ /
dvitīyānāṃ ca saṃbhūtirviriñcocchvāsavāyunā // LiP_1,54.47 //
bhūbhṛtāṃ tvatha pakṣaistu maghavaccheditaistataḥ /
vāhneyāstvatha jīmūtāstvāvahasthānagāḥ śubhāḥ // LiP_1,54.48 //
viriñcocchvāsajāḥ sarve pravahaskandhajāstataḥ /
pakṣajāḥ puṣkarādyāś ca varṣanti ca yadā jalam // LiP_1,54.49 //
mūkāḥ saśabdaduṣṭāśāstvetaiḥ kṛtyaṃ yathākramam /
kṣāmavṛṣṭipradā dīrghakālaṃ śītasamīriṇaḥ // LiP_1,54.50 //
jīvakāś ca tathā kṣīṇā vidyuddhvanivivarjitāḥ /
tiṣṭhantyākrośamātre tu dharāpṛṣṭhāditastataḥ // LiP_1,54.51 //
ardhakrośe tu sarve vai jīmūtā girivāsinaḥ /
meghā yojanamātraṃ tu sādhyatvādbrahutoyadāḥ // LiP_1,54.52 //
dharāpṛṣṭhāddvijāḥ kṣmāyāṃ vidyudguṇasamanvitāḥ /
teṣāṃ teṣāṃ vṛṣṭisargaṃ tredhā kathitamatra tu // LiP_1,54.53 //
pakṣajāḥ kalpajāḥ sarve parvatānāṃ mahattamāḥ /
kalpānte te ca varṣanti rātrau nāśāya śāradāḥ // LiP_1,54.54 //
pakṣajāḥ puṣkarādyāś ca varṣanti ca yadā jalam /
tadārṇavamabhūtsarvaṃ tatra śete niśīśvaraḥ // LiP_1,54.55 //
āgneyānāṃ śvāsajānāṃ pakṣajānāṃ dvijarṣabhāḥ /
jaladānāṃ sadā dhūmo hyāpyā yana iti smṛtaḥ // LiP_1,54.56 //
pauṇḍrāstu vṛṣṭayaḥ sarvā vaidyutāḥ śītaśasyadāḥ /
puṇḍradeśeṣu patitā nāgānāṃ śīkarā himāḥ // LiP_1,54.57 //
gāṅgā gaṅgāmbu saṃbhūtā parjanyena parāvahaiḥ /
nagānāṃ ca nadīnāṃ ca diggajānāṃ samākulam // LiP_1,54.58 //
meghānāṃ ca pṛthagbhūtaṃ jalaṃ prāyādagādagam /
parāvahoyaḥ śvayanaścānayatyambikāgurum // LiP_1,54.59 //
menāpatimatikramya vṛṣṭiśeṣaṃ dvijāḥ param /
abhyeti bhārate varṣe tvaparāntavivṛddhaye // LiP_1,54.60 //
vṛṣṭayaḥ kathitā hyadya dvidhā vastu vivṛddhaye /
sasyadvayasya saṃkṣepātprabravīmi yathāmati // LiP_1,54.61 //
sraṣṭā bhānurmahātejā vṛṣṭīnāṃ viśvadṛgvibhuḥ /
sopi sākṣāddvijaśreṣṭhāśceśānaḥ paramaḥ śivaḥ // LiP_1,54.62 //
sa eva tejastvojastu balaṃ viprā yaśaḥ svayam /
cakṣuḥ śrotraṃ mano mṛtyurātmā manyu rvidigdiśaḥ // LiP_1,54.63 //
satyaṃ ṛtaṃ tathā vāyuraṃbaraṃ khacaraś ca saḥ /
lokapālo harirbrahmā rudraḥ sākṣānmaheśvaraḥ // LiP_1,54.64 //
sahasrakiraṇaḥ śrīmānaṣṭahastaḥ sumaṅgalaḥ /
ardhanārivapuḥ sākṣāttranetrastridaśādhipaḥ // LiP_1,54.65 //
asyaiveha prasādāttu vṛṣṭirnānābhavaddvijāḥ /
sahasraguṇamutsraṣṭumādatte kiraṇairjalam // LiP_1,54.66 //
jalasya nāśo vṛddhirvā nāstyevāsya vicārataḥ /
dhruveṇādhiṣṭhito vāyurvṛṣṭiṃ saṃharate punaḥ // LiP_1,54.67 //
grahān niḥsṛtya sūryāt tu kṛtsne nakṣatramaṇḍale /
cārasyānte viśatyarke dhruveṇa samadhiṣṭhitā // LiP_1,54.68 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge jyotiścakre sūryagatyādikathanaṃ nāma catuḥpañcāśattamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
sauraṃ saṃkṣepato vakṣye rathaṃ śaśina eva ca /
grahaṇāmitareṣāṃ ca yathā gacchati cāṃbupaḥ // LiP_1,55.1 //
saurastu brahmaṇā sṛṣṭo rathastvarthavaśena saḥ /
saṃvatsarasyāvayavaiḥ kalpitaś ca dvijarṣabhāḥ // LiP_1,55.2 //
triṇā bhinā tu cakreṇa pañcāreṇa samanvitaḥ /
sauvarṇaḥ sarvadevānāmāvāso bhāskarasya tu // LiP_1,55.3 //
navayojanasāhasro vistārāyāmataḥ smṛtaḥ /
dviguṇopi rathopasthādīṣādaṇḍaḥ pramāṇataḥ // LiP_1,55.4 //
asaṃgaustu hayairyukto yataścakraṃ tataḥ sthitaiḥ /
vājinastasya vai sapta chandobhir nirmitāstu te // LiP_1,55.5 //
cakrapakṣe nibaddhāstu dhruve cākṣaḥ samarpitaḥ /
sahāśvacakro bhramate sahākṣo bhramate dhruvaḥ // LiP_1,55.6 //
akṣaḥ sahaikacakreṇa bhramate 'sau dhruveritaḥ /
prerako jyotiṣāṃ dhīmān dhruvo vai vātaraśmibhiḥ // LiP_1,55.7 //
yugākṣakoṭisaṃbaddhau dvau raśmī syandanasya tu /
dhruveṇa bhramate raśminibaddhaḥ sa yugākṣayoḥ // LiP_1,55.8 //
bhramato maṇḍalāni syuḥ khecarasya rathasya tu /
yugākṣakoṭī te tasya dakṣiṇe syandanasya hi // LiP_1,55.9 //
dhruveṇa pragṛ hati vai vicakraāśve ca rajjubhiḥ /
bhramantamanugacchanti dhruvaṃ raśmī ca tāvubhau // LiP_1,55.10 //
yugākṣakoṭistvetasya vātormisyandanasya tu /
kīle saktā yathā rajjurbhramate sarvatodiśam // LiP_1,55.11 //
bhrāmyatastasya raśmī tu maṇḍaleṣūttarāyaṇe /
vardhete dakṣiṇe caiva bhramatā maṇḍalāni tu // LiP_1,55.12 //
ākṛṣyete yadā te vai dhruveṇādhiṣṭhite tadā /
ābhyantarasthaḥ sūryotha bhramate maṇḍalāni tu // LiP_1,55.13 //
aśītimaṇḍalaśataṃ kāṣṭhayorantaraṃ dvayoḥ /
dhruveṇa mucyamānābhyāṃ raśmibhyāṃ punareva tu // LiP_1,55.14 //
tathaiva bāhyataḥ sūryo bhramate maṇḍalāni tu /
udveṣṭayan sa vegena maṇḍalāni tu gacchati // LiP_1,55.15 //
devāścaiva tathā nityaṃ munayaś ca divāniśam /
yajanti satataṃ devaṃ bhāskaraṃ bhavamīśvaram // LiP_1,55.16 //
sa rathodhiṣṭhito devairādityairmunibhis tathā /
gandharvairapsarobhiś ca grāmaṇīsarparākṣasaiḥ // LiP_1,55.17 //
ete vasaṃti vai sūrye dvau dvau māsau krameṇa tu /
āpyāyayanti cādityaṃ tejobhir bhāskaraṃ śivam // LiP_1,55.18 //
grathitaiḥ svairvacobhistu stuvanti munayo ravim /
gandharvāpsarasaścaiva nṛtyageyairupāsate // LiP_1,55.19 //
grāmaṇīyakṣabhūtāni kurvate 'bhīṣusaṃgraham /
sarpā vahanti vai sūryaṃ yātudhānānuyānti ca // LiP_1,55.20 //
vālakhilyā nayantyastaṃ parivāryodayādravim /
ityete vai vasaṃtīha dvai dvai māsau divākare // LiP_1,55.21 //
madhuś ca mādhavaścaiva śukraś ca śucireva ca /
nabhonabhasyau viprendrā iṣaścorjastathaiva ca // LiP_1,55.22 //
sahaḥ sahasyau ca tathā tapasyaś ca tapaḥ punaḥ /
ete dvādaśa māsāstu varṣaṃ vai mānuṣaṃ dvijāḥ // LiP_1,55.23 //
vāsaṃtikas tathā graiṣmaḥ śubho vai vārṣikas tathā /
śāradaś ca himaścaiva śaiśiro ṛtavaḥ smṛtāḥ // LiP_1,55.24 //
dhātār'yamātha mitraś ca varuṇaścendra eva ca /
vivasvāṃścaiva pūṣā ca parjanyoṃśurbhagas tathā // LiP_1,55.25 //
tvaṣṭā viṣṇuḥ pulastyaś ca pulahaścātrireva ca /
vasiṣṭhaścāṅgigaścaiva bhṛgurbuddhimatāṃ varaḥ // LiP_1,55.26 //
bhāradvājo gautamaś ca kasyapaś ca kratus tathā /
jamadagniḥ kauśikaś ca vāsukiḥ kaṅkaṇī karaḥ // LiP_1,55.27 //
takṣakaś ca tathā nāga elāpatras tathā dvijāḥ /
śaṅkhapālas tathā cānyastvairāvata iti smṛtaḥ // LiP_1,55.28 //
dhanañjayo mahāpadmas tathā karkoṭakaḥ smṛtaḥ /
kaṃbalo 'śvataraścaiva tuṃbururnāradas tathā // LiP_1,55.29 //
hāhā hūhūrmuniśreṣṭhā viśvāvasuranuttamaḥ /
ugraseno 'tha surucirancaścaiva parāvasuḥ // LiP_1,55.30 //
citraseno mahātejāścorṇāyuścaiva suvratāḥ /
dhṛtarāṣṭraḥ sūryavarcā devī sākṣātkṛtasthalā // LiP_1,55.31 //
śubhānanā śubaśroṇirdivyā vai puñjikasthalā /
menakā sahajanyā ca pramlocātha śucismitā // LiP_1,55.32 //
anumlocā ghṛtācī ca viśvācī corvaśī tathā /
pūrvacittiriti khyātā devī sākṣāttilottamā // LiP_1,55.33 //
raṃbhā cāṃbhojavadanā rathakṛdgrāmaṇīḥ śubhaḥ /
rathaujā rathacitraś ca subāhurvai rathasvanaḥ // LiP_1,55.34 //
varuṇaś ca tathaivānyaḥ suṣeṇaḥ senajicchubhaḥ /
tārkṣyaścāriṣṭanemiś ca kṣatajitsatyajittathā // LiP_1,55.35 //
rakṣo hetiḥ prahetiś ca pauruṣeyo vadhas tathā /
sarpo vyāghraḥ punaścāpo vāto vidyuddivākaraḥ // LiP_1,55.36 //
brahmopetaś ca rakṣendro yajñopetastathaiva ca /
ete devādayaḥ sarve vasaṃtyarke krameṇa tu // LiP_1,55.37 //
sthānābhimānino hyete gaṇā dvādaśa saptakāḥ /
dhātrādiviṣṇuparyantā devā dvādaśa kīrtitāḥ // LiP_1,55.38 //
ādityaṃ paramaṃ bhānuṃ bhābhirāpyāyayanti te /
pulastyādyāḥ kauśikāntā munayo munisattamāḥ // LiP_1,55.39 //
dvādaśaiva stavairbhānuṃ stuvanti ca yathākramam /
nāgāścāśvatarāntāstu vāsukipramukhāḥ śubhāḥ // LiP_1,55.40 //
dvādaśaiva mahādevaṃ vahantyevaṃ yatākramam /
krameṇa sūryavarcāntāstuṃburu pramukhāṃbupam // LiP_1,55.41 //
gītairenamupāsaṃte gandharvā dvādaśottamāḥ /
kṛtasthalādyā raṃbhāntā divyāścāpsaraso ravim // LiP_1,55.42 //
tāṇḍavaiḥ sarasaiḥ sarvāścopāsaṃte yathākramam /
divyāḥ satyajidantāś ca grāmaṇyo rathakṛnmukhāḥ // LiP_1,55.43 //
dvādaśāsya krameṇaiva kurvatebhīṣusaṃgraham /
prayānti yajñopetāntā rakṣohetimukhāḥ saha // LiP_1,55.44 //
sāyudhā dvādaśaivaite rākṣasāścā yathākramam /
dhātāryamā pulastyaś ca pulahaś ca prajāpatiḥ // LiP_1,55.45 //
urago vāsukiścaiva kaṅkaṇīkaś ca tāvubhau /
tuṃbururnāradaścaiva gandharvau gāyatāṃ varau // LiP_1,55.46 //
kṛtasthalāpsarāścaiva tathā vai puñjikasthalā /
grāmaṇī rathakṛccaiva rathaujāścaiva tāvubhau // LiP_1,55.47 //
rakṣo hetiḥ prahetiś ca yātudhānāvudāhṛtau /
madhumādhavayoreṣa gaṇo vasati bhāskare // LiP_1,55.48 //
vasaṃti grāṣmikau māsau mitraś ca varuṇaś ca ha /
ṛṣiratrirvasiṣṭhaś ca takṣako nāga eva ca // LiP_1,55.49 //
menakā sahajanyā ca gandharvai ca hahāhuhūḥ /
subāhunāmā grāmaṇyau rathacitraś ca tāvubhau // LiP_1,55.50 //
pauruṣeyo vadhaścaiva yātudhānāvudāhṛtau /
ete vasaṃti vai sūrye māsayoḥ śuciśukrayoḥ // LiP_1,55.51 //
tataḥ sūrye punaścānyā nivasaṃtīha devatāḥ /
indraścaiva vivasvāṃś ca āṅgirā bhṛgureva ca // LiP_1,55.52 //
elāpatras tathā sarpaḥ śaṅkhapālaś ca tāvubhau /
viśvāvasūgrasenau ca varuṇaś ca rathasvanaḥ // LiP_1,55.53 //
pramlocā caiva vikhyātā anumlocā ca te ubhe /
yātudhānās tathā sarpo vyāghraścaiva tu tāvubhau // LiP_1,55.54 //
nabhonabhasyayoreṣa gaṇo vasati bhāskare /
parjanyaścaiva pūṣā ca bharadvājo 'tha gautamaḥ // LiP_1,55.55 //
dhanañjaya irāvāṃś ca suruciḥ saparāvasuḥ /
ghṛtācī cāpsaraḥ śreṣṭhā viśvācī cātiśobhanā // LiP_1,55.56 //
senajicca suṣeṇaś ca senānīrgrāmaṇīś ca tau /
āpo vātaś ca tāvecau yātudhānāvubhau smṛtau // LiP_1,55.57 //
vasaṃtyete tu vai sūrye māsa ūrja iṣe ca ha /
haimantikau tu dvau māsau vasaṃti ca divākare // LiP_1,55.58 //
aṃśurbhagaś ca dvāvetau kaśyapaś ca kratuḥ saha /
bhujaṅgaś ca mahāpadmaḥ sarpaḥ karkoṭakas tathā // LiP_1,55.59 //
citrasenaś ca gandharva ūrṇāyuścaiva tāvubhau /
urvaśī pūrvacittiś ca tathaivāpsarasāvubhe // LiP_1,55.60 //
tārkṣyaścāriṣṭanemiś ca senānīrgrāmaṇīś ca tau /
vidyuddivākaraścobhau yātudhānāvudāhṛtau // LiP_1,55.61 //
sahe caiva sahasye ca vasaṃtyete divākare /
tataḥ śauśīrayoścāpi māsayornivasaṃti vai // LiP_1,55.62 //
tvaṣṭā viṣṇurjamadagnirviśvāmitrastathaiva ca /
kādraveyau tathā nāgau kaṃbalāśvataravubhau // LiP_1,55.63 //
dhṛtarāṣṭraḥ sagandharvaḥ sūryavarcāstathaiva ca /
tilottamāpsarāścaiva devī raṃbhā manoharā // LiP_1,55.64 //
rathajitsatyajiccaiva grāmamyau lokaviśrutau /
brahmopetas tathā rakṣo yajñopetaś ca yaḥ smṛtaḥ // LiP_1,55.65 //
ete devā vasaṃtyarke dvau dvau māsau krameṇa tu /
sthānābhimānino hyete gaṇā dvādaśa saptakāḥ // LiP_1,55.66 //
sūryamāpyāyayantyete tejasā teja uttamam /
grathitaiḥ svairvacobhistu stuvanti munayo ravim // LiP_1,55.67 //
gandharvāpsarasaścaiva nṛtyageyairupāsate /
grāmaṇīyakṣabhūtāni kurvatebhīṣusaṃgraham // LiP_1,55.68 //
sarpā vahanti vai sūryaṃ yātu dhānānuyānti vai /
vālakhilyā nayantyastaṃ parivāryodayādravim // LiP_1,55.69 //
eteṣāmeva devānāṃ yathā tejo yathā tapaḥ /
yatā yogaṃ yathā mantraṃ yathā dharmaṃ yathā balam // LiP_1,55.70 //
tathā tapatyasau sūryasteṣāmiddhastu tejasā /
ityete vai vasaṃtīha dvau dvau māsau divākare // LiP_1,55.71 //
ṛṣayo devagandharvapannagāpsarasāṃ gaṇāḥ /
grāmaṇyaś ca tathā yakṣā yātudhānāś ca mukhyataḥ // LiP_1,55.72 //
ete tapanti varṣanti bhānti vānti sṛjanti ca /
bhūtānāmaśubhaṃ karma vyapohantīha kīrtitāḥ // LiP_1,55.73 //
mānavānāṃ śubhaṃ hyete haranti ca durātmanām /
duritaṃ supracārāṇāṃ vyapohanti kvacit kvacit // LiP_1,55.74 //
vimāne ca sthitā divye kāmage vātaraṃhasi /
ete sahaiva sūryeṇa bhramanti divasānugāḥ // LiP_1,55.75 //
varṣantaś ca tapantaś ca hlādayantaś ca vai dvijāḥ /
gopāyantīha bhūtāni sarvāṇi hyāmanukṣayāt // LiP_1,55.76 //
sthānābimānināmetatsthānaṃ manvantareṣu vai /
atītānāgatānāṃ vai vartante sāṃprataṃ ca ye // LiP_1,55.77 //
ete vasaṃti vai sūrye saptakāste caturdaśa /
caturdaśasu sarveṣu gaṇā manvantareṣviha // LiP_1,55.78 //
saṃkṣepādvistarāccaiva yatāvṛttaṃ yathāśrutam /
kathitaṃ muniśārdūlā devadevasya dhīmataḥ // LiP_1,55.79 //
ete devā vasaṃtyarke dvaudvau māsau krameṇa tu /
sthānābhimānino hyete gaṇā dvādaśa saptakāḥ // LiP_1,55.80 //
ityeṣa ekacakreṇa sūryastūrṇaṃ rathena tu /
haritairakṣarairaśvaiḥ sarpate 'sau divākaraḥ // LiP_1,55.81 //
ahorātraṃ rathenāsāveka cakraṇe tu bhraman /
saptadvīpasamudrā gāṃ saptabhiḥ sarpate divi // LiP_1,55.82 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge sūryarathanirṇayo nāma pañcapañcāśattamo dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
vīthyāśrayāṇi carati nakṣatrāṇi niśākaraḥ /
tricakrobhayatośvaś ca vijñeyastasya vai rathaḥ // LiP_1,56.1 //
śatāraiś ca tribhiścakrairyuktaḥ śuklairhayottamaiḥ /
daśabhistvakṛśair divvyair asaṃgais tair manojavaiḥ // LiP_1,56.2 //
rathenānena devaiś ca pitṛbhiścaiva gacchati /
somo hyambumayair gaubhiḥ śuklaiḥ śuklagabhastimān // LiP_1,56.3 //
kramate śuklapakṣādau bhāskarātparamāsthitaḥ /
āpūryate parasyāntaḥ satataṃ divasakramāt // LiP_1,56.4 //
devaiḥ pītaṃ kṣaye somamāpyāyayati nityaśaḥ /
pītaṃ pañcadaśāhaṃ tu raśminaikena bhāskaraḥ // LiP_1,56.5 //
āpūrayan suṣumnena bhāgaṃbhāgamanukramāt /
ityeṣā sūryavīryeṇa candrasyāpyāyitā tanuḥ // LiP_1,56.6 //
sa paurmamāsyāṃ dṛśyeta śuklaḥ saṃpūrṇamaṇḍalaḥ /
evamāpyāyitaṃ somaṃ śuklapakṣe dinakramāt // LiP_1,56.7 //
tato dvitīyāprabhṛti bahulasya caturdaśīm /
pibantyambumayaṃ devā madhu saumyaṃ sudhāmṛtam // LiP_1,56.8 //
saṃbhṛtaṃ tvardhamāsena hyamṛtaṃ sūryatejasā /
pānārthamamṛtaṃ somaṃ paurṇamāsyāmupāsate // LiP_1,56.9 //
ekarātriṃ surāḥ sarve pitṛbhistvṛṣibhiḥ saha /
somasya kṛṣṇapakṣādau bhāskarābhimukhasya ca // LiP_1,56.10 //
prakṣīyante parasyāntaḥ pīyamānāḥ kalāḥ kramāt /
trayastriṃśacchatāścaiva trayastriṃśattathaiva ca // LiP_1,56.11 //
trayastriṃśatsahasrāṇi devāḥ somaṃ pibanti vai /
evaṃ dinakramātpīte vibudhaistu niśākare // LiP_1,56.12 //
pītvārdhamāsaṃ gacchanti amāvāsyāṃ surottamāḥ /
pitaraścopatiṣṭhanti amāvāsyāṃ niśākaram // LiP_1,56.13 //
tataḥ pañcadaśe bhāge kiñcicciṣṭe kalātmake /
aparāhṇe pitṛgaṇā jaghanyaṃ paryupāsate // LiP_1,56.14 //
pibanti dvikalaṃ kālaṃ śiṣṭā tasya kalā tu yā /
nissṛtaṃ tadamāvāsyāṃ gabhastibhyaḥ svadhāmṛtam // LiP_1,56.15 //
māsatṛptimavāpyāgryāṃ pītvā gacchanti te 'mṛtam /
pitṛbhiḥ pīyamānasya pañcadaśyāṃ kalā tu yā // LiP_1,56.16 //
yāvattu kṣīyate tasya bhāgaḥ pañcadaśastu saḥ /
amāvāsyāṃ tatastasyā antarā pūryate punaḥ // LiP_1,56.17 //
vṛddhikṣayau vai pakṣādau ṣoḍaśyāṃ śaśinaḥ smṛtau /
evaṃ sūryanimittaiṣā pakṣavṛddhirniśākare // LiP_1,56.18 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge somavarṇanaṃ nāma ṣaṭpañcāśattamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
aṣṭabhiś ca hayairyuktaḥ somaputrasya vai rathaḥ /
vāritejomayaścātha piśaṅgaiścaiva śobhanaiḥ // LiP_1,57.1 //
daśabhiścākṛśairaśvairnānāvarṇai rathaḥ smṛtaḥ /
śukrasya kṣmāmayairyukto daityācāryasya dhīmataḥ // LiP_1,57.2 //
aṣṭāśvaścātha bhaumasya ratho haimaḥ suśobhanaḥ /
jīvasya haimaścāṣṭāśvomandasyāyasanirmitaḥ // LiP_1,57.3 //
ratha āpomayairaśvairdaśabhistu sitetaraiḥ /
svarbhānorbhāskarāreś ca tathā cāṣṭahayaḥ smṛtaḥ // LiP_1,57.4 //
sarve dhruvanibaddhavai grahāste vātaraśmibhiḥ /
etena bhrāmyamāṇāś ca yathāyogaṃ vrajanti vai // LiP_1,57.5 //
yāvantyaścaiva tārāś ca tāvantaścaiva raśmayaḥ /
sarve dhruvanibaddhāś ca bhramanto bhrāmayanti tam // LiP_1,57.6 //
alātacakravadyānti vātacakreritāni tu /
yasmādvahati jyotīṃṣi pravahastena sa smṛtaḥ // LiP_1,57.7 //
nakṣatrasūryāś ca tathā grahatārāgaṇaiḥ saha /
unmukābhimukhāḥ sarve cakrabhūtāḥ śritā divi // LiP_1,57.8 //
dhruveṇādhiṣṭhitāścaiva dhruvameva pradakṣiṇam /
prayānti ceśvaraṃ draṣṭuṃ meḍhībhūtaṃ dhruvaṃ divi // LiP_1,57.9 //
navayojanasāhasro viṣkaṃbhaḥ savituḥ smṛtaḥ /
triguṇastasya vistāro maṇḍalasya pramāmataḥ // LiP_1,57.10 //
dviguṇaḥ sūryāvistārādvistāraḥ śaśinaḥ smṛtaḥ /
tulyastayostu svarbhānurbhūtvādhastātprasarpati // LiP_1,57.11 //
uddhṛtya pṛthivichāyāṃ nirmitāṃ maṇḍalākṛtim /
svarbhānostu bṛhatsthānaṃ tṛtīyaṃ yattamomayam // LiP_1,57.12 //
candrasya ṣoḍaśo bhāgo bhārgavasya vidhīyate /
viṣkaṃbhānmaṇḍalāccaiva yojanācca pramāṇataḥ // LiP_1,57.13 //
bhārgavātpādahīnastu vijñeyo vai bṛhaspatiḥ /
pādahīnau vakrasaurī tathā'yāmapramāmataḥ // LiP_1,57.14 //
vistārānmaṇḍalāccaiva pādahīnastayorbudhaḥ /
tārā nakṣatrarūpāṇi vapuṣmantīha yāni vai // LiP_1,57.15 //
budhena tāni tulyāni vistārānmaṇḍalādapi /
prāyaśaścandrayogīni vidyādṛkṣāṇi tattvavit // LiP_1,57.16 //
tārānakṣatrarūpāṇi hīnāni tu parasparam /
śatāni pañca catvārī trīṇi dve caiva yojane // LiP_1,57.17 //
sarvopari nikṛṣṭāni tārakāmaṇḍalāni tu /
yojanadvayamātrāṇi tebhyo hrasvaṃ na vidyate // LiP_1,57.18 //
upariṣṭāttrayasteṣāṃ grahā ye dūrasarpiṇaḥ /
sauroṅgirāś ca vakraś ca jñeyā mandavicāriṇaḥ // LiP_1,57.19 //
tebhyodhastāttu catvāraḥ punaranye mahāgrahāḥ /
sūryaḥ somo budhaścaiva bhārgavaścaiva śīghragāḥ // LiP_1,57.20 //
tāvantyastārakāḥ koṭyo yāvantyukṣāṇi sarvaśaḥ /
dhruvātta niyamāccaiṣāmṛkṣamārge vyavastitiḥ // LiP_1,57.21 //
saptāśvasyaiva sūryasya nīcoccatvamanukramāt /
uttarāyaṇamārgastho yadā parvasu candramāḥ // LiP_1,57.22 //
uccatvāddṛśyate śīghraṃ nātivyaktairgabhastibhiḥ /
tadā dakṣiṇamārgastho nīcāṃ vīthimupāśritaḥ // LiP_1,57.23 //
bhumīrekhāvṛtaḥ sūryaḥ paurṇimāvāsyayostadā /
dadṛśe ca yathākālaṃ śīghramastamupaiti ca // LiP_1,57.24 //
tasmāduttaramārgastho hyamāvāsyāṃ nisākaraḥ /
dadṛśe dakṣiṇe mārge niyamāddṛśyate na ca // LiP_1,57.25 //
jyotiṣāṃ gatiyogena sūryasya tamasā vṛtaḥ /
samānakālāstamayau viṣuvatsu samodayau // LiP_1,57.26 //
uttarāsu ca vīthīṣu vyantarāstamanodayau /
paurṇimāvāsyayorjñeyau jyotiścakraānuvartinau // LiP_1,57.27 //
dakṣiṇāyanamārgasthau yadā carati raśmivān /
grahaṇāṃ caiva sarveṣāṃ sūryodhastātprasarpati // LiP_1,57.28 //
vistīrṇaṃ maṇḍalaṃ kṛtvā tasyordhvaṃ carate śaśī /
nakṣatramaṇḍalaṃ kṛtsraṃ somādūrdhvaṃ prasarpati // LiP_1,57.29 //
nakṣatrebhyo budhaścordhvaṃ budhādūrdhvaṃ tu bhārgavaḥ /
vakrastu bhārgavādūrdhvaṃ vakraādūrdhvaṃ bṛhaspatiḥ // LiP_1,57.30 //
tasmācchanaiścaraścordhvaṃ tasmātsaptarṣimaṇḍalam /
ṛṣīṇāṃ caiva saptānāṃ dhruvasyordhvaṃ vyavasthitiḥ // LiP_1,57.31 //
taṃ viṣṇulokaṃ paramaṃ jñātvā mucyeta kilbiṣāt /
dviguṇeṣu sahasreṣu yojanānāṃ śateṣu ca // LiP_1,57.32 //
grahanakṣatratārāsu upariṣṭādyathākramam /
grahāś ca candrasūryai ca yutau divyena tejasā // LiP_1,57.33 //
nityamṛkṣeṣu yujyante gacchantoharniśaṃ kramāt /
grahanakṣatrasūryās te nīcoccaṛjusaṃsthitāḥ // LiP_1,57.34 //
samāgame ca bhede ca paśyanti yugapatprajāḥ /
ṛtavaḥ ṣaṭ smṛtāḥ sarve samāgacchanti pañcadhā // LiP_1,57.35 //
parasparāsthitā hyete yujyante ca parasparam /
aṃsakareṇa vijñeyasteṣāṃ yogastu vai budhaiḥ // LiP_1,57.36 //
evaṃ saṃkṣipya kathitaṃ grahāṇaāṃ gamanaṃ dvijāḥ /
bhāskarapramukhānāṃ ca yatādṛṣṭaṃ yathāśrutam // LiP_1,57.37 //
grahādhipatye bhagavān brahmaṇā padmayoninā /
abhiṣiktaḥ sahasrāṃśū rudreṇa tu yathā guhaḥ // LiP_1,57.38 //
tasmādgrahārcanā kāryā agnau codyaṃ yatāvidhi /
ādityagraha pīḍāyāṃ sadbhiḥ kāryārthasiddhaye // LiP_1,57.39 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge jyotiścakre grahacārakathanaṃ nāma saptapañcāśattamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
ṛṣaya ūcuḥ
abhyaṣiñcatkathaṃ brahmā cādhipatye prajāpatiḥ /
devadaityamukhān sarvān sarvātmā vada sāṃpratam // LiP_1,58.1 //
sūta uvāca
grahādhipatye bhagavānabhyaṣiñcaddivākaram /
ṛkṣāṇāmoṣadhīnāṃ ca somaṃ brahmā prajāpatiḥ // LiP_1,58.2 //
apāṃ ca varuṇaṃ deva dhanānāṃ yakṣapuṅgavam /
ādityānāṃ tathā viṣṇuṃ vasūnāṃ pāvakaṃ tathā // LiP_1,58.3 //
prajāpatīnāṃ dakṣaṃ ca marutāṃ śakameva ca /
daityānāṃ dānavānāṃ ca prahlāda daityapuṅgavam // LiP_1,58.4 //
dharmaṃ pitṝṇām adhipaṃ nirṛtiṃ piśitāsinām /
rudraṃ paśūnāṃ bhūtānāṃ nandīnāṃ gaṇanāyakam // LiP_1,58.5 //
vīrāṇā varibhadraṃ ca piśācānāṃ bhayaṅkaram /
mātṝṇāṃ caiva cāmuṇḍāṃ sarvadevanamaskṛtām // LiP_1,58.6 //
rudrāṇāṃ devadevaśaṃ nīlalohitamīśvaram /
vighnānāṃ vyomajaṃ devaṃ gajasyaṃ tu vināyakam // LiP_1,58.7 //
strīṇāṃ devīmumādevīṃ vacasāṃ ca sarasvatīm /
viṣṇuṃ māyāvināṃ caiva svatmānaṃ jagatāṃ tathā // LiP_1,58.8 //
himavantaṃ girīṇāṃ tu nadīnāṃ caiva jāhnavīm /
samudrāṇāṃ ca sarveṣāmadhipaṃ payasāṃ nidhim // LiP_1,58.9 //
vṛkṣāṇāṃ caiva cāśvatthaṃ plakṣaṃ ca prapitāmahaḥ // LiP_1,58.10 //
gaṅgharvavidyādharakinnarāṇāmīśaṃ punāścitrarathaṃ cakāra /
nāgādhipaṃ vāsukimugravīryaṃ sarpādhipaṃ takṣakamugravīryam // LiP_1,58.11 //
digvāraṇānāmadhipaṃ cakāra gajendramairāvatamugravīryam /
suparṇamīsaṃ patatāmathāśvarājānamuccaiḥśravasaṃ cakāra // LiP_1,58.12 //
siṃhaṃ mṛgāṇāṃ vṛṣabhaṃ gāvāṃ ca mṛgādhipānāṃ śarabhaṃ cakāra /
senādhipānāṃ guhamaprameyaṃ śrutīsmṛtīnāṃ lakulīśamīśam // LiP_1,58.13 //
abhyaṣiñcatsudharmāṇaṃ tathā śaṅkhāpadaṃ diśām /
ketumantaṃ krameṇaiva hemaromāṇameva ca // LiP_1,58.14 //
pṛthivyāṃ pṛthumīśānaṃ sarveṣāṃ tu maheśvaram /
caturmūrtiṣu sarvajñaṃ śaṅkaraṃ vṛṣabhadhvajam // LiP_1,58.15 //
prasādādbhagavāñchambhoścābhyaṣiñcadyathākramam /
purābhiṣicya puṇyātmā rarāja bhuvaneśvaraḥ // LiP_1,58.16 //
etadvo vistareṇaiva kathitaṃ munipuṅgavāḥ /
abhiṣiktāstatastvete viśiṣṭā viśvayoninā // LiP_1,58.17 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe sūryādyabhiṣekakathanaṃ nāmāṣṭapañcāśattamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
etacchrutvā tu munayaḥ punastaṃ saṃśayanvitāḥ /
papracchuruttaraṃ bhūyastadā te romaharṣaṇam // LiP_1,59.1 //
ṛṣaya ūcuḥ
yadetaduktaṃ bhavatā sūteha vadatāṃ vara /
etadvistarato brūhi jyotiṣāṃ ca vinirṇayam // LiP_1,59.2 //
śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ tadā sūtaḥ samāhitaḥ /
uvāca paramaṃ vākyaṃ teṣāṃ saṃśayanirṇaye // LiP_1,59.3 //
asminnarthe mahāprājñairyaduktaṃ śāntabuddhibhiḥ /
etadvohaṃ pravakṣyāmi sūryacandramasorgatim // LiP_1,59.4 //
yathā devagṛhāṇīha sūryacandrādayo grahāḥ /
ataḥ paraṃ tu trividhamagnervakṣye samudbhavam // LiP_1,59.5 //
divyasya bhautika syāgnerathogneḥ pārthivasya ca /
vyuṣṭāyāṃ tu rajanyāṃ ca brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ // LiP_1,59.6 //
avyākṛtamidaṃ tvāsīnnaisena tamasā vṛtam /
caturbhāgāvaśiṣṭe 'smin loke naṣṭe viśeṣataḥ // LiP_1,59.7 //
svayaṃbhūrbhagavāṃstatra lokasarvāthasādhakaḥ /
khadyotavatsa vyacaradāvirbhāvacikīrṣayā // LiP_1,59.8 //
sogniṃ sṛṣṭvātha lokādau pṛthivījalasaṃśritaḥ /
saṃhṛtya tatprakāśārthaṃ tridhā vyabhajadīśvaraḥ // LiP_1,59.9 //
pavano yastu lokesminpārthivo vahnirucyate /
yaścāsau lokādau sūrye śuciragnistu sa smṛtaḥ // LiP_1,59.10 //
vaidyutobjastu vijñeyasteṣāṃ vakṣye tu lakṣaṇam /
vaidyuto jāṭharaḥ sauro vārigarbhāstrayo 'gnayaḥ // LiP_1,59.11 //
tasmādapaḥ pibansūryo gobhir depyatyasau vibhuḥ /
jale cābjaḥ samāviṣṭo nādbhir āgniḥ praśāmyati // LiP_1,59.12 //
mānavānāṃ ca kukṣistho nāgniḥ śāmyati pāvakaḥ /
arciṣmānpavanaḥ sognirniṣprabho jāṭharaḥ smṛtaḥ // LiP_1,59.13 //
yaścāyaṃ maṇḍalī suklī nirūṣmā saṃprajāyate /
prabhā saurī tu pādena hyastaṃ yāte divākare // LiP_1,59.14 //
agnimāviśate rātrau tasmāddūrātprakāśate /
udyantaṃ ca punaḥ sūryamauṣyamagneḥ samāviśet // LiP_1,59.15 //
pādena pārthivasyāgnestasmādagnistapatyasau /
prakāśoṣṇasvarūpe ca saurāgneye tu tejasī // LiP_1,59.16 //
parasparānupraveśādāpyāyete parasparam /
uttare caiva bhūmyardhe tathā hyagniś ca dakṣiṇe // LiP_1,59.17 //
uttiṣṭhati punaḥ sūryaḥ punarvai praviśatyapaḥ /
tasmāttāmrā bhavantyāpo divārātripraveśanāt // LiP_1,59.18 //
astaṃ yāti punaḥ sūryo uharvai praviśatyapaḥ /
tasmānnaktaṃ punaḥ śuklā āpo dṛśyanti bhāsvarāḥ // LiP_1,59.19 //
etena kramayogena bhūmyardhe dakṣiṇottare /
udayāstamane nityamahorātraṃ viśatyapaḥ // LiP_1,59.20 //
yaścāsau tapate sūryaḥ pibannaṃbho gabhastibhiḥ /
pārthivāgnivimiśro 'sau divyaḥ śuciriti smṛtaḥ // LiP_1,59.21 //
sahasrapādasau vahnirvṛttakuṃbhanibhaḥ smṛtaḥ /
ādatte sa tu nāḍīnāṃ sahasreṇa samantataḥ // LiP_1,59.22 //
nādeyīścaiva sāmudrīḥ kūpāścaiva tathā ghanāḥ /
sthāvarā jaṅgamāścaiva vāpīkulyādikā apaḥ // LiP_1,59.23 //
tasya raśmisahasraṃ tacchītavarṣoṣṇa nissravam /
tāsāṃ catuḥśatā nāḍyo varṣante citramūrtayaḥ // LiP_1,59.24 //
bhajanāścaiva mālyāś ca ketanāḥ patanās tathā /
amṛtā nāmataḥ sarvā raśmayo vṛṣṭisarjanāḥ // LiP_1,59.25 //
himodvahāś ca tā nāḍyo raśmayas triśatāḥ punaḥ /
reśā meghāś ca vātsyāś ca hlādinyo himasarjanāḥ // LiP_1,59.26 //
candrabhā nāmataḥ sarvā pītābhāś ca gabhastayaḥ /
śuklāś ca kakubhāścaiva gāvo viśvabhṛtas tathā // LiP_1,59.27 //
śuklāstā nāmataḥ sarvāstriśatīrgharmasarjanāḥ /
somo bibharti tābhistu manuṣyapitṛdevatāḥ // LiP_1,59.28 //
manuṣyānauṣadheneha svadhayā ca pitṝnapi /
amṛtena surānsarvāṃstimṛbhistarpayatyasau // LiP_1,59.29 //
vasaṃte caiva grīṣme ca śataiḥ sa tapate tribhiḥ /
varṣāsvatho śaradi ca caturbhiḥ saṃpravarṣati // LiP_1,59.30 //
hemante śiśire caiva himamutsṛjate tribhiḥ /
indro dhātā bhagaḥ pūṣā mitrotha varumoryamā // LiP_1,59.31 //
ṇaṃśurvivasvāṃstvaṣṭā ca parjanyo viṣṇureva ca /
varuṇo māghamāse tu sūrya eva tu phaālgune // LiP_1,59.32 //
caitre māsī bhavedaṃśurdhātā vaiśākhatāpanaḥ /
jyeṣṭhe māsi bhavedindra āṣāḍhe cāryamā raviḥ // LiP_1,59.33 //
vivasvāt śravaṇe māsi proṣṭhapāde bhagaḥ smṛtaḥ /
parjanyāśvayuje māsi tvaṣṭā vai kārtike raviḥ // LiP_1,59.34 //
mārgaśīrṣe bhavenmitraḥ pauṣe viṣṇuḥ sanātanaḥ /
pañcaraśmisahasrāṇi varuṇasyārkakarmaṇi // LiP_1,59.35 //
ṣaḍbhiḥ sahasraiḥ pūṣā tu devoṃśuḥ saptabhis tathā /
dhātāṣṭabhiḥ sahasraistu navabhistu śatakratuḥ // LiP_1,59.36 //
vivasvān daśabhir yāti yātyekādaśabhir bhagaḥ /
saptabhistapate mitrastvaṣṭā cauvāṣṭabhiḥ smṛtaḥ // LiP_1,59.37 //
aryamā daśabhir yāti parjanyo navabhis tathā /
ṣaḍbhī raśmimahasraistu viṣṇustapati medinīm // LiP_1,59.38 //
vasaṃte kapilaḥ sūryo grīṣme kāñcanasaprabhaḥ /
śveto varṣāsu varṇena pāṇḍuḥ śaradi bhāskaraḥ // LiP_1,59.39 //
hemante tāmravarṇastu śiśire lohito raviḥ /
iti varṇāḥ samākhyātā mayā sūryasamudbhavāḥ // LiP_1,59.40 //
oṣadhīṣu balaṃ dhatte svadhayā ca pitṛṣvapi /
sūryo 'mareṣvapyamṛtaṃ trayaṃ triṣu niyacchati // LiP_1,59.41 //
evaṃ raśmisahasraṃ tatsauraṃ lokārthasādhakam /
bhidyate lokamāsādya jalaśītoṣṇanissravam // LiP_1,59.42 //
ityetanmaṇḍalaṃ śuklaṃ bhāsvaraṃ sūryasaṃjñitam /
nakṣatragrahasomānāṃ pratiṣṭhāyonireva ca // LiP_1,59.43 //
candraṛkṣagrahāḥ sarve vijñeyāḥ sūryasaṃbhavāḥ /
nakṣatrādhipatiḥ somo nayanaṃ vāmamīśituḥ // LiP_1,59.44 //
nayanaṃ caiva mīśasya dakṣiṇaṃ bhāskaraḥ svayam /
teṣāṃ janānāṃ lokesminnayanaṃ nayate yataḥ // LiP_1,59.45 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge sūryaraśmisvarūpa kathanaṃ nāmaukonaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
śeṣāḥ pañca grahā jñeyā īśvarāḥ kāmacāriṇaḥ /
paṭhyate cāgnirāditya udakaṃ candramāḥ smṛtaḥ // LiP_1,60.1 //
śeṣāṇāṃ prakṛtiṃ samyagvakṣyamāṇāṃ nibodhata /
surasenāpatiḥ skandaḥ paṭhyate 'ṅgārako grahaḥ // LiP_1,60.2 //
nārāyaṇaṃ budhaṃ prāhurdevaṃ jñānavido janāḥ /
sarvalokaprabhuḥ sākṣādyamo lokaprabhuḥ svayam // LiP_1,60.3 //
mahāgraho dvijaśreṣṭhā mandagāmī śanaiścaraḥ /
devāsuragurū dvau tu bhānumantau mahāgrahau // LiP_1,60.4 //
prajāpatisutāvuktau tataḥ śukrabṛhaspatī /
ādityamūlamakhilaṃ trailokyaṃ nātra saṃśayaḥ // LiP_1,60.5 //
bhavatyasmājjagatkṛtsnaṃ sadevāsuramānuṣam /
rudrendropendracandrāṇāṃ viprendrāgnidivaukasām // LiP_1,60.6 //
dyutirdyutimatāṃ kṛtsnaṃ yattejaḥ sarvālauki kam /
sarvātmā sarvalokeśo mahādevaḥ prajāpatiḥ // LiP_1,60.7 //
sūrya eva trilokeśo mūlaṃ paramadaivatam /
tataḥ saṃjāyate sarvaṃ tatraiva pravilīyate // LiP_1,60.8 //
bhāvābhāvau hi lokānāmādityānnissṛtau purā /
avijñeyo graho viprā dīptimānsuprabho raviḥ // LiP_1,60.9 //
atra gacchanti nidhanaṃ jāyante ca punaḥ punaḥ /
kṣaṇā muhūrtā divasā niśāḥ pakṣāś ca kṛtsnaśaḥ // LiP_1,60.10 //
māsāḥ saṃvatsaraścaiva ṛtavo 'tha yugāni ca /
tadādityā dṛte hyeṣā kālasaṃkhyā na vidyate // LiP_1,60.11 //
kālādṛte na niyamo na dīkṣā nāhnikakramaḥ /
ṛtūnāṃ ca vibhāgaś ca puṣpaṃ mūlaṃ phalaṃ kutaḥ // LiP_1,60.12 //
kutaḥ sasyaviniṣpattistṛṇauṣadhigaṇopi ca /
abhāvo vyavahārāṇāṃ jantūnāṃ divi ceha ca // LiP_1,60.13 //
jagatpratāpanamṛte bhāskaraṃ rudrarūpiṇam /
sa eṣa kālaścāgniś ca dvādaśātmā prajāpatiḥ // LiP_1,60.14 //
tapatyeṣa dvijaśreṣṭhāstrailokyaṃ sacarācaram /
sa eṣa tejasāṃ rāśiḥ samastaḥ sārvalaukikaḥ // LiP_1,60.15 //
uttamaṃ mārgamāsthāya rātryahobhir idaṃ jagat /
pārśvatordhvamadhaścaiva tāpayatyeṣa sarvaśaḥ // LiP_1,60.16 //
yathā prabhākaro dīpo gṛhamadhye 'valaṃbitaḥ /
pārśvatordhvāmadhaścaiva tamo nāśayate samam // LiP_1,60.17 //
tadvatsahasrakiraṇo graharājo jagatprabhuḥ /
sūryo gobhir jagatsarva mādīpayati sarvataḥ // LiP_1,60.18 //
rave raśmisahasraṃ yatprāṅmayā samudāhṛtam /
teṣāṃ śreṣṭhā punaḥ sapta raśmayo grahayonayaḥ // LiP_1,60.19 //
suṣumno hari keśaś ca viśvakarmā tathaiva ca /
viśvavyacāḥ punaścādyaḥ saṃnaddhaś ca tataḥ paraḥ // LiP_1,60.20 //
sarvāvasuḥ punaścānyaḥ svarāḍanyaḥ prakīrtitaḥ /
suṣumnaḥ sūrya raśmistu dakṣiṇāṃ rāśimaidhayat // LiP_1,60.21 //
nyagūrdhvādhaḥ pracāro 'sya suṣumnaḥ parikīrtitaḥ /
harikeśaḥ purastādyo ṛkṣayoniḥ prakīrtyate // LiP_1,60.22 //
dakṣiṇe viśvakarmā ca raśmirvardhayate budham /
viśvavyacāstu yaḥ paścācchukrayoniḥ smṛto budhaiḥ // LiP_1,60.23 //
sannaddhaś ca tu yo raśmiḥ sa yonir lohitasya tu /
ṣaṣṭhaḥ sarvāvasū raśmiḥ sa yonistu bṛhaspateḥ // LiP_1,60.24 //
śanaiścaraṃ punaś cāpi raśmir āpyāyate svarāṭ /
evaṃ sūryaprabhāvena nakṣatragraha tārakāḥ // LiP_1,60.25 //
dṛśyante divi tāḥ sarvāḥ viśvaṃ cedaṃ punarjagat /
na kṣīyante yatastāni tasmānnakṣatratā smṛtā // LiP_1,60.26 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge ṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
kṣetrāṇyetāni sarvāṇi ātapanti gabhastibhiḥ /
teṣāṃ kṣetrāṇyathādatte sūryo nakṣatra tārakāḥ // LiP_1,61.1 //
cīrṇena sukṛteneha sukṛtānte grahāśrayāḥ /
tāraṇāttārakā hyetāḥ śuklatvāccaiva tārakāḥ // LiP_1,61.2 //
divyānāṃ pārthivānāṃ ca naiśānāṃ caiva sarvaśaḥ /
ādānānnityamādityastejasāṃ tamasāmapi // LiP_1,61.3 //
savane syandaner'the ca dhāturaṣa vibhāṣyate /
savanāttejaso 'pāṃ ca tenāsau savitā mataḥ // LiP_1,61.4 //
bahulaścandra hityeṣa hlādane dhāturucyate /
śuklatve cāmṛtatve ca śītatve ca vibhāvyate // LiP_1,61.5 //
sūryācandramasordivye maṇḍale bhāsvare khage /
jalatejomaye śukle vṛttakuṃbhanibhe śubhe // LiP_1,61.6 //
ghanatoyātmakaṃ tatra maṇḍalaṃ śaśinaḥ smṛtam /
ghanatejomayaṃ śuklaṃ maṇḍalaṃ bhāskarasya tu // LiP_1,61.7 //
vasaṃti sarvadevāś ca sthānānyetāni sarvaśaḥ /
manvantareṣu sarveṣu ṛkṣasūryagrahāśrayāḥ // LiP_1,61.8 //
tena grahāgṛhāṇyeva tadākhyāste bhavanti ca /
sauraṃ sūryo 'viśatsthānaṃ saumyaṃ somastathaiva ca // LiP_1,61.9 //
śaukraṃ śukro 'viśatsthānaṃ ṣoḍaśārciḥ pratāpavān /
bṛhadbrṛhaspatiścaiva lohitaścaiva lohitam // LiP_1,61.10 //
śanaiścaraṃ tathā sthānaṃ devaścāpi śanaiścaraḥ /
baudhaṃ budhastu svarbhānuḥ svarbhānusthānamāśritaḥ // LiP_1,61.11 //
nakṣatrāṇi ca sarvāṇi nakṣatrāṇi viśanti ca /
gṛhāṇyetāni sarvāṇi jyotiṣi sukṛtātmanām // LiP_1,61.12 //
kalpādau saṃpravṛttāni nirmitāni svayaṃbhuvā /
sthānānyetāni tiṣṭhanti yāva dābhūtasaṃplavam // LiP_1,61.13 //
manvantareṣu sarveṣu devasthānāni tāni vai /
abhimānino 'vatiṣṭhante devāḥ sthānaṃ punaḥ punaḥ // LiP_1,61.14 //
atitaistu sahaitāni bhāvyābhāvyaiḥ suraiḥ saha /
vartante vartamānaiś ca sthānibhistaiḥ suraiḥ saha // LiP_1,61.15 //
asminmanvantare caiva grahā vaimānikāḥ smṛtāḥ /
vivasvānaditeḥ putraḥ sūryo vaivasvatentare // LiP_1,61.16 //
dyutimānṛṣiputrastu somo devo vasuḥ smṛtaḥ /
śukro devastu vijñeyo bhārgavo 'surayājakaḥ // LiP_1,61.17 //
bṛhattejāḥ smṛto devo devācāryoṅgirāsutaḥ /
budho manoharaścaiva ṛṣiputrastu sa smṛtaḥ // LiP_1,61.18 //
śanaiścaro virūpastu saṃjñāputro vivasvataḥ /
agnirvikeśyāṃ jajñe tu yuvāsau lohitārciṣaḥ // LiP_1,61.19 //
nakṣatraṛkṣanāminyo dākṣāyaṇyastu tāḥ smṛtāḥ /
svarbhānuḥ siṃhikāputro bhūtasaṃ tāpano 'suraḥ // LiP_1,61.20 //
somarkṣagrahasūryeṣu kīrtitāstvabhimāninaḥ /
sthānānyetānyathoktāni sthāninyaścaiva devatāḥ // LiP_1,61.21 //
sauramagni mayaṃ sthānaṃ sahasrāṃśorvivasvataḥ /
himāṃśostu smṛtaṃ sthānamammayaṃ śuklameva ca // LiP_1,61.22 //
āpyaṃ śyāmaṃ manojñaṃ ca budharaśmigṛhaṃ smṛtam /
śuklasyāpyammayaṃ śuklaṃ padaṃ ṣoḍaśaraśmivat // LiP_1,61.23 //
navaraśmi tu bhaumasya lohitaṃ stānamuttamam /
haridrabhaṃ bṛhaccāpi ṣoḍaśārcirbṛhaspateḥ // LiP_1,61.24 //
aṣṭaraśmigṛhaṃ cāpi proktaṃ kṛṣṇaṃ śanaiścare /
svarbhānostāmasaṃ sthānaṃ bhūtasaṃtāpanālayam // LiP_1,61.25 //
vijñeyastārakāḥ sarvāstvṛṣayastvekaraśmayaḥ /
āśrayāḥ puṇyakīrtināṃ śuklāścāpi svavarṇataḥ // LiP_1,61.26 //
ghanatoyātmikā jñeyāḥ klapādāveva nirmitāḥ /
ādityaraśmisaṃyogātsaṃprakāśātmikāḥ smṛtāḥ // LiP_1,61.27 //
navayojanasāhasro viṣkaṃbhaḥ savituḥ smṛtaḥ /
triguṇastasya vistāro maṇḍalasya pramāṇataḥ // LiP_1,61.28 //
dviguṇaḥ sūryavistārādvistāraḥ śāśinaḥ smṛtaḥ /
tulyastayostu svarbhānurbhūtvādhastātprasarpati // LiP_1,61.29 //
uddhṛtya pṛthivīchāyāṃ nirmitaṃ maṇḍalākṛtim /
svarbhānostu bṛhatsthānaṃ tṛtīyaṃ yattamomayam // LiP_1,61.30 //
ādityāttacca niṣkramya samaṃ gacchati parvasu /
ādityameti somācca punaḥ saureṣu parvasu // LiP_1,61.31 //
svarbhānuṃ nudate yasmāttasmātsvarbhānurucyate /
candrasya ṣoḍaśo bhāgo bhārgavasya vidhīyate // LiP_1,61.32 //
viṣkaṃbhānmaṇḍalāccaiva yojanāgrātpramāṇataḥ /
bhārgavātpādahīnastu vijñeyo vai bṛhaspatiḥ // LiP_1,61.33 //
bṛhaspateḥ pādahīnau vakrasaurī ubhau smṛtau /
vistārānmaṇḍalāccaiva pādahīnastayorbudhaḥ // LiP_1,61.34 //
tārānakṣatrarūpāṇi vapuṣmantīha yāni vai /
budhena tāni tulyāni vistārānmaṇḍalācca vai // LiP_1,61.35 //
prāyaśaścandrayogīni vidyādṛkṣāṇi tattvavit /
tārānakṣatrarūpāṇi hīnāni tu parasparam // LiP_1,61.36 //
śatāni pañca catvāri trīṇi dve caiva yojane /
sarvopari nikṛṣṭāni tārakā maṇḍalāni tu // LiP_1,61.37 //
yojanānyardhamātrāṇi tebhyo hrasvaṃ na vidyate /
upariṣṭāttrayasteṣāṃ grahāste dūrasarpiṇaḥ // LiP_1,61.38 //
sauroṅgirāś ca vakraś ca jñeyā mandavicāriṇaḥ /
pūrvameva samākhyātā gatisteṣāṃ yathākramam // LiP_1,61.39 //
eteṣveva grahaḥ sarve nakṣatreṣu samutthitāḥ /
vivasvānaditeḥ putraḥ sūryo vai munisattamāḥ // LiP_1,61.40 //
viśākhāsu samutpanno grahāṇāṃ prathamo grahaḥ /
tviṣimān dharmaputrastu somo devo vasustu saḥ // LiP_1,61.41 //
śītaraśmiḥ samutpannaḥ kṛttikāsu niśākaraḥ /
ṣoḍaśārcirbhṛgoḥ putraḥ śukraḥ sūryādanantaram // LiP_1,61.42 //
tārāgrahāṇāṃ pravarastiṣye kṣetre samutthitaḥ /
grahaścāṅgirasaḥ putro dvādaśārcirbṛhaspatiḥ // LiP_1,61.43 //
phaālgunīṣu samutpannaḥ pūrvākhyāsu jagadguruḥ /
navarcirlohitāṅgaś ca prajāpatisuto grahaḥ // LiP_1,61.44 //
āṣāḍhāsviha pūrvāsu samutpanna iti smṛtaḥ /
revatīṣveva saptārciḥsthāne sauriḥ śanaiścaraḥ // LiP_1,61.45 //
saumyo budho dhaniṣṭhāsu pañcarcirudito grahaḥ /
tamomayo mṛtyusutaḥ prajākṣayakaraḥ śikhī // LiP_1,61.46 //
āśleṣāsu samutpannaḥ sarvahārī mahāgrahaḥ /
tathā svanāmadheyeṣu dākṣāyaṇyaḥ samutthitāḥ // LiP_1,61.47 //
tamovīryamayo rāhuḥ prakṛtyā kṛṣṇamaṇḍalaḥ /
bharaṇīṣu samutpanno grahaścandrārkamardanaḥ // LiP_1,61.48 //
ete tārā grahāścāpi boddhavyā bhārgavādayaḥ /
janmanakṣatrapīḍāsu yānti vaiguṇyatāṃ yataḥ // LiP_1,61.49 //
mucyate tena doṣeṇa tatastadgrahabhaktitaḥ /
sarvagrahāṇāmeteṣāmādirāditya ucyate // LiP_1,61.50 //
tārāgrahāṇāṃ śukrastu ketūnāṃ cāpi dhūmavān /
dhruvaḥ kila grahāṇāṃ tu vibhaktānāṃ caturdiśam // LiP_1,61.51 //
nakṣatrāṇāṃ śrapiṣṭhā syādayanānāṃ tathottaram /
varṣāṇāṃ caiva pañcānāmādyaḥ saṃvatsaraḥ smṛtaḥ // LiP_1,61.52 //
ṛtūnāṃ śiśiraścāpi māsānāṃ māgha ucyate /
pakṣāṇāṃ suklapakṣastu tithīnāṃ pratipattathā // LiP_1,61.53 //
ahorātravibhāgānāmahaścādiḥ prakīrtitaḥ /
muhūrtānāṃ tathaivādirmuhūrto rudradaivataḥ // LiP_1,61.54 //
kṣaṇaścāpi nimeṣādiḥ kālaḥ kālavidāṃ varāḥ /
śravaṇāntaṃ dhaniṣṭhādi yugaṃ syātpañcavārṣikam // LiP_1,61.55 //
bhānorgativiśeṣeṇa cakravatparivartate /
divākaraḥ smṛtastasmātkālakṛdvibhurīśvaraḥ // LiP_1,61.56 //
caturvidhānāṃ bhūtānāṃ pravartakanivartakaḥ /
tasyāpi bhagavān rudraḥ sākṣāddevaḥ pravartakaḥ // LiP_1,61.57 //
ityeṣa jyotiṣāmevaṃ saṃniveśorthaniścayaḥ /
lokasaṃvyavahārārthaṃ mahādevena nirmitaḥ // LiP_1,61.58 //
buddhipūrvaṃ bhagavatā kalpādau saṃpravartitaḥ /
sa āśrayobhimāni ca sarvasya jyotirātmakaḥ // LiP_1,61.59 //
ekarūpapradhānasya pariṇāmoyamadbhutaḥ /
naiṣa śakyaḥ prasaṃkhyātuṃ yāthātathyena kena cit // LiP_1,61.60 //
gatāgataṃ manuṣyeṇa jyotiṣāṃ māṃsacakṣuṣā /
āgamādanumānācca pratyakṣādupapattitaḥ // LiP_1,61.61 //
parīkṣya nipuṇaṃ buddhyā śraddhātavyaṃ vipaścitā /
cakṣuḥ śāstraṃ jalaṃ lekhyaṃ gaṇitaṃ munisattamāḥ // LiP_1,61.62 //
pañcaite hetavo jñeyā jyotirmānāvinirṇaye // LiP_1,61.63 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge grahasaṃkhyāvarṇanaṃ nāmaikaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
ṛṣaya ūcuḥ
kathaṃ viṣṇoḥ prasādādvai dhruvo buddhimatāṃ varaḥ /
meḍhībhūto grāhāṇāṃ vai vaktumarhasi sāṃpratam // LiP_1,62.1 //
sūta uvāca
etamarthaṃ mayā pṛṣṭo nānāśāstraviśāradaḥ /
mārkaṇḍeyaḥ purā prāha mahyaṃ śuśrūṣave dvijāḥ // LiP_1,62.2 //
mārkaṇḍeya uvāca
sarvābhaumo mahātejāḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ /
uttānapādo rājā vai pālayāmāsa medinīm // LiP_1,62.3 //
tasya bhāryādvayamabhūtsunītiḥ surucis tathā /
agrajāyāmabhūtputraḥ sunītyāṃ tu mahā yaśāḥ // LiP_1,62.4 //
dhruvo nāma mahāprājñaḥ kuladīpo mahāmatiḥ /
kadācitsaptavarṣepi vituraṅkamupāviśat // LiP_1,62.5 //
surucistaṃ vinirdhūya svaputraṃ prītimānasā /
nyaveśayattaṃ viprendrā hyaṅkaṃ rūpema mānitā // LiP_1,62.6 //
alabdhvā sa piturdhīmānaṅkaṃ duḥkhitamānasaḥ /
mātuḥ samīpamāgamya ruroda sa punaḥ punaḥ // LiP_1,62.7 //
rudantaṃ putramāhedaṃ mātā śokapariplutā /
surucirdayitā bhartustasyāḥ putropi tādṛśaḥ // LiP_1,62.8 //
mama tvaṃ mandabhāgyāyā jātaḥ putropyabhāgyavān /
kiṃ śocasi kimarthaṃ tvaṃ rodamānaḥ punaḥ punaḥ // LiP_1,62.9 //
santaptahṛdayo bhūtvā mama śokaṃ kariṣyasi /
svasthasthānaṃ dhruvaṃ putra svasaktyā tvaṃ samāpnuyāḥ // LiP_1,62.10 //
ityuktaḥ sa tu mātrā vai nirjagāma tadā vanam /
viśvāmitraṃ tato dṛṣṭvā praṇipatya yathāvidhi // LiP_1,62.11 //
uvāca prāñjalirbhūtvā bhagavan vaktumarhasi /
sarveṣāmuparisthānaṃ kena prāpsyāmi sattama // LiP_1,62.12 //
pituraṅke samāsīnaṃ mātā māṃ surucirmune /
vyadhūnayatsa taṃ rājā pitā novāca kiñcana // LiP_1,62.13 //
etasmātkāraṇādbrahyaṃstrastohaṃ mātaraṃ gataḥ /
sunītirāha me mātā mākṛthāḥ śokamuttamam // LiP_1,62.14 //
svakarmaṇā paraṃ sthānaṃ prāptumarhasi putraka /
tasyā hi vacanaṃ śrutvā sthānaṃ tava mahāmune // LiP_1,62.15 //
prāpto vanamidaṃ brahmannadya tvāṃ dṛṣṭavānprabho /
tava prasādātprāpsyehaṃ sthānamadbhutamuttamam // LiP_1,62.16 //
ityuktaḥ sa muniḥ śrīmān prahasann idam abravīt /
rājaputra śṛṇuṣvedaṃ sthānamuttamamāpsyasi // LiP_1,62.17 //
ārādhya jagatāmīśaṃ keśavaṃ kleśanāśanam /
dakṣiṇāṅgabhavaṃ śaṃbhormahādevasya dhīmataḥ // LiP_1,62.18 //
japa nityaṃ mahāprājña sarvapāpa vināśanam /
iṣṭadaṃ paramaṃ śuddhaṃ pavitramamalaṃ param // LiP_1,62.19 //
brūhi mantramimaṃ divyaṃ praṇavena samanvitam /
namostu vāsudevāya ityevaṃ niyatendriyaḥ // LiP_1,62.20 //
dhyāyansanātanaṃ viṣṇuṃ japahomaparāyaṇaḥ /
ityuktaḥ praṇipatyainaṃ viśvāmitraṃ mahāyaśāḥ // LiP_1,62.21 //
prāṅmukho niyato bhūtvā jajāpa prītamānasaḥ /
śākamūlaphalāhāraḥ saṃvatsaramatandritaḥ // LiP_1,62.22 //
jajāpa mantramaniśamajasraṃ sa punaḥ punaḥ /
vetālā rākṣasā ghorāḥ siṃhādyāś ca mahāmṛgāḥ // LiP_1,62.23 //
tamabhyayurmahātmānaṃ buddhimohāya bhīṣaṇāḥ /
japan sa vāsudeveti na kiñcitpratyapadyata // LiP_1,62.24 //
sunīti rasya yā mātā tasyā rūpeṇa saṃvṛtā /
piśāci samanuprāptā ruroda bhṛśaduḥkhatā // LiP_1,62.25 //
mama tvamekaḥ putrosi kimarthaṃ kliśyate bhavān /
māmanāthāmapahāya tapa āsthitavānasi // LiP_1,62.26 //
evamādīni vākyāni bhāṣamāṇāṃ mahātapāḥ /
anirīkṣyaiva hṛṣṭātmā harernāma jajāpa saḥ // LiP_1,62.27 //
tataḥ praśemuḥ sarvatra vighnarūpāṇi tatra vai /
tatā garuḍamāruhya kālamaghasamadyutiḥ // LiP_1,62.28 //
sarvadevaiḥ parivṛtaḥ stūyamāno maharṣibhiḥ /
āyayau bhagavānviṣṇuḥ dhruvantikamarātihā // LiP_1,62.29 //
samāgataṃ vilokyātha kosāvityeva cintayan /
pibanniva hṛṣīkeśaṃ naya nābhyāṃ jagatpatim // LiP_1,62.30 //
japan sa vāsudeveti dhruvastasthau mahādyutiḥ /
śaṅkhaprāntena govindaḥ pasparśāsyaṃ hi tasya vai // LiP_1,62.31 //
tataḥ sa paramaṃ jñānamavāpya kuruṣottamam /
tuṣṭāva prāñjalirbhūtvā sarvalokeśvaraṃ harim // LiP_1,62.32 //
prasīda devadeveśa śaṅkhacakragadādhara /
lokātman vedaguhyātman tvāṃ prapannosmi keśava // LiP_1,62.33 //
na vidustvāṃ mahātmānaṃ sanakādyā naharṣayaḥ /
tatkathaṃ tvāmahaṃ vidyāṃ namaste bhuvaneśvara // LiP_1,62.34 //
tamahā prahasanviṣṇurehi vatsa dhruvo bhavān /
sthānaṃ dhruvaṃ samāsādya dyotiṣāmagrabhugbhava // LiP_1,62.35 //
mātrā tvaṃ sahitastatra jyotiṣāṃ sthānamāpnuhi /
matsthānametatparamaṃ dhruvaṃ nityaṃ suśobhanam // LiP_1,62.36 //
tapasārādhya deveśaṃ purā labdhaṃ hi śaṅkarāt /
vāsudeveti yo nityaṃ praṇavena samanvitam // LiP_1,62.37 //
namaskārasamāyuktaṃ bhagavacchabdasuṃyutam /
japedevaṃ hi yo vidvāndhruvaṃ sthānaṃ prapadyate // LiP_1,62.38 //
tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ /
mātrā saha dhruvaṃ sarve tasmin sthāne nyaveśayan // LiP_1,62.39 //
viṣṇorājñāṃ puraskṛtya jyotiṣāṃ sthānamāptavān /
evaṃ dhruvo mahātejā dvādaśākṣaravidyayā // LiP_1,62.40 //
avāpa mahatīṃ siddhimetatte kathitaṃ mayā // LiP_1,62.41 //
sūta uvāca
tasmādyo vāsudevāya praṇāmaṃ kurute naraḥ /
sa yāti dhruvasālokyaṃ dhruvatvaṃ tasya tattathā // LiP_1,62.42 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge bhuvanakośe dhruvasaṃsthānavarṇanaṃ nāma dviṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
ṛṣaya ūcuḥ
devānāṃ dānavānāṃ ca gandharvoragarakṣasām /
utpattiṃ brūhi sūtādya yathākramamanuttamam // LiP_1,63.1 //
sūta uvāca
saṃkalpāddarśanātsparśātpūrveṣāṃ sṛṣṭirucyate /
dakṣātprācetasādūrdhvaṃ sṛṣṭirmaithunasaṃbhavā // LiP_1,63.2 //
yadā tu sṛjatastasya devarṣigaṇa pannagān /
na vṛddhimagamallokastadā maithunayogataḥ // LiP_1,63.3 //
dakṣaḥ putrasahasrāṇi pañca sūtyāmajījanat /
tāṃstu dṛṣṭvā mahābhāgān sisṛkṣurvividhāḥ prajāḥ // LiP_1,63.4 //
nāradaḥ prāha haryaśvāndakṣaputrānsamāgatān /
bhuvaḥ pramāṇaṃ sarvaṃ tu jñātvordhvamadha eva ca // LiP_1,63.5 //
tataḥ sṛṣṭiṃ viśeṣeṇa kurudhvaṃ munisattamāḥ /
te tu tadvacanaṃ śrutvā prayātāḥ sarvatodiśam // LiP_1,63.6 //
adyāpi na nivartante samudrādiva siṃdhavaḥ /
haryaśveṣu ca naṣṭeṣu punardakṣaḥ prajāpatiḥ // LiP_1,63.7 //
sūtyāmeva ca putrāṇāṃ sahasramasṛjatprabhuḥ /
śabalā nāma te viprāḥ sametāḥ sṛṣṭihetavaḥ // LiP_1,63.8 //
nāradonugatānprāha punastānsūryavarcasaḥ /
bhuvaḥ pramāṇaṃ sarvaṃ tu jñātvā bhrātṝn punaḥ punaḥ // LiP_1,63.9 //
āgatya vātha sṛṣṭiṃ vai kariṣyatha viśeṣataḥ /
tepi tenaiva mārgeṇa jagmurbhrātṛgatiṃ tathā // LiP_1,63.10 //
tatasteṣvapi naṣṭeṣu ṣaṣṭikanyāḥ prajāpatiḥ /
vairiṇyāṃ janayāmāsa dakṣaḥ prācetasastadā // LiP_1,63.11 //
prādātsa daśakaṃ dharme kaśyapāya trayodaśa /
viṃśatsapta ca somāya catasro 'riṣṭanemaye // LiP_1,63.12 //
dve caiva bhṛguputtrāya dve kṛśāśvāya dhīmate /
dve caivāṅgirase tadvattāsāṃ nāmāni vistarāt // LiP_1,63.13 //
śṛṇudhvaṃ devamātṝṇāṃ prajāvistāramāditaḥ /
marutvatī vasūryāmirlabā bhānurarundhatī // LiP_1,63.14 //
saṃkalpā ca muhūrtā ca sādhyā viśvā ca bhāmini /
dharmapatnyaḥ samākhyātāstāsāṃ putrānvadāmi vaḥ // LiP_1,63.15 //
viśvedevāstu viśvāyāḥ sādhyā sādhyānajījanat /
marutvatyāṃ marutvanto vasostu vasavas tathā // LiP_1,63.16 //
bhānostu bhānavaḥ proktā muhūrtāyā muhūrtakāḥ /
laṃbāyā ghoṣanāmāno nāgavīthistu yāmijaḥ // LiP_1,63.17 //
saṃkalpāyāstu saṃkalpo vasusargaṃ vadāmi vaḥ /
jyotiṣmantastu ye devā vyāpakāḥ sarvatodiśam // LiP_1,63.18 //
vasavaste samākhyātāḥ sarvabhūtahitaiṣiṇaḥ /
āpo dhruvaś ca somaś ca dharaścaivānilonalaḥ // LiP_1,63.19 //
pratyūṣaś ca prabhāsaś ca vasavoṣṭau prakīrtitāḥ /
ajaikapādahirbudhyo virupākṣaḥ sabhairavaḥ // LiP_1,63.20 //
haraś ca bahurūpaś ca tryaṃbakaś ca sureśvaraḥ /
sāvitraś ca jayantaś ca pinākī cāparājitaḥ // LiP_1,63.21 //
ete rudrāḥ samā khyātā ekādaśa gaṇeśvarāḥ /
kaśyapasya pravakṣyāmi patnībhyaḥ putrapautrakam // LiP_1,63.22 //
aditiś ca ditiścaiva ariṣṭā surasā muniḥ /
surabhir vinatā tāmrā tadvat krodhavaśā ilā // LiP_1,63.23 //
kadrūstviṣā danustadvattāsāṃ putrānvadāmi vaḥ /
tuṣitā nāma ye devāścākṣuṣāsyāntare manoḥ // LiP_1,63.24 //
vaivasvatāntare te vai ādityā dvādaśa smṛtāḥ /
indro dhātā bhagastvaṣṭa mitrotha varuṇoryamā // LiP_1,63.25 //
vivasvānsavitā pūṣā aṃśumān viṣṇureva ca /
ete sahasrakiraṇā ādītyā dvādaśa smṛtāḥ // LiP_1,63.26 //
ditiḥ putradvayaṃ lebhe kaśyapāditi naḥ śrutam /
hiraṇyakaśipuṃ caiva hiraṇyākṣaṃ tathaiva ca // LiP_1,63.27 //
danuḥ putraśataṃ lebhe kaśyapād baladarpitam /
vipracittiḥ pradhānobhūtteṣāṃ madhye dvijottamāḥ // LiP_1,63.28 //
tāmrā ca janayāmāsa ṣaṭ kanyā dvijapuṅgavāḥ /
śukīṃ śyenīṃ ca bhāsīṃ ca sugrīvīṃ gṛdhrikāṃ śucim // LiP_1,63.29 //
śukī śukānulūkāṃś ca janayāmāsa dharmataḥ /
śyenī śyenāṃs tathā bhāsī kuraṅgāṃś ca vyajījanat // LiP_1,63.30 //
gṛdhrī gṛdhrān kapotāṃś ca pārāvatīvihaṅgamān /
haṃsasārasakāraṇḍaplavāñchucirajījanat // LiP_1,63.31 //
ajāśvameṣoṣṭrakharān sugrīvī cāpyajījanat /
vinatā janayā māsa garuḍaṃ cāruṇaṃ śubhā // LiP_1,63.32 //
saudāminīṃ tathā kanyāṃ sarvalokabhayaṅkarīm /
surasāyāḥ sahasraṃ tu sarpāṇāmabhavatpurā // LiP_1,63.33 //
kadrūḥ sahasraśirasāṃ sahasraṃ prāpa suvratā /
pradhānāsteṣu vikhyātāḥ ṣaḍviṃśatiranuttamāḥ // LiP_1,63.34 //
śeṣavāsukikarkocaśaṅkhairāvatakaṃbalāḥ /
dhanañjayamahānīlapadmāśvataratakṣakāḥ // LiP_1,63.35 //
elāpatramahāpadmadhṛtarāṣṭrabalāhakāḥ /
śaṅkhapālamahāśaṅkhapaṣpadaṃṣṭraśubhānanāḥ // LiP_1,63.36 //
śaṅkha lomā ca nahuṣo vāmanaḥ phamitas tathā /
kapilo durmukhaścāpi patañjaliriti smṛtaḥ // LiP_1,63.37 //
rakṣogaṇaṃ krodhavaśā mahāmāyaṃ vyajījanat /
rudrāṇāṃ ca gaṇaṃ tadvadgomahiṣyau varāṅganā // LiP_1,63.38 //
surabhir janayāmāsa kaśyapāditi naḥ śrutam /
munirmunīnāṃ ca gaṇaṃ gaṇamapsarasāṃ tathā // LiP_1,63.39 //
tatā kiṃnaragandharvānariṣṭājanayadbahūn /
tṛṇavṛkṣalatāgulmamilā sarvamajījanat // LiP_1,63.40 //
tviṣā tu yakṣarakṣāṃsi janayāmāsa koṭiśaḥ /
ete tu kāśyapeyāś ca saṃkṣepātparikīrtitāḥ // LiP_1,63.41 //
eteṣāṃ putrapautrādivaṃśāś ca bahavaḥ smṛtāḥ /
evaṃ prajāsu sṛṣṭāsu kaśya pena mahātmanā // LiP_1,63.42 //
pratiṣṭhitāsu sarvāsu carāsu sthāvarāsu ca /
abhiṣicyādhipatyeṣu teṣāṃ mukhyānprajāpatiḥ // LiP_1,63.43 //
tato manuṣyādhipatiṃ cakre vaivasvataṃ manum /
svāyaṃbhuventare pūrvaṃ brahmaṇā ye 'bhiṣecitāḥ // LiP_1,63.44 //
tairiyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā saparvatā /
yathopadeśamadyāpi dharmema pratipālyate // LiP_1,63.45 //
svāyaṃbhuventare pūrve brahmaṇā ye 'bhiṣecitāḥ /
te hyete cābhiṣicyante manavaś ca bhavanti te // LiP_1,63.46 //
manvantareṣvatīteṣu gatā hyeteṣu pārthivāḥ /
evamanyebhiṣicyante prāpte manvantare tataḥ // LiP_1,63.47 //
atītānāgatāḥ sarve nṛpā manvantare smṛtāḥ /
etānutpādya putrāṃstu prajāsaṃtānakāraṇāt // LiP_1,63.48 //
kaśyapo gotrakāmastu cacāra sa punastapaḥ /
putro gotrakaro mahyaṃ bhavatāditi cintayan // LiP_1,63.49 //
tasyaivaṃ dhyāyamānasya kaśyapasya mahātmanaḥ /
brahmayogātsutau paścātpradurbhūtau mahaujasau // LiP_1,63.50 //
vatsaraścāsitaścaiva tāvubhau brahmavādinau /
vatsarānnaidhruvo jajñe raibhyaś ca sumahāyaśāḥ // LiP_1,63.51 //
raibhyasya raibhyā vijñeyā naidhruvasya vadāmi vaḥ /
cyavanasya tu kanyāyāṃ sumedhāḥ samapadyata // LiP_1,63.52 //
naidhruvasya tu sā patnī mātā vai kuṇḍapāyinām /
asitasyaikaparṇāyāṃ brahmiṣṭhaḥ samapadyata // LiP_1,63.53 //
śāṇḍilyānāṃ varaḥ śrīmāndevalaḥ sumahātapāḥ /
śāṇḍilyā naidhruvā raibhyāstrayaḥ pakṣāstu kāśyapāḥ // LiP_1,63.54 //
nava prakṛtayo devāḥ pulastyasya vadāmi vaḥ /
caturyuge hyatikraānte manorekādaśe prabhoḥ // LiP_1,63.55 //
ardhāvaśiṣṭe tasmiṃstu dvāpare saṃpravartite /
mānavasya nariṣyantaḥ putra āsīd damaḥ kila // LiP_1,63.56 //
damasya tasya dāyādastṛṇabinduriti smṛtaḥ /
tretāyugamukhe rājā tṛtīye saṃbabhūva ha // LiP_1,63.57 //
tasya kanyā tvilavilā rūpeṇāpratimābhavat /
purastyāya sa rājarṣistāṃ kanyāṃ pratyapādayat // LiP_1,63.58 //
ṛṣirairavilo yasyāṃ viśravāḥ samapadyata /
tasya patnyaścatasrastu paulastyakulavardhanāḥ // LiP_1,63.59 //
bṛhaspateḥ śubhā kanyā nāmnā vai devavarṇinī /
puṣpotkaṭā balākā ca sute mālyavataḥ smṛteḥ // LiP_1,63.60 //
kaikasī mālinaḥ kanyā tāsāṃ vai śṛṇuta prajāḥ /
jyeṣṭhaṃ vaiśravaṇaṃ tasmātsuṣuve deva varṇinī // LiP_1,63.61 //
kaikasī cāpyajanayadrāvaṇaṃ rākṣasādhipam /
kuṃbhakarṇaṃ śūrpanakhāṃ dhīmantaṃ ca vibhiṣaṇam // LiP_1,63.62 //
puṣpotkaṭā hyajanayatputrāṃstasmāddvijottamāḥ /
mahodaraṃ prahastaṃ ca mahāpārśvaṃ kharaṃ tathā // LiP_1,63.63 //
kuṃbhīnasīṃ tathā kanyāṃ balāyāḥ śṛṇuta prajāḥ /
triśirā dūṣamaścaiva vidyujjihvaś ca rākṣasaḥ // LiP_1,63.64 //
kanyā vai mālikā cāpi balāyāḥ prasavaḥ smṛtaḥ /
ityete krūrakarmāṇaḥ paulastyā rākṣasā nava // LiP_1,63.65 //
vibhīṣaṇotiśuddhātmā dharmajñaḥ parikīrtitaḥ /
pulastyasya mṛgāḥ putrāḥ sarve vyāghraś ca daṃṣṭriṇaḥ // LiP_1,63.66 //
bhūtāḥ piśācāḥ sarpāś ca sūkarā hastinas tathā /
vānarāḥ kiṃnarāścaiva ye ca kiṃpuruṣās tathā // LiP_1,63.67 //
anapatyaḥ kratustasmin smṛto vaiva svatentare /
atreḥ patnyo daśaivāsan suṃdaryaś ca pativratāḥ // LiP_1,63.68 //
bhadrāśvasya ghṛtācyāṃ vai daśāpsarasi sūnavaḥ /
bhadrābhadrā ca jaladā mandā nandā tathaiva ca // LiP_1,63.69 //
balābalā ca viprendrā yā ca gopābalā smṛtā /
tathā tāmarasā caiva varakrīḍā ca vai daśa // LiP_1,63.70 //
ātreyavaṃśaprabhavā stāsāṃ bhartā prabhākaraḥ /
svarbhānupihite sūrye patitesmindivo mahīm // LiP_1,63.71 //
tamo 'bhūbhūte lokesminprabhā yena pravartitā /
svastyastu hi tavetyukte patanniha divākaraḥ // LiP_1,63.72 //
brahmarṣervacanāttasya papāta na vibhurdivaḥ /
tataḥ prabhākaretyuktaḥ prabhuratrirmaharṣibhiḥ // LiP_1,63.73 //
bhadrāyāṃ janayāmāsa somaṃ putraṃ yaśasvinam /
sa tāsu janayāmāsa punaḥ putrāṃstapodhanaḥ // LiP_1,63.74 //
svastyātreyā iti khyātā ṛṣayo vedapāragāḥ /
teṣāṃ dvau khyātayaśasau brahmiṣṭhau ca mahaujasau // LiP_1,63.75 //
datto hyatrivaro jyeṣṭho durvāsāstasya cānujaḥ /
yavīyasī svasā teṣāmamalā brahmavādinī // LiP_1,63.76 //
tasya gotradvaye jātāścatvāraḥ prathitā bhuvi /
śyāvaś ca pratvasaścaiva vavalguścātha gahvaraḥ // LiP_1,63.77 //
ātreyāṇāṃ ca catvāraḥ smṛtāḥ pakṣā mahātmanām /
kāśyapo nāradaścaiva parvatānuddhatas tathā // LiP_1,63.78 //
jajñire mānasā hyete arundhatyā nibodhata /
nāradastu vasiṣṭhāyārundhatīṃ pratyapādayat // LiP_1,63.79 //
ūrdhvaretā mahātejā dakṣaśāpāttu nāradaḥ /
purā devāsure yuddhe ghore vai tārakāmaye // LiP_1,63.80 //
anāvṛṣṭyā hate loke hyugre lokeśvaraiḥ saha /
vasiṣṭhastapasā dhīmāndhārayāmāsa vai prajāḥ // LiP_1,63.81 //
annodakaṃ mūlaphalamoṣadhīś ca pravartayan /
tānetāñjīvayāmāsa kāruṇyādauṣadhena ca // LiP_1,63.82 //
arundhatyāṃ vasiṣṭhastu sutānutpādayacchatam /
jyāyasojanayacchakteradṛśyantī parāśaram // LiP_1,63.83 //
rakṣasā bhakṣite śaktau rudhireṇa tu vai tadā /
kālī parāśarājjajñe kṛṣṇadvaipāyanaṃ prabhum // LiP_1,63.84 //
dvaipāyano hyaraṇyāṃ vai śukamutpādayatsutam /
upamanyuṃ ca pīvaryāṃ viddhīme sukasūnavaḥ // LiP_1,63.85 //
bhūriśravāḥ prabhuḥ śaṃbhuḥ kṛṣṇo gaurastu pañcamaḥ /
kanyā kīrti matī caiva yogamātā dhṛtavratā // LiP_1,63.86 //
jananī brahmadattasya patnī sā tvanuhasya ca /
śvetaḥ kṛṣṇaś ca gauraś ca śyāmo dhūmrastathāruṇaḥ // LiP_1,63.87 //
nīlo bādarikaścaiva sarve caite parāśarāḥ /
parāśarāṇāmaṣṭau te pakṣāḥ proktā mahātmanām // LiP_1,63.88 //
ata ūrdhvaṃ nibodhadhvamindrapramitisaṃbhavam /
vasiṣṭhasya kapiñjalyo ghṛtācyāmudapadyata // LiP_1,63.89 //
trimūrtiryaḥ samākhyāta indrapramitirucyate /
pṛthoḥ sutāyāṃ saṃbhūto bhadrastasyā bhavadvasuḥ // LiP_1,63.90 //
upamanyuḥ sutastasya bahavo hyaupamanyavaḥ /
mitrāvaruṇayoścaiva kauṇḍinyā ye pariśrutāḥ // LiP_1,63.91 //
ekārṣeyās tathā cānye vāsiṣṭhā nāma viśrutāḥ /
ete pakṣā vasiṣṭhānāṃ smṛtā daśa mahātmanām // LiP_1,63.92 //
ityete brahmaṇaḥ putrā mānasā viśrutā bhuvi /
bhartāraś ca mahābhāgā eṣāṃ vaṃśāḥ prakīrtitāḥ // LiP_1,63.93 //
trilokadhāraṇe śaktā devarṣikulasaṃbhavāḥ /
teṣāṃ putrāś ca pautrāś ca śataśautha sahasraśaḥ // LiP_1,63.94 //
yaistu vyāptāstrayo lokāḥ sūryasyeva gabhastibhiḥ // LiP_1,63.95 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge devādisṛṣṭikathanaṃ nāma triṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
ṛṣaya ūcuḥ
kathaṃ hi rakṣasā saktir bhakṣitaḥ so' nujaiḥ saha /
vāsiṣṭho vadatāṃ śreṣṭha sūta vaktumihārhasi // LiP_1,64.1 //
sūta uvāca
rākṣaso rudhiro nāma vasiṣṭhasya sutaṃ purā /
śaktiṃ sa bhakṣayāmāsa śakteḥ śāpātsahānujaiḥ // LiP_1,64.2 //
vasiṣṭhayājyaṃ viprendrāstadā diśyaiva bhūpatim /
kalmāṣapādaṃ rudhiro viśvāmitreṇa coditaḥ // LiP_1,64.3 //
bhakṣitaḥ sa iti śrutvā vasiṣṭhastena rakṣasā /
śaktiḥ śaktimatāṃ śreṣṭho bhrātṛbhiḥ saha dharmavit // LiP_1,64.4 //
hā putra putra putreti krandamāno muhurmuhuḥ /
arundhatyā saha muniḥ papāta bhuvi duḥkhitaḥ // LiP_1,64.5 //
naṣṭaṃ kulamiti śrutvā martuṃ cakre matiṃ tadā /
smaranputraśataṃ caiva śaktijyeṣṭhaṃ ca śaktimān // LiP_1,64.6 //
na taṃ vināhaṃ jīviṣye iti niścitya duḥkhitaḥ // LiP_1,64.7 //
āruhya mūrdhānamajātmajosau tayātmavān sarvavidātmavicca /
dharādharasyaiva tadā dharāyāṃ papāta patnyā sahasāśrudṛṣṭiḥ // LiP_1,64.8 //
dharādharāttaṃ patitaṃ dharā tadā dadhāra tatrāpi vicitrakaṇṭhī /
karāṃbujābhyāṃ karikhelagāminī rudantamādāya ruroda sā ca // LiP_1,64.9 //
tadā tasya snuṣā prāha patnī śaktermahāmunim /
vasiṣṭhaṃ vadatāṃ śreṣṭhaṃ rudantī bhayavihvalā // LiP_1,64.10 //
bhagavanbrāhmaṇaśreṣṭha tava devamidaṃ śubham /
pālayasva vibho draṣṭuṃ tava pautraṃ mamātmajam // LiP_1,64.11 //
na tyajyaṃ tava viprendra dehametatsuśobhanam /
garbhastho mama sarvārthasādhakaḥ śaktijo yataḥ // LiP_1,64.12 //
evamuktvātha dharmajñā karābhyāṃ kamalekṣaṇā /
utthāpya śvaśuraṃ natvā netre saṃmṛjya vāriṇā // LiP_1,64.13 //
duḥkhitāpi paritrātuṃ śvaśuraṃ duḥkhitaṃ tadā /
arundhatīṃ ca kalyāṇīṃ prārthayāmāsa duḥkhitām // LiP_1,64.14 //
snuṣāvākyaṃ tataḥ śrutvā vasiṣṭhotthāya bhūtalāt /
saṃjñāmavāpya cāliṅgya sā papāta suduḥkhitā // LiP_1,64.15 //
aṃrudhatī kārabyāṃ tāṃ saṃspṛśyāsrākulekṣaṇām /
ruroda muniśārdūlo bhāyaḥyā sutavatsalaḥ // LiP_1,64.16 //
atha nābyaṃbuje viṣṇoryathā tasyāścaturmukhaḥ /
āsīno garbhaśayyāyāṃ kumāra ṛcamāha saḥ // LiP_1,64.17 //
tato niśamya bhagavānvasiṣṭha ṛcamādarāt /
kenoktamiti saṃcintya tadātiṣṭhatsamāhitaḥ // LiP_1,64.18 //
vyomāṅgaṇasthotha hariḥ puṇḍarīkanibhekṣaṇaḥ /
vasiṣṭhamāha viśvātmā ghṛṇayā sa ghṛṇānidhiḥ // LiP_1,64.19 //
bho vatsavatsa viprendra vasiṣṭha sutavatsala /
tava pautramukhāṃbhojādṛgeṣādya viniḥsṛtā // LiP_1,64.20 //
matsamastava pautrosau śaktijaḥ śaktimānmune /
tasmāduttiṣṭha saṃtyasya śokaṃ brahmasutottama // LiP_1,64.21 //
rudrabhaktaś ca garbhastho rudrapūjāparāyaṇaḥ /
rudradevaprabhāveṇa kulaṃ te saṃtariṣyati // LiP_1,64.22 //
evamuktvā ghṛṇī vipraṃ bhagavān puruṣottamaḥ /
vasiṣṭhaṃ muniśārdūlaṃ tatraivāntaradhīyata // LiP_1,64.23 //
tataḥ praṇamya śirasā vasiṣṭho vārijekṣaṇam /
adṛśyantyā mahātejāḥ pasparśodaramādarāt // LiP_1,64.24 //
hā putra putra putreti papāta ca suduḥkhitaḥ /
lalāpārundhatī prekṣya tadāsau rudatīṃ dvijāḥ // LiP_1,64.25 //
svaputraṃ ca smaran duḥkhātpunarehyehi putraka /
tava putramimaṃ dṛṣṭvā bho śakte kuladhāraṇam // LiP_1,64.26 //
tavāntikaṃ gamiṣyāmi tava mātrā na saṃśayaḥ /
sūta uvāca
evamuktvā rudanvipra āliṅgyārundhatīṃ tadā // LiP_1,64.27 //
papāta tāḍayantīva svasya kukṣī karema vai /
adṛsyantī jaghānātha śaktijasyālayaṃ śubhā // LiP_1,64.28 //
svodaraṃ duḥkhitā bhūmau lalāpa ca papāta ca /
arundhati tadā bhītā vasiṣṭhaś ca mahāmatiḥ // LiP_1,64.29 //
samutthāpya snuṣāṃ bālāmūcaturbhayavihvalau // LiP_1,64.30 //
vicāramugdhe tava garbhamaṇḍalaṃ karāṃbujābhyāṃ vinihatya durlabham /
kulaṃ vasiṣṭhasya samastamapyaho nihantumārye kathamudyatā vada // LiP_1,64.31 //
tavātmajaṃ śaktisutaṃ ca dṛṣṭvā cāsvādya vaktrāmṛtamāryasūnoḥ /
trātuṃ yato dehamimaṃ munīndraḥ suniścitaḥ pāhi tataḥ śarīram // LiP_1,64.32 //
sūta uvāca
evaṃ snuṣāmupālabhya muniṃ cārundhatī sthitā /
arandhatī vasiṣṭhasya prāha cārtetivihvalā // LiP_1,64.33 //
tvayyeva jīvitaṃ cāsya nuneryatsuvrate mama /
jīvitaṃ rakṣa dehasya dhātrī ca kuru yāddhitam // LiP_1,64.34 //
adṛśyanti uvāca
mayā yadi muniśreṣṭho trātuṃ vai niścitaṃ svakam /
mamāśubhaṃ śubhaṃ dehaṃ kathañcitpālayāmyaham // LiP_1,64.35 //
priyaduḥkhamahaṃ prāpta hyasatī nātra saṃśayaḥ /
mune duḥkhādahaṃ dagdhā yataḥ putrī mune tava // LiP_1,64.36 //
ahodbhutaṃ mayā dṛṣṭaṃ duḥkhapātrī hyahaṃ vibho /
duḥkhatrātā bhava brahmanbrahmasūno jagadguro // LiP_1,64.37 //
tathāpi bhartṛrahitā dīnā nāri bhavediha /
pāhi māṃ tata āryendra paribhūtā bhaviṣyati // LiP_1,64.38 //
pitā mātā ca putrāsca pautrāḥ śvaśura eva ca /
ete na bāndhavāḥ strīṇāṃ bhartā bandhuḥ parā gatiḥ // LiP_1,64.39 //
ātmano yaddhi kathitamapyardhamiti paṇḍitaiḥ /
tadapyatra mṛṣā hyāsīd gataḥ śaktirahaṃ sthitā // LiP_1,64.40 //
aho mamātra kāṭhinyaṃ manaso munipuṅgava /
patiṃ prāṇasamaṃ tyaktvā sthitā yatra kṣaṇaṃ yataḥ // LiP_1,64.41 //
vasiṣṭhāśvatthamāśritya hyamṛtā tu yathā latā /
nirmūlāpyamṛtā bhartrātyaktā dīnā sthitāpyaham // LiP_1,64.42 //
snuṣā vākyaṃ niśamyaiva vasiṣṭho bhāryayā saha /
tadā cakre matiṃ dhīmān yātuṃ svāśramamāśramī // LiP_1,64.43 //
kṛcchrātsabhāryo bhagavānvāsiṣṭhaḥ svāśramaṃ kṣaṇāt /
adṛśyantyā ca puṇyātmā saṃviveśa sa cintayan // LiP_1,64.44 //
sā garbhaṃ pālayāmāsa kathacinmunipuṅgavāḥ /
kulasaṃdhāraṇārthāya śakti patnī pativratā // LiP_1,64.45 //
tataḥ sāsūta tanayaṃ daśame māsi suprabham /
śaktipatnī yathā śaktiṃ śaktimantamarundhatī // LiP_1,64.46 //
asūta sā ditirviṣṇuṃ yatā svāhā guhaṃ sutam /
agniṃ yathāraṇiḥ patnī śakteḥ sākṣātparāśaram // LiP_1,64.47 //
yadā tadā śaktisūjuravatīrṇo mahītale /
śaktistyaktvā tadā duḥkhaṃ pitṝṇāṃ samatāṃ yayau // LiP_1,64.48 //
bhrātṛbhiḥ saha puṇyātmā ādityair iva bhāskaraḥ /
rarāja pitṛlokastho vāsiṣṭho munipuṅgavāḥ // LiP_1,64.49 //
jagustadā ca pitaro nanṛtuś ca pitāmahāḥ /
prapitāmahāś ca viprendrā hyavatīrṇe parāśare // LiP_1,64.50 //
ye brahmavādino bhūmaunanṛturdivi devatāḥ /
puṣkarādyāś ca sasṛjuḥ puṣpavarṣaṃ ca khecarāḥ // LiP_1,64.51 //
pureṣu rākṣasānāṃ ca praṇādaṃ viṣamaṃ dvijāḥ /
āśramasthāś ca munayaḥ samūhurharṣasaṃtatim // LiP_1,64.52 //
avatīrṇo yathā hyaṇḍādbhānuḥ so 'pi parāśaraḥ /
adṛśyantyāścaturvaktro meghajālāddivākaraḥ // LiP_1,64.53 //
sukhaṃ ca duḥkhamabhavadadṛśyantyāstathā dvijāḥ /
dṛṣṭvā putraṃ patiṃ smṛtvā arundhatvā munestathā // LiP_1,64.54 //
dṛṣṭvā ca tanayaṃ bālā parāśaramatidyutim /
lalāpa vihvalā bālā sannakaṇṭhī papāta ca // LiP_1,64.55 //
sā parāśaramaho mahāmatiṃ devadānavagaṇaiś ca pūjitam /
jātamātramanaghaṃ śucismitā budhya sāśrunayanā lalāpa ca // LiP_1,64.56 //
hā vasiṣṭhasuta kutracidgataḥ paśya putramanaghaṃ tavātmajam /
tyajya dīnavadanāṃ vanāntare putra darśanaparāmimāṃ prabho // LiP_1,64.57 //
śakte svaṃ ca sutaṃ paśya bhrātṛbhiḥ saha ṣaṇmukham /
yathā maheśvaropaśyatsagaṇo hṛṣitānanaḥ // LiP_1,64.58 //
atha tasyāstadālāpaṃ vasiṣṭho munisattamaḥ /
śrutvā snuṣāmuvācedaṃ mārodīriti duḥkhitaḥ // LiP_1,64.59 //
ājñayā tasya sā śokaṃ visiṣṭhasya kulāṅganā /
tyaktvā hyapālayadbālaṃ bālā bālamṛgekṣaṇā // LiP_1,64.60 //
dṛṣṭvā tāmabalāṃ prāha maṅgalābharaṇair vinā /
āsīnāmākulāṃ sādhvīṃ bāṣpaparyākule kṣaṇām // LiP_1,64.61 //
śākteya uvāca
aṃba maṅgalavibhūṣaṇair vinā dehayaṣṭiranaghe na śobhate /
vaktumarhasi tavādya kāraṇaṃ candrabiṃbarahiteva śarvarī // LiP_1,64.62 //
mātarmātaḥ kathaṃ tyaktvā maṅgalābharaṇāni vai /
āsīnā bhartṛhīneva vaktumarhasi śobhane // LiP_1,64.63 //
adṛśyantī tadā vākyaṃ śrutvā tasya sutasya sā /
na kiñcidabravītputraṃ śubhaṃ vā yadi vetarat // LiP_1,64.64 //
adṛśyantīṃ punaḥ prāha śākteyo bhagavānmama /
mātaḥ kutra mahātejāḥ pitā vada vadeti tām // LiP_1,64.65 //
śrutvā ruroda sā vākyaṃ putrasyātīva vihvalā /
bhakṣito rakṣasā tātastaveti nipapāta ca // LiP_1,64.66 //
śrutvā vasiṣṭho 'pi papāta bhūmau pautrasya vākyaṃ sa rudandayāluḥ /
arundhatī cāśramavāsinastadā munervasiṣṭhasya munīśvarāś ca // LiP_1,64.66 //
śrutvā vasiṣṭho 'pi papāta bhūmau pautrasya vākyaṃ sa rudandayāluḥ /
arundhatī cāśramavāsinastadā munervasiṣṭhasya munīśvarāś ca // LiP_1,64.67 //
bhakṣito rakṣasā mātuḥ pitā tava mukāditi /
śrutvā parāśaro dhīmānprāha cāsrāvilekṣaṇaḥ // LiP_1,64.68 //
parāśara uvāca
abhyarcya devadeveśaṃ trailokyaṃ sacarācaram /
kṣaṇena mātaḥ pitaraṃ darśayāmīti me matiḥ // LiP_1,64.69 //
sā niśamya vacanaṃ tadā śubhaṃ sasmitā tanayamāha vismitā /
tathyame taditi taṃ nirīkṣya sā putraputra bhavamarcayeti ca // LiP_1,64.70 //
jñātvā śaktisutasyāsya saṃkalpaṃ munipuṅgavaḥ /
vasiṣṭho bhagavānprāha pautraṃ dhīmān ghṛṇānidhiḥ // LiP_1,64.71 //
sthāne pautraṃ muniśreṣṭha saṃkalpastava suvrata /
tathāpi śṛṇu lokasya kṣayaṃ kartuṃ na cārhasi // LiP_1,64.72 //
rākṣasānāmabhāvāya kuru sarvesvarārcanam /
trailokyaṃ śṛṇu śākteya aparādhyati kiṃ tava // LiP_1,64.73 //
tatastasya vasiṣṭhasya niyogācchaktinandanaḥ /
rākṣasānāmabhāvāya matiṃ cakre mahāmatiḥ // LiP_1,64.74 //
adṛśyantīṃ vasiṣṭhaṃ ca praṇamyārundhatīṃ tataḥ /
kṛtvaikaliṅgaṃ kṣaṇikaṃ pāṃsunā munisānnidhau // LiP_1,64.75 //
saṃpūjya śivasūktena tryaṃbakena śubhena ca /
japtvā tvaritarudraṃ ca śivasaṃkalpameva ca // LiP_1,64.76 //
nīlarudraṃ ca śākteyastathā rudraṃ ca śobhanam /
vāmīyaṃ pavamānaṃ ca pañcabrahma tathaiva ca // LiP_1,64.77 //
hotāraṃ liṅgasūktaṃ ca atharvaśira eva ca /
aṣṭāṅgamarghyaṃ rudrāya datvābhyarcya yathāvidhi // LiP_1,64.78 //
parāśara uvāca
bhagavanrakṣasā rudra bhakṣito rudhirema vai /
pitā mama mahātejā bhratṛbhiḥ saha śaṅkara // LiP_1,64.79 //
draṣṭumicchāmi bhagavan pitaraṃ bhratṛbhiḥ saha /
evaṃ vijñāpayāṃlliṅgaṃ praṇipatya muhurmuhuḥ // LiP_1,64.80 //
hā rudra rudrarudreti ruroda nipapāta ca /
taṃ dṛṣṭvā bhagavānnudro devīmāha ca śaṅkaraḥ // LiP_1,64.81 //
paśya bālaṃ mahābhāge bāṣpaparyakulekṣaṇam /
mamānusmaraṇe yuktaṃ madārādhanatatparam // LiP_1,64.82 //
sā ca dṛṣṭvā mahādevī parāśaramaninditā /
duḥkhātsaṃklinnasarvāṅgamasrākulavilocanam // LiP_1,64.83 //
liṅgārcanavidhau saktaṃ hara rudroti vādinam /
prāha bhartāramīśānaṃ śaṅkaraṃ jagatāmumā // LiP_1,64.84 //
īṣsitaṃ yaccha sakalaṃ prasīda parameśvara /
niśamya vacanaṃ tasyāḥ śaṅkaraḥ parameśvaraḥ // LiP_1,64.85 //
bhāryāmāryāmumāṃ prāha tato hālāhalāśanaḥ /
rakṣāmyenaṃ dvijaṃ bālaṃ phullendīvaralocanam // LiP_1,64.86 //
dadāmi dṛṣṭiṃ madrūpadarśanakṣama eṣa vai /
evamuktvā gaṇair divyair bhagavānnīlalohitaḥ // LiP_1,64.87 //
brahmendraviṣṇurudrādyaiḥ saṃvṛtaḥ parameśvaraḥ /
dadau ca darśanaṃ tasmai muniputrāya dhīmate // LiP_1,64.88 //
so 'pi dṛṣṭvā mahādevamānandāsrāvilekṣaṇaḥ /
nipapāta ca hṛṣṭātmā pādayostasya sādaram // LiP_1,64.89 //
punarbhavānyāḥ pādau ca nandinaś ca mahātmanaḥ /
saphalaṃ jīvitaṃ medya brahmādyāṃstāṃstadāha saḥ // LiP_1,64.90 //
rakṣārthamāgatastvadya mama vālendubhūṣaṇaḥ /
konyaḥ samo mayā loke devo vā dānavo 'pi vā // LiP_1,64.91 //
atha tasminkṣaṇādeva dadarśa divi saṃsthitam /
pitaraṃ bhrātṛbhiḥ sārdha śāktoyastu parāśaraḥ // LiP_1,64.92 //
sūryamaṇḍalasaṃkāśe vimāne viśvato mukhe /
bhrātṛbhiḥ sahitaṃ dṛṣṭvā nanāma ca jaharṣa ca // LiP_1,64.93 //
tadā vṛṣadhvajo devaḥ sabhāryaḥ sagaṇeśvaraḥ /
vasiṣṭhaputraṃ prāhedaṃ putradarśanatatparam // LiP_1,64.94 //
śrīdeva uvāca
śakte paśya sutaṃ bālamānandāsrāvilekṣaṇam /
adṛśyantīṃ ca viprendra vasiṣṭhaṃ pitaraṃ tava // LiP_1,64.95 //
arundhatīṃ mahābhāgāṃ kalyāṇīṃ devatopamām /
mātaraṃ pitaraṃ cobhau namaskuru mahāmate // LiP_1,64.96 //
tadā haraṃ praṇamyāśu devadevamumāṃ tathā /
vasiṣṭhaṃ ca tadā śreṣṭhaṃśaktir vai śaṅkarājñayā // LiP_1,64.97 //
mātaraṃ ca mahābhāgāṃ kalyāṇīṃ patidevatām /
arundhatīṃ jagannāthaniyogātprāha śaktimān // LiP_1,64.98 //
vāsiṣṭha uvāca
bho vatsavatsa viprendra parāśara mahādyute /
rakṣitohaṃ tvayā tāta garbhasthena mahātmanā // LiP_1,64.99 //
aṇimādiguṇaiśvaryaṃ mayā vatsa parāśara /
labdhamadyānanaṃ dṛṣṭaṃ tava bāla mamājñayā // LiP_1,64.100 //
adṛśyantīṃ mahābhāgāṃ rakṣa vatsa mahāmate /
arundhatīṃ ca pitaraṃ vasiṣṭhaṃ mama sarvadā // LiP_1,64.101 //
anvayaḥ sakalo vatsa mama saṃtāritastvayā /
putreṇa lokāñjayatītyuktaṃ sadbhiḥ sadaiva hi // LiP_1,64.102 //
īpsitaṃ varayeśānaṃ jagatāṃ prabhavaṃ prabhum /
gamiṣyāmyabhivandyeśaṃ bhrātṛbhiḥ saha śakaram // LiP_1,64.103 //
evaṃ putramupāmantrya praṇamya ca maheśvaram /
nirīkṣya bhāryāṃ sadasi jagāma pitaraṃ vaśī // LiP_1,64.104 //
gataṃ dṛṣṭvātha pitaraṃ tadābhyarcyaiva śaṅkaram /
tuṣṭāva vāgbhir iṣṭābhiḥ śākteyaḥ śaśibhūṣaṇam // LiP_1,64.105 //
tatastuṣṭo mahādevo manmathāndhakamardanaḥ /
anugṛhyātha śākteyaṃ tatraivāntaradhīyata // LiP_1,64.106 //
gate maheśvare sāṃbe praṇamya ca maheśvaram /
dadāha rākṣasānāṃ tu kulaṃ mantreṇa mantravit // LiP_1,64.107 //
tadāha pautraṃ dharmajño vasiṣṭho munibhir vṛtaḥ /
alam atyantakopena tāta manyumimaṃ jahi // LiP_1,64.108 //
rākṣasā nāparādhyanti pitus te vihitaṃ tathā /
mūḍhānāmeva bhavati krodho buddhimatāṃ na hi // LiP_1,64.109 //
hanyate tāta kaḥ kena yataḥ svakṛtabhukpumān /
saṃcitasyātimahatā vatsa kleśena mānavaiḥ // LiP_1,64.110 //
yaśasastapasaścaiva krodho nāśakaraḥ smṛtaḥ /
alaṃ hi rākṣasair dagdhair dīnair anaparādhibhiḥ // LiP_1,64.111 //
satraṃ te viramatvetatkṣamāsārā hi sādhavaḥ /
evaṃ vasiṣṭhavākyena śākteyo munipuṅgavaḥ // LiP_1,64.112 //
upasaṃhṛtavān satraṃ sadyastadvākyagauravāt /
tataḥ prītaś ca bhagavānvasiṣṭho munisattamaḥ // LiP_1,64.113 //
saṃprāptaś ca tadā satraṃ pulastyo brahmaṇaḥ sutaḥ /
vasiṣṭhena tu dattārghyaḥ kṛtāsanaparigrahaḥ // LiP_1,64.114 //
parāśaramuvācedaṃ praṇipatya sthitaṃ muniḥ /
vaire mahati yadvākyā dguroradyāśritākṣamā // LiP_1,64.115 //
tvayā tasmātsamastāni bhavāñchāstrāṇi vetsyati /
saṃtatermama na cchedaḥ kruddhenāpi yataḥ kṛtaḥ // LiP_1,64.116 //
tvayā tasmānmahābhāga dadamyanyaṃ mahāvaram /
purāṇasaṃhitākartā bhavānvatsa bhaviṣyati // LiP_1,64.117 //
devatāparamārthaṃ ca yathāvadvetsyate bhavān /
pravṛttau vā nivṛttau vā karmaṇas te 'malā matiḥ // LiP_1,64.118 //
matprasādādasaṃdigdhā tava vatsa bhaviṣyati /
tataś ca prāha bhagavānvasiṣṭho vadatāṃ varaḥ // LiP_1,64.119 //
pulastyena yaduktaṃ te sarvametadbhaviṣyati /
atha tasya pulastyasya vasiṣṭhasya ca dhīmataḥ // LiP_1,64.120 //
prasādādvaiṣṇavaṃ cakre purāṇaṃ vai parāśaraḥ /
ṣaṭprakāraṃ samastārthasādhakaṃ jñānasaṃcayam // LiP_1,64.121 //
ṣaṭsāhasramitaṃ sarvaṃ vedārthena ca saṃyutam /
caturthaṃ hi purāṇānāṃ saṃhitāsu suśobhanam // LiP_1,64.122 //
eṣa vaḥ kathitaḥ sarve vāsiṣṭhānāṃ samāsataḥ /
prabhavaḥ śaktisūnoś ca prabhāvo munipuṅgavāḥ // LiP_1,64.123 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge vāsiṣṭhakathanaṃ nāma catuḥṣaṣṭimo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
ṛṣa ūcuḥ
ādityavaṃśaṃ somasya vaṃśaṃ vaṃśavidāṃ vara /
vaktumarhasi cāsmākaṃ saṃkṣepādromaharṣaṇam // LiP_1,65.1 //
sūta uvāca
aditiḥ suṣuve putramādityaṃ kaśyapāddvijāḥ /
tasyādityasya caivāsīdbhāryātrayamathāparam // LiP_1,65.2 //
saṃjñā rājñī prabhā chāyā putrāṃstāsāṃ vadāmi vaḥ /
saṃjñā tvāṣṭrī ca suṣuve sūryānmanumanuttamam // LiP_1,65.3 //
yamaṃ ca yamunāṃ caiva rājñī revatameva ca /
prabhā prabātamādityācchāyāṃ saṃjñāpyakalpayat // LiP_1,65.4 //
chāyā ca tasmātsuṣuve sāvarṇi bhāskarāddvijāḥ /
tataḥ śaniṃ ca tapatīṃ viṣṭiṃ caiva yatākramam // LiP_1,65.5 //
chāyā svaputrābhyadhikaṃ snehaṃ cakre manau tadā /
pūrvo manurna cakṣāma yamastu krodhamūrcchitaḥ // LiP_1,65.6 //
saṃtāḍayāmāsa ruṣā pādamudyamya dakṣiṇam /
yameva tāḍitā sā tu chāyā vai duḥkhitābhavat // LiP_1,65.7 //
chāyāsāpātpadaṃ caikaṃ yamasya klinnamuttamam /
pūyaśoṇita saṃpūrṇaṃ kṛmīṇāṃ nicayānvitam // LiP_1,65.8 //
sopi gokarṇamāśritya phalakenānilāśanaḥ /
ārādhayanmahādevaṃ yāvadvarṣāyutāyutam // LiP_1,65.9 //
bhavaprarsādādāgatya lokapālatvamuttamam /
pitṝṇāmādhipatyaṃ tu śāpamokṣaṃ tathaiva ca // LiP_1,65.10 //
labdhavāndevadevasya prabhāvācchūlapāṇinaḥ /
asaṃhatī purā bhānostejomayamaninditā // LiP_1,65.11 //
rūpaṃ tvāṣṭrī svadehāttu chāyākhyāṃ sā tvakalpayat /
vaḍavārūpamāsthāya tapastepe tu suvratā // LiP_1,65.12 //
kālātprayatnato jñātvā chāyāṃ chāyāpatiḥ prabhuḥ /
vaḍavāmagamatsaṃjñāmaśvarūpeṇa bhāskaraḥ // LiP_1,65.13 //
vaḍavā ca tadā tvāṣṭrī saṃjñā tasmāddivākarāt /
suṣuve cāśvinau devau devānāṃ tu bhiṣagvarau // LiP_1,65.14 //
likhito bhāskaraḥ paścātsaṃjñāpitrā mahātmanā /
viṣṇoścakraṃ tu yadghoraṃ maṇḍalādbhāskarasya tu // LiP_1,65.15 //
nirmame bhagavāṃstvaṣṭā pradhānaṃ divyamāyudham /
rudraprasādācca śubhaṃ sudarśanamiti smṛtam // LiP_1,65.16 //
labdhavān bhagavāṃścakraṃ kṛṣṇaḥ kālāgnisannabham /
manostu prathamasyāsannava putrāstu tatsamāḥ // LiP_1,65.17 //
ikṣvākurnabhagaścaiva dhṛṣṇuḥ śaryātireva ca /
nariṣyantaś ca vai dhīmān nābhāgoriṣṭa eva ca // LiP_1,65.18 //
karūṣaś ca pṛṣadhraś ca navaite mānavāḥ smṛtāḥ /
ilā jyeṣṭhā variṣṭhā ca puṃstvaṃ prāpa ca yā purā // LiP_1,65.19 //
sudyumna iti vikhyātā puṃstvaṃ prāptā tvilā purā /
mitrāvaruṇayostvatra prasādānmunipuṅgavāḥ // LiP_1,65.20 //
punaḥ śaravaṇaṃ prāpya strītvaṃ prāpto bhavājñayā /
sudyumno mānavaḥ śrīmān somavaṃśapravṛddhaye // LiP_1,65.21 //
ikṣvākoraśvamedhena ilā kiṃpuruṣo 'bhavat /
ilā kiṃpuruṣatve ca sudyumna iti cocyate // LiP_1,65.22 //
māsamekaṃ pumānvīraḥ strītvaṃ māsamabhūtpunaḥ /
ilā budhasya bhavanaṃ somaputrasya cāśritā // LiP_1,65.23 //
budhenāntaramāsādya maithunāya pravirtitā /
somaputrādbudhāccāpi ailo jajñe purūravāḥ // LiP_1,65.24 //
somavaṃśāgrajo dhīmānbhavabhaktaḥ pratāpavān /
ikṣvākorvaṃśavistāraṃ paścādvakṣye tapodhanāḥ // LiP_1,65.25 //
putratrayamabhūttasya sudyumnasya dvijottamāḥ /
utkalaś ca gayaścaiva vinatāśvastathaiva ca // LiP_1,65.26 //
utkalasyotkalaṃ rāṣṭraṃ vinatāśvasya paścimam /
gayā gayasya cākhyātā purī paramaśobhanā // LiP_1,65.27 //
surāṇāṃ saṃsthitiryasyāṃ pitṝṇāṃ ca sadā sthitiḥ /
ikṣvākujyeṣṭhadāyādo madhyedaśamavāptavān // LiP_1,65.28 //
kanyābhāvācca sudyumno naiva bhāgamavāptavān /
vasiṣṭhavacanāttvāsītpratīṣṭhāne mahādyutiḥ // LiP_1,65.29 //
pratiṣṭhā dharmarājasya sudyumnasya mahātmanaḥ /
tatpurūravase prādādrājyaṃ prāpyaḥ mahāyaśāḥ // LiP_1,65.30 //
mānaveyo mahābhāgaḥ strīpuṃsorlakṣaṇānvitaḥ /
ikṣvākorabhavadvīro vikukṣirdharmavittamaḥ // LiP_1,65.31 //
jyeṣṭhaḥ putraśatasyāsīddaśa pañca ca tatsutāḥ /
abhūjjyeṣṭhaḥ kakutsthaś ca kakutsthāttu suyodhanaḥ // LiP_1,65.32 //
tataḥ pṛthurmuniśreṣṭhā viśvakaḥ pārthivas tathā /
viśvakasyārdrako dhīmānyuvanāśvastu tatsutaḥ // LiP_1,65.33 //
śābastiś ca mahātejā vaṃśakastu tatobhavat /
nirmitā yena śābastī gauḍadeśe dvijottamāḥ // LiP_1,65.34 //
vaṃśācca bṛhadaśvobhūtkuvalāśvastu tatsutaḥ /
dhundhumāratvamāpanno dhundhuṃ hatvā mahābalam // LiP_1,65.35 //
dhandhumārasya tanayāstrayastrailokyaviśrutāḥ /
dṛḍhāśvaścaiva caṇḍāśvaḥ kapilāśvaś ca te smṛtāḥ // LiP_1,65.36 //
dṛḍhāśvasya pramodastu haryaśvastasya vai sutaḥ /
haryaśvasya nikuṃbhastu saṃhatāśvastu tatsutaḥ // LiP_1,65.37 //
kṛśāśvotharaṇāśvaś ca saṃhatāśvātmajāpubhau /
yuvanāśvo raṇāśvasya māndhātā tasya vai sutaḥ // LiP_1,65.38 //
māndhātuḥ purukutsobhūdaṃbarīṣaś ca vīryavān /
mucukundaś ca puṇyātmā trayastrailokyaviśrutāḥ // LiP_1,65.39 //
aṃbarīṣasya dāyādo yuvānāśvoparaḥ smṛtaḥ /
harito yuvanāśvasya haritāstu yataḥ smṛtāḥ // LiP_1,65.40 //
ete hyaṅgirasaḥ pakṣe kṣatropetā dvijātayaḥ /
purukutsasya dāyādastrasaddasyurmahāyaśāḥ // LiP_1,65.41 //
narmadāyāṃ samutpannaḥ saṃbhūtistasya cātmajaḥ /
viṣṇuvṛddhaḥ sutastasya viṣṇuvṛddhā yataḥ smṛtāḥ // LiP_1,65.42 //
ete hyaṅgirasaḥ pakṣe kṣatropetāḥ samāśritāḥ /
saṃbhūtiraparaṃ putramanaraṇyamajījanat // LiP_1,65.43 //
rāvaṇena hato yo 'sau trailokyavijaye dvijāḥ /
bṛhadaśvo 'naraṇyasya haryaśvastasya cātmajaḥ // LiP_1,65.44 //
haryaśvāttu dṛṣadvatyāṃ jajñe vasumanā nṛpaḥ /
tasya putrobhavadrājā tridhanvā bhavabhāvitaḥ // LiP_1,65.45 //
prasādādbrahyasūnorvai taṇḍinaḥ prāpya siṣyatām /
aśvamedhasahasrasya phalaṃ prāpya tadājñayā // LiP_1,65.46 //
gaṇaiśvaryamanuprāpto bhavabhaktaḥ pratāpavān /
kathaṃ caivāśvamedhaṃ vai karomīti vicintayan // LiP_1,65.47 //
dhanahīnaś ca dharmātmā dṛṣṭavān brahmaṇaḥ sutam /
taṇḍisaṃjñaṃ dvijaṃ tasmāllabdhavāndvijasattamāḥ // LiP_1,65.48 //
nāmnāṃ sahasraṃ rudrasya brahmaṇā kathitaṃ purā /
tena nāmnāṃ sahasreṇa stutvā taṇḍirmaheśvaram // LiP_1,65.49 //
labdhavāngāṇapatyaṃ ca brahmayonirdvijottamaḥ /
tatastasmānnṛpo labdhvā taṇḍinā kathitaṃ purā // LiP_1,65.50 //
nāmnāṃ sahasraṃ japtvā vai gāṇapatyamavāptavān /
ṛṣaya ūcuḥ
nāmnāṃ sahasraṃ rudrasya tāṇḍinā brahmayoninā // LiP_1,65.51 //
kathitaṃ sarvavedārthasaṃcayaṃ sūta suvrata /
nāmnāṃ sahasraṃ viprāṇāṃ vaktamarhasi śobhanam // LiP_1,65.52 //
sūta uvāca
sarvabhūtātmabhūtasya harasyāmitatejasaḥ /
aṣṭostarasahasraṃ tu nāmnāṃ śṛṇuta suvratāḥ // LiP_1,65.53 //
yajjaptvā tu muniśreṣṭhā gāṇapatyamavāptavān /
oṃ sthiraḥ sthāṇuḥ prabhurbhānuḥ pravare varado varaḥ // LiP_1,65.54 //
sarvātmā sarvavikhyātaḥ sarvaḥ sarvakaro bhavaḥ /
jaṭī daṇḍī śikhaṇḍī ca sarvagaḥ sarvabhāvanaḥ // LiP_1,65.55 //
hariś ca hariṇākṣaś ca sarvabhūtaharaḥ smṛtaḥ /
pravṛttiś ca nivṛttiś ca śāntātmā śāśvato dhruvaḥ // LiP_1,65.56 //
śmaśānavāsī bhagavānkhacaro gocarerdanaḥ /
abhivādyo mahākarmā tapasvī bhūtadhārāmaḥ // LiP_1,65.57 //
unmattaveṣaḥ pracchannaḥ sarvalokaḥ prajāpatiḥ /
mahārūpo mahākāyaḥ sarvarūpo mahāyaśāḥ // LiP_1,65.58 //
mahātmā sarvabhūtaś ca virupo vāmano naraḥ /
lokapālo 'ntarhitātmā prasādo 'bhayado vibhuḥ // LiP_1,65.59 //
pavitraś ca mahāṃścaiva niyato niyatāśrayaḥ /
svayaṃbhūḥ sarvakarmā ca ādirādikaro nidhiḥ // LiP_1,65.60 //
sahasrākṣo viśālākṣaḥ somo nakṣatrasādhakaḥ /
candraḥ sūryaḥ śāniḥ keturgraho grahapatirmataḥ // LiP_1,65.61 //
rājā rājyodayaḥ kartā mṛgabāṇārpaṇo ghanaḥ /
mahātapā darghitapā adṛśyo dhanasādhakaḥ // LiP_1,65.62 //
saṃvatsaraḥ kṛto mantra prāṇāyāmaḥ parantapaḥ /
yogī yogo mahābījo mahārato mahābalaḥ // LiP_1,65.63 //
suvarṇaretāḥ sarvajñaḥ subījo vṛṣavāhanaḥ /
daśabāhustvanimiṣo nīlakaṇṭha umāpatiḥ // LiP_1,65.64 //
viśvarūpaḥ svayaṃśreṣṭho balavīro balāgraṇīḥ /
gaṇakartā gaṇapatirdigvāsāḥ kāmya eva ca // LiP_1,65.65 //
mantravitparamo mantraḥ sarvabhāvakaro haraḥ /
kamaṇḍaludharo dhanvī bāṇahastaḥ kapālavān // LiP_1,65.66 //
śarī śataghnī khaṅgī ca paṭṭiśī cāyudhī mahān /
ajaś ca mṛgarūpaś ca tejastejaskaro vidhiḥ // LiP_1,65.67 //
uṣṇīṣī ca suvaktraś ca udagro vinatas tathā /
dīrghaś ca harikeśaś ca sutīrthaḥ kṛṣṇa eva ca // LiP_1,65.68 //
śṛgālarūpaḥ sarvārtho muṇḍaḥ sarvaśubhaṅkaraḥ /
siṃhaśārdularūpaś ca gandhakārī kapardyapi // LiP_1,65.69 //
ūrdhvaretordhvaliṅgī ca ūrdhvaśāyī nabhastalaḥ /
trijaṭī cīravāsāś ca rudraḥ senā patirvibhuḥ // LiP_1,65.70 //
ahorātraṃ ca naktaṃ ca tigmamanyuḥ suvarcasaḥ /
gajahā daityahā kālo lokadhātā guṇākaraḥ // LiP_1,65.71 //
siṃhaśārdularūpāṇām ārdracarmāṃbaraṃdharaḥ /
kālayogī mahānādaḥ sarvāvāsaścatuṣpathaḥ // LiP_1,65.72 //
niśācaraḥ pretacārī sarvadarśī maheśvaraḥ /
bahu bhūto bahudhanaḥ sarvasāro 'mṛteśvaraḥ // LiP_1,65.73 //
nṛtyapriyo nityanṛtyo nartanaḥ sarvasādhakaḥ /
sakārmuko mahābāhurmahāghoro mahātapāḥ // LiP_1,65.74 //
mahāśaro mahāpāśo nityo giricaro mataḥ /
sahasrahasto vijayo vyavasāyo hyaninditaḥ // LiP_1,65.75 //
amarṣaṇo marṣaṇātmā yajñahā kāma nāśanaḥ /
dakṣahā paricāri ca prahaso madhyamas tathā // LiP_1,65.76 //
tejopahāri balavānvidito 'bhyudito bahuḥ /
gaṃbhīraghoṣo yogātmā yajñahā kāmanāśanaḥ // LiP_1,65.77 //
gaṃbhīraroṣo gaṃbhīro gaṃbhīrabalavāhanaḥ /
nyagrodharūpo nyagrodho viśvakrmā ca viśvabhuk // LiP_1,65.78 //
tīkṣṇopāyaś ca haryaśvaḥ sahāyaḥ karmakālavit /
viṣṇuḥ prasādito yajñaḥ samudro vaḍavāmukhaḥ // LiP_1,65.79 //
hutāśanasahāyaś ca praśāntātmā hutāśanaḥ /
ugratejā mahātejā jayo vijayakālavit // LiP_1,65.80 //
jyotiṣāmayanaṃ siddhiḥ saṃdhirvigraha eva ca /
khaṅgī śaṅkhī jaṭī jvālī khacaro dyucaro balī // LiP_1,65.81 //
vaiṇavī paṇavī kālaḥ kālakaṇṭhaḥ kaṭaṃ kaṭaḥ /
nakṣatravigraho bhāvo nibhāvaḥ savatomukhaḥ // LiP_1,65.82 //
vimocanastu śaraṇo hiraṇyakavacodbhavaḥ /
mekhalākṛtirūpaś ca jalācāraḥ stuta s tathā // LiP_1,65.83 //
vīṇī ca paṇavī tālī nālī kalikaṭus tathā /
sarvatūryaninādī ca sarvavyāpya parigrahaḥ // LiP_1,65.84 //
vyālarūpī bilāvāsī guhāvāsī taraṃgavit /
vṛkṣaḥ śrīmālakarmā ca sarvabandhavimocanaḥ // LiP_1,65.85 //
bandhanastu surendrāṇāṃ yudhi śatruvināśanaḥ /
sakhā pravāso durvāpaḥ sarvasādhuniṣevitaḥ // LiP_1,65.86 //
praskandopyavibhāvaś ca tulyo yajñavibhāgavit /
sarvavāsaḥ sarvacārī durvāsā vāsavo mataḥ // LiP_1,65.87 //
haimo hemakaro yajñaḥ sarvadhārī dharottamaḥ /
ākāśo nirvirūpaś ca vivāsā uragaḥ khagaḥ // LiP_1,65.88 //
bhukṣuś ca bhikṣurūpī ca raudrarūpaḥ surūpavān /
vasuresāḥ suvacasvī vasuvego mahābalaḥ // LiP_1,65.89 //
mano vego niśācāraḥ sarvalokaśubhapradaḥ /
sarvāvāsī trayīvāsī upadeśakaro dharaḥ // LiP_1,65.90 //
munirātmā munīrlokaḥ sabhāgyaś ca sahasrabhuk /
pakṣī ca pakṣarūpaś ca atidīpto niśākaraḥ // LiP_1,65.91 //
samīro damanākāro hyartho hyarthakaro vaśaḥ /
vāsudevaś ca devaś ca vāmadevaś ca vāmanaḥ // LiP_1,65.92 //
siddhiyogāpahārī ca siddhaḥ sarvārthasādhakaḥ /
akṣuṇṇaḥ kṣuṇṇarūpaś ca vṛṣaṇo mṛdur avyayaḥ // LiP_1,65.93 //
mahāseno viśākhaś ca ṣaṣṭibhāgo gavāṃ patiḥ /
cakrahastastu viṣṭaṃbhī mūlastambhana eva ca // LiP_1,65.94 //
ṛturṛtukarastālo madhurmadhukaro varaḥ /
vānaspatyo vājasano nityamāśrama pūjitaḥ // LiP_1,65.95 //
brahmacārī lokacāri sarvacāri sucāravit /
īśāna īśvaraḥ kālo niśācārī hyanekadṛk // LiP_1,65.96 //
nimittastho nimittaṃ ca nandīrnandikaro haraḥ /
nandīśvaraḥ sunandī ca nandano viṣamardanaḥ // LiP_1,65.97 //
bhagahārī niyantā ca kālo lokapitāmahaḥ /
caturmukho mahāliṅgaścāruliṅgastathaiva ca // LiP_1,65.98 //
liṅgādhyakṣaḥ surādhyakṣaḥ kālādhyakṣo yugāvahaḥ/
bījādhyakṣo bījakartā adyātmānugato balaḥ // LiP_1,65.99 //
itihāsaś ca kalpaś ca damano jagadīśvaraḥ /
daṃbho daṃbhakaro dātā vaṃśo vaṃśakaraḥ kaliḥ // LiP_1,65.100 //
lokakartā paśupatirmahākartā hyadhokṣajaḥ /
akṣaraṃ paramaṃ brahma balavāñchukta eva ca // LiP_1,65.101 //
nityo hyanīśaḥ śuddhātmā śuddho māno gatirhaviḥ /
prāsādastu balo darpo darpaṇo havya indrajit // LiP_1,65.102 //
vadekāraḥ sūtrakāro vidvāṃś ca paramardanaḥ /
mahāmeghanivāsī ca mahāghoro vaśī karaḥ // LiP_1,65.103 //
agnijvālo mahājvālaḥ paridhūmrāvṛto raviḥ /
dhiṣaṇaḥ śaṅkaro nityo varcasvī dhūmralocanaḥ // LiP_1,65.104 //
nīlas tathāṅgaluptaś ca śobhano naravigrahaḥ /
svasti svastisvabhāvaś ca bhogī bhogakaro laghuḥ // LiP_1,65.105 //
utsaṃgaś ca mahāṅgaś ca mahāgarbhaḥ pratāpavān /
kṛṣṇavarṇaḥ suvarṇaś ca indriyaḥ sarvavārṇikaḥ // LiP_1,65.106 //
mahāpādo mahāhasto mahākāyo mahāyaśāḥ /
mahāmūrdhā mahāmātro mahāmitro nagālayaḥ // LiP_1,65.107 //
mahāskandho mahākarṇo mahoṣṭhaś ca mahāhanuḥ /
mahānāso mahākaṇṭho mahāgrīvaḥ śmaśānavān // LiP_1,65.108 //
mahābalo mahātejā hyantarātmā mṛgālayaḥ /
laṃbitoṣṭhaś ca niṣṭhaś ca mahāmāyaḥ payonidhiḥ // LiP_1,65.109 //
mahādanto mahādaṃṣṭro mahājihvo mahāmukhaḥ /
mahānakho mahāromā mahākeśo mahājaṭaḥ // LiP_1,65.110 //
asapatnaḥ prasādaś ca pratyayo gītasādhakaḥ /
prasvedano 'svahenaś ca ādikaś ca mahāmuniḥ // LiP_1,65.111 //
vṛṣako vṛṣaketuś ca analo vāyuvāhanaḥ /
maṇḍalī meruvāsaś ca devavāhana eva ca // LiP_1,65.112 //
arthavaśīrṣaḥ sāmāsya ṛksahasrorjitekṣaṇaḥ /
yajuḥ pādabhujo guhyaḥ prakāśaujāstathaiva ca // LiP_1,65.113 //
amoghārthaprasādaś ca antarbhāvyaḥ sudarśanaḥ /
upahāraḥ priyaḥ sarvaḥ kanakaḥ kāñcanasthitaḥ // LiP_1,65.114 //
nābhir jandikaro harmyaḥ puṣkaraḥ sthapatiḥ sthitaḥ /
sarvaśāstro dhanaścādyo yajño yajvā samāhitaḥ // LiP_1,65.115 //
nago nīlaḥ kaviḥ kālo makaraḥ kālapūjitaḥ /
sagaṇo gaṇakāraś ca bhūtabhāvanasārathiḥ // LiP_1,65.116 //
bhasmaśāyī bhasmagoptā bhasmabhūtatanurgamaḥ /
āgamaś ca vilopaś ca mahātmā sarvapūjitaḥ // LiP_1,65.117 //
śuklaḥ strīrūpasaṃpannaḥ śucirbhūtaniṣevitaḥ /
āśramasthaḥ kapotastho viśvakarmā patirvirāṭ // LiP_1,65.118 //
viśālaśākhastāmroṣṭho hyaṃbujālaḥ suniścitaḥ /
kapilaḥ kalaśaḥ sthūla āyudhaścaiva romaśaḥ // LiP_1,65.119 //
gandharvo hyaditistārkṣyo hyavijñeyaḥ suśāradaḥ /
paraśvadhāyudho devo hyarthakārī subāndhavaḥ // LiP_1,65.120 //
tuṃbavīṇo mahākopa ūrdhvaretā jaleśayaḥ /
ugro vaṃśakaro vaṃśo vaṃśavādī hyaninditaḥ // LiP_1,65.121 //
sarvāṅgarūpī māyāvī suhṛdo hyanilo balaḥ /
bandhano bandhakartā ca subandhanavimocanaḥ // LiP_1,65.122 //
rākṣasaghno 'tha kāmārirmahādaṃṣṭro mahāyudhaḥ /
laṃbito laṃbitoṣṭhaś ca laṃbahasto varapradaḥ // LiP_1,65.123 //
bāhustvaninditaḥ sarvaḥ śaṅkarothāpyakopanaḥ /
amareśo mahāghoro viśvadevaḥ surārihā // LiP_1,65.124 //
ahirbudhnyo nirṛtiś ca cekitāno halī tathā /
ajaikapāccha kāpālī śaṃ kumāro mahā giriḥ // LiP_1,65.125 //
dhanvantarirdhūmaketuḥ sūryo vaiśravaṇas tathā /
dhātā viṣṇuś ca śakraś ca mitrastvaṣṭā dharo dhruvaḥ // LiP_1,65.126 //
prabhāsaḥ parvato vāyuraryamā savitā raviḥ /
dhṛtiścaiva vidhātā ca māndhātā bhūtabhāvanaḥ // LiP_1,65.127 //
nīrastīrthaś ca bhīmaś ca sarvakarmā guṇodvahaḥ /
padmagarbho mahāgarbhaścandravaktro nabho 'naghaḥ // LiP_1,65.128 //
balavāṃścopaśāntaś ca purāmaḥ puṇyakṛttamaḥ /
krūrakartā krūravāsī tanurātmā mahauṣadhaḥ // LiP_1,65.129 //
sarvāśayaḥ sarvacārī prāṇeśaḥ prāṇināṃ patiḥ /
devadevaḥ sukhotsiktaḥ sadasatsarvaratnavit // LiP_1,65.130 //
kailāsastho guhāvāsī himavadgirisaṃśrayaḥ /
kulahārī kulākartā bahuvitto bahuprajaḥ // LiP_1,65.131 //
prāṇeśo bandhakī vṛkṣo nakulaścādrikas tathā /
hrasvagrīvo mahājānur alolaś ca mahauṣadhiḥ // LiP_1,65.132 //
siddhāntakārī siddhārthaśchando vyākaraṇodbhavaḥ /
siṃhanādaḥ siṃhadaṃṣṭraḥ siṃhāsyaḥ siṃhavāhanaḥ // LiP_1,65.133 //
prabhāvātmā jagatkālaḥ kālaḥ kaṃpī tarustanuḥ /
sāraṅgo bhūtacakraāṅkaḥ ketumālī suvedhakaḥ // LiP_1,65.134 //
bhūtālayo bhūtapatirahorātro malo 'malaḥ /
vasubhṛtsarvabhūtātmā niścalaḥ suvidurbudhaḥ // LiP_1,65.135 //
asuhṛtsarvabhūtānāṃ niścalaścalavidbudhaḥ /
amoghaḥ saṃyamo hṛṣṭo bhojanaḥ prāṇadhāraṇaḥ // LiP_1,65.136 //
dhṛtimānmatimāṃstryakṣaḥ sukṛtastu yudhāṃpatiḥ /
gopālo gopatirgrāmo gocarmavasano haraḥ // LiP_1,65.137 //
hiraṇyabāhuś ca tathā guhāvāsaḥ praveśanaḥ /
mahāmanā mahākāmo cittakāmo jitendriyaḥ // LiP_1,65.138 //
gāndhāraś ca surāpaś ca tāpakarmarato hitaḥ /
mahābhūto bhūtavṛto hyapsaro gaṇasevitaḥ // LiP_1,65.139 //
mahāketurdharādhātā naikatānarataḥ svaraḥ /
avedanīya āvedyaḥ sarvagaś ca sukhāvahaḥ // LiP_1,65.140 //
tāraṇaścaraṇo dhātā paridhā paripūjitaḥ /
saṃyogī vardhano vṛddho gaṇīko 'tha gaṇādhipaḥ // LiP_1,65.141 //
nityo dhātā sahāyaś ca devāsurapatiḥ patiḥ /
yuktaś ca yuktabāhuś ca sudevopi suparvaṇaḥ // LiP_1,65.142 //
āṣāḍhaś ca suṣāḍhaś ca skadhando harito haraḥ /
vapurāvartamāno 'nyo vapuḥśreṣṭho mahāvapuḥ // LiP_1,65.143 //
śiro vimarśanaḥ sarvalakṣyalakṣaṇabhūṣitaḥ /
akṣayo rathagītaś ca sarvabhogī mahābalaḥ // LiP_1,65.144 //
sāmnāyotha mahāmnāyastīrthadevo mahāyaśāḥ /
nirjivo jīvano mantraḥ subhago bahukarkaśaḥ // LiP_1,65.145 //
ratnabhūto 'tha ratnāṅgo mahārṇavanipātavit /
mūlaṃ viśālo hyamṛtaṃ vyaktāvyaktastaponidhiḥ // LiP_1,65.146 //
ārohaṇodhirohaś ca śīladhārī mahātapāḥ /
mahākaṇṭho mahāyogī yugo yugakaro hariḥ // LiP_1,65.147 //
yugarūpo mahārūpo vahano gahano nagaḥ /
nyāyo nirvāpaṇo 'pādaḥ paṇḍito hyacalopamaḥ // LiP_1,65.148 //
bahumālo mahāmālaḥ śipiviṣṭaḥ sulocanaḥ /
vistāro lavaṇaḥ kūpaḥ kusumāṅgaḥ phalodayaḥ // LiP_1,65.149 //
ṛṣabho vṛṣabho bhaṅgo māṇirbabajaṭādharaḥ /
indurvisargaḥ sumukhaḥ śūraḥ sarvāyudhaḥ sahaḥ // LiP_1,65.150 //
nivadenaḥ sudhājātaḥ svargadvāro mahādhanuḥ /
girāvāso visargaś ca sarvalakṣaṇalakṣavit // LiP_1,65.151 //
gandhamālī ca bhagavānanantaḥ savalakṣaṇaḥ /
saṃtāno bahulo bāhuḥ sakalaḥ sarvapāvanaḥ // LiP_1,65.152 //
karasthālī kapālī ca ūrdhvasaṃhanano yuvā /
yantratantrasuvikhyāto lokaḥ sarvāśrayo mṛduḥ // LiP_1,65.153 //
muṇḍo virūpo vikṛto daṇḍī kuṇḍī vikurvaṇaḥ /
vāryakṣaḥ kakubho vajrī dīptatejāḥ sahasrapāt // LiP_1,65.154 //
sahasramūrdhā devendraḥ sarvadevamayo guruḥ /
sahasrabāhuḥ sarvāṅgaḥ śaraṇyaḥ sarvalokakṛt // LiP_1,65.155 //
pavitraṃ trimadhurmantraḥ kaniṣṭhaḥ kṛṣṇapiṅgalaḥ /
brahmadaṇḍavinirmātā śataghnaḥ śatapāśadhṛk // LiP_1,65.156 //
kalā kāṣṭhā lavo mātrā muhūrtohaḥ kṣapā kṣaṇaḥ /
viśvakṣetraprado bījaṃ liṅgamādyastu nirmukhaḥ // LiP_1,65.157 //
sadasadvyaktamavyaktaṃ pitā mātā pitā mahaḥ /
svargadvāraṃ mokṣadvāraṃ prajādvāraṃ triviṣṭapaḥ // LiP_1,65.158 //
nirvāṇaṃ hṛdayaścaiva brahmalokaḥ parā gatiḥ /
devāsuravinirmātā devāsuraparāyaṇaḥ // LiP_1,65.159 //
devāsuragurur devo devāsuranamaskṛtaḥ /
devāsuramahāmātro devāsuragaṇāśrayaḥ // LiP_1,65.160 //
devāsuragaṇādhyakṣo devāsuragaṇāgraṇīḥ /
devādhidevo devarṣidevāsuravarapradaḥ // LiP_1,65.161 //
devāsureśvaro viṣṇurdevāsuramaheśvaraḥ /
sarvadevamayo 'cintyo devatātmā svayaṃbhavaḥ // LiP_1,65.162 //
udgatastrikramo vaidyo varado 'varajo 'ṃbaraḥ /
ijyo hastī tathā vyāghro devasiṃho maharṣabhaḥ // LiP_1,65.163 //
vibudhāgryaḥ suraḥ śreṣṭhaḥ svargadevastathottamaḥ /
saṃyuktaḥ śobhano vaktā āśānāṃ prabhavovyayaḥ // LiP_1,65.164 //
guruḥ kānto nijaḥ sargaḥ pavitraḥ sarvāvāhanaḥ /
śṛṅgī śṛṅgapriyo baśrū rājarājo nirāmayaḥ // LiP_1,65.165 //
abhirāmaḥ suśaraṇo nirāmaḥ sarvasādhanaḥ /
lalāṭākṣo viśvadeho hariṇo brahmavarcasaḥ // LiP_1,65.166 //
sthāvarāṇāṃ patiścaiva niyatendriyavartanaḥ /
siddhārthaḥ sarvabhūtārtho 'cintyaḥ satyaḥ śucivrataḥ // LiP_1,65.167 //
vratādhipaḥ paraṃ brahma muktānāṃ paramā gātiḥ /
vimukto muktakeśaś ca śrīmāñ chrīvardhano jagat // LiP_1,65.168 //
yathāpradhānaṃ bhagavān iti bhaktyā stuto mayā /
bhaktimevaṃ puruskṛtya mayā yajñapatirvibhuḥ // LiP_1,65.169 //
tato hyanujñāṃ prāpyaivaṃ stuto bhaktimatāṃ gatiḥ /
tasmāllabdhvā stavaṃ śaṃbhornṛpastrailokyaviśrutaḥ // LiP_1,65.170 //
aśvamedhasahasrasya phalaṃ prāpya mahāyaśāḥ /
gaṇādhipatyaṃ saṃprāptastaṇḍinastejasā prabhoḥ // LiP_1,65.171 //
yaḥ paṭheccaṇuyādvāpi śrāvayedbrāhmaṇānapi /
aśvamedhasahasrasya phalaṃ prāpnoti vai dvijāḥ // LiP_1,65.172 //
brahmaghnaś ca surāpaś ca steyī ca gurutalpagaḥ /
śaraṇāgatadhātī ca mitraviśvāsaghātakaḥ // LiP_1,65.173 //
mātṛhā pitṛhā caiva virahā bhrūṇahā tathā /
saṃvatsaraṃ kramājjaptvā trisaṃdhyaṃ śaṅkarāśrame // LiP_1,65.174 //
devabhiṣṭvā trisaṃdhyaṃ ca sarvapāpaiḥ pramucyate // LiP_1,65.175 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge rudrasahasranāmakathanaṃ nāma pañcaṣaṣṭittamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
tridhanvā devadevasya prasādāttaṇḍinas tathā /
aśvamedhasahasrasya phalaṃ prāpya prayatnataḥ // LiP_1,66.1 //
gāmapatyaṃ dṛḍhaṃ prāptaḥ sarvadevanamaskṛtaḥ /
āsīttridhanvanaścāpi vidvāṃstrayyāruṇo nṛpaḥ // LiP_1,66.2 //
tasya satyavrato nāma kumāro 'bhūnmahābalaḥ /
tena bhāryā vidarbhasya hṛtā hatvāmitaujasam // LiP_1,66.3 //
pāṇigrahaṇamantreṣu niṣṭhāmaprāpiteṣviha /
tenādharmeṇa saṃyuktaṃ rājā trayyāruṇotyajat // LiP_1,66.4 //
pitaraṃ sobravīttyaktaḥ kva gacchāmīti vai dvijāḥ /
pitā tvenamathovāca śvapākaiḥ saha vartaya // LiP_1,66.5 //
ityuktaḥ sa vicakraāma nagarādvacanāt pituḥ /
sa tu satyavrato dhīmāñchbapākāvasathāntike // LiP_1,66.6 //
pitrā tyakto 'vasadvīraḥ pitā cāsya vanaṃ yayau /
sarvalokeṣu vikhyātastriśaṅkuriti vīryavān // LiP_1,66.7 //
vasiṣṭhakopātpuṇyātmā rājā satyavrataḥ purā /
viśvāmitro mahātejā varaṃ dattvā triśaṅkave // LiP_1,66.8 //
rājye 'bhiṣicya taṃ pitrye yājayāmāsa taṃ muniḥ /
miṣatāṃ devatānāṃ ca vasiṣṭhasya ca kauśikaḥ // LiP_1,66.9 //
saśarīraṃ tadā taṃ vai divamāropayadvibhuḥ /
tasya satya vratā nāma bhāryā kaikayavaṃśajā // LiP_1,66.10 //
kumāraṃ janayāmāsa hariścandramakalmaṣam /
hariścandrasya ca suto rohito nāma vīryavān // LiP_1,66.11 //
harito rohitasyātha dhundhurhārita ucyate /
vijayaś ca sutejāś ca dhundhuputrau babhuvatuḥ // LiP_1,66.12 //
jetā kṣatrasya sarvatra vijayastena sa smṛtaḥ /
rucakastasya tanayo rājā paramādhārmakaḥ // LiP_1,66.13 //
rucakasya vṛkaḥ putrastasmādbāhuś ca jajñivān /
sagarastasya putrobhūdrājā paramadhārmikaḥ // LiP_1,66.14 //
dve bhārye sagarasyāpi prabhā bhānumatī tathā /
tābhyāmārādhitaḥ pūrvamaurvogniḥ putrakāmyayā // LiP_1,66.15 //
aurvastuṣṭastayoḥ prādādyatheṣṭaṃ varamuttamam /
ekā ṣaṣṭisahasrāṇi sutamekaṃ parā tathā // LiP_1,66.16 //
āgṛhṇādvaṃśakartāraṃ prabhāgṛhṇātsutānbahūn /
ekaṃ bhānumatiḥ putra magṛhṇādasamañjasam // LiP_1,66.17 //
tataḥ ṣaṣṭisahasrāṇi suṣuve sā tu vai prabhā /
khanantaḥ pṛthivīṃ dagdhā viṣṇuhuṅkāramārgaṇaiḥ // LiP_1,66.18 //
asamañjasya tanayaḥ soṃśumānnāma viśrutaḥ /
tasya putro dilapistu dilīpāttu bhagīrathaḥ // LiP_1,66.19 //
yena bhāgīrathī gaṅgā tapaḥ kṛtvāvatāritā /
bhagīratha sutaścāpi śruto nāma babhūva ha // LiP_1,66.20 //
nābhāgastasya dāyādo bhavabhaktaḥ pratāpavān /
aṃbarīṣaḥ sutastasya siṃdhudvīpastatobhavat // LiP_1,66.21 //
nābhāgenāṃbarīṣeṇa bhujābhyāṃ paripālitā /
babhūva vasudhātyarthaṃ tāpatrayavivarjitā // LiP_1,66.22 //
ayutāyuḥ sutastasya sindhudvīpasya vīryavān /
putro 'yutāyuṣo dhīmānṛtuparṇo mahāyaśāḥ // LiP_1,66.23 //
divyākṣahṛdayajño vai rājā nalasakho balī /
nalau dvāveva vikhyātau purāṇeṣu dṛḍhavratau // LiP_1,66.24 //
vīrasenasutaścānyo yaścekṣvākukulodbhavaḥ /
ṛtuparṇasya putrobhūtsārvabhaumaḥ prajeśvaraḥ // LiP_1,66.25 //
sudāsastasya natayo rājā tvindrasamobhavat /
sudāsasya sutaḥ proktaḥ saudāso nāma pārthivaḥ // LiP_1,66.26 //
khyātaḥ kalmāṣapādo vai nāmnā mitrasahaś ca saḥ /
vasiṣṭhastu mahā tejāḥ kṣetre kalmāṣapādake // LiP_1,66.27 //
aśmakaṃ janayāmāsa ikṣvākukulavardhanam /
aśmakasyottarāyāṃ tu mūlakastu sutobhavat // LiP_1,66.28 //
sa hi rāmabhayādrājā strībhiḥ parivṛto vane /
bibharti trāṇamicchanvai nārīkavacamuttamam // LiP_1,66.29 //
mūlakasyāpi dharmātmā rājā satarathaḥ sutaḥ /
tasmācchatarathājjajñe rājā tvilavilo balī // LiP_1,66.30 //
āsīttvailaviliḥ śrīmānvṛddhaśarmā pratāpavān /
putro viśvasahastasya pitṛkanyā vyajījanat // LiP_1,66.31 //
dilīpastasya putrobhūtkhadvāṅga iti viśrutaḥ /
yena svargād ihāgatya muhūrtaṃ prāpya jīvitam // LiP_1,66.32 //
trayo 'gnayastrayo lokā buddhyā satyena vai jitāḥ /
dīrghabāhuḥ sutastasya raghustasmādajāyata // LiP_1,66.33 //
ajaḥ putro raghoścāpi tasmājjajñe ca vīryavān /
rājā daśarathastasmācchrīmānikṣvākuvaṃśakṛt // LiP_1,66.34 //
rāmo daśarathādvīro dharmajño lokaviśrutaḥ /
bharato lakṣmaṇaścaiva śatrughnaś ca mahābalaḥ // LiP_1,66.35 //
teṣāṃ śreṣṭho mahātejā rāmaḥ paramavīryavān /
rāvaṇaṃ samare hatvā yajñairiṣṭvā ca dharmavit // LiP_1,66.36 //
daśavarṣasahasrāṇi rāmo rājyaṃ cakāra saḥ /
rāmasya tanayo jajñe kuśa ityabhiviśrutaḥ // LiP_1,66.37 //
lavaś ca sumahābhāgaḥ satyavānabhavatsudhīḥ /
atithistu kusājjajñe niṣadhastasya cātmajaḥ // LiP_1,66.38 //
nalastu niṣadhājjāto nabhastasmādajāyata /
nabhasaḥ puṇḍarīkākhyaḥ kṣemadhanvā tataḥ smṛtaḥ // LiP_1,66.39 //
tasya putrobhavadvīro devānīkaḥ pratāpavān /
ahīnaraḥ suta stasya sahasrāśvastataḥ paraḥ // LiP_1,66.40 //
śubhaścandrāvalokaś ca tārāpīḍastatobhavat /
tasyātmajaścandragirirbhānucandrastatobhavat // LiP_1,66.41 //
śrutāyurabhavattasmādbṛhadbala iti smṛtaḥ /
bhārate yo mahātejāḥ saubhadreṇa nipātitaḥ // LiP_1,66.42 //
ete ikṣvākudāyādā rājānaḥ prāyaśaḥ smṛtāḥ /
vaṃśe pradhānā etasminprādānyena prakīrtitāḥ // LiP_1,66.43 //
sarve pāśupate jñānamadhītya parameśvaram /
samabhyarcya yathājñānamiṣṭvā yajñairyathāvidhi // LiP_1,66.44 //
divaṃ gatā mahātmānaḥ kecinmuktātmayoginaḥ /
nṛgo brāhmaṇaśāpena kṛkalāsatvamāgataḥ // LiP_1,66.45 //
dhṛṣṭaś ca dhṛṣṭaketuś ca yamabālaś ca vīryavān/
raṇadhṛṣṭaś ca te putrāstrayaḥ paramadhārmikāḥ // LiP_1,66.46 //
ānarto nāma śaryāteḥ sukanyā nāma dārikā /
ānartasyābhavat putro rocamānaḥ pratāpavān // LiP_1,66.47 //
rocamānasya revobhūdrevādraivata eva ca /
kakudmī cāparo jyeṣṭhaputraḥ putraśatasya tu // LiP_1,66.48 //
revatī yasya sā kanyā patnī rāmasya viśrutā /
nariṣyantasya putrobhūjjitātmā tu mahābalī // LiP_1,66.49 //
nābhāgādaṃbarīṣastu viṣṇubhaktaḥ pratāpavān /
ṛtastasya sutaḥ śrīmānsarvadharmavidāṃvaraḥ // LiP_1,66.50 //
kṛtastasya sudharmābhūtpṛṣito nāma viśrutaḥ /
karūṣasya tu kārūṣāḥ sarve prakhyātakīrtayaḥ // LiP_1,66.51 //
pṛṣito hiṃsayitvā gāṃ guroḥ prāpa sukalmaṣam /
śāpāc chūdratvam āpannaś cyavanasyeti viśrutaḥ // LiP_1,66.52 //
diṣṭaputrāstu nābhāgastasmādapi bhalandanaḥ /
bhalandanasya vikraānto rājāsīdajavāhanaḥ // LiP_1,66.53 //
ete samāsataḥ proktā manuputrā mahābhujāḥ /
ikṣvākoḥ putrapautrādya elasyātha vadāmi vaḥ // LiP_1,66.54 //
sūta uvāca
ailaḥ purūravā nāma rudrabhaktaḥ pratāpavān /
cakre tvakaṇṭakaṃ rājyaṃ deśe puṇyatame dvijāḥ // LiP_1,66.55 //
uttare yamunātīre prayāge munisevite /
pratiṣṭhānādhipaḥ śrīmānpratiṣṭhāne pratiṣṭhitaḥ // LiP_1,66.56 //
tasya putrāḥ sapta bhavansarve vitatatejasaḥ /
gandharvalokaviditā bhavabhaktā mahābalāḥ // LiP_1,66.57 //
āyurmāyuramāyuś ca viśvāyuścaiva vīryavān /
śrutāyuś ca śatāyuś ca divyāścaivorvaśīsutāḥ // LiP_1,66.58 //
āyuṣastanayā vīrāḥ pañcaivāsanmahaujasaḥ /
svarbhānutanayāyāṃ te prabhāyāṃ jajñire nṛpāḥ // LiP_1,66.59 //
nahuṣaḥ prathamasteṣāṃ dharmajño lokaviśrutaḥ /
nahupasya tu dāyādāḥ ṣaḍindropamatejasaḥ // LiP_1,66.60 //
utpannāḥ pitṛkanyāyaṃ virajāyāṃ mahaujasaḥ /
yatiryayātiḥ saṃyātirāyātiḥ pañcamo 'ndhakaḥ // LiP_1,66.61 //
vijātiśceti ṣaḍime sarve prakhyātakīrtayaḥ /
yatirjyeṣṭhaś ca teṣāṃ vai yayātistu tato 'varaḥ // LiP_1,66.62 //
jyeṣṭhastu yatirmokṣārtho brahmabhūto 'bhavatprabhuḥ /
teṣāṃ yayātiḥ pañcānāṃ mahābalaparākramaḥ // LiP_1,66.63 //
devayānīmuśanasaḥ sutāṃ bhāryāmavāpa saḥ /
śarmiṣṭhāmāsurīṃ caiva tanayāṃ vṛṣaparvaṇaḥ // LiP_1,66.64 //
yaduṃ ca turvasuṃ caiva devayānī vyajāyata /
tāvubhau śubhakarmāṇau stutau vidyāviśāradau // LiP_1,66.65 //
druhyaṃ cānuṃ ca pūruṃ ca śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī /
yayātaye rathaṃ tasmai dadau sukraḥ pratāpavān // LiP_1,66.66 //
toṣitastena viprendraḥ prītaḥ paramabhāsvaram /
susaṃgaṃ kāñcanaṃ divyamakṣaye ca maheṣudhī // LiP_1,66.67 //
yuktaṃ manojavairaśvaiyeṃna kanyāṃ samudvahan /
sa tena rathamukhyena ṣaṇmāsenājayanmahīm // LiP_1,66.68 //
yathātiryudhi durdharṣo devadānavamānuṣaiḥ /
bhavabhaktastu puṇyātmā dharma niṣṭhaḥ samañjasaḥ // LiP_1,66.69 //
yajñayājī jitakrodhaḥ sarvabhūtānukaṃpanaḥ /
kauravāṇāṃ ca sarveṣāṃ sa bhavadratha uttamaḥ // LiP_1,66.70 //
yāvannarendrapravaraḥ kauravo janamejayaḥ /
pūrorvaṃśasya rājñastu rājñaḥ pārikṣitasya tu // LiP_1,66.71 //
jagāma sa ratho nāśaṃ śāpādgargasya dhīmataḥ /
gargasya hi sutaṃ bālaṃ sa rājā janamejayaḥ // LiP_1,66.72 //
akrūraṃ hiṃsayāmāsa brahmahatyāmavāpa saḥ /
sa lohagandhī rājarṣiḥ paridhāvannitastataḥ // LiP_1,66.73 //
paurajānapadaustyakto na lebhe śarma karhicit /
tataḥ sa duḥkhasaṃtapto na lebhe saṃvidaṃ kvacit // LiP_1,66.74 //
jagāma śaunakamṛṣiṃ śaraṇyaṃ vyathitastadā /
indretirnāma vikhyāto yo 'sau munirudāradhīḥ // LiP_1,66.75 //
yājayāmāsa cendretistaṃ nṛpaṃ janamejayam /
aśvamedhena rājānaṃ pāvanārthaṃ dvijottamāḥ // LiP_1,66.76 //
sa lohagandhānnarmukta enasā ca mahāyaśāḥ /
yajñasyāvabhṛthe madhye yāto divyo rathaḥ śubhaḥ // LiP_1,66.77 //
tasmādvaṃśātparibhraṣṭo vasoścedipateḥ punaḥ /
dattaḥ śakreṇa tuṣṭena lebhe tasmād bṛhadrathaḥ // LiP_1,66.78 //
tato hatvā jarāsaṃdhaṃ bhīmastaṃ rathamuttamam /
pradadau vāsudevāya prītyā kauravanandanaḥ // LiP_1,66.79 //
sūta uvāca
abhyaṣiñcatpuruṃ putraṃ yayātirnāhuṣaḥ prabhuḥ /
kṛtopakārastenaiva puruṇā dvijasattamāḥ // LiP_1,66.80 //
abhiṣektukāmaṃ ca nṛpaṃ puruṃ putraṃ kanīyasam /
brāhmaṇapramukhā varṇā idaṃ vacanamabruvan // LiP_1,66.81 //
kathaṃ śukrasya naptāraṃ devayānyāḥ sutaṃ prabho /
jyeṣṭhaṃ yadumatikramya kanīyānrājyamarhati // LiP_1,66.82 //
ete saṃbodhayāmastvāṃ dharmaṃ ca anupālaya // LiP_1,66.83 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrva bhāge ṣaṭṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
yayātiruvāca
brāhmaṇapramukhā varṇāḥ sarve śṛṇvantu me vacaḥ /
jyeṣṭhaṃ prati yathā rājyaṃ na deyaṃ me kathañcana // LiP_1,67.1 //
mama jyeṣṭhena yadunā niyogo nānupālitaḥ /
pratikūlamatiścaiva na sa putraḥ satāṃ mataḥ // LiP_1,67.2 //
mātāpitrorvacanakṛtsadbhiḥ putraḥ praśasyate /
sa putraḥ putrava dyastu vartate mātṛpitṛṣu // LiP_1,67.3 //
yadunāhamavajñātas tathā turvasunāpi ca /
druhyena cānunā caiva mayyavajñā kṛtā bhṛśam // LiP_1,67.4 //
puruṇā ca kṛtaṃ vākyaṃ mānitaś ca viśeṣataḥ /
kanīyānmama dāyādo jarā yena dhṛtā mama // LiP_1,67.5 //
śukreṇa me samādiṣṭā devayānyāḥ kṛte jarā /
prārthitena punastena jarā saṃcāriṇī kṛtā // LiP_1,67.6 //
śukreṇa ca varo dattaḥ kāvyenośanasā kvayam /
putro yastvānuvarteta sa te rājyadharastviti // LiP_1,67.7 //
bhavanto 'pyanujānantu pūrū rājye 'bhiṣicyate /
prakṛtaya ūcuḥ
yaḥ putro guṇasaṃpanno mātāpitrorhitaḥ sadā // LiP_1,67.8 //
sarvamarhati kalyāṇaṃ kanīyā napi sa prabhuḥ /
arhaḥ pūruridaṃ rājyaṃ yaḥ suto vākyakṛttava // LiP_1,67.9 //
varadānena śukrasya na śakyaṃ kartumanyathā /
sūta uvāca
evaṃ jāna padaistuṣṭairityukto nāhuṣastadā // LiP_1,67.10 //
abhiṣicya tato rājyaṃ pūruṃ sa sutam ātmanaḥ /
diśi dakṣiṇapūrvasyāṃ turvasuṃ putramādiśat // LiP_1,67.11 //
dakṣiṇāyāmatho rājā yaduṃ jyeṣṭhaṃ nyayojayet /
pratīcyāmuttarasyāṃ tu druhyuṃ cānuṃ ca tāvubhau // LiP_1,67.12 //
saptadvīpāṃ yayātistu jitvā pṛthvīṃ sasāgarām /
vyabhajacca tridhā rājyaṃ putrebhyo nāhuṣastadā // LiP_1,67.13 //
putrasaṃkraāmitaśrīstu harṣanirbharamānasaḥ /
prītimānabhavadrājā bhāra māveśya bandhuṣu // LiP_1,67.14 //
atra gāthā mahārājñā purā gītā yayātinā /
yābhiḥ pratyāharetkāmānsarvatoṅgāni kūrmavat // LiP_1,67.15 //
tābhir eva naraḥ śrīmānnānyathā karmakoṭikṛt /
na jātu kāmaḥ kāmānāmupabhogena śāmyati // LiP_1,67.16 //
haviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivardhate /
yatpṛthivyāṃ vrīhiyavaṃ hiraṇyaṃ paśavaḥ striyaḥ // LiP_1,67.17 //
nālamekasya tatsarvamiti matvā śamaṃ vrajet /
yadā na kurute bhāvaṃ sarvabhūteṣu pāpakam // LiP_1,67.18 //
karmaṇa manasā vācā brahma saṃpadyate tadā /
yadā parānna bibheti pare cāsmānna bibhyati // LiP_1,67.19 //
yadā na nindenna dvoṣṭi brahma saṃpadyate tadā /
yā dustyajā durmatibhir yānajīryatijīryataḥ // LiP_1,67.20 //
yosau prāṇāntiko rogastāṃ tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham /
jīryanti jīryataḥ keśā dantā jīryānti jīryataḥ // LiP_1,67.21 //
cukṣuḥ śrotre ca jīryete tṛṣṇaikā nirupadravā /
jīryanti dehinaḥ sarve svabhāvādeva nānyathā // LiP_1,67.22 //
jīvitāśā dhanāśā ca jīyatopi na jīryate /
yacca kāmasukhaṃ loke yacca divyaṃ mahatsukham // LiP_1,67.23 //
tṛṣṇākṣayasukhasyaitatkalāṃ nārhati ṣoḍaśīm /
evamuktvā sa rājarṣiḥ sadāraḥ prāviśadvanam // LiP_1,67.24 //
bhṛgutuṅge tapasta vā tatraiva ca mahāyaśāḥ /
sādhayitvā tvanaśanaṃ sadāraḥ svargamāptavān // LiP_1,67.25 //
tasya vaṃśāstu pañcaite puṇyā devarṣisatkṛtāḥ /
yairvyāptā pṛthivī kṛtsnā sūryasyeva marīcibhiḥ // LiP_1,67.26 //
dhanī prajāvānāyuṣmā nkīrtimāṃś ca bhavennaraḥ /
yayāticaritaṃ puṇyaṃ paṭhañchṛṇvaṃś ca buddhimān // LiP_1,67.27 //
sarvapāpa vinirmuktaḥ śivaloke mahīyate // LiP_1,67.28 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge somavaṃśe yayāticaritaṃ nāma saptaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
yadorvaṃśaṃ pravakṣyāmi jyeṣṭhasyottamatejasaḥ /
saṃkṣepeṇānupūrvyācca gadato me nibodhata // LiP_1,68.1 //
yadoḥ putrā babhūburhi pañca deva sutopamāḥ /
sahasrajitsuto jyeṣṭhaḥ kroṣṭurnīlojako laghuḥ // LiP_1,68.2 //
sahasrajitsutastadvacchatajinnāma pārthivaḥ /
sutāḥ śatajitaḥ khyātāstrāyaḥ paramakīrtayaḥ // LiP_1,68.3 //
haihayaś ca hayaścaiva rājā veṇuhayaś ca yaḥ /
haihayasya tu dāyādo dharma ityabhiviśrutaḥ // LiP_1,68.4 //
tasya putrobhavadviprā dharma netra iti śrutaḥ /
dharmanetrasya kīrtis tu saṃjayas tasya cātmajaḥ // LiP_1,68.5 //
sañjayasya tu dāyādo mahiṣmānnāma dhārmikaḥ /
āsīnmāhiṣmataḥ putro bhadraśreṇyaḥ pratāpavān // LiP_1,68.6 //
bhadraśreṇyasya dāyādo durdamo nāma pārthivaḥ /
durdamasya suto dhīmāndhanako nāma viśrutaḥ // LiP_1,68.7 //
dhanakasya tu dāyādāścatvāro lokasaṃmatāḥ /
kṛtavīryaḥ kṛtāgniś ca kṛtavarmā tathaiva ca // LiP_1,68.8 //
kṛtaujāś ca caturthobhūtkārtavīryastatorjunaḥ /
jajñe bāhusahasreṇa saptadvīpeśvarottamaḥ // LiP_1,68.9 //
tasya rāratadā tvāsīnmṛtyurnārāyaṇātmakaḥ /
tasya putraśatānyāsanpañca tatra mahārathāḥ // LiP_1,68.10 //
kṛtāstrā balīnaḥ śūrā dharmātmāno manasvinaḥ /
śūraś ca śūrasenaś ca dhṛṣṭaḥ kṛṣṇastathaiva ca // LiP_1,68.11 //
jayadhvajaś ca rājāsīdāvantīnāṃ viśāṃ patiḥ /
jayadhvajasya putrobhūttālajaṅgho mahābalaḥ // LiP_1,68.12 //
śataṃ putrāstu tasyeha tālajaṅghāḥ prakīrtitāḥ /
teṣāṃ jyeṣṭho mahāvīryo vītihotro 'bhavannṛpaḥ // LiP_1,68.13 //
vṛṣaprabhṛtayaścānye tatsutāḥ puṇyakarmaṇaḥ /
vṛṣo vaṃśakarasteṣāṃ tasya putrobhavanmadhuḥ // LiP_1,68.14 //
madhoḥ putraśataṃ cāsīd vṛṣṇistasya tu vaṃśabhāk /
vṛṣṇestu vṛṣṇayaḥ sarve mādhorvai mādhavāḥ smṛtāḥ /
yādavā yaduvaṃśena nirucyante tu hauhayāḥ // LiP_1,68.15 //
teṣāṃ pañca gaṇā hyete haihayānāṃ mahātmanām // LiP_1,68.16 //
vītihotrāś ca haryātā bhojāścāvantayas tathā /
śūrasonāstu vikhyātāstālajaṅghāstathaivaṃ ca // LiP_1,68.17 //
śūraś ca śūrasenaś ca vṛṣaḥ kṛṣṇastathaiva ca /
jayadhvajaḥ pañcamastu vikhyātā haihayottamāḥ // LiP_1,68.18 //
śūraś ca śūravīraś ca śūrasenasya cānaghāḥ /
śūrasenā iti khyātā deśāsteṣāṃ mahātmanām // LiP_1,68.19 //
vītirotrasutaścāpi viśruto 'narta ityuta /
durjayaḥ kṛṣṇaputrastu babhūvāmitrakarśanaḥ // LiP_1,68.20 //
kroṣṭuś ca śṛṇu rājarṣe vaṃśamuttamapauruṣam /
yasyānvaye tu saṃbhūto viṣṇurvaṣṇikulodvahaḥ // LiP_1,68.21 //
kroṣṭoreko 'bhavatputro vṛjinīvānmahāyaśāḥ /
tasya putrobhavatsvātī kuśaṅkustatsutobhavat // LiP_1,68.22 //
atha prasūtimicchanvai kuśaṅkuḥ sumahābalaḥ /
mahākratubhir ījesau vividhairāptadakṣiṇaiḥ // LiP_1,68.23 //
jajñe citrarathastasya putraḥ karmabhir anvitaḥ /
atha caitraratho vīro yajvā vipuladakṣimaḥ // LiP_1,68.24 //
śaśarbaduṃstu vai rājā anvayādbratamuttamam /
cakravartī mahāsattvo mahāvīryo bahuprajāḥ // LiP_1,68.25 //
śaśabindostu putrāṇāṃ sahasrāṇāmabhūcchatam /
śaṃsāṃti tasya putrāṇāmanantakamanuttamam // LiP_1,68.26 //
anantakātsuto yajño yajñasya tanayo dhṛtiḥ /
uśanāstasya tanayaḥ saṃprāpya tu mahīmimām // LiP_1,68.27 //
ājahārāśvamedhānāṃ śatamuttamadhārmikaḥ /
smṛtaścośanasaḥ putraḥ siteṣurnāma pārthivaḥ // LiP_1,68.28 //
marutastasya tanayo rājarṣirvaṃśavardhanaḥ /
vīraḥ kaṃbalabarhistu marustasyātmajaḥ smṛtaḥ // LiP_1,68.29 //
putrastu rukmakavaco vidvānkaṃbalabarhiṣaḥ /
nihatya rukmakavaco rīrānkavacino raṇe // LiP_1,68.30 //
dhanvino viśitairvāṇairavāpa śriyamuttamām /
aśvamedhe tu dharmātmā ṛtvigbhyaḥ pṛthivīṃ dadau // LiP_1,68.31 //
jajñe tu rukmakavacātparāvṛtparavīrahā /
jajñire pañca putrāstu mahāsattvāḥ parāvṛtaḥ // LiP_1,68.32 //
rukmeṣuḥ pṛthurukmaś ca jyāmaghaḥ parighaṃ hariḥ /
parighaṃ ca hariṃ caiva videheṣu pitā nyasat // LiP_1,68.33 //
rukmeṣurabhavadrājā pṛthurukmastadāśrayāt /
taistu pravrājito rājā jyā magho 'vasadāśrame // LiP_1,68.34 //
praśāntaḥ sa vanasthopi brāhmaṇaireva bodhitaḥ /
jagāma dhanurādāya deśamanyaṃ dhvajī rathī // LiP_1,68.35 //
narmadātīramekākī kevalaṃ bhāryayā yutaḥ /
ṛkṣavantaṃ giraṃ gatvā tyaktamanyairuvāsa saḥ // LiP_1,68.36 //
jyāmaghasyābhavadbhāryā śaibyā śīlavatī satī /
sā caiva tapaso greṇa śaibyā vai saṃprasūyata // LiP_1,68.37 //
sutaṃ vidarbha subhagā vayaḥpariṇatā satī /
rājāputrasutāyāṃ tu vidvāṃsau krathakaiśikau // LiP_1,68.38 //
putrau vidarbharājasya śūrau raṇaviśāradau /
romapādastṛtīyaś ca babhrustasyātmajaḥ smṛtaḥ // LiP_1,68.39 /
sudhṛtistanayastasya vidvānparamadhārmikaḥ /
kauśikastanayastasmāttasmāccaidyānvayaḥ smṛtaḥ // LiP_1,68.40 //
kratho vidarbhasya sutaḥ kuntistasyātmajo 'bhavat /
kuntervatastato jajñe raṇadhṛṣṭaḥ pratāpavān // LiP_1,68.41 //
raṇadhṛṣṭasya ca suto nidhṛtiḥ paravīrahā /
daśārhe naidhṛto nāmnā mahārigaṇasūdanaḥ // LiP_1,68.42 //
darśārhasya suto vyāpto jīmūta iti tatsutaḥ /
jīmūtaputro vikṛtis tasya bhīmarathaḥ sutaḥ // LiP_1,68.43 //
atha bhīmarathasyāsītputro navarathaḥ kila /
dānadharmarato nityaṃ satyaśīlaparāyaṇaḥ // LiP_1,68.44 //
tasya cāsīddṛḍharathaḥ śakunistasya cātmajaḥ /
tasmātkaraṃbhaḥ saṃbhūto devarāto 'bhavattataḥ // LiP_1,68.45 //
devarātādabhūdrājā devarātirmahāyaśāḥ /
devagarbhopamo jajñe yo devakṣatranāmakaḥ // LiP_1,68.46 //
devakṣatrasutaḥ śrīmān madhurnāma mahāyaśāḥ /
madhūnāṃ vaṃśakṛdrājā madhostu kuruvaṃśakaḥ // LiP_1,68.47 //
kuruvaṃśādanustasmātpurutvānpuruṣottamaḥ /
aṃśurjajñe ca vaidarbhyāṃ bhadravatyāṃ purutvataḥ // LiP_1,68.48 //
ekṣvākīmavahaccāṃśuḥ sattvastasmādajāyata /
sattvātsarvagumopetaḥ sāttvataḥ kulavardhanaḥ // LiP_1,68.49 //
jyāmaghasya mayā proktā sṛṣṭirvai vistareṇa vaḥ /
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi nisṛṣṭiñjyāmaghasya tu // LiP_1,68.50 //
prajīvatyeti vai svargaṃ rājyaṃ saukhyaṃ ca vindati // LiP_1,68.51 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge vaṃśānuvarṇanaṃnāmāṣṭaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ
________________________________________________________
sūta uvāca
sāttvataḥ satyasaṃpannaḥ prajajñe caturaḥ sutān /
bhajanaṃ bhrābhamānaṃ ca divyaṃ devāvṛdhaṃ nṛpam // LiP_1,69.1 //
andhakaṃ ca mahābhāgaṃ vṛṣṇiṃ ca yadunandanam /
teṣāṃ nisargāṃścaturaḥ śṛṇudhvaṃ vistareṇa vai // LiP_1,69.2 //
sṛṃjayyāṃ bhajanāccaiva bhrājamānādvijajñire /
ayutāyuḥ śātayuś ca balavān harṣakṛtsmṛtaḥ // LiP_1,69.3 //
teṣāṃ devāvṛdho rājā cacāra paramaṃ tapaḥ /
putraḥ sarvaguṇopeto mama bhūyāditi smaran // LiP_1,69.4 //
tasya babhruriti khyātaḥ puṇyaśloko nṛpottamaḥ /
anuvaṃśapurāṇajñā gāyantīti pariśrutam // LiP_1,69.5 //
guṇāndevāvṛdhasyātha kīrtayanto mahātmanaḥ /
yathaiva śṛṇumo dūrāt saṃpaśyāmastathāntikāt // LiP_1,69.6 //
babhruḥ śreṣṭho manuṣyāṇāṃ devairdevāvṛdhaḥ samaḥ /
puruṣāḥ pañca ṣaṣṭistu ṣaṭ sahasrāṇi cāṣṭa ca // LiP_1,69.7 //
ye 'mṛtatvamanuprāptā babhrordevāvṛdhādapi /
yajvā dānamatirvīro brahmaṇyastu dṛḍhavrataḥ // LiP_1,69.8 //
kīrtimāṃś ca mahātejāḥ sāttvatānāṃ mahārathaḥ /
tasyānvavāye saṃbhūtā bhojā vai daivatopamāḥ // LiP_1,69.9 //
gāndhārī caiva mādrī ca vṛṣṇibhāryo babhūvatuḥ /
gāndharī janayāmāsa sumitraṃ mitranandanam // LiP_1,69.10 //
mādrī lebhe ca taṃ putraṃ tataḥ sā devamīḍhuṣam /
anamitraṃ śiniṃ caiva tāvubhau puruṣottamau // LiP_1,69.11 //
anamitrasuto nighno nighnasya dvau babhūvatuḥ /
prasenaś ca mahābhāgaḥ satrājicca sutāvubhau // LiP_1,69.12 //
tasya satrājitaḥ sūryaḥ sakhā prāṇasamo 'bhavat /
syamantako nāma maṇirdattastasmai vivasvatā // LiP_1,69.13 //
pṛthivyāṃ sarvaratnānāmasau rājābhavanmaṇiḥ /
kadācinmṛgayāṃ yātaḥ prasenena sahaiva saḥ // LiP_1,69.14 //
vadhaṃ prāpto sahāyaś ca siṃhādeva sudāruṇāt /
atha putraḥ śinerjajñe kaniṣṭhādvṛṣṇinandānāt // LiP_1,69.15 //
satyavāk satyasaṃpannaḥ satyakastasya cātmajaḥ /
sātyakiryuyudhānastu śinernaptā pratāpavān // LiP_1,69.16 //
asaṃgo yuyudhānasya kuṇistasya suto 'bhavat /
kuṇeryugandharaḥ putraḥ śaineyā iti kīrtitāḥ // LiP_1,69.17 //
mādyāḥ sutasya saṃjajñe suto vārṣṇiryudhājitaḥ /
śvaphalka iti vikhyātastrailokyahitakārakaḥ // LiP_1,69.18 //
śvaphalkaś ca mahārājo dharmātmā yatra vartate /
nāsti vyādhibhayaṃ tatra nāvṛṣṭibhayamapyuta // LiP_1,69.19 //
śvaphalkaḥ kāsirājasya sutāṃ bhāryāmavāpa saḥ /
gāndinīṃ nāma kāśyo hi dadau tasmai svakanyakām // LiP_1,69.20 //
sā māturudarasthā vai bahūnvarṣagaṇānkila /
vasaṃtī na ca saṃjajñe garbhasthā tāṃ pitābravīt // LiP_1,69.21 //
jāyasva śīghraṃ bhadraṃ te kimarthaṃ cābhitiṣṭhasi /
provāca cainaṃ garbhasthā sā kanyā gāndīnī tadā // LiP_1,69.22 //
varṣatrayaṃ pratidinaṃ gāmekāṃ brāhmaṇāya tu /
yadi dadyāstataḥ kukṣernirgamiṣyāmyahaṃ pitaḥ // LiP_1,69.23 //
tathetyuvāca tasyā vai pitā kāmamapūrayat /
dātā śūraś ca yajvā ca śrutavānatithipriyaḥ // LiP_1,69.24 //
tasyāḥ putraḥ smṛto 'krūraḥ śvaphalkādbhūridakṣiṇaḥ /
ratnā kanyā ca śaivasya hyakrūrastāmavāptavān // LiP_1,69.25 //
asyāmutpādayāmāsa tanayāṃstānnibodhata /
upamanyus tathā mārguvṛtastu janamejayaḥ // LiP_1,69.26 //
girirakṣastathopekṣaḥ śatrughno yorimardanaḥ /
dharmabhṛddṛṣṭadharmā ca godhanotha varas tathā // LiP_1,69.27 //
āvāhaprativāhau ca sudhārā ca varāṅganā /
akrūrasyograsenyāṃ tu putrau dvau kulanandanau // LiP_1,69.28 //
devavānupadevaś ca jajñāte devasaṃmatau /
sumitrasya suto jajñe citrakaś ca mahāyaśāḥ // LiP_1,69.29 //
citrakasyābhavanputrā vipṛthuḥ pṛthureva ca /
aśvagrīvaḥ subāhuś ca sudhāsūkagavekṣaṇau // LiP_1,69.30 //
ariṣṭanemiraśvaś ca dharmo dharmabhṛdeva ca /
subhūmirbahubhūmiś ca śraviṣṭhāśravaṇe striyau // LiP_1,69.31 //
andhakātkāśyaduhitā lebhe ca caturaḥ sutān /
kukuraṃ bhajamānaṃ ca śuciṃ kaṃbalabarhiṣam // LiP_1,69.32 //
kukurasya suto vṛṣmirvaṣṇeḥ śūrastato 'bhavat /
kapotaromātibalastasya putro vilomakaḥ // LiP_1,69.33 //
tasyāsīttuṃburumakho vidvānputro nalaḥ kila /
khyāyate sa sunāmnā tu candanānakadundubhiḥ // LiP_1,69.34 //
tasmādapyabhijitputra utpannosya punarvasuḥ /
aśvamedhaṃ sa putrārthamājahāra narottamaḥ // LiP_1,69.35 //
tasya madhyetirātrasya sadomadhyātsamutthitaḥ /
tatastu vidvān sarvajño dātā yajvā punarvasuḥ // LiP_1,69.36 //
tasyāpi putramithunaṃ babhūvābhijitaḥ kila /
āhukaścāhukī caiva khyātau kīrtimatāṃ varau // LiP_1,69.37 //
āhukātkāśyaduhiturdvai putrau saṃbabhūvatuḥ /
devakaścograsenaś ca devagarbhasamāvubhau // LiP_1,69.38 //
devakasya sutā rājño jajñire tridaśopamāḥ /
devavān upadevaś ca sudevo devarakṣitaḥ // LiP_1,69.39 //
teṣāṃ svasāraḥ saptāsan vasudevāya tā dadau /
vṛṣadevopadevā ca tathānyā devarakṣitā // LiP_1,69.40 //
śrīdevā śāntidevā ca sahadevā tathāparā /
devakī cāpi tāsāṃ ca variṣṭhābhūtsumadhyamā // LiP_1,69.41 //
navograsenasya sutāsteṣāṃ kaṃsastu pūrvajaḥ /
teṣāṃ putrāścā pautrāś ca śataśotha sahasraśaḥ // LiP_1,69.42 //
devakasya sutā patnī vasudevasya dhīmataḥ /
babhuva vandyā pūjyā ca devairapi pativratā // LiP_1,69.43 //
rohiṇī ca mahābhāgā patnī cānakadundubheḥ /
pauravī bāhlikasutā saṃpūjyāsītsurairapi // LiP_1,69.44 //
asūta rohiṇī rāmaṃ balaśreṣṭhaṃ halāyudham /
āśritaṃ kaṃsabhītyā ca svātmānaṃ śāntatejasam // LiP_1,69.45 //
jāte rāme 'tha nihate ṣaṅgarbhe cātidakṣiṇe /
vasudevo hariṃ dhīmāndevakyāmudapādayat // LiP_1,69.46 //
sa eva paramātmāsau devadevo janārdanaḥ /
halāyudhaś ca bhagavānananto rajataprabhaḥ // LiP_1,69.47 //
bhṛguśāpacchalenaiva mānayanmānuṣīṃ tanum /
babhūva tasyāṃ devakyāṃ vāsudevo janārdana // LiP_1,69.48 //
umādehasamudbhūtā yoganidrā ca kauśikī /
niyogāddevadevasya yaśodātanayā hyabhūt // LiP_1,69.49 //
sā caiva prakṛtiḥ sākṣātsarvadevanamaskṛtā /
puruṣo bhagavānkṛṣṇo dharmamokṣaphalapradaḥ // LiP_1,69.50 //
tāṃ kanyāṃ jagṛhe rakṣankaṃsātsvasyātmajaṃ tadā /
caturbhujaṃ viśālākṣaṃ śrīvatsakṛtalāñchanam // LiP_1,69.51 //
śaṅkhacakragadāpadmaṃ dhārayantaṃ janārdanam /
yaśodāyau pradattvā tu vasudevaś ca buddhimān // LiP_1,69.52 //
dattvainaṃ nandagopasya rakṣatāmiti cābravīt /
rakṣakaṃ jagatāṃ viṣṇuṃ svecchayā dhṛtavigraham // LiP_1,69.53 //
prasādāccaiva devasya śivasyāmitatejasaḥ /
rāmeṇa sārdhaṃ taṃ dattvā varadaṃ parameśvaram // LiP_1,69.54 //
bhūbhāranigrahārthaṃ ca hyavatīrṇaṃ jagadgurum /
ato vai sarvakalyāṇaṃ yādāvānāṃ bhaviṣyati // LiP_1,69.55 //
ayaṃ sa garbho devakyā yo naḥ kleśyānhariṣyati /
ugrasenātmajāyātha kaṃsāyānakadundubhiḥ // LiP_1,69.56 //
nivedayāmāsa tadā jātāṃ kanyāṃ sulakṣaṇām /
asyāsta vāṣṭamo garbho devakyāḥ kaṃsa suvrata // LiP_1,69.57 //
mṛtyur eva na saṃdeha iti vāṇī purātanī /
tatastāṃ hantumārebhe kaṃsaḥ sollaṅghya cāṃbaram // LiP_1,69.58 //
uvācāṣṭabhujā devī meghagaṃbhīrayā girā /
rakṣasva tatsvakaṃ dehamāyāto mṛtyureva te // LiP_1,69.59 //
rakṣamāṇasya dehasya māyāvī kaṃsarūpiṇaḥ /
kiṃ kṛtaṃ duṣkṛtaṃ mūrkha jātaḥ khalu tavāntakṛt // LiP_1,69.60 //
devakyāḥ sa bhayātkaṃso jaghānaivāṣṭabhaṃ tviti /
smaranti vihito mṛtyurdevakyāsta nayo 'ṣṭamaḥ // LiP_1,69.61 //
yastatpratikṛtau yatno bhojasyāsīdvṛthā hareḥ /
prabhāvānmunisārdūlāstayā caiva jaḍīkṛtaḥ // LiP_1,69.62 //
kaṃsopi nihatastena kṛṣṇenākliṣṭa karmaṇā /
nihatā bahavaścānye devabrāhmaṇaghātinaḥ // LiP_1,69.63 //
tasya kṛṣṇasya tanayāḥ pradyumnapramukhās tathā /
bahavaḥ parisaṃkhyātāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ // LiP_1,69.64 //
kṛṣṇaputrāḥ samākhyātāḥ kṛṣṇena sadṛśāḥ sutāḥ /
putreṣveteṣu sarveṣu cārudeṣṇādayo hareḥ // LiP_1,69.65 //
viśiṣṭā balavantaś ca raukmiṇeyārisūdanāḥ /
ṣoḍaśastrīsahasrāṇi śatamekaṃ tathādhikam // LiP_1,69.66 //
kṛṣṇasya tāsu sarvāsu priyā jyeṣṭhā ca rukmiṇī /
tayā dvādaśavarṣāṇi kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā // LiP_1,69.67 //
uṣyatā vāyubhakṣeṇa putrārthaṃ pūjito haraḥ /
cārudeṣṇaḥ sucāruś ca cāruveṣo yaśodharaḥ // LiP_1,69.68 //
cāruśravāścāruyaśāḥ pradyumnaḥ sāṃba eva ca /
ete labdhāstu kṛṣṇena śūlapāṇiprasādataḥ // LiP_1,69.69 //
tān dṛṣṭvā tanayānvīrān raukmiṇeyāṃś ca rukmiṇīm /
jāṃbavatyabravītkṛṣṇaṃ bhāryā kṛṣṇasya dhīmataḥ // LiP_1,69.70 //
mama tvaṃ puṇḍarīkākṣa viśiṣṭaṃ guṇavattaram /
sureśasaṃmitaṃ putraṃ prasanno dātumarhasi // LiP_1,69.71 //
jāṃbavatyā vacaḥ śrutvā jagannāthastato hariḥ /
tapastaptuṃ samārebhe taponidhiraninditaḥ // LiP_1,69.72 //
so 'tha nārāyaṇaḥ kṛṣṇaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ /
vyāgrapādasya ca munergatvā caivāśramottamam // LiP_1,69.73 //
ṛṣiṃ dṛṣṭvā tvaṅgirasaṃ praṇipatya janārdanaḥ /
divyaṃ pāśupataṃ yogaṃ labdhavāṃstasya cājñayā // LiP_1,69.74 //
praluptaśmaśrukeśaś ca ghṛtākto muñjamekhalī /
dīkṣito bhagavānkṛṣṇastatāpa ca parantapaḥ // LiP_1,69.75 //
ūrdhva bāhurnirālaṃbaḥ pādāṅguṣṭhāgradhiṣṭhitaḥ /
phalāmbanilabhojī ca ṛtutrayam adhokṣajaḥ // LiP_1,69.76 //
tapasā tasya saṃtuṣṭo dadau rudro bahūn varān /
sāṃbaṃ jāṃbavatīputraṃ kṛṣṇāya ca mahātmane // LiP_1,69.77 //
tathā jāṃbavatī caiva sāṃbaṃ bhāryā hareḥ sutam /
praharṣamatulaṃ lebhe labdhvādityaṃ yathāditiḥ // LiP_1,69.78 //
bāṇasya ca tadā tena ccheditaṃ munipuṅgavāḥ /
bhujānāṃ caiva sāhasraṃ śāpādrudrasya dhīmataḥ // LiP_1,69.79 //
atha daityavadhaṃ cakre halāyudhasahāyavān /
tathā duṣṭakṣitīśānāṃ līlayaiva raṇājire // LiP_1,69.80 //
sa hatvā devasaṃbhūtaṃ narakaṃ daityapuṅgavam /
brāhmaṇasyordhvacakrasya varadānānmahātmanaḥ // LiP_1,69.81 //
svopabogyāni kanyānāṃ ṣoḍaśātulavikramaḥ /
śatādhikāni jagrāha sahasrāṇi mahābalaḥ // LiP_1,69.82 //
śāpavyājena viprāṇāmupasaṃhṛtavān kulam /
saṃhṛtya tatkulaṃ caiva prabhāse 'tiṣṭhadacyutaḥ // LiP_1,69.83 //
tadā tasyaiva tu ganta varṣāṇāmadhikaṃ śatam /
kṛṣṇasya dvārakāyāṃ vai jarākle śāpahāriṇaḥ // LiP_1,69.84 //
viśvāmitrasya kaṇvasya nāradasya ca dhīmataḥ /
śāpaṃ piṇḍārake 'rakṣadvaco durvāsasastadā // LiP_1,69.85 //
tyaktvā ca mānuṣaṃ rūpaṃ jarakāstracchalena tu /
anugṛhya ca kṛṣṇopi lubdhakaṃ prayayau divam // LiP_1,69.86 //
aṣṭāvakrasya śāpena bhāryāḥ kṛṣṇasya dhīmataḥ /
cauraiścāpahṛtāḥ sarvāstasya māyabalena ca // LiP_1,69.87 //
balabhadropi saṃtyajya nāgo bhūtvā jagāma ca /
mahiṣyastasya kṛṣṇasya rukmiṇīpramukhāḥ śubhāḥ // LiP_1,69.88 //
sahāgniṃ viviśuḥ sarvāḥ kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā /
revatī ca tathā devī balabhadreṇa dhīmatā // LiP_1,69.89 //
praviṣṭā pāvakaṃ viprāḥ sā ca bhartṛpathaṃ gatā /
pretakāryaṃ hareḥ kṛtvā pārthaḥ paramavīryavān // LiP_1,69.90 //
rāmasya ca tathānyeṣāṃ vṛṣṇīnāmapi suvrataḥ /
kandamūlaphalaistasya balikāryaṃ cakāra saḥ // LiP_1,69.91 //
dravyābhāvātsvaṃyaṃ pārtho bhrātṛbhiś ca divaṃ gataḥ /
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaḥ kṛṣṇasyākliṣṭakarmaṇaḥ // LiP_1,69.92 //
prabhāvoṃ vilayaścaiva svecchayaiva mahātmanaḥ /
ityetatsomavaṃśānāṃ nṛpāṇāṃ caritaṃ dvijāḥ // LiP_1,69.93 //
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi brāhmaṇān śrāvayedapi /
sa yāti vaiṣṇavaṃ lokaṃ nātra kāryā vicāraṇā // LiP_1,69.94 //
iti śrīliṅgamahāpurāṇe pūrvabhāge somavaṃśānukīrtanaṃ nāmaikonasaptatitamo 'dhyacāyaḥ
________________________________________________________
ṛṣaya ūcuḥ
ādisargastvayā sūta sūcito na prakāśitaḥ /
sāṃprataṃ vistareṇaiva vaktumarhasi suvrata // LiP_1,70.1 //
sūta uvāca
maheśvaro mahādevaḥ prakṛteḥ puruṣasya ca /
paratve saṃsthito devaḥ paramātmā munīśvarāḥ // LiP_1,70.2 //
avyaktaṃ ceśvarāttasmādabhavatkāraṇaṃ param /
pra